Endeksler
                                                                                
                                                                                
                     JANDARMA TEŞKİLATI GÖREV VE YETKİLERİ                      
                                  YÖNETMELİĞİ                                   
                                                                                
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi  :  3.11.1983,   No: 83/7362               
    Dayandığı Kanunun Tarihi          :  10.3.1983,   No: 2803                  
    Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi   :  17.12.1983,  No: 18254                 
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi     :  5, Cildi: 23, S. 1698                  
                                                                                
                                                                                
                                 BİRİNCİ KISIM                                  
                                                                                
                                 GENEL HÜKÜMLER                                 
                             Amaç, Kapsam ve Tanımlar                           
                                                                                
    Amaç                                                                        

    MADDE 1. - Bu yönetmelik, 2803 sayılı Kanunla Jandarmaya verilen görev, yet-
ki ve sorumlulukları, hizmetin gerektirdiği bağlılık ve ilişkilerle teşkilat,   
kuruluş - konuş, personel kaynakları ve yetiştirilmesi, görev özelliğinden do-  
ğan adli ve mali konuları düzenler.                                             
                                                                                
    Kapsam                                                                      

    MADDE 2. - Bu yönetmelik, Jandarma Teşkilatındaki Karargah, Birlik ve Kurum-
lar ile bunlarda hizmet gören personeli ve bunların diğer kuruluşlarla ilgili   
işbirliği ve faaliyet esaslarını kapsar.                                        
                                                                                
    Tanımlar                                                                    

    MADDE 3. - Aşağıda gösterilen tanımlar, yalnızca bu yönetmeliğin uygalanması
bakımındandır. Diğer Kanun ve nizam hükümleri saklıdır.                         
                                                                                
