ileri
Endeksler
ANAYASA MAHKEMESİ İÇTÜZÜĞÜ
Dayandığı Kanunun Tarihi : 10.11.1983, No: 2949
Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi : 3.12.1986, Sayısı: 19300
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç ve Kapsam
MADDE 1 - Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün amacı, Mahkemenin verimli ve düzenli
biçimde çalışmasını sağlamaktır.
Bu İçtüzük:
1 - Anayasa Mahkemesinin çalışma esaslarına ve üyeleri arasındaki işbölümü-
ne;
2 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerinin:
a) Sicillerinin tutulmasına, izinlerine, sağlık durumlarına, mazeretlerinin
sebep ve mahiyetine ve öteki özlük işlerine;
b) Duruşmalı işlerde ve törenlerde giyecekleri kisvelere;
c) Görevlerinden doğan veya görevleri sırasında işledikleri suçlarla şahsi
suçlarından dolayı ön inceleme yaptırılmasına, soruşturma kurulu üyelerinin, se-
çilmesine, soruşturmanın yapılmasına ve gereken kararların verilmesine;
3 - Anayasa Mahkemesi üyeleri hakkında, sıkıyönetim komutanlığınca kovuştur-
ma yapılmasına Anayasa Mahkemesi'nin izin vermemesi halinde ilgili üye bakımın-
dan yapılacak işlemlere;
4 - Genel Sekreterliğin kuruluşuna ve görevlerine;
5 - Siyasi partilerin mali denetimlerinde uygulanacak esaslara;
6 - 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun'un uygulanmasına;
ilişkin hususları kapsar.
Anayasa Mahkemesinin Bağlı Olduğu Kurallar
MADDE 2 - Anayasa Mahkemesi, görevlerini, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
sağladığı teminat altında, Anayasada ve kanunlarda gösterilen esas ve usuller ve
bu İçtüzük hükümleri uyarınca yerine getirir.
Mahkeme, çalışma esasları ve usulleri hakkında kanunlarda ve İçtüzükte hüküm
bulunmayan hallerde genel hukuk kurallarını uygular.
Mahkeme Binasında Alınacak Güvenlik Önlemleri
MADDE 3 - Anayasa Mahkemesinde güvenlik önlemleri almak yalnız Başkanlığa
aittir. Başkanlığın bu konudaki isteklerini, idare amirleri ile emniyet makamla-
rı derhal yerine getirmek zorundadır.
Hiçbir makam veya merci, Başkanlığın isteği olmadıkça Mahkeme binasında gü-
venlik önlemi alamaz.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş
Göreve Başlama
MADDE 4 - Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilenler, andiçmedikce yargı görevi-
ne katılamazlar.
Asıl ve Yedek Üyeler Kurulu
MADDE 5 - İçtüzüğün ilgili maddelerinde özel olarak belirlenen görevler,asıl
ve yedek üyelerden oluşan kurulca yerine getirilir.
Bu kurulun toplanma yeter sayısı onbirdir. Karar yeter sayısı, kurul tam
sayısına göre hesaplanır.
Genel Sekreterlik, Kuruluşu ve Görevleri
MADDE 6 - Anayasa Mahkemesinde Genel Sekreterlik görevini, Başkanın uygun
göreceği bir raportör asli görevine ek olarak yapar.
Genel Sekreterlik teşkilatı, Genel Sekreterden başka, Genel Sekreter Yardım-
cısı ve Başkanlıkça görevlendirilecek yeteri kadar memurdan oluşur.
Genel Sekreter, 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Kanunun ve İçtüzüğün kendisine
yüklediği görevleri yerine getirir; Başkanın vereceği idari ve mali işlerle per-
sonel, kalem, mutemetlik ve arşiv işlerinin zamanında ve aksatılmadan, gereği
gibi yürütülmesini sağlar. Bu işlerin düzenli biçimde yürütülmesinden dolayı
Başkana karşı sorumludur.
