Endeksler
                                                                                
                                                                                
                   TÜRK SOYLU YABANCILARIN TÜRKİYE'DE MESLEK VE                 
                   SANATLARINI SERBESTÇE YAPABİLMELERİNE, KAMU                  
                    VEYA ÖZEL KURUM, KURULUŞ VEYA İŞYERLERİNDE                  
                       ÇALIŞTIRILABİLMELERİNE DAİR KANUNUN                      
                        UYGULANMASI HAKKINDAKİ YÖNETMELİK                       
                                                                                
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi   :    25.10.1982, No: 8/5488              
    Dayandığı Kanunun Tarihi           :    25.9.1981,  No: 2527                
    Yayımlandığı R. Gazetenın Tarihi   :    14.1.1983,  No: 17928               
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi      :    5, Cildi:22, S.3044                 
                                                                                
                                  BİRİNCİ BÖLÜM                                 
                                  Genel Hükümler                                
                                                                                
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye'de ikamet eden Türk soylu yabancı- 
ların,yurt içinde ihtiyaç duyulan meslek ve sanatları serbestçe yapabilmelerine,
Türk Silahlı Kuvvetleri ve Güvenlik Teşkilatı hariç olmak üzere, kamu veya özel 
kurum, kuruluş veya işyerlerinde çalıştırılabilmelerine ilişkin esas ve usulleri
saptamak suretiyle uygulamaya yön vermektir.                                    
    Kapsam:                                                                     

    Madde 2 - Bu Yönetmelik, Türk soylu yabancıların,Türkiye'de serbestçe çalış-
malarına, kamu veya özel kurum, kuruluş veya işyerlerinde çalıştırılabilmelerine
izin verilmesine, mesleki kuruluş ve sosyal güvenlik kuruluşları ile ilişkileri-
ne, hak ve yükümlülüklerinin düzenlenmesine ait esas ve usul hükümlerini kapsar.
                                                                                
                                   İKİNCİ BÖLÜM                                 
                Çalışma İzni Verilmesine Ait Esaslar ve İzlenecek Usul          
                                                                                
    İzin Verilebilme Şartları:                                                  

    Madde 3 - Bu Yönetmelik uyarınca kanunlarda Türk vatandaşlarının yapabilece-
ği belirtilen veya Türk vatandaşı olma şartı aranan meslek,sanat ve işlerde Türk
soylu yabancıların çalışma veya çalıştırılabilmelerine izin verilebilmesi için: 
    1) İçişleri Bakanlığınca kendilerine ikamet izni verilmiş olmak,            
    2) Belirli meslek ve sanatlar için, özel kanunlarda aranan nitelikleri taşı-
dığını yetkili Türk makamlarından alacağı belgelerle kanıtlamış olmak,          
    3) Eğitim durumunu gösteren yabancı okul veya fakültelerden verilmiş diplo- 
malarının denkliğini Milli Eğitim Bakanlığına onaylatmış bulunmak,              
    4) O mesleği yapmasında güvenlik açısından herhangi bir sakınca bulunmamak  
ve durumu Bakanlar Kurulunca tesbit edilmiş esaslara uygun olmak,               
    5) Yabancılar için açılacak özel kütüklerde nüfus kayıtlarını tesis ettirdi-
ğini belgelendirmek,                                                            
    6) Mesleki kuruluşlara kayıtlı olmanın zorunlu bulunması halinde üyeliğini  
belgelendirmek,                                                                 
    7) Yabancı ülkelerden alınmış kalfalık, ustalık veya dengi belgelerin Çırak-
lık Kurulunun görüşü alınarak denkliğine Milli Eğitim Bakanlığınca karar veril- 
miş olmak,                                                                      
    Şarttır.                                                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İzin İçin Başvurma:                                                         

    Madde 4 - Bu Yönetmelik uyarınca, kamu ve özel kurum, kuruluş ve işyerlerin-
de çalışmasına veya meslek ve sanatını serbestçe yapmasına izin verilebilmesi   
için, oturulan yer mülki idare amirliğine bir dilekçe ile başvurulması ve bu di-
lekçeye üçüncü maddede gösterilen belgelerden gerekli olanların eklenmiş olması 
şarttır. Dilekçede yapılacak iş açıkça belirtilir.                              
    İllerde Emniyet Müdürlükleri, İlçelerde Emniyet Amirlikleri veya Emniyet    
Komiserliklerince, varsa eksiklikler tamamlattırıldıktan sonra, emniyet nokta-  
sından da ilgilinin durumu incelenir ve hazırlanan dosya Valilik görüşünü belir-
ten bir yazı ile İçişleri Bakanlığına gönderilir.                               
    Resmi Kurum ve Kuruluşların İzin Talebinde Bulunması:                       

    Madde 5 - Resmi kurum ve kuruluşlar da bağlı oldukları Bakanlık kanalı ile  
çalıştırmak istedikleri meslek personeline izin verilmesini isteyebilirler. Bu  
takdirde dördüncü maddede sözü edilen dosya, bu kurum veya kuruluşlarca hazırla-
narak bağlı oldukları Bakanlık aracılığı ile İçişleri Bakanlığına gönderilir.   
    İzin Verilmesi:                                                             