    a. Emniyet ve Asayişe İlişkin Tanımlar:                                     
    (1) Emniyet: Devlete, topluma, kişilere, mal ve eşyalara yönelik sabotaj    
tehlike ve kazaları önlemek için alınan hukuka uygun önlemlerin tümünü ve bu ön-
lemlerin alınmış bulunduğu hali belirtir.                                       
    (2) Asayiş: Hukuka uygun ve gerekli önlemlerin alınması sonucu; Devlete,top-
luma, kişilere, mal ve eşyalara yönelik tehlike, kaza ve sabotajların sözkonusu 
olmadığı bir ortamı; düzensizlik ve karışıklıkların önlendiği, hayatın normal   
akışının sağlandığı hali; dirlik ve düzenin varlığı konusunda kamuda yaratılan  
yerleşik ve yaygın inancı ifade eder.                                           
    (3) Genel kolluk: Emniyet asayiş ile kamu düzeninin korunmasını sağlayan,   
diğer kanun ve nizamların verdiği görevleri yerine getiren ve Silahlı bir kuvvet
olan Jandarma ve Polisi ifade eder.                                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    (4) Türkiye Cumhuriyeti Jandarması: Emniyet ve asayiş ile kamu düzeninin ko-
runmasını sağlayan ve diğer kanun ve nizamların verdiği görevleri yerine getiren
silahlı askeri bir güvenlik ve kolluk kuvvetidir.                               
    (5) Polis: Emniyet hizmetleri sınıfına mensup olan, silahlı, üniformalı veya
sivil olarak görev yapan her rütbedeki personeldir.                             
    (6) Özel Kolluk: Devlet ve yetkili diğer kamu tüzel kişilerince, özel kanun-
lar çerçevesinde kurulup, teşkilatlandırılan; kendi hizmet alanında güvenliği   
sağlamak amacı taşıyan ve kendi kanunlarına göre silah taşıma ve kullanma yetki-
sine sahip; jandarma ve polis dışındaki (gümrük, orman, belediye zabıtası, köy  
korucusu vb.) kolluk kuvvetleridir.                                             
    (7) Özel Güvenlik Teşkilatı: Özel yasa gereğince ülke ekonomisine ya da dev-
let savaş gücüne önemli ölçüde katkısı bulunan, kamu ve özel hukuk tüzel kişile-
riyle gerçek kişilere ait olup; korunma ve güvenlikleri için Bakanlar Kurulu'nca
özel güvenlik teşkilatı kurulması kararlaştırılan, kurum ve kuruluşlarda oluştu-
rulan silahlı bir kuvvettir.                                                    
    (8) Karakol: Barışta ve savaşta güvenlik, koruma, disiplin ve gözetleme ama-
cıyla konuşlandırılan ve  bir amir emrinde bulunan silahlı bir kısım askerdir.  
    (9) Asayiş Karakolu: Jandarmanın görev ve sorumluluk alanı içinde; karakol- 
lardan çıkartılan devriyelerle emniyet altında bulundurulması sağlanamayan, kri-
tik yerlerin kontrol ve emniyet altında bulundurulmasını sağlamak için daimi ve-
ya geçici karakol adıyla konuşlandırılan, daimi olanları kadrolarda gösterilen  
karakollardır.                                                                  
    (10) Jandarma Asayiş Komando Birlikleri: Gerektiğinde bağlı olduğu İl Jan-  
darma Alay Komutanlığının diğer birliklerini takviye etmek, her türlü toplumsal 
olaylara süratle müdahale etmek, takip ve tenkil harekatını yürütmek amacıyla;  
Jandarma Genel Komutanlığınca gerek görülecek yerlerde konuşlandırılan birlik-  
lerdir.                                                                         
    (11) Jandarma Komando Birlikleri: Jandarma Genel Komutanlığının ihtiyatını  
oluşturmak üzere; gerektiğinde mülki teşkilata tabi iç güvenlik birliklerinin   
gücü dışına çıkan toplumsal olaylara müdahale etmek, kuruluş ve kadrosunda gös- 
terilen diğer askeri görevleri yerine getirmek amacıyla; Jandarma Genel Komutan-
lığınca gerek görülecek yerlerde konuşlandırılan birliklerdir.                  
    (12) Devlet Büyüğü: Cumhurbaşkanını, eski cumhurbaşkanlarını, Millet Meclisi
Başkanını ve Başbakanı, ifade eder.                                             
    b. Hizmetlerin Yürütülmesine İlişkin Tanımlar:                              
    (1) Emir: Hizmete ait bir talep ya da yasağın sözle, yazı ile vesair suretle
ifadesidir.                                                                     
    (2) İstek: Kanun, tüzük, yönetmelik, talimat vb. mevzuatta yer alan mülki   
hizmete ilişkin konuların mülki makamlarca söz ya da yazıyla ifadesidir.        
    (3) Hizmet: Kanunlarla, nizamlarda yapılması ya da yapılmaması yazılmış olan
hususlarla; amir tarafından yazı ya da sözle emredilen ya da yasak edilen işler-
dir.                                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    (4) Görev: Hizmetin gerektirdiğini yapmak ve yasak ettiğini yapmamaktır.    
    (5) Nizam: Tüzükler, kararnameler, yönetmelikler, talimnamelerin ve talimat-
ların hükümleridir.                                                             
    (6) Kıta: Görevin yapılması için taktik ve idari birlikleri kapsayan ve bir 
komuta altında toplanan kuruluşlardır.                                          
    (7) Kuruluş: Bir görevin yürütülmesi için birçok birimi bir araya getiren   
şemayı ve bu şemalara uygun tarzda kurulmuş hizmet birimlerini, belirtir.       
    (8) Konuş: Birlik ve kurumların barınma, eğitim, tatbikat, savaş ve harekata
hazırlanma bakımından bulunduğu yerdir.                                         
    (9) Seferberlik: Devletin tüm güç ve kaynaklarının savaşın ihtiyaçlarını    
karşılayacak şekilde hazırlanması, toplanması, tertiplenmesi ve kullanılmasına  
ilişkin bütün faaliyetlerin uygulandığı haldir.                                 
    (10) Öğretim: Bir amaca yönelik olarak; belli kişilere, belli yerlerde bir  
yöntem ve teknikten yararlanarak gerekli bilgilerin verilmesi ve kavratılması-  
dır.                                                                            
    (11) Eğitim: Bir amaca yönelik olarak ve öğrenim yoluyla; uygulamalı biçimde
insan ve hayvanlara belirli yetenek ve alışkanlıkların kazandırılmasıdır.       
    c. Diğer Tanımlar:                                                          
    (1) Kamuya Açık Yerler: Belli koşullara uymak suretiyle herkesin girebilece-
ği yerlerdir.                                                                   
    (2) Kamuya ait yerler: Sokak, cadde, parklarla akarsu, göl, deniz kıyıları  
ve benzeri yerlerdir.                                                           
    (3) Kapalı yerler: Konut ve işyerleri ile eklentileri dışında olsa bile,    
zilyedinin rızası bulunmadıkça girilmemesi gerektiğini belirler şekilde; etrafı 
çit, parmaklık, duvar vb. engellerle gösterilen (depo, ardiye, geçici yatma yer-
leri vb.) yerlerdir.                                                            
    (4) Delil: Akla, ahlaka ve hukuka uygun olarak; bir olayın niteliğini, fail-
lerini, yer ve zamanını, nasıl ve ne amaçla yaratıldığını, nelerle kime ya da   
neye karşı işlendiğini ve meydana gelen zararları ıspata yarayacağı umulan; eşya
ve izler ile belge ve tutanakları, sanık, tanık ve suçtan zarar görenlerin açık-
lamalarını ifade eder.                                                          
    (5) Maddi Delil: Sanık, tanık ve suçtan zarar görenlerin açıklamaları dışın-
da kalan; suç ya da suç sanıklarıyla ilgili maddi (fiziki) bir yapıya sahip,can-
lı ve cansız, dokunabilir nesnelerin tümüdür.                                   
    (6) Gümrük Hattı: Türkiye'nin siyasi sınırlarıdır.                          
    (7) Gümrük Belgesi: Denizlerde, kara ve iç suları ile kıyılardan; karalarda 
ise, gümrük hattından içeri doğru 30 kilometre derinliğindeki alan ile boğazlar,
Marmara Denizi, İstanbul Limanı ve gümrük işlemleri yapılan hava meydanlarını   
içeren bölgedir.                                                                
                                                                                
