Endeksler
UMUMİ HIFZISSIHHA KANUNUNUN YÜRÜRLÜKTEN
KALDIRILMIŞ HÜKÜMLERİ(1)
Kanun Numarası :1593
Kabul Tarihi :24/4/1930
Yayımlandığı R. Gazete :Tarih: 6/5/1930 Sayı:1489
Yayımlandığı Düstur :Tertip:3 Cilt:11 Sayfa:143
1 - 14/5/1932 tarih ve 1961 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 288)
Madde 288 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
103 üncü maddede zikredilen mecburiyete riayet etmediği tebeyyün edenler
3 aydan aşağı olmamak üzere hapis cezasına veya 550 liraya kadar ağır para
cezasına mahküm edilirler.
2 - 15/6/1942 tarih ve 4255 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 31,32,33,34,35,38,
40,41,42,43,44,45,46,52,63,229, 234).
Madde 31 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Türk ve ecnebi limanlarından Türkiye limanlarından birine gelmek üzere
hareket eden her gemi bir sıhhat patentasını hamil olmalıdır. Ecnebi limanla-
rından gelen gemilere ait patentalar mahalli Türkiye konsolosları veya
vekilleri tarafından tetkik ve patentanın salahiyet sahibi bir makam tarafından
verildiğine kanaat edildikten sonra vize edilir. Mütaaddit ecnebi limanlarına
uğrayan gemiler son uğradıkları limandan konsolos vizesi alırlar.
Madde 32 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Fevkalade hallerde ve memleketi tehlikeye maruz bırakan salgınlar zuhurunda
Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti hastalığın hüküm sürdüğü limanlarda bulunan
konsolosluklarda çalışmak veya konsolosluk mevcut olmadığı halde müstakilen
vazife yapmak üzere mahsus memur gönderir. Bu gibi hallerde sıhhat patentaları-
nın vizesi ve bulundukları mahallin sıhhi ahvali hakkında malümat almak vazifesi
bu sıhhat memurlarına aittir.
Madde 33 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Konsolos veya vekili veya ahvali fevkalade de Sıhhat ve İçtimai Muavenet
Vekaletinin mahsus memuru bulunmıyan yerlerde görülecek lüzum üzerine ya mah-
halli memurların vizesi veya muahedelerle münasebette bulunduğumuz dost Devlet-
lerden birinin konsolosluğunca yapılacak vizeler muteber olur.
---------------------------------
(1) Bu Kanundaki para cezalarının uygulanması ile ilgili olarak 10/6/1949
tarih ve 5435 sayılı Kanunu değiştiren 21/1/1983 tarih ve 2790 sayılı
Kanun ile 15/8/1957 tarih ve 9682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
20/5/1957 tarih ve E.1, K.12 sayılı Yargıtay İç. Bir. Kur. Kararına bakı-
nız.
Madde 34 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ecnebi limanlarındaki mahalli memurlar tarafından 31 inci maddede zikredi-
len sıhhat patentası verilmediği takdirde bu patentalar konsolosluk veya mevcut
ise Sıhhat Vekaletinin memuru tarafından verilir.
Madde 35 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Sıhhat patentalarının vizesine mukabil mahsus kanun mucibince alınacak
resim, konsolosluklar tarafından alınır.
Madde 38 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
37 nci maddede zikredilen hastalıklardan hariçten gelmiş olmadığı tahakkuk
eden vak'ayı zuhurunu bildiren patentalar ile mebdeinde temiz olduğu halde Tür-
kiye limanlarından birine gelinceye kadar geçen seyahat müddeti esnasında
geminin ahvali sıhhiyesinde vukua gelen tebeddül dolayısiyle evsafı değişen ve
31, 32, 33 ve 44 üncü maddeler ahkamına muvafık olmıyan patentalar bulaşık
addedilir.
Madde 40 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Türk ve ecnebi limanlarından gelerek Türk limanlarından birine dahil olan
gemiler sıhhi muayeneye tabi olup bu mükellefiyete riayet etmiyen gemilere
serbest pratika verilmiyerek yolcu ve eşya çıkarılmasına münamenat olunur.
