SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI KONTROLÖRLER TÜZÜĞÜ
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 6/1/1998, No: 98/10514
Dayandığı Kanunun Tarihi : 8/1/1985, No: 3143
Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi : 3/2/1998 No: 23247
Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5, Cild : S:
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
Madde 1- Bu Tüzük; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü,
Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğü ile Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel
Müdürlüğü Kontrolörlerinin görev, yetki ve sorumluluklarını, mesleğe alınmaları-
nı, meslek içinde yetişme ve yükselmelerini, çalışma esasları ile denetime tabi
olanların yükümlülüklerini belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.
Tanımlar
Madde 2- Bu Tüzük'te geçen;
Bakanlık : Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
Genel Müdürlük : İç Ticaret Genel Müdürlüğü,
Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğü,
Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel
Müdürlüğünü,
Genel Müdür : İç Ticaret Genel Müdürü, Teşkilatlandırma
Genel Müdürü ile Tüketicinin ve Rekabetin
Korunması Genel Müdürünü,
Kontrolörler : Başkontrolör, kontrolör ve stajyer
kontrolörü,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Görev ve Yetkiler
Bağlılık ve teşkilat
Madde 3- Kontrolörler ilgili Genel Müdüre bağlıdır. Genel Müdür, bu yetki-
sini bir genel müdür yardımcısına devredebilir.
Genel Müdür, kontrolörlerin çalışmalarını düzenlemek ve izlemek, büro hiz-
metlerinin yürütülmesini sağlamak üzere bir başkontrolörü görevlendirebilir.
Kontrolörlerin çalışma merkezi Ankara'dır. Gerektiğinde Bakan onayı ile
Ankara dışında da grup merkezleri kurulabilir.
Kontrolörlerin görev ve yetkileri
Madde 4- Kontrolörlerin görev ve yetkileri aşağıda gösterilmiştir.
a) İlgili mevzuat hükümleri uyarınca, istihdam edildikleri Genel Müdür-
lüğün görev alanına giren konularda denetim görev yapmak.
b) İlgililerin cezai sorumluluğunu gerektiren eylemleri saptadıklarında,
durumu bir suç duyurusu ile Cumhuriyet Başsavcılığına iletilmek üzere Genel Mü-
dürlüğe bildirmek.
c) Genel Müdürlüğün görev alnına giren konularda ve ilgili mevzuatın uygu-
lanmasında görülen aksaklıklar hakkında incelemeler yapmak, görüş ve önerilerini
bildirmek.
d) Genel Müdürlüğü ilgilendiren konularda görevlendirildikleri komisyon,
kurs, seminer ve toplantılara katılmak.
e) Refakatlerine verilecek stajyer kontrolörlerin meslekte yetişmelerini
sağlamak.
f) Mevzuat ile verilen diğer görevleri yapmak.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kontrolörlüğe Giriş
Giriş ve yeterlik sınavları
Madde 5- Kontrolörlük mesleğine, stajyer kontrolör olarak girilir. Stajyer
kontrolörlüğe atanabilmek için;
a) Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde yazılı genel koşulları ta-
şımak,
b) Hukuk, iktisat, işletme, siyasal bilimler, yönetim bilimleri alanlarında
en az dört yıllık öğretim veren fakülte veya yüksek okullar ya da bunlara denk-
liği ilgili makamca kabul edilen yurt içi veya dışındaki öğretim kurumlarından
mezun olmak,
c) Sınavın açıldığı yılın Ocak ayının birinci gününde otuz yaşını doldurma-
mış olmak,
d) Bu sınava daha önce birden fazla katılmamış olmak,
e) Sağlık durumu yurdun her yerinde görev yapmaya ve her türlü iklim koşul-
larında yolculuk etmeye elverişli olmak,
f) Askerlik görevini yapmış, erteletmiş ya da muaf olmak,
g) Yapılacak inceleme sonucunda kontrolörlüğe engel bir durumu bulunmamak,
gerekir.
Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğünce açılacak stajyer kont-
rolör sınavlarına (b) bendinde sayılan öğretim dallarına ek olarak iletişim,
ev ekonomisi ve mühendislik dallarında öğretim veren fakülte ve yüksekokul
mezunlarıda katılabilir.
Sınavda başarı gösterenlerin stajyer kontrolörlüğe atanmaları, başarı
sırasına göre yapılır. Sınav sonucu, kadro yetersizliği nedeni ile atamaları
yapılmayanlar için kazanılmış hak sayılmaz.
Stajyer kontrolörler, üç yıllık hizmet içi eğitim ve yetişme dönemi biti-
minden itibaren en geç üç ay içinde yeterlik sınavına tabi tutulur.
Sınav kurulları
Madde 6- Giriş ve yeterlik sınav kurulları; Bakanlık makamının onayı ile
Genel Müdürün başkanlığında, bir Genel Müdür Yardımcısı, Bakanlık Teftiş Kuru-
lu Başkanlığınca görevlendirilecek bir Bakanlık müfettişi ile iki kontrolör
üyeden oluşur.
