ASKERİ MERASİM VE PROTOKOL TALİMATNAMESİ (1)
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 30.5.1956, No: 4/7346
Dayandığı Kanunun Tarihi :
Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 29.9.1956, No: 9420
Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 3, Cildi: 37, S. 2335
BİRİNCİ BÖLÜM
KARA
UMUMİ HÜKÜMLER
Madde 1 - Bu Talimatnamenin birinci bölümü karada, ikinci bölümü denizde as-
keri merasim ve Protokol işlerinin ne şekilde tertip, tanzim ve yürütüleceğini
ifade eder.
Madde 2 - Bu Tatimatnamede yazılan veya hususi emirle yaptırılacak askeri
merasimin kanun, kararname ve talimatnameler dairesinde tertip ve tanzimi işi
ile Erkanıharbiyei Umumiye Riyaseti Personel Başkanlığı vazifelidir.
Madde 3 - Ecnebilerle yapılacak temaslarda, memleketimize ziyarette ve va-
zife maksadı ile gelen ve kendilerine askeri merasim yapılması gereken yabancı
devlet ve askeri erkanına yapılacak bilumum askeri merasim, Erkanıharbiyei Umu-
miye Riyaseti İstihbarat Başkanlığınca, mevcut mevzuat hükümlerine göre ve
lüzumunda Hariciye Vekaletiyle de işbirliği yapılmak Suretiyle tertip ve tanzim
olunur.
Madde 4 - Hükümet Merkezinden başka yerlerde bu vazife, mahallin en büyük
kumandanı tarafından kadrolarında bu işle tavzif edilmiş şubesi veya kısmı bulu-
nan karargahlarda bu şube veya kısımdan, kadrosunda bu işle tavzif edilmiş şube
veya kısmı bulunmayan birliki, müessese ve okullarda seçilecek bir subay tara-
fından esas vazifesine ek olarak yapılır. Bu subaya protokol subayı denir.
Madde 5 - Hususi bir emir verilmedikçe; güneş battıktan sonra ve daha üst
rütbelinin bulunduğu yerlerde karşılama ve uğurlamalarda askeri merasim yapıl-
maz.
Madde 6 - Askeri Merasim ve Protokol Talimatnamesi hükümleri, Jandarma ve
gümrük birliklerinde de aynen tatbik edilir.
-------------------------------------------
(1) Bu Yönetmelikte düzenlenen merasim ve protokol işlerinin ne şekilde
tertip, tanzim ve yürütüleceğini şekil ve şemalarla açıklayan ekler
ve cetveller 3 üncü tertip düsturun 37 inci cild (devamı) sahife 2345'
te Resmi Gazete'nin 29.9.1956 tarih ve 9420 sayısında yayımlanmıştır.
Madde 7 - Hudut muhafaza birlikleri ile sabit jandarma ve gümrük kıtaları
toplanarak merasime iştirak ettirilmezler.
Madde 8 - Merasimde, resmi ziyafetlerde askeri ve mülki protokol dereceleri
aşağıda gösterilmiştir. Tebriklerde; ordu mensupları için kara, deniz, hava,
jandarma ve gümrük sırası içersinde rütbe ve muadili sınıf askeri memur ve kı-
dem, ziyafetlerde ise; tebriklerde göterilen sıra gözetilmeden rütbe ve muadili
askeri memur ve kıdem esas tutulur.
Askeri ve mülki erkanın birlikte bulunacakları ziyafetlerde barem derecesi
esas ve aynı derecede bulunanlar arasında Ordu mensupları önde tutulur.
Vali ve kaymakamlar memuriyetleri dışında iken bulunacakları ziyafetlerde en
büyük mülkiye memuru olarak bulundukları takdirde bundan müstesnadırlar.
