EndekslerNÜFUS KANUNUNUN BAZI MaddeLERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİNE DAİR KANUN
Kanun Numarası : 4826
Kabul Tarihi : 15/03/2003
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 20/03/2003 Sayı : 25054
Madde 1 - 5.5.1972 tarihli ve 1587 sayılı Nüfus Kanununun 16 ncı Maddesinin ikinci
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Doğumları baba, yoksa veya kısıtlı, tutuklu, hasta ve herhangi mecburi bir sebeple orada
bulunamazsa ana, veli veya vasisi doğumun olduğu tarihten başlayarak yurt içinde otuz gün
içinde nüfus memuruna, yurt dışında altmış gün içinde başkonsolosluklara sözlü bildiride
bulunarak doğum tutanağına yazdırmakla yükümlüdür.
Madde 2 - 1587 sayılı Kanunun 23 üncü Maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Medenî Kanun hükümlerine göre evlenme akdini yapanlar akdin yapıldığı tarihten
başlayarak on gün içinde örneğe uygun üç nüsha evlenme bildirisini bulunduğu yer nüfus
müdürlüğüne, onlar da erkek ve kadının kayıtlı bulunduğu nüfus müdürlüğüne göndermekle
yükümlüdür.
Madde 3 - 1587 sayılı Kanunun 43 üncü Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 43 - Nüfus kütükleri; ilçe ve aile esasına göre tutulan, kişilerin hak ve
yükümlülüklerinin, doğumuna esas olmak üzere kimliklerinin, aile bağlarının, vatandaşlık
durumlarının ve şahsî hallerinin belirlenmesi amacıyla istatistik verilerinin işlendiği defter
veya bilgisayar ortamında tutulan resmî belgelerdir. Nüfus kütükleri; defter veya bilgisayar
ortamında tutulan nüfus aile kütükleri ile özel kütükler ve mikrofilmlerden oluşur. Nüfus
kütükleri, daimi olarak saklanması gerekli resmî belgelerdir.
Nüfus aile kütükleri; ilçelerde şahsî hallere ilişkin işlemlerin yapılıp yürütülmesinde
kullanılmak üzere ilçe, köy, mahalle ve aile esasına göre nüfus idarelerince tutulan resmî
belgelerdir.
Özel kütükler; defter veya bilgisayar ortamında tutulan nüfus aile kütüklerine düşürülen
kayıtların dayanağı olan tutanak ve resmî belgelerin her yıl kütüğe geçiriliş sırası ve olay
türüne göre tasnif edilip, yıllık olarak ciltlenmesinden oluşan resmî belgelerdir.
Dayanak belgelerinden arşivlenmek üzere çıkarılan mikrofilmler ise, mikrofilmler özel
kütüğünü teşkil eder. Tekniğine uygun hazırlanan ve saklanan mikrofilmler, özel kütüklerle
aynı hukukî değere sahiptir.
Defter ve bilgisayar ortamında tutulan kütük kayıtları arasında farklılık olduğu takdirde
hangi kaydın doğru kabul edilip esas alınacağı, tescile esas olan dayanak belgesine göre tespit
edilir.
Merkezde, nüfus müdürlüklerindeki kayıtları kapsayacak bir veri tabanı oluşturulur. Nüfus
olayları da iletişim ağı kullanılarak nüfus idareleri ve merkezdeki veri tabanlarına işlenir.
İçişleri Bakanlığı, merkezde bilgisayar ortamında tutulan nüfus kütükleri ile özel kütüklere
ait mikrofilmlerin yedeklerinin, tespit edeceği farklı bir yerde saklanmasını sağlar. İşlemden
kaldırılmış nüfus kütüklerinden saklanmasına ihtiyaç duyulmayanlar, İçişleri Bakanlığınca
imha edilebilir.
Nüfus aile kütüklerinde kişi ve aileler hakkında aşağıdaki bilgiler bulunur.
a) Şahsî hale ilişkin bilgiler:
1. Kişinin adı ve soyadı, cinsiyeti, baba - ana ad ve soyadları, evli kadınların önceki
soyadları,
2. Doğum yeri, doğum tarihi, kütüğe kayıt tarihi (yıl, ay, gün olarak),
3. Evlenme, boşanma, nesep düzeltmesi ve reddi, ölüm ve vatandaşlığın kazanılması veya
kaybedilmesi gibi şahsî halde meydana gelen değişiklik veya yetkili makamlarca yapılan
düzeltmeler.
b) Diğer bilgiler:
1. Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,
2. Dini,
3. Medeni hali.
c) İdari bilgiler: İl, ilçe, köy veya mahalle adı ile cilt, aile ve birey sıra numarası.
Merkez ve ilçelerde tutulan nüfus kütüklerinin yetkili makamlarca usulüne göre
onaylanmış olması şarttır. Onaysız nüfus aile kütüğündeki bilgilerin doğruluğu Genel
Müdürlükçe teyit edilmedikçe hukuken geçerli değildir. İlçe nüfus idarelerinde tutulan ve
defter şeklinde olan nüfus kütüklerinin her sayfasına cilt ve sayfa sıra numaraları konur.
Kütüğün sonuna kaç sayfadan ibaret olduğu yazılır. Sayfa birleşim yerleri asliye hukuk
mahkemesince mühürlenerek sonu onaylanır.
Merkezden çıkarılıp gönderilecek defter ve belgeler Genel Müdürlükçe onaylanır.
Madde 4 - 1587 sayılı Kanunun 52 nci Maddesinin (a) bendinde yer alan “onbin” ibaresi
“yedimilyonbeşyüzbin” olarak, (b) bendinde yer alan “yirmibin” ibaresi “onbeşmilyon”
olarak değiştirilmiştir.
Madde 5 - 1587 sayılı Kanunun 53 üncü Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 53 - Her türlü tabiî afet, gasp, hırsızlık, yangın ve terör nedeniyle; nüfus ve aile
cüzdanlarının kaybedilmesi ve nüfus olaylarının bildirim yükümlülüğünün yerine
getirilememesi halleri ile yetkili kurum ve kuruluşların kimsesiz çocuklarla ilgili nüfus
cüzdanı talepleri ve doğum bildirimlerinde, 52 nci Maddede belirtilen para cezaları
uygulanmaz.
Madde 6 - 1587 sayılı Kanunun 57 nci Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 57 - Nüfus cüzdanı, kişinin Türk vatandaşı olduğunu ve nüfus aile kütüklerine
kayıtlı bulunduğunu kanıtlayan resmî bir belgedir.
Nüfus cüzdanının kapsam, şekil, ebat, yürürlük, değiştirme ve geçerlilik tarihlerini
belirlemeye İçişleri Bakanlığı yetkilidir.
Bakanlık taklit, tahrif ve sahtecilikten korumak amacıyla nüfus cüzdanı üzerine konulacak
güvenlik unsurlarını, basım ve vatandaşa teslimat aşamasında uygulanacak sistem ve
teknolojiyi, nüfus cüzdanının kaybı ve değiştirilmesi halinde yapılacak işlemleri tespit etmeye
yetkilidir. Nüfus cüzdanları, Maliye Bakanlığının muvafakati üzerine Bakanlıkça uygun
görülecek yerlerde bastırılabilir. Düzenlenen nüfus cüzdanları Bakanlık ve Maliye
Bakanlığınca tespit edilecek esaslar çerçevesinde nüfus idareleri ve başkonsolosluklara
dağıtılır. Nüfus cüzdanları satış bedeli, 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanununa göre Maliye
Bakanlığınca belirlenecek değerli kağıt bedelini de ihtiva edecek şekilde ve maliyetler göz
önünde bulundurulmak suretiyle, Maliye Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca
tespit edilir. Yurt dışında dağıtımı yapılacak nüfus ve aile cüzdanlarının satış bedeli ise
İçişleri, Dışişleri ve Maliye bakanlıklarınca tespit edilir ve cüzdanların satış bedeli, verildiği
ülke parası üzerinden, başkonsolosluklarca tahsil edilir. Nüfus cüzdanlarının satış bedeli ile
Maliye Bakanlığınca bu cüzdanlar için belirlenen değerli kağıt bedeli arasındaki tutar, nüfus
cüzdan basımı, cüzdan üretimine yönelik makine - teçhizat alımı, dağıtımı ile nüfus idaresinin
otomasyonu hizmetlerinde kullanılmak üzere Maliye Bakanlığınca bir yandan bütçeye özel
gelir, diğer yandan İçişleri Bakanlığı bütçesinde açılacak tertibe özel ödenek kaydedilir. Özel
gelir ve özel ödenek kaydolunan tutarlardan yılı içerisinde harcanmayan kısmı ertesi yıla
devredilir. Aile cüzdanları Bakanlıkça tespit edilecek şekil ve örneklere uygun olarak Maliye
Bakanlığınca bastırılıp, maliye saymanlıklarınca dağıtılır.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatı ile
başkonsolosluklar, nüfus ve aile cüzdanları bedeli açısından 2.6.1934 tarihli ve 2489 sayılı
Kefalet Kanunu hükümlerine tabî değildir.
Nüfus cüzdanı, yurt içinde ilçe nüfus müdürlüklerince ve yurt dışında başkonsolosluklarca
kişilerin kendilerine, ergin olmayanların veli, vasi veya resmî vekillerine parmak izi
karşılığında verilir.
Nüfus cüzdanlarına, bu Kanunda öngörülenler dışında kayıt ve işaret konulamaz, bu
cüzdanlar hiçbir kişi, kurum veya kuruluş tarafından alıkonulamaz. Ancak, ihtiyaç duyulan
hallerde kurum veya kuruluşlar bir suretini saklayabilir.
Madde 7 - 1587 sayılı Kanunun 58 inci Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 58 - Nüfus ve aile cüzdanlarının verilebilmesi için; İçişleri Bakanlığınca bastırılan
ve ilgililerin imzasını, parmak izini, fotoğrafını, adresini ihtiva eden ve oturulan yer mahalle
veya köy muhtarlığına ya da görevli olunan kurum veya kuruluş amirine tasdik ettirilen
standart bir belgeyi uygulamaya koymaya ve kaldırmaya, parmak izini kâğıt veya bilgisayar
ortamında almaya İçişleri Bakanlığı yetkilidir.
Bu belgenin alınmasından sonra usulüne ve nüfus kayıtlarına uygun olarak düzenlenen
nüfus cüzdanı, 57 nci Maddede belirtilen usullere göre verilir.
Doğum tutanaklarına dayanılarak nüfus cüzdanı düzenlemesinde standart belge aranmaz.
Madde 8 - 1587 sayılı Kanuna aşağıdaki Madde eklenmiştir.
EK Madde 6 - Nüfus aile kütüklerinin bilgisayar ortamında tutulan kütüklere intikalini
sağlamaya ve nüfus işlemlerinin bu kütükler üzerinden yürütülmesine imkân hazırlamaya,
bilgisayar ortamında tutulan kütüklerin güvenliğini ve gizliliğini sağlayacak tedbirleri almaya,
kâğıt ortamındaki nüfus aile kütüklerini uygulamadan kaldırmaya, dayanak belgelerinin
düzenlenmesi, tescili ve muhafaza edileceği yetkili nüfus müdürlüğünü belirlemeye,
elektronik ortamda yürütülen her türlü nüfus işlemlerinde elektronik imza kullanılmasına
karar vermeye, kamu kuruluşları ile kamu hizmeti veren kuruluşların merkezde bilgisayar
ortamında tutulan kayıtlardan bilgi alışverişi taleplerini ve merkez ve taşrada iş akışını nüfus
hizmetlerinin bütünlüğü içerisinde belirlenecek esaslar ve usuller çerçevesinde karşılamaya
İçişleri Bakanlığı yetkilidir.
Madde 9 - 1587 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici Madde eklenmiştir.
Geçici Madde 1 - Merkezî Nüfus İdaresi Sistemi kapsamında nüfus cüzdanları
bastırılıncaya kadar, nüfus ve aile cüzdanları, İçişleri Bakanlığınca tespit edilen şekil, ebat ve
örneğine uygun olarak Maliye Bakanlığınca bastırılır ve nüfus idarelerinin ihtiyaçlarını
karşılamak üzere mal müdürlüğü saymanlıklarına, başkonsoloslukların ihtiyaçlarını
karşılamak üzere de Dışişleri Bakanlığına gönderilir.
Mal Müdürlüğü saymanlıklarınca nüfus idarelerinin ihtiyacı göz önünde tutularak, nüfus
ve aile cüzdanları kadın - erkek her biri için en fazla iki biner adetinin bedeli sonradan
ödenmek üzere, müteakiben iki biner adetlik partiler halinde peşin para karşılığında verilir.
Başkonsoloslukların ihtiyacı olan nüfus cüzdanları ise, Dışişleri Bakanlığınca tespit edilip
bildirilen sayıda verilir. Yurt dışındaki nüfus cüzdan satış bedelleri İçişleri, Dışişleri ve
Maliye bakanlıklarınca döviz olarak tespit edilir ve verildiği ülke parası üzerinden
başkonsolosluklarca tahsil edilir.
Yeni nüfus cüzdanı verilmesi uygulaması başlatılıncaya kadar; nüfus cüzdanları, ancak
doğum tutanağı aile kütüğüne işlendikten sonra nüfus memuru tarafından bu kayıtlara uygun
olarak doldurulup kendilerine, ergin olmayanların veli, vasi veya resmî vekillerine imza
karşılığında, okuryazar olmayanların sağ elinin işaret parmağı standart belgeye bastırılmak
suretiyle verilmesine ilişkin mevcut uygulama sürdürülür.
Madde 10 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 11 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.