Birden çok Genel Müdürlükte istihdam edilmek üzere ortak stajyer kontrolör
sınavı açılabilir.
Yeterlik sınavından önce görevden çıkarılma
Madde 7- Stajyer kontrolörlerden, mesleğe alınmaya engel durumu olduğu son-
radan anlaşılanlar, mesleki yeterlilik raporlarına göre başarısız bulunanlar
ya da mesleğin gerektirdiği karakter ve niteliklerle bağdaşmayacak durum ve dav-
ranışları saptananlar, yeterlik sınavı beklenmeksizin başka bir göreve nakledi-
lirler.
Kontrolörlüğe atanma
Madde 8- Kontrolörlüğe, Yönetmeliğine göre yapılacak yeterlik sınavını başa-
ran stajyer kontrolörler atanır.
Kontrolörlük yeterlik sınavına girebilmek için;
a) Stajyer kontrolörlük görevinde en az üç yıl çalışmış olmak,
b) Yönetmelikte belirtilen süre içinde yanında çalıştığı en az iki ayrı
kontrolörden olumsuz mesleki yeterlilik raporu almamak,
c) Yönetmeliğe göre yapacağı çalışmalarda ve hazırlayacağı raporlarda ye-
terli görülmek,
gerekir.
Yeterlik sınavını kazanamayan yada zorunlu bir neden olmaksızın sınava gir-
meyenler, Bakanlık teşkilatında derecelerine uygun başka bir göreve atanırlar.
Kıdem
Madde 9- Aynı dönem kontrolörlüğe atananların kıdemleri, yeterlik sına-
vındaki başarı derecelerine göre belirlenir.
Kontrolörlük unvanını kazandıktan sonra bu görevden ayrılanlardan kontro-
lörlüğe dönenler, kıdem bakımından dönemlerinin sonuna alınırlar.
Başkontrolörlüğe atanma
Madde 10- Başkontrolörlüğe atanmada; meslek kıdemi yanında, sicil durumu ve
kontrolörlükte gösterilen çalışma başarısı da göz önünde bulundurulur.
Kontrolörlüğe yeniden atanma
Madde 11- Kontrolörlükten herhangi bir nedenle ayrılanlar, göreve geri
dönmek istediklerinde, sicil tutum ve davranışları yönünden kontrolörlüğe engel
bir durumları olmadığı takdirde kazanılmış haklarıyla yeniden atanabilirler.
Stajyer kontrolörler ayrıldıkları takdirde göreve yeniden atanamazlar.
Diğer birimlerde görevlendirme
Madde 12- Kontrolörler; ihtiyaca göre ve Bakanın onayıyla, Bakanlığın diğer
birimlerinin denetim görevi kapsamındaki işlerinde de görevlendirilebilirler.
Yurt dışına gönderme
Madde 13- Kontrolörler, çalışma alanlarına giren konularda mesleki eğitim-
lerini geliştirmek amacıyla yurt dışına gönderilebilirler.
Yurt dışına gönderilmede; meslek kıdemi yanında, sicil durumu ve çalışma
başarısı ile yabancı dil bilgi düzeyi de göz önünde bulundurulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kontrolörlerin Yükümlülükleri
Kontrolörlerin yükümlülükleri
Madde 14- Kontrolörler; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Bakanlık Teşki-
lat Kanunu, bu Tüzük, 22 nci maddede belirtilen Yönetmelik ve diğer mevzuatta
öngörülen yetkilerini tam olarak kullanmak, görevlerini eksiksiz yerine getir-
mekle yükümlüdürler.
Kontrolörlerin uyacakları ilkeler
Madde 15- Kontrolörler;
a) Denetledikleri kuruluşların yönetim ve yürütme işlerine karışmamak,
b) İnceledikleri belge ve defterlerde, işlemlerin denetlendiğini gösterir
tarih ve imza dışında, açıklama ve düzeltme yapmamak,
c) Yapacakları işleri, görevleri dolayısıyla edindikleri gizli bilgi ve
belgeleri açıklamamak, gizli yazı ve gizli raporlarını büro ilgilileri dışında
başkalarına yazdırmamak,
d) Başladıkları denetim işlerine Genel Müdürden izin almadıkça ara verme-
mek,
e) Denetimle görevli oldukları sırada, bu işlerle ilgili kişilerin evlerine
konuk olmamak, hizmet ve ikramlarını beşeri ve sosyal ilişkilerin gerekli kıl-
dığı haller dışında kabul etmemek, bu kişilerden alış veriş yapmamak, borç alıp
vermemek,
zorundadırlar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Büro
Büro ve görevleri
Madde 16- Kontrolörler bürosu, yeterli sayıda memurdan oluşur.
Büroda çalışanlar; kontrolörlere verilen işler ile kontrolör raporlarının
ve diğer her türlü belgenin kayıt, dağıtım ve izleme işlemlerini yürütmek, bun-
ları düzenli biçimde saklamak, çalışma ve hak ediş cetvellerinin zamanında gön-
derilmesini izlemek, doğruluğunu incelemek, tahakkuka ilişkin işlemleri ve veri-
len diğer işleri yapmakla görevlidirler.
