Endeksler
                                                                                
                     ÖDÜNÇ PARA VERME İŞLERİ HAKKINDA KANUN                     
                              HÜKMÜNDE KARARNAME                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kanun Hük.Kar.nın Tarihi :  30/9/1983   No: 90                              
    Yetki Kanununun Tarihi   :   5/4/1983   No: 2810                            
    Yayımlandığı R. G. Tarihi:  6/10/1983   No: 18183                           
    V. Tertip DÜsturun Cildi :  22          Sh.:1244                            
                                                                                
                               BİRİNCİ BÖLÜM                                    
                               Genel Hükümler                                   
                                                                                
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 -(Değişik:21/6/1994-KHK-545/1 md.)                                  
    Bu Kanun Hükmündeki Kararnamenin amacı, faiz veya her ne ad altında olursa  
olsun bir ivaz karşılığı veya ipotek almak suretiyle sürekli olarak ödünç para  
verme işleriyle uğraşan gerçek kişilerin ve finansman şirketleri ile faktoring  
şirketlerinin faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesidir.                  
                                                                                
    Kapsam:                                                                     

    Madde 2 -(Değişik:21/6/1994-KHK-545/2 md.)                                  
    İkrazatçılar,finansman şirketleri ve faktöring şirketleri bu Kanun Hükmün-  
de Kararname hükümlerine tabidir.                                               
    Bankalar, sigorta şirketleri ve özel kanunlarına göre ödünç para vermeye    
yetkili kılınan kuruluşlar ile tüzel kişilerin doğrudan veya ortak veya iştirak-
leri vasıtasıyla dolaylı olarak ortaklık ilişkisi içinde bulundukları diğer tü- 
zel kişilere ödünç para vermeleri ve Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri çerçeve- 
sinde yetkili kurum ve kuruluşlarca yapılan işlemler hakkında bu Kanun Hükmünde 
Kararname hükümleri uygulanmaz.                                                 
                                                                                
    Tanımlar:                                                                   

    Madde 3 -(Değişik:21/6/1994-KHK-545/3 md.)                                  
    Bu Kanun Hükmünde Karanamede geçen;                                         
    a) İkrazatçı:Devamlı ve mutad meslek halinde,faiz veya her ne ad altında    
olursa olsun bir ivaz karşılığı veya ipotek almak suretiyle,ödünç para verme    
işleriyle uğraşan veya ödünç para verme işlerine aracılık eden ve kendilerine   
faaliyet izni verilen gerçek kişileri,                                          
    b) Finansman Şirketi:Devamlı ve mutad iştigal konusu olarak her türlü mal   
ve hizmet alımını kredilendirmek üzere ödünç para veren tüketici kredi şirketle-
rini,                                                                           
    c) Faktöring Şirketi:Mal ve hizmet satışlarından doğmuş veya doğacak alacak-
ları temellük ederek tahsilini üstlenen,bu alacaklara karşılık ödemelerde bulu- 
narak,finansman sağlayan şirketleri,                                            
    d) Bakanlık:Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığı,                  
    e) Müsteşarlık:Hazine Müsteşarlığını,                                       
                                                                                
    ifade eder.                                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                   İKİNCİ BÖLÜM                                 
                                Faaliyet Esasları                               
                          1-İkrazatçılarla İlgili Hükümler (1)                  
    Faaliyet Kapsamı (2)                                                        

    Madde 4 - (Değişik:21/6/1994-KHK-545/4 md.)                                 
    İkrazatçılar,ikrazatçılık faaliyeti dışında hiç bir iş yapamayacakları gibi 
mevduat veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı para toplayamaz- 
lar.İkrazatçılar her ne ad altında olursa olsun tahvil ve benzeri borçlanmaya   
yönelik sermaye piyasası aracı ihraç edemezler;2499 sayılı Sermaye Piyasası Ka- 
nunu çerçevesinde sermaye piyasası faaliyetinde bulunamazlar.                   
    İkrazatçıların faaliyetlerini sürdürmek amacıyla bankalar dahil her türlü   
kaynaktan borçlanmaları ve bu fonları ödünç para verme işlerinde kullanmaları,  
bankaların da bu kişilere ödünç para verme işleri  ile ilgili olarak kredi aç-  
maları veya bunların borçlarını teminen teminat mektubu vermeleri yasaktır.     
                                                                                
    Faaliyet izni (2)                                                           

