Endeksler
                                                                                
                       GREV VE LOKAVTLARDA MÜLKİ İDARE                          
                            AMİRLERİNCE ALINACAK                                
                             ÖNLEMLERE iLİŞKİN                                  
                                  TÜZÜK                                         
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 9/8/1989, No:  89/14477                  
    Dayandığı Kanunun Tarihi         : 5/5/1983, No:  2822                      
    Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi  : 5/10/1989,No:  20303                     
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi    : 5, Cildi:  S:                            
                                                                                
    Kapsam                                                                      

    Madde 1 - Grev ve lokavtlarda mülki idare amirlerince alınacak önlemler,    
bunların niteliği, kapsamı ve uygulanış biçimi, bu Tüzükte gösterilmiştir.      
    Görev, yetki ve önlemlerin niteliği                                         

    Madde 2 - Mülki idare amirleri, grev ve lokavt uygulanan işyerlerinde emni- 
yet, inzibat, koruma ve sağlık işlerini düzenlemek, grev ve lokavtlarda halkın  
günlük yaşamı için zorunlu ihtiyaçların karşılanmasında ve hizmetlerin yürütül- 
mesinde ortaya çıkabilecek aksamaları gidermek için gerekli önlemleri almakla   
görevlidirler.                                                                  
    Bu görev, Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununun 50 nci maddesi ve   
kamu düzeni ve güvenliğini ilgilendiren ve konuyla ilgili diğer yasaların verdi-
ği yetkilerin kullanılmasıyla yerine getirilir.                                 
    Önlemler, yasal bir grev ve lokavtın uygulanmasını engelleyici nitelikte    
olamaz.                                                                         
    Grev ve lokavt danışma kurulları                                            

    Madde 3 - Valiler ve kaymakamlar, bu Tüzükte öngörülen önlemlerin alınmasına
ve uygulanmasına ilişkin çalışmalarında yardımcı olmak ve danışma görevi yapmak 
üzere, başkanlıklarında bir grev ve lokavt danışma kurulu kurabilirler.         
    Kurullarda, il merkezlerinde, il emniyet müdürü, il jandarma alay komutanı, 
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürü veya görevlendireceği bir yet-
kili, sağlık müdürüyle valinin uygun göreceği diğer kamu idare, kurum ve kuru-  
luşlarının yöneticileri, ilçe merkezlerinde, ilçe emniyet müdürü veya emniyet   
amiri, ilçe jandarma bölük komutanı, ilçe idare şube başkanı olan sağlık ocağı  
tabibi, bulunmadığı yerlerde bu görevi yürüten resmi tabiple kaymakamın uygun   
göreceği diğer kamu idare, kurum ve kuruluşlarının yöneticileri bulunur.        
    Grev ve lokavt danışma kurulları, grev ve lokavt sırasında çıkabilecek olay-
ları, ihtiyaçların karşılanmasında ve hizmetlerin yürütülmesinde görülebilecek  
aksamaları, bunlara karşı alınması gerekli önlemleri görüşür; uygulamaları izle-
yerek gerekirse yeni önlemler belirler; bedelleri 23 üncü madde gereğince karşı-
lanacak olanlar dışında kalan emek, araç ve maddelerin bedelleriyle kullanma    
karşılıklarının nereden ve nasıl ödeneceğini karara bağlar.                     
    Kurul, gerektiğinde, ilgili işçi ve işveren temsilcilerinin görüşlerini ala-
bilir.                                                                          
    Alınan kararlar bir tutanakla belirlenir.                                   
    Kurulun yazı işleri, polis bölgelerinde emniyet müdürlüğü veya emniyet amir-
liği, jandarma bölgelerinde il jandarma alay komutanlığı veya ilçe jandarma bö- 
lük komutanlığınca yürütülür.                                                   
    İşyerlerinde alınacak önlemlerin planlanması                                

    Madde 4 - Vali ve kaymakamlarca, zabıta makamlarına hangi işyerleri veya iş-
yeri için olduğu da belirtilmek suretiyle grev ve lokavt sırasında alınabilecek 
emniyet, inzibat, koruma                                                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
ve sağlık önlemlerini düzenleyen, işyerlerinin özelliklerine göre her işyeri    
için ayrı ayrı veya genel nitelikte bir grev ve lokavt önlemler planı hazırlat- 
tırılır.                                                                        
    Grev ve lokavt önlemler planının sağlıkla ilgili bölümünü zabıta makamlarıy-
la sağlık müdürü veya ilçe idare şube başkanı olan sağlık ocağı tabibi, bulunma-
dığı yerlerde bu görevi yürüten resmi tabip birlikte hazırlar.                  
    Bu planlar, durum ve koşullara göre değiştirilir, düzeltilir veya yeniden   
düzenlenir.                                                                     
    Grev ve lokavt kararı alınan işyerlerine ilişkin önlemler planı, vali ve    
kaymakamlarca kendisinden yardım istenebilecek en yakın askeri kuvvet komutanı- 
na, ilçelerin grev ve lokavt kararı alınan işyerlerine ilişkin önlemler planı,  
kaymakamlarca valiliğe gönderilir.                                              
    Planlarda yer alacak hususlar                                               