Genel Sekreter, ayrıca, Mahkemede yapılan törenlerdeki protokol işlerini de
düzenletir.
(Ek fıkra: 17/5/1996 tarih ve 22639 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
içtüzükle.) Anayasa Mahkemesi'nin hizmet birimleri, Kararlar Müdürlüğü, Yazı İş-
leri Müdürlükleri, Personel ve Eğitim Müdürlüğü, Özel Kalem Müdürlüğü, Mali İş-
ler Müdürlüğü, İdari İşler Müdürlüğü, Bilgi İşlem Merkezi Müdürlüğü, Yayın
İşleri Müdürlüğü, Kitaplık Müdürlüğü, Basın ve Halkla ilişkiler Müdürlüğü, Kurum
Doktorluğu, Sivil Savunma Uzmanlığı, Sosyal İşler Birimi ve Çeviri Birimi'nden
oluşur.
Genel Sekreterlikte ve öteki hizmet birimlerinde çalışan memur ve hizmetli-
lerin görevleri ile bu görevlerin nasıl yürütüleceği Başkanlıkça düzenlenecek
bir Yönetmelikle belirtilir.
Genel Sekreter, isteği ile Genel Sekreterlik görevinden ayrılabileceği gibi,
gerekli görüldüğünde Başkan tarafından da sebep gösterilmeksizin değiştirilebi-
lir.
Genel Sekreter Yardımcısı
MADDE 7 - Genel Sekreter Yardımcısı, bütün işlerde Genel Sekreterin yardım-
cısıdır.
Genel Sekreterliğin boş veya Genel Sekreterin mazeretli ya da izinli olması
hallerinde bu görev, vekaleten, Genel Sekreter Yardımcısı tarafından yürütülür.
Genel Sekreterin ve Yardımcısının görevde olmamaları durumunda Genel Sekre-
terlik hizmetleri, Başkanlıkça belirlenecek bir hizmet birimi müdürü tarafından
geçici olarak yerine getirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İptal Davalarında ve İtiraz Yoluyla Bakılacak
İşlerde Usul
İlk İnceleme
MADDE 8 - İptal davasına ilişkin dilekçelerle ekleri ve mahkemelerden itiraz
yoluyla gelen işler, Başkanlıkça görevlendirilecek raportörler tarafından ince-
lenir.
a) Dava dilekçelerinin, 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Kanunun 27. maddesinin
ikinci ve üçüncü fıkralarında gösterilen hususları ihtiva edip etmediği, kayıt
tarihinden itibaren beş gün içinde ilgili raportör tarafından hazırlanacak bir
raporla Başkanlığa bildirilir.
Bu raporda, dilekçelerin, Anayasa Mahkemesinin görevine giren bir konu ile
ilgili olup olmadığı, iptal davası açma yetkisi bulunanlar tarafından ve yasal
süre içinde verilip verilmediği hususları da gösterilir.
b) Mahkemelerden itiraz yoluyla gelen işlerin, 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı
Kanunun 28. maddesine göre eksikleri olup olmadığı evrakın kayda girişinden iti-
baren beş gün içinde bir raporla Başkanlığa bildirilir.
Mahkemenin önünde bakılmakta olan bir dava bulunup bulunmadığı, Anayasaya
aykırı görülerek ya da ileri sürülen aykırılık iddiası ciddi bulunarak iptali
istenilen kanun veya kanun hükmünde kararname hükümlerinin bu davada uygulanma
durumları ile Mahkemenin başvurmaya yetkili olup olmadğı da bu raporda belirti-
lir.
Anayasa Mahkemesince yapılan incelemede, eksikleri olduğu görülürse, esasın
incelenmesine geçilmeksizin, iptal davası ile ilgili işlerde, eksiklerin tamam-
lattırılmasına; itiraz yoluna ilişkin işlerin ise geri çevrilmesine, mahkemenin
yetkisiz olduğu tesbit edilen başvurmaların da reddine karar verilir.
