Endeksler
                                                                                
                  İŞ KANUNUNUN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞ                          
                               HÜKÜMLERİ (1)                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kanun Numarası            : 1475                                            
    Kabul Tarihi              : 25/8/1971                                       
    Yayımlandığı R.Gazete     : Tarih : 1/9/1971 Sayı: 13943                    
    Yayımlandığı Düstur       : Tertip : 5 Cilt : 10 Sayfa : 3102               
                                                                                
    1 - 4/7/1975 tarih ve 1927 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya    
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 14, 24, 26, 98)     

    Madde 14 - (25/8/1971 tarih ve 1475 sayılı Kanunun hükmüdür.)               
    Hizmet akdinin 17 nci maddenin II numaralı bendinde gösterilen sebepler     
dışında işveren tarafından veya 16 ncı maddenin I ve II numaralı bentlerinde    
gösterilen sebeplerle işçi tarafından veyahutta muvazzaf askerlik hizmeti       
dolayısiyle feshi halinde üç yıldan fazla çalışmış olmak şartiyle işe başla-    
dığından itibaren her tam yıl için işçiye 15 günlük ücreti tutarında tazminat   
verilir.                                                                        
    Altı aydan fazla süreler yıla tamamlanır.                                   
    İhtiyarlık aylığı bakımından bağlı bulundukları kurum veya sandıklardan     
aylık veya toptan ödeme almak amaciyle hizmet akdini fesheden işçiler de yukar- 
daki fıkrada yazılı bulunan tazminata hak kazanır. İşçinin bu fıkra hükmünden   
faydalanabilmesi için aylık veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğunu ve     
kendisine aylık bağlanması veya toptan ödeme yapılması için ihtiyarlık sigortası
bakımından bağlı bulunduğu kuruma veya sandığa müracaat etmiş olduğunu belgele- 
mesi şarttır.                                                                   
    İşçilerin kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden ak-
dedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde    
çalıştıkları süreler gözönüne alınarak hesaplanır. İşyerlerinin devir veya inti-
kali, yahut diğer bir surette işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka  
bir yere nakli halinde işçinin kıdemi işyerindeki hizmetlerinin toplamı üzerin- 
den hesaplanır. Kıdem tazminatı ise, bu intikal devresindeki işverene aittir.   
İşyeri intikali ile beraber devam ettiği takdirde kıdem tazminatı, hilafına     
hüküm olmadıkça yeni işverene aittir.                                           
    Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı ödenmez.           
    İşçinin ölümü halinde bu tazminat tutarı kanuni varislerine ödenir.         
    Bu süre hizmet akitleri ve toplu iş sözleşmeleriyle artırılabilir.          
-------------------------                                                       
(1) Bu Kanundaki para cezalarının uygulanması ile ilgili olarak 10/6/1949 tarih 
    ve 5435 sayılı Kanunu değiştiren 21/1/1983 tarih ve 2790 sayılı Kanun ile   
    15/8/1957 tarih ve 9682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 20/5/1957 tarih   
    ve E. 1, K. 12 sayılı Yargıtay İç.Bir.Kur.Kararına bakınız.                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 24 - (25/8/1971 tarih ve 1475 sayılı Kanunun hükmüdür.)               
    İşverenler kanundan doğan ödevlerini yerine getirerek de olsa ancak işlerini
daraltmak veya işçilerini azaltmak amaciyle işyerinden toplu olarak veya kısa   
aralıklarla ondan az olmamak üzere onda biri kadar ve daha fazla işçiyi işten   
çıkarmak istedikleri hallerde durumu, işçileri çıkarmadan en az bir ay önce     
ilgili bölge çalışma müdürlüğüne yazılı olarak bildirmek zorundadırlar.         
    Yukardaki fıkra hükmüne göre toplu işçi çıkaran, veya bu gibi işyerlerini   
aynı şartlarla işleten veya işletmeye başlıyan işverenler, çıkarma tarihinden   
itibaren 6 ay içinde aynı işyerlerine aynı iş için dışardan işçi alma zorunda   
kalırlarsa işverenler durumu uygun araçlarla yayınlıyarak ve işçinin kaydettir- 
diği adresine taahhütlü mektupla bildirerek daha önce işten çıkardıkları işçi-  
lerden çalışmak istiyenleri günün şartlarına göre işe almak zorundadırlar.      