    Madde 6 - İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünde dosya incelenir,    
varsa eksiklikleri tamamlattırılır. Dışişleri ve ilgili Bakanlıkların da görüşü 
alındıktan sonra izin dileği hakkında karar verilir. Dileğin olumlu karşılanması
halinde çalışma izni verilerek, ilgili yerlere bildirilir.                      
    İzin Süresi ve Uzatılması:                                                  

    Madde 7 - Bu Yönetmelik uyarınca ilgiliye,Türkiye'deki ikamet durumuna göre,
belirli bir iş için iki yıla kadar çalışma izni verilebilir ve bu izin aynı sü- 
relerle uzatılabilir. İznin uzatılmasına ilişkin başvurular verilmiş iznin bitiş
tarihinden iki ay önce yapılır. Yapılan işin değiştirilmek istenmesi halinde de 
yeniden izin alınır.                                                            
    Verilen İznin Sona Ermesi veya Geri Alınması:                               

    Madde 8 - Verilen izin süresinin, yukarıdaki maddelerde belirtilen esaslar  
çerçevesinde uzatılması için başvurulmaması nedeniyle sona ermesi veya iznin ge-
ri alınması hallerinde, ilgili resmi veya özel kurum veya kuruluşlar, iznin bit-
tiği veya geri alındığı tarihten itibaren ilgilinin işine son verilerek ilişiği-
ni keser ve mahalli emniyet makamlarına derhal bilgi verirler.                  
    Ancak, ilgili, izninin uzatılması için yetkili makamlara başvurduğunu ve he-
nüz bir sonuç alamadığını belgelendirdiği takdirde,yetkili makamlarca bu istekle
ilgili işlem sonuçlandırılıp tebligat yapılıncaya kadar,kişinin çalıştırılmasına
devam edilir ve bu durum yazılı olarak ilgili makamlara bildirilir.             
    Mesleki Kuruluşlara Girme:                                                  

    Madde 9 - Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesine göre, kendilerine serbest çalışma 
veya bir kurum veya bir kuruluşta çalıştırılabilmeleri için izin isteminde bulu-
nanlar, mevzuatta o mesleğin yapılması için bir mesleki kuruluşa üye olma zorun-
luluğu bulunduğu hallerde, üye olduklarını kanıtlayan belgeleri verdikleri tak- 
dirde kendilerine çalışma izni verilebilir.                                     
    Mesleki kuruluşlar, kayıt için başvuranları, Türk vatandaşlarına uygulanan  
şartlarla üye kaydederler.                                                      
    Bu kişiler o meslek kuruluşunun genel kurullarına katılamayacakları gibi yö-
netim ve denetim kurulları gibi organlarına da seçme ve seçilme hakları yoktur. 
Ancak                                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
meslek kuruluşlarına girmiş olmanın üyelere sağladığı bütün haklardan Türk va-  
tandaşları gibi yararlanırlar. Bunlar diğer üyelerin tabi olduğu bütün yükümlü- 
lüklere ve şartlara aynen uymak mecburiyetindedirler.                           
    Mesleki kuruluşlardan çıkarılmış olmaları halinde, Türk vatandaşları için   
doğan sonuçlar bu üyeler içinde aynen geçerlidir.                               
    Tabi Olacakları Mevzuat:                                                    

    Madde 10 - Bu yönetmelik hükümlerine göre kendilerine serbestçe çalışma veya
kamu veya özel kurum,kuruluş veya işyerlerinde çalıştırılabilme izni verilenler;
personel, sosyal güvenlik, çalışma, çalıştırma, ücret, vergi, izin, sosyal hak- 
lar, sağlık kuruluşlarında tedavi ve işyeri statülerine ilişkin diğer konularda,
aynı işlerde çalışan Türk vatandaşlarına uygulanan mevzuat hükümlerine tabidir- 
ler. Bunlar, Türk vatandaşı olmamaları nedeniyle yukarıda belirtilen konularda  
farklı bir işleme tabi tutulamazlar.                                            
    506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 3 üncü maddesinin II nci fıkrasının  
A bendi hükmü saklıdır.                                                         
    Türk Vatandaşı Olma Şartının Aranmaması:                                    

    Madde 11 - Bu Yönetmelik esaslarına göre, kendilerine çalışma veya çalıştı- 
rılabilme izni verilenler, bu izin süresince, sadece Türk vatandaşlarına hasre- 
dilen işleri de yapabilirler. Bunlar Doktorluk, Hemşirelik, Avukatlık, Mühendis-
lik gibi meslekleri serbestçe veya kamu veya özel kurum, kuruluş veya işyerle-  
rinde yapabilmek veya memur olabilmek için genel veya özel kanunların aradığı   
Türk vatandaşı olma şartından istisna edilirler.                                
    Ancak bunlar Türk Silahlı Kuvvetlerinde veya Güvenlik Teşkilatlarında çalış-
tırılamazlar.                                                                   
    Kamu Kurum, Kuruluş ve İşyerlerinde Çalıştırılabilme Şartları:              