Eksikleri nedeniyle geri çevrilen itiraz yoluna ilişkin işlerde, 10/11/1983
günlü, 2949 sayılı Kanunun 28. maddesinin dördüncü fıkrasında gösterilen beş ay-
lık süre, eksikleri gideri-
lerek tekrar gönderilen evrakın Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliğince Kalem'e
havale edildiği tarih esas alınmak suretiyle hesaplanır. Anılan maddenin ikinci
fıkrasında yer alan ilgili mahkemeye yazı ile bildirme işlemi, bu durumda, Genel
Sekreterlikçe yinelenir.
Raportörler, inceledikleri işlerle ilgili ilk inceleme toplantılarında hazır
bulunurlar ve gerekli açıklamaları yaparlar.
Esasın İncelenmesi
MADDE 9 - Raportörler, esasa ilişkin incelemelerinin sonuçlarını, kendi dü-
şüncelerini de içeren bir raporla Başkanlığa bildirirler. Bu raporların, esasın
incelenmesine karar verildiği tarihten itibaren bir ay,acele işlerde Başkanlıkca
belirlenen süre içinde hazırlanması zorunludur.
Bu süre içinde esasa ilişkin raporlarını hazırlayamayan raportörler, gecik-
menin nedenlerini ve incelemenin ne kadar süre içinde tamamlanabileceğini yazılı
olarak Başkanlığa bildirirler. Gerekiyorsa bu süre Başkanlıkca yeteri kadar uza-
tılabilir.
Raportörler inceledikleri işlerin esasının görüşülmesinde hazır bulunurlar
ve gereken açıklamaları yaparlar.
Toplantılar ve Görüşmeler
MADDE 10 - Üyeler, duruşmalarda ve sözlü açıklamaların yapıldığı oturumlarda
kıdemlerine göre yer alırlar.
Görüşmeyi Başkan idare eder ve söz isteyenlere isteme sırasına göre söz ve-
rir. Usul hakkında konuşmak isteyenlere öncelikle söz verilir.
Konuşan üyenin sözü kesilmez. Ancak, konu dışı konuşmalar Başkan tarafından
kesilir.Konuşmanın konu dışı olup olmadığı yolundaki anlaşmazlığı Mahkeme çözer.
Bir üye, aynı konu üzerinde, aynı sebeplerin açıklanması ve genişletilmesi
amacıyla üç defa söz alabilir. Fazla söz istemini Başkan,Mahkeminin oyuna sunar.
Mahkeme kabul ederse söz verilir. Sebeplerin değişik olması hali bu hükmün dı-
şındadır.
Görüşmelerin yeterli olduğu teklif edilemez ve bu konu karar altına alına-
maz.
Başka söz isteyen kalmamışsa Başkan, görüşmelerin bittiğini bildirerek oyla-
maya geçer.
Üyelerden biri, görüşme başlamadan önce, işi yeter derecede inceleyemediğini
ileri sürerse, o işin görüşülmesi başka bir güne bırakılır.
Raporun okunmaya başlanması,o konu hakkında görüşmenin başladığını gösterir.
Kurula sonradan katılan üye de aynı nedenle görüşmenin ertelenmesini isteye-
bilir.
Mahkeme, gerektiğinde, gündemdeki bir işin görüşülmesini veya başlayan gö-
rüşmenin tamamlanmasını başka bir güne bırakabilir. Görüşülmesine başlanamayan
işlerin Başkanlıkça belirlenecek bir tarihte görüşülmek üzere ertelenmesine de
karar verilebilir.
Mazereti nedeniyle görüşmelere katılamayan üye, toplantı yeter sayısı bakı-
mından zorunluluk olmadıkça, mazeretinin sona erdiğini bildirerek aynı işin gö-
rüşülmesine katılamaz.
Henüz andiçmemiş üyeler ile Kurulda görevli olmayan üyeler, görüş bildirmek
ve oylamaya katılmamak şartıyla toplantı ve görüşmeleri izleyebilirler.
Oylama
ileri