    Madde 26 fıkra iki - (25/8/1971 tarih ve 1475 sayılı Kanunun hükmüdür.)     
    Ancak 13 üncü maddenin (c) bendinde sözü geçen ücretle 14 üncü maddede      
sözü geçen kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabında, birinci fıkrada     
yazılı ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve parayla ölçülmesi mümkün   
akdi ve kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur.                        

    Madde 98 bent VII - (25/8/1971 tarih ve 1475 sayılı Kanunun hükmüdür.)      
    VII - İşçilerini 24 üncü maddedeki hükümlere aykırı olarak Bölge Çalışma    
Müdürlüğüne haber vermeden çıkaran veya aynı maddenin 2 nci fıkrasındaki zorun- 
luklara uymıyan işveren veya işveren vekili hakkında 1 000 liradan aşağı olmamak
üzere ağır para cezasına ve tekerrürü halinde evvelce verilen para cezasının iki
katı,                                                                           
    2 - 17/10/1980 tarih ve 2320 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya  
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 14)                 

    Madde 14 - (4/7/1975 tarih ve 1927 sayılı Kanunun hükmüdür.)                
    Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin:                                
    1. İşveren tarafından bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde     
gösterilen sebepler dışında,                                                    
    2. İşçi tarafından bu Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca,                      
    3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısiyle,                                   
    4. Bağlı bulundukları, Kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık,     
emeklilik veya malulluk aylığı yahut toptan ödeme almak amaciyle;               
    Feshedilmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe
başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl   
için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir    
yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.                 
    İşçilerin kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden    
akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde  
çalıştıkları süreler gözönüne alınarak hesaplanır. İşyerlerinin devir veya      
intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi   
veya başka bir yere nakli halinde işçinin kıdemi, işyeri veya işyerlerindeki    
hizmet akitleri sürelerinin                                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
toplamı üzerinden hesaplanır. Bu kanunun neşri tarihinden itibaren işyerinin    
devri veya herhangi bir suretle el değiştirmesi halinde işlemiş kıdem tazminat- 
larından her iki işveren sorumludur. Ancak, işyerini devreden işverenlerin bu   
bu sorumlulukları işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki işçinin 
aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır. Bu kanunun neşrinden evvel işyeri devrolmuş
veya herhangi bir suretle el değiştirmişse devir mukavelesinde aksine bir hüküm 
yoksa işlenmiş kıdem tazminatlarından yeni işveren sorumludur.                  
    İşçinin birinci bendin 4 üncü fıkrası hükmünden faydalanabilmesi için aylık 
veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğunu ve kendisine aylık bağlanması veya 
toptan ödeme yapılması için yaşlılık sigortası bakımından bağlı bulunduğu kuruma
veya sandığa müracaat etmiş olduğunu belgelemesi şarttır. İşçinin ölümü halinde 
bu şart aranmaz.                                                                
    T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal 
Sigortalar Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında   
geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal Sigortalar Kanununa   
göre yaşlılık veya malullük aylığına yada toptan ödemeye hak kazanan işçiye, bu 
kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son kamu     
kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödenir.                                    
    Yukarıda belirtilen kamu kuruluşlarında işçinin hizmet akdinin evvelce bu   
maddeye göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmiyecek şekilde sona ermesi     
suretiyle geçen hizmet süreleri kıdem tazminatının hesabında dikkate alınmaz.   
