Endeksler ANTİ - PERSONEL MAYINLARIN KULLANIMININ, DEPOLANMASININ,
ÜRETİMİNİN VE DEVREDİLMESİNİN YASAKLANMASI VE
BUNLARIN İMHASI İLE İLGİLİ SÖZLEŞMEYE KATILMAMIZIN UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN
Kanun Numarası : 4824
Kabul Tarihi : 12/03/2003
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 15/03/2003 Sayı : 25049
Madde 1 - 4 Aralık 1997 tarihinde imzaya açılan “Anti - Personel Mayınların Kullanımının,
Depolanmasının, Üretiminin ve Devredilmesinin Yasaklanması ve Bunların İmhası ile İlgili
Sözleşme”ye katılmamız uygun bulunmuştur.
Madde 2 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 3 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
ANTİ - PERSONEL MAYINLARIN KULLANIMININ, DEPOLANMASININ,
ÜRETİMİNİN VE DEVREDİLMESİNİN YASAKLANMASI VE
BUNLARIN İMHASI İLE İLGİLİ SÖZLEŞME
Giriş
Taraf Devletler,
Her hafta çoğu masum ve korunmasız sivillerden ve özellikle çocuklardan oluşan yüzlerce
kişiyi öldüren veya sakat bırakan, ekonomik kalkınmayı ve yeniden yapılanmayı engelleyen,
mültecilerin ve iç göçe maruz kalmış kişilerin yurtlarına dönmelerine manî olan ve
yerleştirildikten sonra yıllarca diğer vahim neticeler yaratan anti - personel mayınların neden
olduğu acılara ve kayıplara son vermeye kararlı olarak,
Dünyanın her tarafında yerleştirilmiş bulunan anti - personel mayınların kaldırılması
mücadelesine etkili şekilde ve eşgüdüm içerisinde katkıda bulunmak için ellerinden gelen
azamî gayreti göstermenin ve bunların imhasını sağlamanın gerekli olduğuna inanarak,
Mayın kurbanlarının, sosyal ve ekonomik bakımlardan yeniden uyum sağlamaları dahil,
bakım ve rehabilitasyonlarına yardım etmek için ellerinden gelen azamî çabayı harcamayı
arzu ederek,
Anti - personel mayınların tamamen yasaklanmasının aynı zamanda önemli bir güven
artırıcı önlem olacağını kabul ederek,
Aşırı Derecede Yaralayıcı ve Ayırım Gözetmeyen Etkileri Bulunan Belirli Konvansiyonel
Silahların Kullanımının Yasaklanması veya Kısıtlanması Sözleşmesinin 3 Mayıs 1996
tarihinde tadil edilen Mayınlar, Bubi Tuzakları ve Diğer Teçhizatın Kullanımının
Yasaklanması veya Kısıtlanması hakkındaki Ek Protokolünün kabul edilmesini memnuniyetle
karşılayarak ve henüz onaylamamış bulunan bütün Devletlere en erken zamanda bu Protokolü
onaylamaları için çağrıda bulunarak,
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun, bütün Devletleri anti - personel kara mayınlarının
kullanımının, depolanmasının, üretiminin ve devredilmesinin yasaklanması için etkin, hukukî
bağlayıcılığı olan uluslararası bir anlaşmayı gayretli bir şekilde takibe teşvik eden, 10 Aralık
1996 tarihli ve 51/45 S. sayılı Kararını da memnuniyetle karşılayarak,
Anti - personel mayınların kullanımını, depolanmasını, üretimini ve devredilmesini
yasaklamak, sınırlamak, veya askıya almak amacıyla geçmiş yıllarda alınan tek ve çok taraflı
önlemlerden ayrıca memnuniyet duyarak,
Anti - personel mayınların bütünüyle yasaklanması için yapılan çağrının da kanıtladığı gibi,
kamu vicdanının insanî ilkelerin daha ileriye götürülmesindeki rolünü vurgulayarak ve
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketinin, Kara Mayınlarının Yasaklanması Uluslararası
Kampanyasının ve dünyanın her yerindeki çok sayıdaki diğer hükümet dışı kuruluşların bu
amaçla gösterdiği çabaları tanıyarak,