Büroda çalışanlar, rapor ve belgeleri izin almaksızın Bakanlık veya Genel
Müdürlük Makamı dışında hiçbir merci ya da kişiye gösteremez, veremez ve görev-
leri dolayısıyla edindikleri bilgileri açıklayamazlar.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Bilgi ve belge verme zorunluluğu
Madde 17- Kontrolörler; yürüttükleri denetim görevi için gerekli gördükleri
defter ve belgeleri, denetim yaptıkları kuruluş ve kişilerden gizli de olsa;
a) İstemek ve incelemek,
b) Bunların yetkililerce onaylı örneklerini almak,
c) Bir yolsuzluğun kanıtını oluşturan defter ve belgelerin gerektiğinde
asıllarını almak, bunların yerine kontrolörlük mühür ve imzasıyla onaylı
örneklerini ya da alındı belgelerini dosyasında saklamak üzere vermek.
d) Kasa, fabrika, mağaza,dükkan, ticarethane, depo ve ambarlar gibi yerler
ile denetime konu olan diğer yerlerde inceleme ve sayım yapmak, araştırmak,
bunları mühürlemek, bu konularda her derecede yetkili ve ilgiliden her türlü
yardımı istemek,
e) Gerekli gördükleri bilgileri istemek,
yetkisine sahiptirler.
Denetlenenler, kontrolörlerin bu isteklerini geciktirmeden yerine getirmek,
her türlü yazılı ve sözlü sorularını yanıtlamakla yükümlüdürler. Görevliler,
bu yönde hiçbir engel gösteremez, üstlerinden izin almak gibi özürler ileri
süremezler.
Yardım zorunluluğu
Madde 18 - Denetlenen kuruluşların yönetim kurulu üyeleri ile yönetici ve
ilgilileri; denetim görevinin gereği gibi yürütülebilmesi için kontrolörlere
görevleri süresince uygun bir çalışma yeri sağlamak, gerekli önlemleri almak
zorundadır.
Uygun yer bulunmadığında ya da denetime uygun koşullar olmadığında; kontro-
lörün istemi üzerine defter, dosya ve belgeler kontrolörün çalışma yerine geti-
rilerek kendisine teslim edilir. Gerekli sözlü ve yazılı bilgiler de verilir.
Denetim sırasında izinler
Madde 19 - Denetim sırasında görevleri başında kalmaları gerekli görülen-
lerin izinleri, kontrolörün istemi üzerine yetkililerce ertelenir. İzinli
olanlar çağrılır.
Diğer yerlerden bilgi, belge, yardım isteme yetkisi
Madde 20 - Kontrolörler; yürüttükleri denetim görevi için, gerektiğinde
kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden bilgi ve belge iste-
yebilirler. Ancak, Başbakanlık ve bakanlıkların merkez ve yurt dışı kuruluşla-
rıyla yazışmalarını Genel Müdürlükleri aracılığıyla yaparlar.
Kimlik belgesi ve resmi mühür
Madde 21 - Kontrolörlere, Genel Müdürce imzalanan memurluk sıfat ve
yetkisini belirtir bir kimlik belgesi ile resmi mühür verilir. Kimlik belgesi
denetime başlanırken ilgililere istenmeden gösterilir.
Yönetmelik
Madde 22 - Genel Müdürlüklerde çalıştırılacak kontrolörlerle ilgili sınav-
lara ve çalışma yöntemlerine ilişkin hususlar ile bu Tüzüğün uygulanmasıyla
ilgili diğer esas ve usuller,Tüzüğün yayımından itibaren bir yıl içinde Bakan-
lıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Yürürlük Hükümleri
Yürürlükten Kaldırılan hükümler
Madde 23 - 10/9/1975 tarihli ve 7/10643 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
yürürlüğe konulan "Kooperatif Kontrolörleri ve Kooperatiflerin Kontrolörler,
Üst Kuruluşları ve İlgili Teşekkül ve Müesseselerce Denetimi Hakkında Tüzük'ün
2 nci maddesinin (a) ve (b) bendi ile 3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14 ve 16 ncı
maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 - Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan başkont-
rolör, Kontrolör ve stajyer kontrolörlerin kazanılmış hakları saklıdır.
Geçici Madde 2 - İlgili Genel Müdürlüklerde yeter sayıda kontrolör bulun-
madığı takdirde; sınav kurullarının oluşturulmasında, kontrolörlerin eğitim
ve yetiştirilmesinde ve Tüzüğün 9 uncu maddesinde belirtilen mesleki yeterli-
lik raporlarının düzenlenmesinde Bakanlık müfettişleri görevlendirilir.
Yürürlük
Madde 24 - 3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun 35 inci maddesi hükmüne dayanılarak hazırlanıp Danıştayca
incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazete'de yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 25 Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.