    Ancak, bu tazminatın T.C. Emekli Sandığına tabi olarak geçen hizmeti süre-  
sine ait kısmı için ödenecek miktar, yaşlılık veya malullük aylığının başlangıç 
tarihinde T.C. Emekli Sandığı Kanununun yürürlükteki hükümlerine göre emeklilik 
ikramiyesi için öngörülen miktardan fazla olamaz.                               
    Bu maddede geçen kamu kuruluşları deyimi, Genel, Katma ve Özel Bütçeli      
İdareler ile 468 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan kurumları kapsar.     
    Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye      
ödenmez.                                                                        
    Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Parça başına, 
akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir     
yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi su- 
retiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tutulur.           
    Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, tazminata   
esas ücret, işcinin işten ayrılma tarihi ile zammın yapıldığı tarih arasında    
alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesapla-  
nır.                                                                            
    13 ncü maddenin (c) bendinde sözü geçen tazminat ile bu maddede yer alan    
kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabında 26 ncı maddenin 1 nci fıkrasında
yazılı ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün  
akdi ve kanundan doğan menfaatler de gözönünde tutulur.                         
Kıdem tazminatına esas olacak 30 günlük ücret tutarının beher yıl için nazara   
alınacak miktarı 1475 sayılı İş Kanununa göre tespit edilmiş olan günlük asgari 
ücretin 30 günlük tutarının yedibuçuk katından fazla olamaz.                    
    İşçinin ölümü halinde yukarıdaki hükümlere göre doğan tazminat tutarı, kanu-
ni mirasçılarına ödenir.                                                        
    Bu maddede belirtilen kıdem tazminatı ile ilgili 30 günlük süre hizmet akid-
leri veya toplu iş sözleşmeleri ile işçi lehine değiştirilebelir.               
    Kıdem tazminatından doğan sorumluluğu işveren  özel şahıslara veya sigorta  
şirketlerine sigorta ettiremez.                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İşveren sorumluluğu altında ve sadece yaşlılık, emeklilik, malullük, ölüm ve
toptan ödeme hallerine mahsus olmak kaydıyle Devlet veya kanunla kurulan kurum- 
larda veya % 50 hisseden fazlası Devlete ait bir bankada veya bir kurumda işve- 
ren tarafından kıdem tazminatı ile ilgili bir fon tesis edilir.                 
    Fon tesisi ile ilgili hususlar kanunla düzenlenir.                          
    3 - 10/12/1982 tarih ve 2762 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya  
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 14)                 

 

 
    Madde 14 fıkra onüç - (17/10/1980 tarih ve 2320 sayılı Kanunun hükmüdür.)   
    Ancak, toplu sözleşmelerle ve hizmet akitleri ile belirtilen sürelerle hesap
edilen kıdem tazminatının yıllık miktarı, 1475 sayılı İş Kanununa göre tespit   
edilmiş bulunan günlük asgari ücretin 30 günlük tutarının 7,5 katından fazla    
olamaz.                                                                         
    4- 29/7/1983 tarih ve 2869 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya    
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 9,12,14,25,26,28,   
30,45,47,51,56,61,64,65,67,70,73,75,77,80,85,91,92,97,98,99,100,101,102,103,    
104,105,106,107)                                                                

    Madde 9 - (25/8/1971 tarih ve 1475 sayılı Kanunun hükmüdür.)                
    Belirli süresi bir yıl veya daha uzun olan sürekli hizmet akitlerinin yazı  
ile sözleşmeye bağlanması mecburidir. Bu sözleşmeler, her çeşit resim ve harçtan
muaftır. Sözleşme noterlikçe onanmışsa, noter ücretleri bu hüküm dışında tutu-  
lur.                                                                            
    Yazılı sözleşme yapılmıyan durumlarda işveren, işçinin isteği üzerine,      
kendisine genel ve özel iş şartlarını gösteren ve imzasını taşıyan bir belge    
vermekle yükümlüdür.                                                            
    Bu belgeler her çeşit resimden muaftır.                                     