    Madde 5 -(Değişik:21/6/1994-KHK-545/5 md.)                                  
    İkrazatçılıkla uğraşacak gerçek kişiler bir beyanname ile Müsteşarlıktan    
faaliyet izni almak zorundadırlar.                                              
    Beyannamenin kapsamı ve örneği Müsteşarlık tarafından tespit olunur.        
    Faaliyet izin belgesi ile verdikleri beyannamenin tasdikli bir örneğini alan
ikrazatçılar,izin tarihini takiben 30 gün içinde Ticaret Siciline başvurarak bu 
izni tescil ve ilan ettirirler.                                                 
    İkrazatçılık Yapamayacak Kişiler (2)                                        

    Madde 6 -(Değişik:21/6/1994-KHK-545/6 md.)                                  
    Aşağıdaki gerçek kişilere izin belgesi verilmez:                            
    a)35 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ek ve değişiklikleri uyarınca hak- 
larında tasfiye kararı alınanlar,                                               
    b)Müflisler veya konkordato talep edenler,                                  
    c)Vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı    
hüküm giyenler,                                                                 
    d)Ağır hapis veya 5 yıldan fazla hapis yahut zimmet,ihtilas,irtikap,rüşvet, 
hırsızlık,dolandırıcılık,sahtecilik,inancı kötüye kullanma,dolanlı iflas gibi   
yüz kızartıcı suçlardan mahkum olan gerçek kişiler.                             
                                                                                
-----------------                                                               
(1) Bu alt bölüm başlığı,21/6/1994 tarih ve 545 sayılı KHK'nin 4 üncü maddesiyle
    eklenmiş ve metne işlenmiştir.                                              
(2) Madde başlıkları,21/6/1994 tarih ve 545 sayılı KHK ile değiştirilmiş ve met-
    ne işlenmiştir.                                                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Faaliyet İzninin İptali (1)                                                 

    Madde 7 - (Değişik: 21/6/1994-KHK-545/7 md.)                                
    Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesindeki yasaklara aykırı         
hareket edenlerin faaliyet izinleri iptal edilir. Bu kişilere yeniden           
faaliyet izni verilmez                                                          
     Aleniyet (1)                                                               

    Madde 8 - (Değişik:21/6/1994-KHK-545/8 md.)                                 
    İkrazatçılar, kendilerine verilen izin belgesi ile tasdikli beyanname       
örneğini işyerlerinde halkın görebileceği bir yere asmak zorundadırlar.         
    Tefecilik Sayılan İşlemler (1)                                              

    Madde 9 - (Değişik:21/6/1994-KHK-545/9 md.)                                 
    Bu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca ikrazatçılık yapmak üzere izin         
alınmadan, faiz veya her ne ad altında olursa olsun, bir ivaz karşılığı veya    
ipotek almak suretiyle, ödünç para verme işlemlerinin yapılması veya bu         
işlerin meslek ittihaz edilmesi ve Kanun Hükmünde Kararname uyarınca alınan     
ikrazatçılık izni iptal edildiği halde ödünç para verme işlerine devam          
edilmesi, tefecilik sayılır.                                                    
    Tefecilik yaptığı mahkemece sabit görülenlerin işyerleri, Valiliklerce      
    kapatılır.                                                                  
    Ödünç Sözleşmesi (1)                                                        

    Madde 10 - (Değişik: 21/6/1994-KHK-545/10 md.)                              
    Bu Kanun Hükmünde Kararnameye göre izin verilen ikrazatçıların ödünç        
para vermelerine dair sözleşmeler yazılı olarak yapılmadığı takdirde geçersiz   
sayılır.                                                                        
    Yazılı ödünç sözleşmesi iki nüsha olarak düzenlenir, bir nüshası ödünç      
alanlara verilir, diğer nüsha ise ikrazatçılar tarafından saklanır.             
    Müsteşarlık, ödünç sözleşmesinde bulunması gereken hususları tespite        
yetkilidir.                                                                     
   Ödünç sözleşmeleri, müteselsil sıra numarası taşır ve Maliye Bakanlığınca    
kabul edilen matbaalarda baştırılır.                                            
    Defter ve Kayıtlar (1)                                                      

    Madde 11 - (Değişik: 21/6/1994-KHK-545/11 md.)                              
    Müsteşarlık, ikrazatçıların kayıtlarının sağlıklı bir şekilde izlenmesini   
teminen, Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanununun tutulmasını zorunlu kıldı- 
ğı defterlerin yanısıra başka yardımcı defter tutulmasını veya belge düzenlen-  
mesini zorunlu hale getirmeye ve bu defter ve belgelerle ilgili usul ve esasları
tesbite yetkilidir.                                                             
                                                                                
-----------------                                                               
(1) Madde başlıkları, 21/6/1994 tarih ve 545 sayılı KHK ile değiştirilmiş ve    
    metne işlenmiştir.                                                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    II- Finansman Şirketleri ve Faktoring Şirketlerinin Faaliyetleri            
    Kuruluş ve Faaliyet Şartları (2)                                            