                                 İKİNCİ KISIM                                   
                    BAĞLILIK, TEŞKİLAT, KURULUŞ VE KONUŞ                        
                                                                                
    Bağlılık                                                                    

    MADDE 4. - Jandarma Genel Komutanlığı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin bir parça-
sı olup; Silahlı Kuvvetlerle ilgili görevleri, eğitim ve öğrenim bakımından Ge- 
nelkurmay Başkanlığına, emniyet ve asayiş işleriyle diğer görev ve hizmetlerin  
ifası yönünden İçişleri Bakanlığına bağlıdır. Ancak Jandarma Genel Komutanı, Ba-
kana karşı sorumludur.                                                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Teşkilat ve Kuruluş                                                         

    MADDE 5. - Jandarma Genel Komutanlığı Teşkilatı:                            
    a. Jandarma Genel Komutanlığı Karargahı ve Bağlı Birlikleri,                
    b. Jandarma İç Güvenlik Birlikleri;                                         
    (1) Mülki teşkilata tabi olmayan Jandarma Birlikleri;                       
    (a) Jandarma Komando Birlikleri,                                            
    (b) Jandarma Havacılık Birlikleri.                                          
    (2) Mülki teşkilata tabi olan Jandarma Birlikleri;                          
    (a) Jandarma Bölge Komutanlıkları,                                          
    (b) İl Jandarma Alay Komutanlıkları,                                        
    (c) İl Merkez ve İlçe Jandarma Bölük Komutanlıkları,                        
    (d) Bucak Jandarma Takım Komutanlıkları,                                    
    (e) Jandarma Karakol Komutanlıkları,                                        
    (f) Jandarma Koruma Birlikleri,                                             
    (g) Jandarma Asayiş Komando Birlikleri.                                     
    c. Jandarma sınır (seyyar) Birlikleri,                                      
    d. Jandarma Eğitim Birlikleri,                                              
    e. Jandarma Okulları,                                                       
    f. Jandarma idari ve lojistik Destek Birliklari,                            
    g. Görevin özelliğine bağlı olarak kurulacak diğer kuruluşlardan oluşur.    
    Bu karargah, kıt'a ve birlikler; görevin özelliği ve Türk Silahlı Kuvvetle- 
rindeki esaslar gözönünde tutularak, kendi kuruluş ve kadrolarında gösterilir.  
    Jandarma Bölge Komutanlıklarının Konuşu                                     

 

 
    MADDE 6. - Bölge Valiliği yetki sınırları içinde olmak üzere, sevk ve idare 
ihtiyaçları ile hizmette verim ve etkinliğin sağlanması amacıyla birden çok il  
jandarma alay komutanlığını kapsamak üzere, Jandarma Bölge Komutanlığı kurulur  
ve konuşlandırılır.                                                             
    Jandarma İç Güvenlik Birliklerinin Konuşu                                   