    Madde 12 - (25/8/1971 tarih ve 1475 sayılı Kanunun hükmüdür.)               
    Sürekli hizmet akidlerinde deneme süresi en çok bir aydır.                  
    Ancak bu süre toplu özleşmelerle üç aya kadar uzatılabilir.                 
    Bu süre içinde taraflar akdi bildirimsiz ve tazminatsız feshedebilirler.    
Ancak işçinin çalıştığı günler için ücret hakkı saklıdır.                       

    Madde 14 fıkra bir - (17/10/1980 tarih ve 2320 sayılı Kanunun hükmüdür.)    
    Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin:                                
    1. İşveren tarafından bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde     
gösterilen sebepler dışında,                                                    
    2. İşçi tarafından bu Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca                       
    3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısiyle,                                   
    4. Bağlı bulundukları, kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık,     
emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla;               
    Feshedilmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin    
işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam   
yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir.    
Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.             
    Fıkra onbir - (17/10/1980 tarih ve 2320 sayılı Kanunun hükmüdür.)           
    13 ncü maddenin (c) bendinde sözü geçen tazminat ile bu maddede yer alan    
kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabında 26 ncı maddenin 1 nci fıkrasında
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
yazılı ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün  
akdi ve kanundan doğan menfaatler de gözönünde tutulur.                         

    Madde 25 - (25/8/1971 tarih ve 1475 sayılı Kanunun hükmüdür.)               
    İşverenler işyerlerinde aşağıdaki esaslar ve ölçüler içinde sakat kimse ile 
eski hükümlü kimse çalıştırmak ve bunlara meslek, beden ve ruh durumlarına göre 
iş vermek zorundadırlar.                                                        
    a) Yüz işçiye kadar işçi çalıştıran işyerlerinde her tam elli işçiye karşı- 
lık bir sakat ve bir eski hükümlü kimse,                                        
    b) İşçi sayısının yüzden fazlası için her yüz işçiye karşılık iki sakat ve  
iki eski hükümlü kimse,                                                         
    Çalıştırılır.                                                               
    Bu maddeye göre çalıştırılacak sakat ve eski hükümlülerin çeşitleri ile     
hangi cins sakat ve eski hükümlülerin hangi iş kollarında ve hangi işlerde      
çalıştırılabileceği ve bunların işyerlerinde genel hükümler dışında bağlı ola-  
cakları özel ve ücret şartları ile bunların işverenlerce nasıl işe alınacakları;
Çalışma, Adalet, Sanayi ve Ticaret, Milli Eğitim, Sağlık ve Sosyal Yardım ve    
Ulaştırma Bakanlıklarınca birlikte hazırlanacak yönetmelikte gösterilir.        
    Sakatların işyerlerine alınmalarında o işyerinin işçisi iken sakatlanmış    
olanlara öncelik hakkı tanınır.                                                 
    Bir işyerinden malülen ayrılmak zorunda kalıp da sonradan malüliyeti ortadan
kalkan işçiler eski işyerlerine alınmalarını istedikleri takdirde, işveren      
bunları, boş yer varsa derhal, yoksa yer boşaldığında, o andaki şartlarla eski  
işyerlerine veyahut eski işlerine uygun diğer bir işe, sair isteklilere tercih  
ederek almaya mecburdur.                                                        
    Genel ve katma bütçeli dairelerle mahalli idareler veya Kamu İktisadi Teşeb-
büsleri yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan
banka ve kuruluşlara veya bunlara bağlı işyerlerinin İş Kanununa tabi olmıyan   
daire ve kurumlarında çalıştırılan kimselerin de sakat ve eski hükümlüler ara-  
sından ayrılması hakkındaki gerekli usul ve şartlar ile bunun oran ve tutarları 
ve hangi işlerde çalıştırılacakları yukarda sözü geçen yönetmelikte gösterilir.