    Madde 12 - (Değişik: 21/6/1994-KHK-545/12 md.)                              
    Finansman şirketleri ile faktoring şirketleri Müsteşarlığın ön izni ile     
kurulurlar. Bu şerketlerin;                                                     
    a) Anonim şirket olmaları,                                                  
    b) Sermayelerinin Müsteşarlıkça belirlenen miktardan az olmaması,           
    c) Sermayelerinin % 10 ve daha fazlasına sahip ortakları ile, yönetim       
kurulu üyeleri, genel müdürleri, genel müdür yardımcıları ve 1 inci derece      
imza yetkililerinin, 6 ncı madde hükümlerine aykırılık teşkil etmeyecek         
şartları taşımaları,                                                            
    gerekir.                                                                    
    Finansman şirketleri ile faktoring şirketleri, kuruluşlarının ticaret       
siciline tescili tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde faaliyet izni almak  
için Müsteşarlığa başvururlar. Süresi içinde başvurmayanlara izin verilmez.     
    Düzenleme Yetkisi (2)                                                       

    Madde 13 - (Değişik: 21/6/1994-KHK-545/13 md.)                              
    Müsteşarlık, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının görüşünü alarak,          
finansman şirketleri ile faktoring şirketlerinin kuruluş ve faaliyetleri ile    
ilgili usul ve esasları düzenlemeye yetkilidir.                                 
    Müsteşarlık, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının görüşünü alarak bu Kanun  
Hükmünde Kararname hükümlerine göre faaliyette bulunacak faktoring ve finansman 
şirketlerinin uygulayacakları faiz oranları ile alacakları diğer masraf ve      
gelirlerinin azami oranlarını tespite veya serbest bırakmaya yetkilidir.        
    Finansman şirketleri ile faktoring şirketleri;                              
    a) Ana faaliyet konuları dışında başka işle iştigal edemezler,              
    b) Teminat mektubu veremezler,                                              
    c) Mevduat veya her ne ad altında olursa olsun biri ivaz karşılığı para     
toplayamazlar. Sermaye Piyasası Kanuna göre menkul kıymet ihracı ile uluslarara-
sı piyasalardan ödünç para alınması bu hükmün dışındadır.                       
    Finansman şirketleri ve faktoring şirketlerinin anasözleşme değişiklikle-   
rine izin verilebilmesi Müsteşarlıktan uygun görüşünün alınmasına bağlıdır.     
    Müstaşarlık bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulamasını izlemek amacıyla,   
faktoring şirketleri ve finansman şirketlerinden belirleyeceği esaslar ve       
örneklere uygun olarak cetvel rapor ve mali tablolar istemeye, mali bünyeleri   
ve kaynaklarının kullanımı ile ilgili standart rasyoları, bu rasyolar ile mali  
tabloların gerekli görüldüğü takdirde yayımlanmasına ilişkin usul ve esasları,  
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının da görüşlerini alarak tesbite yetkilidir.  
İlgili kişi ve kuruluşlar bu cetvel, rapor ve mali tabloları Müsteşarlığa       
tevdi etmek ve tesbit edilecek rasyolara uymak zorundadırlar.                   
    İkrazatçılar da birinci ve ikinci fıkra hükümlerine tabidir.                
                                                                                
-------------                                                                   
(1) Bu alt bölüm başlığı, 21/6/1994 tarih ve 545 sayılı KHK'nin 12 nci          
    maddesiyle eklenmiş ve metne işlenmiştir.                                   
(2) Madde başlıkları, 21/6/1994 tarih ve 545 sayılı KHK ile değiştirilmiş ve    
    metne işlenmiştir.                                                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                  84 - 1                                        
                                                                                
                               ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                     
                               Diğer Hükümler                                   
    Denetleme:                                                                  

    Madde 14 - (Değişik: 21/6/1994 - KHK - 545/14 md.)                          
    Bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri   
Müsteşarlıkça denetlenir.                                                       
    Maliye Bakanlığı da, bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel ki- 
leri her halükarda denetleme yetkisini haizdir.                                 
    Bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim eleman- 
larınca istenecek her türlü bilgiyi vermek, defter ve belgelerini ibraz etmek ve
incelemelere hazır tutmak zorundadırlar.                                        
    Müsteşarlık bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişilerden   
her türlü bilgi ve belgeyi talep edebilir.                                      
                                                                                
    Para ve hapis cezaları:                                                     