Madde 41 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Her gemi bir Türk limanına muvasalatı akabinde ve talimatnamelerle tayin
olunan saatlerde Hudutlar ve Sahiller Sıhhat Umum Müdürlüğü memurları tarafın-
dan ziyaret ve patentaları ve geminin sıhhi vaziyeti tetkik olunur. Bu memur-
lar tarafından serbest pratika verilmedikçe gemilere başkalarının girmesi ve
gemilerden 47 nci maddede mezkür talimatname hükümleri haricinde kimsenin çık-
ması memnudur.
Madde 42 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Kaza, fırtına veya ahvali fevkalade sebebiyle bir limana girmeğe mecbur
olan gemilerden yukarıdaki maddelerde zikredilen evsafı haiz patenta aranmaz.
Yalnız bunlar sıhhat patentalarını ibraz etmeğe mecburdurlar ve sahil sıhhat
memurlarının murakabesi altında limanda kalırlar.
Madde 43 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Türk limanlarına gelen ecnebi harb gemileri ile ecnebi donanmalarına men-
sup muavin sefineler patenta ibrazına mecbur değildir. Yalnız kara ile irtibat
etmek ve serbest pratika almak istedikleri takdirde behemhal ticaret sefineleri
hakkındaki hükme tabidirler.
Madde 44 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Türk harb sefineleri ve ticaret ile münasebeti olmayıp hükümete ait bulunan
sair gemiler munhasıran hizmetlerine ait işler için Türk limanları arasında
seyrüsefer ettikleri ve hiç bir bulaşık limana uğramadıkları ve yolcu, asker
ve saire nakleylemedikleri takdirde Türk limanlarına girip çıktıkları zamanlar
sıhhi muayeneye tabi değildirler. Fakat gemi derununda sari hastalık zuhur et-
tiği takdirde bu gemilerin kaptanları muvasalat limanındaki hudutlar ve sahil-
ler sıhhiye memuruna haber vermeğe mecburdur. Bu takdirde tıbbi muayene icra
ve serbest pratika ita edilmeden kara ile ihtilat edemez. 37 nci maddede zik-
redilen hastalıklarla bulaşık limanlardan gelen bu nevi gemiler sair ticaret
sefineleri hakkındaki hükme tabidir.
Madde 45 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Çanakkale Boğazı ile Karadeniz Boğazı arasındaki Marmara havzasında seyrü-
sefer eden gemiler muvasalat ettikleri limanlarda yolcularını sıhhi zıyaret
vaki olmadan çıkarabilirler. Yalnız bu esnada geminin sıhhi muamelesini itmam
etmesi lazımdır. Eğer bu mıntaka dahilindeki gemilerin hareket limanlarında
sari hastalık varsa bunlar umumi ahkama tabi olurlar.
Madde 46 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
43,44 üncü maddelerde zikredilen gemiler ile küçük mesafelere gidip hiç bir
yere uğramayarak avdet eden balıkçı gemileri müstesna olmak üzere Türkiye li-
manlarından ihtilat ederek çıkan her Türk ve ecnebi gemisi bir sıhhat patenta-
sını hamil olmalıdır. Bu patentalar mahalline göre temiz veya bulaşık addolu-
nur.
Madde 52 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bütün Türkiye limanlarında sıhhi muamele ifası Hudutlar ve Sahiller Sıhhat
Umum Müdürlüğü memurlarına aittİr. Bunların bulunmadığı mahallerde Sıhhat ve
İçtimai Muavenet Vekaletinin göstereceği lüzum üzerine hükümet veya belediye
tabipleri veya liman reisleri veyahut nahiye müdürleri ile gümrük memurları
kanun ve nizam ve talimatnameler hükümleri dairesinde sıhhi müdafaaya müteret-
tip vazifeleri ifa ve rüsumu tahsil ederler.
Madde 63- (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Limanlarda bulunan ve sıhhiye patentası vermekle mükellef olan memurlar
57 nci maddede yazılı hastalıklardan ancak kolera, veba, çiçek, lekeli humma
hastalıklarından zuhur etmiş hakiki vakaları ecnebi gemileri ve ecnebi
memleketlerine gidecek Türk gemileri patentalarına işaret ederler. Türkiye
limanları arasında seyrüsefer eden Türk gemilerine verilecek Patentalara mezkür
maddedeki hastalıklardan her birisinin tahakkuk etmiş vakaları yazılır.