    Madde 5 - Grev ve lokavt önlemler planında;                                 
    A) İşyerinin güvenliğini, işyerindeki makine, demirbaş eşya, araç, gereç,   
hayvan ve bitkilerin korunmasını, sürekli olması teknik yönden zorunlu bulunan  
işlerin sürdürülmesini, ham, yarı mamul ve mamul maddelerin bozulmamasını sağla-
yacak önlemler,                                                                 
    B) Güvenlik kuvvetlerinin nokta ve devriye görevlerinin yerine getirilmesine
ilişkin esaslar,                                                                
    C) Grev ve lokavt uygulanan işyerlerine giren ve çıkan taşıtların denetimine
ilişkin esaslar,                                                                
    D) Ziyaretçilerle ilgili olarak alınacak önlemler,                          
    E) İşyerlerine giriş ve çıkışlarda uyulması gereken esaslar,                
    F) Sağlık işlerinin yürütülmesi ve sağlığın korunmasıyla ilgili önlemler,   
    G) İşyerlerinin özelliğine göre alınabilecek diğer önlemler,                
    yer alır.                                                                   
    Planların yapılmasında gözönünde bulundurulacak hususlar                    

    Madde 6 - Grev ve lokavt önlemler planının yapılmasında aşağıdaki hususlar  
gözönünde bulundurulur:                                                         
    A) İşyerlerindeki personel sayısı, malzemeler, makineler, araç ve gereçler, 
    B) Güvenlik kuvvetlerinin genel olarak görevleri,                           
    C) Her güvenlik kuvvetinin ayrı ayrı görevleri,                             
    D) Güvenlik kuvvetlerinin ulaşım, haberleşme, beslenme, ilkyardım ve sağlık 
hizmetleri.                                                                     
    Hazır kuvvet                                                                

    Madde 7 - Grev ve lokavtlarda, gerektiğinde kullanılmak üzere, ayrı bir gü- 
venlik kuvveti sürekli olarak hazır bulundurulur.                               
    Güvenlik ve inzibat noktaları                                               

    Madde 8 - Alınmış olan grev ve lokavt kararının uygulanacağının Toplu İş    
Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununun 37 nci maddesi gereğince karşı tarafa teb- 
liğiyle birlikte, işyerinin hizmetin gereklerine uygun düşecek yerlerinde, mülki
idare amiriyle telli veya telsiz bağlantısı olan, sürekli veya geçici güvenlik  
ve inzibat noktaları kurulur.                                                   
    Kuvvetlerin kullanılmasında öncelik sırası                                  

    Madde 9 - Grev ve lokavtlarda, güvenlik kuvvetleri aşağıdaki öncelik sırası-
na göre kullanılır:                                                             
    A) Mahalli güvenlik kuvvetleri,                                             
    B) Jandarma komando birlikleri.                                             
    Topluluklar ve trafik düzeniyle ilgili önlemler                             

    Madde 10 - Grev ve lokavtlarda;                                             
    A) İşyerinin bulunduğu alanda bir topluluğun meydana gelmemesi için önceden 
gerekli güvenlik önlemleri alınır; gerekliyse trafik akımı için yeni düzenleme- 
ler yapılır; buna rağmen bir seyirci topluluğu meydana gelmişse, olay yerinden  
uzaklaştırılır;                                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    B) Kamu düzenini bozacak toplumsal hareketlerin ortaya çıkabileceği yerlerde
yaya veya motorlu devriye görevlendirilir;                                      
    C) Greve katıldıkları veya lokavta uğradıkları halde işyeri veya çevresinden
ayrılmayanlar veya topluluk oluşturanlar ayrılmaları ve dağılmaları için uyarı- 
lır, uyarıya uymayanlar, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun toplulukların
dağıtılmasıyla ilgili hükümleri uygulanarak dağıtılır.                          
     Uyarı ve tutanak                                                           