    Madde 15 - 1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 12, 13 ve 14 üncü maddelerinde 
yazılı yükümlülük ve sorumlulukları yerine getirmeyenler 100.000 liradan 500.000
liraya kadar ağır para cezasına çarptırılırlar.                                 
    2) 1'inci fıkra hükmü dışında kalan hallerde, tefeciler 6 aydan 2 yıla kadar
hapis cezasıyla birlikte 50 bin liradan az olmamak kaydıyla, sağladıkları men-  
faatlerin 5 katı ağır para cezasıyle cezalandırılır.                            
    3) Bu suçların tekrarı halinde cezalar 3 katına çıkarılarak hükmolunur.     
    4) Yukarıda 1, 2 ve 3'üncü fıkralardaki cezalar :                           
    a - Gerçek kişi ikrazatçıların kendilerine,                                 
    b - Tüzel kişi ikrazatçıların ortaklarına,                                  
    c - Yukarıda (a) ve (b) fıkralarında yer alan ikrazatçıların işlerini fiilen
idare etme ve imzalarıyle o teşekkülü bağlayıcı işlem yapmaya yetkili müdür veya
memurlarından cezayı gerektiren fiili işlemiş veya buna iştirak etmiş veya buna 
emir vermiş olanlara,                                                           
    uygulanır.                                                                  
    5) Bakanlar Kurulu, bu maddede yazılı parasal miktarları, 1983 yılı temel   
olmak üzere, Ticaret Bakanlığınca yayımlanan toptan eşya fiyatları indeksinin   
gerektirdiği sınırları aşmamak kaydıyla artırmaya yetkilidir.                   
                                                                                
    Kaldırılan hükümler:                                                        

    Madde 16 - 2279 sayılı ödünç Para Verme İşleri Kanunu ile ek ve değişiklik- 
leri yürürlükten kaldırılmıştır.                                                

    Geçici Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte   
11/9/1981 gün ve 2520 sayılı Kanuna göre ödünç para verme işleriyle uğraşmaya   
yetkili kılınanlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye göre izin alıncaya kadar      
faaliyetlerine devam ederler. Ancak bunların bu Kanun hükmünde Kararnamenin ya- 
yımı tarihinden itibaren üç ay içinde izin almak için başvurmaları zorunludur.  
                                                                                

     Geçici Madde 2 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde 2279 sayı-
lı ödünç Para Verme işleri Kanununun 9 uncu maddesine dayanarak Bakanlar Kuru-  
lunca alınmış kararlardan yürürlükte bulunanlar 28/6/1983 gün ve 70 sayılı Ka-  
nun Hükmünde Kararnamenin 37 ve 40 ıncı maddeleri uyarınca yeni bir karar alın- 
madıkça yürürlükte kalır.                                                       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                               84 - 2                                           
                                                                                
    Yürürlük :                                                                  

    Madde 17 - Bu Kanun Hükmünde  Kararnamenin;                                 
    1) 15 inci maddesi dışındaki hükümleri, yayımı tarihinde,                   
    2) 15 inci maddesi Kararnamenin kanunlaştığı tarihte yürürlüğe girer.       
    3. 15 inci madde yürürlüğe girinceye kadar 2279 sayılı Kanunun suç saydığı  
fiiller hakkında, bu Kanunun 17 nci maddesinde yazılı hükümlerin uygulanmasına  
devam olunur.                                                                   
                                                                                
    Yürütme:                                                                    

    Madde 18 - Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 
                                                                                
                                * *                                             
                                 *                                              
                                                                                
    30/9/1983 TARİH VE 90 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEYE İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER
                                                                                
    1) 21/6/1994 tarih ve 545 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici         
Maddeleri:                                                                      

    Geçici Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede yapılması öngörülen düzenle- 
melere ilişkin yönetmelikler 6 ay içinde hazırlanarak yürürlüğe konulur.        

    Geçici Madde 2 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten  
önce, kendilerine ikrazatçılık faaliyeti izni verilmiş olanlar, Kanun Hükmünde  
Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 90 gün içinde, Müste-   
şarlığa başvurarak faaliyet izni almak zorundadırlar.                           

    Geçici Madde 3 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden önce ku-  
rulmuş bulunan faktoring şirketleri, durumlarını Kanun Hükmünde Kararnamenin ya-
yımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine   
intibak ettirmedikleri takdirde, faktoring işlemi yapamazlar.                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                  84-3                                          
                                                                                
            90 SAYILI KHK'YE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN KHK'NİN                   
                YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                         
                                                                                
                                                                                
    KHK                                                      Yürürlüğe          
    No.        Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler      giriş tarihi        
----------- -------------------------------------------- -----------------      
    545                        ------                       27/6/1994           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                84-4