Madde 229 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Kolera, veba, çiçek, şarbon, cüzam ve ruam illetlerinden vefat edenlerin
nakli memnu olduğu gibi bunlardan defnedilmiş olanların vefatları tarihinden
itibaren üç sene ve 57 nci maddede zikredilen diğer hastalıklardan vefat etmiş
olanların da bir sene mürur etmeden mezarlarından çıkarılarak başka bir mahalle
nakilleri de memnudur.
Madde 234 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Ecnebi memleketlerinden getirilen ölülerin nakline müsaade edildiğine ve
bunun için sıhhi mahzur mevcut olmadığına dair mahalli idareden verilip konso-
loslarca tasdik edilmiş vesika ibraz edilmedikçe bunların her ne tarikle gelir-
se gelsin memlekete duhullerine müsaade edilmez.
3 - 1/7/1948 tarih ve 5237 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 209)
Madde 209 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
İçme veya kaplıca mahalli olarak ilan edilen şehirler belediyesi mevsiminde
içme veya kaplıcaya gelenlerden ikamet müddetine mahsus olmak üzere bir resim
tahsiline salahiyettardırlar. Bu resim hasılatı tamamen şehir ve kasabanın
tezyin ve tedavi için gelen zairlerin istirahat esbabını ve zevkini temin mak-
sadına sarf ve tahsis olunur. Resim miktarı içme veya kaplıcanın mevkiine ve
vaziyetine göre tayin ve Sıhhat ve İçtimai Muavenet ve Dahiliye ve İktisat
Vekaletlerince müştereken tesbit ve İcra Vekilleri Heyeti karariyle tasvip
olunur.
4 - 17/1/1949 tarih ve 5305 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 12,14)
Madde 12 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Yüksek Sıhhat Şürasından her üç sene nihayetinde kur'a ile üç aza çıkarı-
larak yerine diğerleri 11 inci maddede gösterildiği veçhile tayin olunurlar.
Çıkan azanın yeniden intihabı caizdir. Yeniden intihap edilmedikleri takdirde
Yüksek Sıhhat Şürası fahri azalığı unvanını kaydi hayat şartıyle taşırlar.
Madde 14 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Yüksek Sıhhat Şürası, Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilinin veya onun
tensip edeceği bir zatın riyaseti altında asli azadan laakal beş zatın huzuriy-
le içtima eder. Reyler sülüsanı ekseriyetle ittihaz olunur. Sıhhat ve İçtimai
Muavenet Vekaleti müsteşar ve hıfzıssıhha işleri ve içtimai muavenet umum mü-
dürleri Yüksek Sıhhat Şürasının tabii azasındandırlar.
5 - 15/5/1959 tarih ve 7269 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 264)
Madde 264 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Nüfusu her neye baliğ olursa olsun büyük bir yangın, zelzele ve her hangi
diğer bir afet sebebiyle veya harb yüzünden büyük bir kısmı veya tamamı harap
olan şehir ve kasabalar belediyeleri, tabi halin geri gelmesinden itibaren en
çok altı ay zarfında o şehir ve kasabanın yeniden tanzim ve imarı için bir plan
ve proje tertibine mecburdurlar. Muvakkat ikametgahlar müstesna olmak üzere bu
plan ve projelerin tanziminden evvel harap olan kısımlarda her türlü inşaat
menolunur.
6 - 1/4/1965 tarih ve 557 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 156 )
Madde 156 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bu kanunun neşrinden sonra berhayat çocuğu altı veya altıdan fazlaya baliğ
olan kadınlara Devletçe mükafatı nakdiye verilmesi için her sene Sıhhat ve
İçtimai Muavenet Vekaleti bütçesinde bir faslı mahsus açılır. Arzu edenlere
nakdi mükafat yerine ihdas edilecek bir madalya verilir. Bu kanunun neşri
tarihinde berhayat altı veya daha ziyade çocuğu olan kadınlara dahi bu madalya
verilir.