ASKERİ PROTOKOL SIRASI
1. TÜmgeneral - tümamiral: maraşal- büyükamiral, muadili as.me.
2. Tuğgeneral - tuğamiral ve muadili askeri memur.
3. Albay ve muadili askeri memur.
4. Yarbay ve muadili askeri memurlar
5. Binbaşı ve muadili askeri memurlar.
6. Yüzbaşı ve muadili askeri memurlar
7. Üsteğmen ve muadili askeri memurlar
8. Teğmen ve muadili askeri memurlar
9. Asteğmen ve muadili askeri memurlar
Umumi protokol sırası:
1. Vekiller
2. Mebuslar
3. Ordu erkani, malülgaziler ve Türkiye Eski Muharipler Birliği temsilcileri
4. Mahkemei Temyiz
5. Devlet Şurası
6. Divanı Muhasebat
7. Üniversite mensupları
8. Başvekalet mensupları
9. Devlet Bakanlığı ve Milletlerarası İktisadi İş Birliği Teşkilatı
10. Adliye Vekaleti ve Baro Reisliği
11. Dahiliye Vekaleti
12. Hariciye Vekaleti
13. Maliye Vekaleti
14. Maarif Vekaleti
15. Nafıa Vekaleti
16. İktisat ve Ticaret Vekaleti
17. Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti
18. Gümrük ve İnhisarlar Vekaleti
19. Ziraat Vekaleti
20. Münakalat Vekaleti
21. Çalışma Vekaleti
22. İşletmeler Vekaleti ve bu Vekalete bağlı müstakil umum müdürlükler ve
müesseseler erkanı
23. Ankara Vilayeti erkanı ve Vilayet Meclisi azaları
24. Ankara Belediye erkanı
25. Siyasi parti temsilcileri (Mülki idare makamlarınca tesbit edilen sıraya
göre)
26. Resmi ve hususi bankalar
27. Diğer sivil teşekküller (Alfabe sırasına göre)
28. Bu tebrikat Sonunda kordiplomatik (Hariciye Vekaleti protokol Umum Mü-
dürlüğünce tesbit edilen sıraya göre tebrikatta bulunurlar.)
Umumi protokol sırası Hükümet Merkezine göre tertip edilmiştir.Hariç garni-
zonlarda bu husus buna kıyasen yapılır.
BİRİNCİ FASIL
Resmi kabul ve ziyaretler
Madde 9 - Reisicumhurun huzurlarına çıkış:
a. Kuvvetler kumandanları, ordu kumandanı veya müfettişleri, kolordu, do-
nanma, tümen, müstahkem mevki, tugay ve bu makamdaki rütbelilere eşit rütbe
sahipleri, aşağıdaki hallerde istizandan sonra Reisicumhurun huzurlarına kabul
olunurlar. İstizan Milli Müdafa Vekaleti ve Erkanıharbiyei Umumiye Riyaseti
Personel Başkanlığınca Riyaseticumhur Umumi Katipliği delaleti ile yapılır.
Ve kabul edilecek ziyaretçiye bildirilir.
1) Hükümet merkezinde rütbe ve memuriyeti terfi ettirilenler,
2) Hükümet Merkezinde iken harice nakil edilenler,
3) Hükümet Merkezine tayin suretiyle gelenler,
4) Vazife dolayısiyle Hükümet Merkezine bağlı olmayıp dışardan vazife ile
gelenler.
Reisicumhur Hükümet Merkezinde bulunmadığı zamanlarda ayrılanlarla yeni
gelenler, Reisicumhur makamını ziyaretle Defteri Mahsusu imzalar ve ziyaret
sebeplerini yazarlar.
b. Reisicumhur; garnizondaki subayları kabul etmek isterse, Hükümet Merke-
zinde Milli Müdafaa Vekili veya Erkanıharbiyei Umumiye Reisi tarafından, hariç
garnizonlarda ise en büyük rütbeli kumandan tarafından takdim olunurlar.
c. Reisicumhurun resmi kabullerinde merasim kıyafetiyle bulunulur.
Madde 10 - Milli Müdafaa Vekili ve Erkanıharbiyei Umumiye Reisi tarafından
yapılacak resmi kabuller;
Hususi kalem müdürlüğü veya emir subayı delaletiyle tayin edilecek gün ve
saatte yapılır. Bu zaman, hususi kalem müdürü veya emir subayı tarafından
kabul edilecek zata bildirilir. Kıyafet; uzun ceket, düz pantolondur.
Bu esasa göre aşağıda yazılı zevat Milli Müdafaa Vekilini ve Erkanıharbiyei
Umumiye Reisini ziyaret ederler.
a. Milli Müdafaa Vekaleti ve Erkanıharbiyei Umumiye Riyaseti teşkilatı şube
müdürlükleri ile kuvvetler Kumandanlıkları daire başkanları ve grup başkanları
ile muavinleri ile daha üst makamlara tayin suretiyle gelenler ve bu vazifeler-
den tayin suretiyle ayrılanlar.
b. Hükümet Merkezine tayin edilerek gelen alay ve daha yukarı kademe kuman-
danları ile, bu makamlardaki rütbe sahiplerine eşit rütbe taşıyan müessese amir-
leri ve okul kumandanları,
c. Hükümet Merkezine vazife ile gelen general ve amiraller,