    MADDE 7. - Emniyet ve asayiş ile görevli Jandarma Birliklerinin konuşlarının
düzenlenmesinde, zorunlu durumlar dışında mülki taksimat esas alınır. Bu birlik-
lerin konuş yerleri, Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınarak, İçişleri Bakan- 
lığınca düzenlenir,                                                             
    a. Bölge Valiliğinin merkezi olan ilin adıyla anılan Jandarma Bölge Komutan-
lıkları kurulur. Bölge sınırları içinde bulunan mülki teşkilata tabi iç güvenlik
birlikleri o Bölge Jandarmasını oluşturur.                                      
    b. Her ilde, o ilin adıyla anılan İl Jandarma Alay Komutanlıkları kurulur.  
Bir il sınırları içinde bulunan ve İl Jandarma Alay Komutanlığına bağlı Jandarma
İç Güvenlik Birlikleri; o İl Jandarmasını oluşturur.                            
    c. Her ilçede o ilçenin adıyla anılan ilçe jandarma bölük komutanlıkları ku-
rulur. Merkez İlçelerde kurulan İlçe Jandarma Bölük Komutanlıkları; İl Merkez   
Jandarma Bölük Komutanlığı olarak ve Merkez İlçenin özel bir adı yoksa o ilin   
adıyla adlandırılır. Bir İlçe sınırları içinde bulunan ve İlçe Jandarma Bölük   
Komutanlığına bağlı, jandarma iç güvenlik birlikleri; o İlçe Jandarmasını oluş- 
turur. İlçe Jandarma Bölük Komutanlıklarının, sorumluluk alanı bir ya da birden 
çok karakol sorumluluk bölgesine ayrılabilir. Bu sorumluluk bölgeleri için oluş-
turulacak karakollar; gerek kendi sorumluluk bölgelerinde gerekse ilçe jandarma 
bölük komutanlığı merkezinde ve merkez karakolundan ayrı olarak konuşlandırıla- 
bilir.                                                                          
    d. Karakollar, sorumluluk alanlarının merkezi bir yerinde ya da karakol böl-
gesindeki yurttaşların kolayca gelip gidebileceği, merkeze yakın bir köy, kasaba
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
ya da ulaşım kolaylığı olan bir yerde konuşlandırılabilir. Karakol sorumluluk   
alanının belirlenmesinde şu etkenler gözönünde tutulur.                         
    (1) İlçenin coğrafi durumu,ekonomik şartlar ve kamu hizmetlerinin gerekleri,
    (2) Yerleşim alanlarının durumu,                                            
    (3) Nüfus yoğunluğu,                                                        
    (4) Ulaşım durumu,                                                          
    (5) Bölgenin sosyal ve kültürel gelişimi,                                   
    (6) Emniyet ve asayiş durumu vb. özellikler,                                
    Karakolların sorumluluk bölgelerinin belirlenmesi; il jandarma alay komuta- 
nının önerisi, Valinin uygun görmesi ve İçişleri Bakanının onayı ile,           
    Jandarma Karakollarının konuş yerleri Valinin önerisi, Jandarma Genel Komu- 
tanının uygun görmesi, Genelkurmay Başkanlığının görüşü alındıktan sonra İçişle-
ri Bakanının onayı ile olur.                                                    
    Devriyelerle kontrol altına alınamayan kritik yerlerde; emniyet ve asayişi  
sağlamak için geçici ya da daimi asayiş karakolları kurulur. Geçici Asayiş Kara-
kolları,İl Jandarma Alay Komutanının önerisi ve Valinin onayı ile teşkil edilir.
Bu karakolların kuvveti il jandarma alay komutanlığınca kuvvet tasarrufu yoluyla
sağlanır.                                                                       
    Jandarma karakolları, kendi kuruluş ve kadrolarında gösterilir, bu karakol- 
ların kuvveti, karakol komutanıyla birlikte en az sekiz kişidir.                
                                                                                
                                 ÜÇÜNCÜ KISIM                                   
             HİZMET SINIRI, HİZMET ÖNCELİĞİ, GÖREV VE SORUMLULUK ALANI          
                                                                                
                                 BİRİNCİ BÖLÜM                                  
                         Hizmet Sınırı ve Hizmet Önceliği                       
                                                                                