7 - 14/11/1972 tarih ve 1627 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 282 )
Madde 282 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
İşbu kanunda yazılı olan memnuiyetlere muhalif hareket edenler veya mecbu-
riyetlere riayet etmeyenlar hakkında kanunda ayrıca bir ceza hükmü gösterilme-
diği ve fiilleri Türk Ceza Kanunu itibariyle daha ağır cezayı istilzam eyleme-
diği halde beş liradan elli liraya kadar hafif para cezası ve üç günden bir
aya kadar hafif hapis cezası verilir.
8 - 22/9/1983 tarih ve 2890 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 282)
Madde 282 - (24/4/1930 tarih ve 1593 Sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bu kanunda yazılı olan yasaklara aykırı hareket edenler veya zorunlulukla-
ra uymayanlar hakkında, kanunda ayrıca bir ceza hükmü gösterilmediği ve
fiilleri Türk Ceza Kanununda daha ağır cezayı gerektirmediği takdirde 2 aya
kadar hafif hapis ve 100 liradan 500 liraya kadar hafif para cezası verilir.
122 - 1
9 - 24/6/1995 tarih ve 560 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmış veya de-
ğiştirilmiş olan hükümlerin metinleri. (Madde numaraları: 20, 170, 171, 172.)
Madde 20 fıkra bir bent 8 - (24/4/1930 tarih ve 1593 sayılı Kanunun hükmü-
dür.)
Yenilecek ve içilecek maddelerin murakabesi ve vilayet merkezleriyle lüzum
görülecek sair mahallerde gıda maddelerinin muayenesine mahsus laboratuvarlar
tesisi.
Madde 170 - (24/4/1930 tarih ve 1593 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Her ne şekilde olursa olsun süt ticareti yapanlar veya satılmak üzere süt
istihsal edenler mahalli belediyesinden bir müsaade almak mecburiyetindedirler.
Müsaade vermek için belediyelerce memurini sıhhiye vasıtasiyle süt istihsa-
line mahsus mahallin şart ve vasıfları veya süt satacakların vasıtaları ve leva-
zımı teftiş ve tetkik olunur.
Hayvanların sağlık zabıtası hakkındaki kanunun 43 üncü maddesi hükmü mah-
fuzdur.
(Ek: 15/2/1952 - 5882/1 md.) Nüfusu yüz binden yukarı olan veya bu miktar-
dan az olsa da Bakanlar Kurulunca tensip ve ilan edilen şehirlerde özel kap ve
şişelerle satışa çıkarılacak sütler ve çiğ yenecek kremalarla kahvaltılık paket
yağlarının pastörizasyonu mecburidir.
Madde 171 - (24/4/1930 tarih ve 1593 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Sütlerin nevileri ve vasıfları ve süt ve mamulatının istihsaline ve satışına
mahsus mahallerin ve levazımın sıhhi şartları Sıhhat ve İçtimai Muavenet Veka-
leti ile İktisat Vekaletince müştereken tesbit ve belediye emirleri şeklinde
neşrolunur. (1)
Madde 172 - (24/4/1930 tarih ve 1593 sayılı Kanunun hükmüdür.)
170 inci maddede zikredilen müsaade istihsal mahallerinin emirlere muvafık
şartları haiz olmaması veya satış vasıta ve levazımının noksanı sebebiyle
reddolunacağı gibi verilmiş olan müsaade bu nizamlara muhalif vaziyet hudusünde
geri alınabilir.
---------------------
(1) Bu maddedeki "sütlerin nevileri ve vasıfları ve süt" deyiminden sonraki
"ve" bağlacı, 16/4/1934 tarih ve 2410 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile ilave
edilmiştir.
122 - 2
1593 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
--------- ---------------------------------------------- -----------------
1961 - 19/5/1932
2410 - 19/4/1934
3987 - 31/3/1941
4255 - 20/6/1942
5237 1,4,5 ve 9 uncu maddeleri ile 51 inci maddesinin bu
maddelerle ilgili hükümleri 1/1/1949
Diğer maddeleri 1/8/1948
5305 - 21/1/1949
5882 - 22/2/1953
7269 - 25/5/1959
557 1 ve 2 nci maddeleri 10/4/1965
Diğer maddeleri 10/7/1965
1627 - 23/11/1972
2890 - 24/9/1983