    Madde 12 - Çalıştırılabilmelerine izin verilen Türk Soylu yabancıların, kamu
veya özel kurum, kuruluş ve işyerlerine alınabilmeleri, ilgili mevzuat hükümleri
uyarınca, o göreve atanabileceklerde aranacak niteliklerin ilgilide bulunması ve
atama için öngörülen usül ve formalitelerin yerine getirilmiş olmasına bağlıdır.
    Türkiye'de ikametlerine izin verilmiş Türk soylu yabancılar, kamu veya özel 
kurum, kuruluş ve işyerlerinde personel ihtiyacının karşılanması amacıyla açılan
yarışma ve yeterlik sınavlarına, Türk vatandaşları gibi, girme hakkına sahiptir-
ler. Ancak bunların atanmaları çalışma izni verilmiş olmasına bağlıdır.         
    Özel Kuruluşlarda Çalıştırılabilme Şartları:                                

    Madde 13 - Özel kuruluş ve işyerlerinde çalıştırılabilme şartları, çalışma  
mevzuatının öngördüğü usul ve esaslara tabidir.                                 
    Serbest Çalışma Şartları:                                                   

    Madde 14 - Bu yönetmelik uyarınca serbest çalışma izni verilmiş olan Türk   
soylu yabancıların işyeri kurabilmeleri, muayenehane, büro ve yazıhane açabilme-
leri Türk vatandaşlarına uygulanan hükümlere tabidir.                           
    Mevzuatın öngördüğü izinleri almamış ve formaliteleri yerine getirmemiş ol- 
maları halinde işyeri açamazlar.                                                
    Kişisel Hal Durumları ve Nüfus Kayıtları:                                   

    Madde 15 - Bu Yönetmelik hükümlerine tabi olan Türk soylu yabancılar,yabancı
nüfus kayıtlarını tesis ettirmekle yükümlüdürler. Bunlara ait nüfus kayıtları,  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü Merkez Nüfus İşlemler Şubesinde açı-
lacak özel kütüklerde tutulur. Nüfus kayıtlarının tesisi için hazırlanmış özel  
formlar ilgililerce, ellerindeki belgelere göre doldurularak imza edildikten    
sonra Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilirler. Bu formun    
doldurulmasına esas olan belgelerin noterden onaylı örneklerinin de evraka ek-  
lenmiş olması gereklidir.                                                       
    Merkezde tutulan yabancılara ait nüfus kayıtları, kişinin Türk vatandaşı ol-
duğuna karine teşkil etmez ve vatandaşlık için bir hak bahşetmez.               
    İlgilinin resmi kurum ve kuruluşlarda tutulacak dosya ve sicilleri bu kayıt-
lardan çıkarılıp verilecek örnekler esas alınarak düzenlenir.                   
    İlgililer, medeni ve şahsi hallerinde meydana gelecek her türlü değişiklik- 
leri, nüfus mevzuatı ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin olarak İçişleri Bakan-
lığınca çıkartılacak Yönergede belirtilecek esas ve usüllere göre, nüfus idare- 
lerine bildirmek ve nüfus kayıtlarına işletmekle yükümlüdürler.                 
                                                                                
                                   ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                 
                        Çeşitli Hükümler, Yürütme ve Yürürlük                   
                                                                                
    Diğer Bakanlık ve Kuruluşlarca Tutulacak Dosyalar:                          

    Madde 16 - Kamu veya özel kurum ve kuruluşlarla işyerleri bu Yönetmelik uya-
rınca çalıştırdıkları yabancılar hakkında,mevzuatın öngördüğü dosya ve kayıtları
tutup yürütürler.                                                               
    Siyasi Haklarının Olmaması:                                                 

    Madde 17 - Bu Yönetmelik uyarınca, Türk vatandaşları gibi, serbest çalışma  
veya kamu veya özel kurum, kuruluş veya işyerlerinde çalıştırılabilmelerine izin
verilen Türk soylu yabancıların siyasi hiç bir hakları yoktur. Bunlar herhangi  
bir siyasi partiye üye olamazlar. Seçimlerde oy kullanamazlar. Siyasi Partiler  
lehinde veya aleyhinde propağanda yapamazlar. Bu amaçla yapılan çalışmaların hiç
bir kademe ve aşamasında görev alamazlar.                                       
    Sendikalara Üye Olma:                                                       

    Madde 18 - Çalışma veya çalıştırılabilmelerine izin verilen Türk soylu ya-  
bancılar mevzuatın öngördüğü esaslar çerçevesinde çalıştıkları resmi veya özel  
kuruluş ve işyerleriyle ilgili sendikalara üye olabilirler.                     
    Yürürlük:                                                                   

    Madde 19 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girer.        
    Yürütme:                                                                    

    Madde 20 - Bu Yönetmelik hükümleri Bakanlar Kurulunca yürütülür.