     Madde 11 - Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununun grev ve lokavtlar-
da ve yerine getirilmesini öngördüğü yükümlülüklere toplu olarak aykırı hareket 
edilmesi veya kamu düzenini bozacak toplu hareketlere girişilmesi hallerinde,   
mülki idare amiri tarafından veya  görevlendireceği bir memur aracılığıyla ilgi-
lilere uyarıda bulunulur. Uyarı gerektiğinde, ses yayın aygıtlarıyla bir kaç kez
tekrar edilir ve durumu belgeleyen bir tutanak düzenlenir.                      
     Aykırı hareketler                                                          

     Madde 12 - Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununun grev ve lokavtlar-
da yerine getirilmesini öngördüğü yükümlülüklere ve mülki idare amirlerince alı-
nan önlemlere uymayanlar, kamu düzenini bozma girişiminde bulunanlar, yakalana- 
rak etkisiz hale getirilir; olay yerinden uzaklaştırılır.                       
     İşyeri ve çevresindeki önlemler                                            

     Madde 13 - A) Grev ve lokavt uygulanan işyerine ateşli silahların, patlayı-
cı, yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, zehirleyici ve benzeri maddelerin taş, sopa,
demir veya lastik çubukların, boğma teli ve zinciri gibi boğucu ve bereleyici   
veya kesici ve delici araç ve gereçlerin, gazların sokulması önlenir.           
     B) Grev ve lokavt uygulanan işyerine alkollü içkilerin sokulması önlenir.  
     C) Üzerinde "bu işyerinde grev vardır", "bu işyerinde lokavt vardır"ibaresi
dışında yazı bulunan afiş, pankart, döviz, resim, levha ve benzerlerinin suç iş-
lemeye kışkırtan söz ve görüntü içeren elektronik araç ve gereçlerin grev ve lo-
kavt uygulanan işyerine sokulması önlenir.                                      
     D) Grev ve lokavt uygulanan işyeri ve çevresinde, yasal koşulların varlığı 
halinde, kişilerin üstü, araçları, eşyası, mülki idare amirinin emriyle aranır  
ve bulunan suç delili niteliğindeki maddelere el konur.                         
     E) İşyeri ve çevresinde, işçiyi yasa dışı eylemlere özendirici ve kışkırtı-
cı nitelikte yazıların bulunduğu gazete, dergi, broşür, kitap, el ve duvar ilan-
larının dağıtılmasının önlenmesi ve toplanması için Cumhuriyet savcılığından is-
tekte bulunulur.                                                                
     F) Grev ve lokavtlarda, girişilen eylemler ve ilgililerle yapılan görüşme- 
ler, gerekirse,  ses alma araçlarıyla fotoğraf veya filmle tesbit edilir.       
     Engellemelere karşı önlemler                                               

     Madde 14 - Grev ve lokavt uygulanan işyerlerinden ayrılmak zorunda bulunan,
greve katılmayan, katılmaktan vazgeçen veya grev ve lokavt dışında kalan işçi-  
ler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürlüğünce, mülki idare amir- 
liğine bildirilir.                                                              
     Grev ve lokavtlarda işçilerin işyerinden ayrılmalarına, greve katılmayan,  
katılmaktan vazgeçen veya grev ve lokavt dışında kalanların işyerine girip çık- 
malarına engel olunmasına karşı gerekli önlemler alınır.                        
     Baskı ve propagandaya karşı önlemler                                       

     Madde 15 - Grev ve lokavtın başlamasıyla, işyerinden ayrılmak zorunda bulu-
nan işçilerin, greve katılmayan, katılmaktan vazgeçen veya grev ve lokavt dışın-
da kalan işçiler ve çevre halkı üzerinde yasa dışı eylemler için baskı ve propa-
ganda yapmalarına karşı gerekli önlemler alınır.                                
     İşyeri önündeki yasak eylemlere karşı önlemler                             

     Madde 16 - Grev ve lokavt uygulanan işyerinin önünde beklenmesi, sazlı,    
sözlü toplantılar, eğlenceler düzenlenmesi ve benzeri yollarla işçilerin heye-  
canlarının ayakta tutulmasına engel olunur.                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Grev ve lokavt gözcüleri                                                    

    Madde 17 - Grev ve lokavt ilan eden sendikalarca, grev ve lokavt gözcülüğü  
yapacak olanlar, görev yerleri ve zamanları bunların göreve başlamalarından en  
az iki saat önce, mülki idare amirliğine, bir çizelge halinde bildirilir.       
    Gözcülerin yasaya uygun davranıp davranmadıkları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı bölge müdürlüğü ve güvenlik kuvvetlerince denetlenir.                 
    Yasaya aykırı davranışlara karşı gerekli önlemler alınır.                   
    İşyeri ve çevresinde, grevciler veya grev gözcüleri için işçiler veya işçi  
sendikası tarafından kulübe, baraka ve çadır gibi barınma yerleri yapılmaması   
için gerekli önlemler alınır; yapılanlar yıktırılır. Ancak,grev gözcülerinin zo-
runlu ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığın-
ca çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.                                     
    Mal çıkarılması ve sokulmasıyla ilgili önlemler                             

    Madde 18 - Çalışan işçilerin ürettiği ürünlerin satılmasına ve işyeri için  
gerekli maddelerin, araç ve gereçlerin işyerine sokulmasına engel olunmasına    
karşı önlemler alınır. Bunlar dışında işyeri için gerekli olmayan maddelerin,   
araç ve gereçlerin işyerine sokulmasına güvenlik kuvvetlerince izin verilmez.   
    Yukarıda belirtilen önlemlerin uygulanmasında, mülki idare amirlerince ge-  
rekli görülürse, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürlüğünden bir   
görevli veya bir iş müfettişi yahut mülki idare amirince uygun görülen bir me-  
mur, güvenlik kuvvetlerine yardımcı olur.                                       
   İşçilerin konutlarda oturma haklarının korunması                             

   Madde 19 - Grev ve lokavtın başlamasından itibaren doksan günlük süre içinde,
greve katılan veya lokavta uğrayan işçilerin işverence sağlanmış konutlardan çı-
karılmasına veya grev ve lokavt süresince bu konutların su, gaz, aydınlatma ve  
ısıtma hizmetlerinin kesilmesine veya kısıntıya uğratılmasına karşı, mülki idare
amirlerince, gerekli önlemler alınır.                                           
   Genel emirler                                                                

   Madde 20 - Grev ve lokavtlarda, valiler ve kaymakamlar halkın sağlığı ve gün-
lük yaşamı için zorunlu ihtiyaçların karşılanmasında ve hizmetlerin yürütülme-  
sinde ortaya çıkabilecek aksamaları gidermek amacıyla alacakları önlemleri, 5442
sayılı İl İdaresi Kanununun 9 uncu ve 32 nci maddelerinin (Ç) fıkraları gereğin-
ce, genel emirler şeklinde ilan edebilirler.                                    
   Zorunlu ihtiyaçların karşılanması ve sağlık işlerinin düzenlenmesi           

   Madde 21 - Grev ve lokavtlarda, halkın beslenmesi, ısınması, temizlenmesi,   
aydınlanması, sağlığının korunması ve tedavisi için zorunlu madde, ilaç, arac ve
gereçlerin yapımı, alımı, depolanması, satımı, dağıtımı, sağlığa zararlı madde- 
lerin yokedilmesi, kanalizasyon, lağım, temizleme, aydınlatma, ulaşım, haberleş-
me hizmetlerinin yürütülmesi, mülki idare amirlerince yasal yetkiler çerçevesin-
de yapılacak düzenlemeler, girişimler ve alınacak önlemlerle sağlanır.          
    Zorunlu ihtiyaç maddelerinin sağlanması                                     

    Madde 22 - Mülki idare amirleri, halkın günlük yaşamı için zorunlu olan ve  
grev ve lokavt dolayısıyla sağlanmasında güçlük çekilen ihtiyaç maddelerini, il 
veya ilçe sınırları içinden veya dışından getirtebilirler.                      
    Bu ihtiyaç maddelerinin getirilmesinde mülki idare amirlerinin emriyle kamu 
kurum ve kuruluşlarına, kamu iktisadi kuruluşlarına ve iktisadi devlet teşekkül-
lerine ait araç ve gereçler personeliyle birlikte çalıştırılabilir.             
    Mal bedelleri                                                               

    Madde 23 - 22 nci madde gereğince sağlanan ihtiyaç maddeleri, maliye, özel  
idare ve belediyeden görevlendirilecek ve içlerinden başkanını mülki idare ami- 
rinin belirleyeceği bir kurulca tespit olunan ve mülki idare amirince onaylanan 
bedel üzerinden  halka dağıtılır.                                               
    Taşınmaz mal ihtiyacının karşılanması                                       

    Madde 24 - Bu Tüzükte öngörülen önlemler için gerekli olması halinde, kamu  
idare, kurum ve kuruluşlarının arazi, arsa, bina ve tesislerinden yararlanılabi-
lir.                                                                            
    Yürürlük                                                                    

    Madde 25 - 5/5/1983 günlü ve 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt
Kanununun 50 nci maddesine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştayca incelenmiş olan
bu Tüzük hükümleri Resmi Gazetede yayımı gününde yürürlüğe girer.               
    Yürütme                                                                     

    Madde 26 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.