    Hizmet Sınırı                                                               

    MADDE 8. - Kanun ve nizamlar ile bunlara dayalı olarak yetkili makamlarca   
verilen emir ve kararların öngörmediği hiç bir görev Jandarmadan istenemez.     
Ancak;                                                                          
    a. Jandarma subayları vali ve kaymakam vekilliğine; Jandarma astsubayları   
bucak müdür vekilliklerine geçici bir süre için verilebilirler. Jandarma iç gü- 
venlik birliklerinin mülki teşkilata tabi olması nedeniyle bu görev ancak, il   
jandarma alay komutanlıkları ile ast kademelerinde görevli subay ve astsubaylara
verilebilir.                                                                    
    b. Suçlar işlenmeden önce ve suç işlenmesini önlemek için, emniyet ve asayiş
ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak amacıyla alınan önlemler, bu ön-
lemlerin uygulanması;kaçakçılığı önleme, kovuşturma ve soruşturma konusuna iliş-
kin önlem ve faaliyetler ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korunma-
larına ilişkin önlem ve faaliyetler, idari nitelikte olup; hizmet sınırının be- 
lirlenmesinde jandarmanın mülki görevi olarak değerlendirilir.                  
    c. İşlenmiş suçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilen işlemlerin yapılma-
sına ve bunlara ilişkin adli hizmetlerin yerine getirilmesine dair görevler,    
hizmet sınırının belirlenmesinde jandarmanın adli görevi olarak değerlendirilir.
    Hizmet Önceliği                                                             
    MADDE 9.                                                                    
    a. Sıkıyönetim, seferberlik ve savaş hali ile Anayasada öngörülen diğer ola-
ğanüstü durumlarda; adli ödev ve isteklerin sayıca çoğunluğundan ötürü hemen    
yapma olanağı bulamayan yetkili jandarma iç güvenlik birliği komutanı, hangi    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
talebe öncelik verilmesi gerektiğini, Cumhuriyet Savcısı ya da gecikmede sakınca
varsa sorgu ve sulh yargıcı ile görüşerek belirler.                             
    b. İvedilik ve personel yetersizliğinden ötürü hemen yerine getirilmesi ola-
nağı bulunmayan, mülki ödev ve istekler konusunda; yetkili jandarma iç güvenlik 
birliği komutanı, durumu mülki amire yazılı olarak bildirir ve alacağı cevaba   
göre hareket eder. Ancak aynı zamanda yapılması gereken sayıca çok mülki işler- 
den, hangisine öncelik verileceği konusu belirlenirken, emniyet ve asayiş sağ-  
lanması ve korunmasına ilişkin olanlara öncelik verilir.                        
                                                                                
                                 İKİNCİ BÖLÜM                                   
                         Görev, Yetki ve Sorumluluklar                          
                                                                                
    Jandarma Genel Komutanının Görev, Yetki ve Sorumlulukları                   

    MADDE 10. - Jandarma Genel Komutanı, tüm Jandarma Teşkilatının Komutanıdır. 
    Jandarma Genel Komutanının başlıca görevleri şunlardır:                     
    a. Jandarma'yı askeri ve mesleki eğitim ve öğretim yönünden yetiştirmek,    
    b. Hizmet ve işlemlerin düzenlenmesini ve yürütülmesini sağlamak,           
    c. Personelin özlük işlerini yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre yürütmek,
bunlardan yetkili olmadıklarını ilgili makamlara önermek,                       
    d. Jandarma teşkilatını denetlemek ya da denetletmek,                       
    e. Disiplini sağlamak için gerekli önlemleri almak,                         
    f. Sıkıyönetim, Seferberlik ve savaş durumlarında Silahlı Kuvvetler emrine  
girecek Jandarma birliklerini barıştan itibaren eğitim yönünden hazırlamakla yü-
kümlüdür.                                                                       
    Jandarma Genel Komutanı, teşkilatın sevk ve idaresinden, kanun ve nizam hü- 
kümlerinin yürütülmesini sağlamaktan; bunlara dayanan emir ve kararları uygula- 
maktan sorumludur.                                                              
    Jandarma Genel Komutan Yardımcısının Görev, Yetki ve Sorumlulukları         

    MADDE 11. - Jandarma Genel Komutan Yardımcısının başlıca görevleri şunlar-  
dır:                                                                            
    a. Jandarma Genel Komutanı tarafından verilen görevleri yerine getirmek.    
    b. Jandarma Genel Komutanının bulunmadığı zamanlarda vekalet etmek ve yetki-
lerini kullanmak.                                                               
    c. Jandarma Genel Komutanının emriyle Jandarma teşkilatını denetlemek, yet- 
kilendirildiği diğer konularda gerekli işlemleri yapmak.                        
    d. Gerekli gördüğü önerileri Jandarma Genel Komutanına iletmektir.          
    Jandarma Genel Komutanlığı Kurmay Başkanı, Kurmay Yarbaşkanı ile            
    Başkanlık ve Şube Müdürlüklerinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları