Endeksler
              İŞÇİ VE İŞVEREN SENDİKA VE KONFEDERASYONLARININ                   
                     DEVLETÇE DENETLENMESİ ESASLARINA                           
                               İLİŞKİN TÜZÜK                                    
                                                                                
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi        : 8.3.1984, No: 84/7931             
    Dayandığı Kanunun Tarihi                : 5.5.1983, No: 2821                
    Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi        : 6.5.1984, No: 18393               
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi           : 5, Cildi: 23, S. 1657             
                                                                                
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Tüzük'ün amacı, işçi ve işveren sendika ve konfederasyonları   
üzerinde Devletçe yapılacak denetimin esaslarını ve yöntemini belirlemektir.    
    Kapsam:                                                                     

    Madde 2 - İşçi ve işveren sendika ve konfederasyonlarının yönetim ve işle-  
yişlerinin, gelir ve giderlerinin, gelir ve giderlerle ilgili olarak yetkili    
organlarca alınmış kararların, kanun, tüzük ve kuruluşların amaçlarına, harca-  
maların bu kararlara uygun olup olmadığının belirlenmesi yönünden Maliye ve     
Gümrük ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarınca yapılacak denetimin esasla-
rı ve yöntemi, gelir makbuzları ile gider evrakının nasıl düzenleneceği, kayıt  
edilme süreleri, sendika ve konfederasyonların muhasebe hesap planları ve bu ko-
nuda uymak zorunda oldukları hususlar, sendika ve konfederasyonların Sendikalar 
Kanununun 51 inci maddesi gereğince sözü edilen Bakanlıklara ve sendikaların    
bağlı bulundukları konfederasyona verecekleri raporlarda bu maddede bulunması   
öngörülen hususlar dışındaki bilgiler bu Tüzük'te gösterilmiştir.               
    Deyimler:                                                                   

    Madde 3 - Bu Tüzük'te geçen;                                                
    a) Kuruluş deyimi, işçi ve işveren sendika ve konfederasyonları,            
    b) Üst kuruluş deyimi, sendikaların üye oldukları konfederasyon,            
    c) Alt kuruluş deyimi, konfederasyonlara üye sendikalar, sendikaların bölge 
 şubeleri ve şubeleri,                                                          
    d) Denetim elemanı deyimi, Maliye ve Gümrük ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik   
Bakanlıkları denetim elemanları,                                                
    anlamına gelir.                                                             
    Denetim Yetkisi ve Programları:                                             

    Madde 4 - Sendika ve konfederasyonlar, yılda bir kez, mahallinde, Maliye ve 
Gümrük ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarının denetim elemanlarınca, bir-
likte ya da ayrı ayrı denetlenirler.                                            
     Gerektiğinde, bir yılda birden çok denetim yapılabilir.                    
     Birlikte yapılacak denetimlerin programı birlikte düzenlenir.              
     Birlikte yapılacak denetimlerde idari işlemler Çalışma ve Sosyal Güvenlik  
Bakanlığı, mali işlemler Maliye ve Gümrük Bakanlığı denetim elemanlarınca de-   
netlenir.                                                                       
    İdari Denetim:                                                              

    Madde 5 - İdari denetimlerde;                                               
    1 - Yönetim ve işleyişin mevzuata ve kuruluşun amaçlarına uygun olup olmadı-
ğı,                                                                             
    2 - Genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu, disiplin kurulu ve diğer 
kurul kararlarının mevzuata ve kuruluşların amaçlarına, çalışmaların bu kararla 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
ra, karar defterlerinin yasa hükümlerine uygun bulunup bulunmadığı, kararların  
defterlere işlenmiş ve imzalanmış olup olmadığı,                                
    3 - Üye kayıt fişleri ve defterleriyle çıkış bildirimlerinin yönetmeliğine  
uygun olup olmadığı,                                                            
    4 - Gelen ve giden evrakın tarih ve numara sırasıyla ilgili defterlere kay- 
dolunup olunmadığı,                                                             
    5 - Gelen evrakın aslı ve giden evrakın suretinin gelen ve giden evrak      
dosyalarında saklanıp saklanmadığı,                                             
    6 - Kuruluşların yönetim ve çalışmalarına ilişkin diğer hususlar.           
    incelenir.                                                                  
    Mali Denetim:                                                               

    Madde 6 - Mali denetimlerde;                                                
    1 - Gelir ve giderlerin mevzuata ve kuruluşun amaçlarına, harcamaların büt- 
çe esasları, genel kurul ve yönetim kurulu kararlarına uygun olup olmadığı,     
    2 - Yevmiye ve envanter defterleriyle defteri kebirin Tüzük'ün 13, 14 ve 15 
inci maddelerine uygun, aidat defterinin düzenli biçimde tutulup tutulmadığı,   
    3 - Muhasebe hesap planlarının Tüzük'ün 19 uncu maddesinde belirlenen esas- 
lara uygun olup olmadığı, hesapların bu hesap planına uygun biçimde tutulup tu- 
tulmadığı,                                                                      
    4 - Gelir makbuzları ve gider evrakının Tüzük'ün 16, 17 ve 18 inci maddeleri
hükümlerine uygun olarak, kayıtların 15 inci maddede belirtilen sürelerde yapı- 
lıp yapılmadığı, muhasebe ilkelerine uygun olup olmadığı,                       
    5 - Kuruluşların mali yönetimlerine ilişkin diğer hususlar,                 
    incelenir.                                                                  
    Denetimle İlgili Defter ve Belgeleri Hazır Bulundurma:                      

    Madde 7 - Denetime tabi bütün defterlerin, bunların dayanak ve eklerinin ku-
ruluşların çalıştıkları binalarda bulundurulması zorunludur.                    
    Bu defter ve belgelerin resmi makamlarca istenmesi halinde ya da onaylattı- 
rılması amacıyla sözü edilen binaların dışına çıkarılması bu hükmün dışındadır. 
Kuruluşlar, denetim elemanlarına, denetim sırasında gerekli kolaylığı göstermek 
ve istenilecek defter, belge ve yazıları vermek zorundadırlar.                  
    Denetleme sırasında edinilen bilgiler, denetim elemanlarınca, bağlı bulun-  
dukları Bakanlıklar ve mahkemeler dışında, hiçbir mercie ve kişiye açıklanamaz. 
    Denetim Yöntemi:                                                            

    Madde 8 - Denetim elemanları, bağlı bulundukları Bakanlıklarca verilmiş kim-
likleri ve görev emirlerini, denetime başlamadan önce, kuruluşun yetkili yöneti-
cilerine gösterirler. Denetim, mahallinde ve kural olarak çalışma saatleri için-
de yapılır. Ancak, zorunluluk halinde, başlanmış bir denetime çalışma saatleri  
dışında da devam edilebilir. Denetleme görevi, Bakanlığın yazılı emri olmaksızın
yarıda bırakılamaz; başka denetim elemanlarına devredilemez.                    
    Yöneticilerin ve personelin eşleri ve 3 üncü dereceye kadar kan ve sıhri    
hısımları, bunların yöneticisi oldukları ve çalıştıkları kuruluşları denetleye- 
mezler.                                                                         
    Denetim Raporları:                                                          

    Madde 9 - Her denetim bir rapora bağlanır. Denetim raporlarında denetim ele-
manlarının kimlikleri, görev emirlerinin tarih ve numarası, denetim yeri, dene- 
timin konusu ve denetlenen hususlar ayrı ayrı gösterilir.                       
    Denetim sonuçları, raporlarda, maddeler halinde, açık ve somut olarak belir-
tilir.                                                                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Cevaplı Rapor:                                                              

    Madde 10 - Denetimde belirlenen ve suç niteliğinde olmayan eksiklik ve ay-  
kırılıkların, bir aydan az, iki aydan çok olmamak üzere raporda verilecek süre  
için de düzeltilmesi, kuruluştan istenir. Kuruluşlar, bunları yerine getirmek   
ya da bunlarla ilgili görüşlerini bildirmek zorundadırlar. Denetim elemanı, bu  
raporu, kendisine kuruluşlarca verilen cevapları, rapor sonuçlarını ve cevapla  
ilgili son düşüncelerini de belirterek Bakanlığında bağlı bulunduğu kurula      
iletir. Kurul, raporu, gereği yapılmak üzere, Bakanlıktaki ilgili birime gönde- 
rir.                                                                            
    Suç Niteliğindeki Eksiklik ve Aykırılıklar:                                 

    Madde 11 - Denetim elemanınca saptanan eksiklik ve aykırılıklardan, Sendika-
lar Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve diğer yasalarla suç sayılan hususlar, denetim   
elemanınca düzenlenecek bir raporla gereği yapılmak üzere ilgili Bakanlığa sunu-
lur.                                                                            
    Raporların Bakanlıklara Gönderilmesi:                                       

    Madde 12 - Maliye ve Gümrük ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları, yap-
mış oldukları ayrı denetimlere ilişkin raporların birer örneğini, bir ay içinde,
birbirlerine gönderirler.                                                       
    Defter ve Kayıtlar İçin Uygulanacak Kurallar:                               

    Madde 13 - Sendikalar Kanununun 49 uncu maddesinde sayılan defterlerin, her 
olağan genel kurulu izleyen onbeş gün içinde notere onaylattırılması zorunludur.
Müteharrik yapraklı defterlerin her yaprağı, sıra numarası ve tarih konularak   
onaylanır. Bu defterler mürekkeple ya da makineyle yazılır. Hesaplar kapatılın- 
caya kadar, toplamlar, geçici olarak kurşun kalemle yapılabilir.                
    Defterlerde kayıtlar arasında, çizilmeksizin, boş satır ve sayfa bırakılamaz
ve atlanamaz.                                                                   
    Yanlış Kayıtların Düzeltilmesi:                                             

    Madde 14 - Yevmiye defteri maddelerinde yapılan yanlışlıklar, ancak, muhase-
be kurallarına uygun olarak düzeltilebilir. Diğer defter ve kayıtlarda rakam ve 
yazı yanlışlıkları, yanlış rakam ve yazı okunacak biçimde çizilmek, üst ya da   
yan tarafına ya da ilgili bulunduğu hesaba doğrusu yazılmak suretiyle düzelti-  
lir. Defterlere geçirilen kayıtlar, kazınamaz, çizilemez, okunmaz hale getirile-
mez.                                                                            
    İşlemlerin Kayıt Zamanı:                                                    

    Madde 15 - Kararların defterlere en geç bir hafta içinde yazılması, genel   
kurul kararlarının divan üyelerince, diğer kurul kararlarının katılan üyelerce, 
gelecek ilk toplantı zamanı aşılmamak üzere, en geç bir ay içinde, imzalanması  
zorunludur.                                                                     
    Mali işlemlerin, muhasebenin düzen ve açıklığını bozmayacak bir zaman içinde
kaydedilmesi esastır. Bu kayıtlar bir aydan çok geciktirilemez.                 
    Kayıtlarını, devamlı olarak muhasebe fişleri, primanota ve bordro gibi, ku- 
ruluş yönetim kurulu üyelerinden en az birinin ya da yönetim kurulunca yetkili  
kılınan kişinin imzasını taşıyan belgelere dayanarak yürüten kuruluşlarda, iş-  
lemlerin bunlara işlenmesi, deftere işlenmesi hükmündedir. Ancak, bu kayıtlar,  
işlemlerin esas defterlere 45 günden daha geç intikal ettirilmesine cevaz ver-  
mez.                                                                            
    Kasa hesabını ilgilendiren işlemler, günü gününe kaydedilir.                
    Gelir Makbuzları:                                                           

    Madde 16 - Kuruluşların, gelirlerini, makbuz karşılığında tahsil etmeleri   
esastır.                                                                        
    Makbuzların sıra numarası taşıması, bunlara, kuruluşun açık ünvanının, tah- 
sil olunan paranın miktar ve dayanağının, parayı veren ve tahsil edenin kimlik- 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
lerinin yazılması ve biri makbuz cildinde kalmak üzere, en az iki nüsha olarak  
düzenlenmesi zorunludur.                                                        
    Doğrudan kuruluş kasasına ve banka hesaplarına yapılan ödemeler için, kasa  
fişi ve banka dekontu yeterlidir.                                               
    Tahsilat Yetkisi:                                                           

    Madde 17 - Tahsilat yapabilecek kişiler, kuruluşların yönetim kurullarınca  
belirlenir; bunlara noterce onaylanmış yetki belgesi verilir. Bu belgeyi taşıma-
yan kişiler, kuruluşlar adına tahsilat yapamazlar.                              
    Bu kişilerce toplanan paraların, en geç bir hafta içinde, kuruluş veznesine 
ya da banka hesabına yatırılması zorunludur.                                    
    Gider Evrakı:                                                               

    Madde 18 - Giderler, yönetim kurulu ya da diğer yetkili organlarca alınacak 
kararlara göre ve fatura, makbuz, satış belgesi gibi bir evraka dayanılarak ya- 
pılır. Böyle bir evrakla yapılması mümkün olmayan küçük harcamalar, bu amaçla   
düzenlenecek bordrolarla yapılabilir.                                           
    Vergi, sosyal sigorta primi, haberleşme, su, elektrik, havagazı, kira, kır- 
tasiye gibi yapılması zorunlu giderler için, karar alınması gerekmez. Bu harca- 
malar genel sekreter ya da yönetim kurulu sayman üyesince yapılabilir.          
    Muhasebe Hesap Planı:                                                       

    Madde 19 - Kuruluş işlemleri aşağıda belirtilen hesaplarda izlenir:         
    A) Gelirler                                                                 
    1 - Üyelik ve dayanışma aidatı hesabı,                                      
    2 - Sosyal faaliyet gelirleri hesabı,                                       
    3 - Malvarlığı gelirleri hesabı,                                            
    4 - Yayın gelirleri hesabı,                                                 
    5 - Faiz gelirleri hesabı,                                                  
    6 - Bağış gelirleri hesabı,                                                 
    7 - Diğer gelirler  hesabı.                                                 
    B)  Giderler                                                                
    1 - Personel giderleri hesabı,                                              
    2 - Personel ödenek ve yollukları hesabı,                                   
    3 - Yönetici giderleri hesabı,                                              
    4 - Yönetici ödenek ve yollukları hesabı,                                   
    5 - İdari giderler hesabı (haberleşme, kırtasiye, noter, genel kurul gider- 
leri vb. giderler),                                                             
    6 - Aidat giderleri hesabı,                                                 
    7 - Eğitim giderleri hesabı,                                                
    8 - Yatırımlar hesabı,                                                      
    9 - Kooperatif kredileri hesabı,                                            
    10 - Sandık kredileri hesabı,                                               
    C)   Diğer ana hesaplar ve sonuç hesapları,                                 
    1 - Kasa hesabı,                                                            
    2 - Bankalar hesabı (Kuruluş mevduatının bulunduğu bankalara ait alt hesap- 
lara ayrılır.),                                                                 
    3 - Fon hesabı (Grev ve lokavt yardım fonu),                                
    4 - Avanslar hesabı (Avanslar gider olarak belgeleninceye kadar bu hesapta  
tutulur. Avans, verilen kişi, şube ve işin türüne göre alt hesaplara ayrılır.   
Avanslar, niçin verildiğini ve verildiği tarihi gösteren, avansı alanın kimli-  
ğiyle imzasının bulunduğu bir belgeyle verilir. Bu belge muhasebede bulunduru-  
lur ya da muhasebe fişine eklenir. Şube avansları için banka dekontları yeterli-
dir.),                                                                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    5 - Peşin ödenen giderler hesabı,                                           
    6 - Çeşitli alacaklar hesabı,                                               
    7 - Çeşitli borçlar hesabı,                                                 
    8 - Emanetler hesabı (Ödenecek vergi ve sigorta primleriyle ücretten kesile-
cek sendika aidatı, icra kesintileri gibi alt hesaplara ayrılır.),              
    9 - Demirbaş hesabı (Demirbaş sınıfına giren her türlü malzeme, değeri ne   
olursa olsun, demirbaş defterine kaydedilir. Bunlar, hiçbir şekilde, gider ola- 
rak işlem görmez.),                                                             
    10 - Sabit değerler hesabı (Arazi, arsa, bina, taşıt araçları vb. alt hesap-
lara ayrılır.),                                                                 
    11 - Cari yıl gelir-gider hesabı,                                           
    12 - Birikmiş gelir hesabı,                                                 
    13 - Birikmiş gider hesabı,                                                 
    14 - Bilanço devir hesabı,                                                  
    İşlemler, ilgilerine göre, bu ana ve alt hesaplarda muhasebeleştirilir. Bu  
işlemlerin yukarıda öngörülenler dışında bir hesapta izlenmesi Maliye ve Gümrük 
Bakanlığının iznine bağlıdır.                                                   
    Bilanço ve Çalışma Raporları:                                               

    Madde 20 - Kuruluşlar, her hesap ya da bütçe devresine ilişkin bilanço ve   
hesaplarını ve çalışma raporlarını, ait oldukları dönemi izleyen üç ay içinde,  
Maliye ve Gümrük ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarına gönderirler.      
    Bilanço ve çalışma raporlarında Sendikalar Kanununun 51 inci maddesinde sa- 
yılan bilgi ve belgelerden başka;                                               
    1 - Devre sonu genel kesin mizanı,                                          
    2 - Kuruluş denetleme kurulu raporları,                                     
    3 - Üst kuruluşça hesap devresi içinde alt kuruluşlarda yapılan denetimler  
ve tarihleri,                                                                   
    4 - Üyelerinin kadın, erkek ve çocuk olarak ayrımını gösteren sayısal bilgi-
ler (İşçi sendikaları için),                                                    
    5 - Kuruluşlarca oluşturulan diğer kurulların hesap dönemi içindeki faali-  
yetleri hakkında bilgi,                                                         
    6 - Aidat vb. alacaklar,                                                    
    7 - Grev ve lokavt yardım fonu ve fondan yapılan ödemeler,                  
    8 - Sendikalar Kanununun 33 üncü maddesi çerçevesinde sandık ve kooperatif- 
lere verilen krediler,                                                          
    9 - Aidat vb. borçlar,                                                      
    10 - Sendikalar Kanununun 33 üncü maddesi çerçevesinde sınai ve iktisadi te-
şebbüslere yapılan yatırımlar,                                                  
    11 - Kuruluşlarca, üyelerinin mesleki eğitimiyle bilgi ve deneyimlerini ar- 
tırmak amacıyla yapılması zorunlu giderlerin miktarı, sarf yerleri ve uygulanan 
eğitim programları,                                                             
    hakkında bilgi verilir; bu bilgilere ilişkin belgeler bilanço ve çalışma ra 
porlarına eklenir.                                                              
    Yürürlük:                                                                   

    Madde 21 - 5/5/1983 günlü ve 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 47, 50 ve 51  
inci maddelerine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştay'ca incelenmiş olan bu TÜ-  
zük'ün muhasebe hesap planına ilişkin hükümleri, Tüzük'ün yayımını izleyen hesap
dönemi başında, diğer hükümleri Resmi Gazete'de yayımı gününde yürürlüğe girer. 
    Yürütme:                                                                    

    Madde 22 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.