Uluslararası topluluğu anti - personel mayınların kullanımını, depolanmasını, üretimini ve
devredilmesini yasaklayan, hukukî bağlayıcı olan uluslararası bir anlaşma müzakere etmeye
çağıran 5 Ekim 1996 tarihli Ottava Deklarasyonunu ve 27 Haziran 1997 tarihli Brüksel
Deklarasyonunu anımsayarak,
Bütün Devletlerin bu Sözleşmeye katılmaya özendirilmeleri arzusunu vurgulayarak ve bu
Sözleşmenin evrenselleştirilmesinin teşviki yönünde, diğerlerinin yanı sıra, Birleşmiş
Milletler, Silahsızlanma Konferansı, bölgesel kuruluş ve gruplar ve Aşırı Derecede Yaralayıcı
ve Ayırım Gözetmeyen Etkileri Bulunan Belirli Konvansiyonel Silahların Kullanımının
Yasaklanması veya Kısıtlanması Sözleşmesi gözden geçirme konferansları dahil, konuyla
ilgili bütün forumlarda büyük bir gayretle çalışmaya kararlı olarak,
Silahlı çatışmalarda tarafların savaş yöntem ya da araçlarını seçme haklarının sınırsız
olmadığına dair uluslararası insanî hukuk ilkesini, silahlı çatışmalarda aşırı yaralanmaya veya
gereksiz acıya yol açabilecek nitelikteki silahların, fırlatma vasıtalarının ve diğer savaş
araçlarının ve yöntemlerinin kullanılmasını yasaklayan ilkeyi ve siviller ile savaşanlar
arasında bir ayırım yapılması gerektiğine ilişkin ilkeyi kendilerine esas alarak,
Aşağıdaki hususlarda anlaşmaya varmışlardır :
Madde 1
Genel yükümlülükler
1. Taraf Devletlerden her biri, hangi koşullar altında olursa olsun, hiçbir zaman :
a) Anti - personel mayın kullanmamayı;
b) Anti - personel mayın geliştirmemeyi, üretmemeyi, bir başka şekilde edinmemeyi;
depolamamayı, elde tutmamayı veya doğrudan doğruya veya dolaylı yoldan bir başkasına
devretmemeyi;
c) Bu Sözleşme çerçevesinde bir Taraf Devlete yasaklanmış bulunan herhangi bir
faaliyetle iştigal etmekte olan herhangi bir kimseye, hiçbir şekilde yardımcı olmamayı, cesaret
vermemeyi veya bunları teşvik etmemeyi,
taahhüt eder.
2. Taraf Devletlerden her biri, bu Sözleşmenin hükümlerine uygun olarak, bütün anti -
personel mayınları imha etmeyi ya da bunların imha edilmesini sağlamayı taahhüt eder.
Madde 2
Tanımlar
1. “Anti - Personel Mayın (APM)”, bir kişinin mevcudiyeti, yaklaşması veya teması ile
infilak edecek biçimde tasarımlanan ve bir veya birden fazla kişiyi etkisiz hale getirecek,
yaralayacak veya öldürecek mayındır. Şahıslara yönelik olmayıp, araçların yaklaşması,
üzerine basması veya dokunması ile patlayacak şekilde tasarımlanmış ve bunların yerinden
sökülmesini engelleyen sistemlerle teçhiz edilmiş mayınlar, bu şekilde teçhiz edilmiş olmaları
nedeniyle, anti - personel mayın olarak telakki edilmezler.
2. “Mayın”, toprağın veya başka bir yüzey alanının altına, üstüne ya da yakınına
yerleştirilmek ve bir kişinin veya aracın mevcudiyeti, yaklaşması veya teması ile infilak
etmek üzere tasarlanmış mühimmattır.
3. “Mayın tuzaklama cihazı” bir mayının korunmasını amaçlayan ve mayının parçası,
mayına bağlı, iliştirilmiş veya mayının altına yerleştirilmiş ve mayına dokunulmaya teşebbüs
edildiğinde veya mayın bir başka biçimde kasten kurcalandığında faaliyete geçen bir aygıttır.
4. “Devir”, anti - personel mayınların ulusal topraklardan içeri veya dışarı fiziksel olarak
nakledilmesine ilaveten, mayınlar üzerindeki hak ve denetimin devredilmesini de içerir, ancak
döşenmiş anti - personel mayınları içeren toprakların devredilmesini kapsamaz.
5. “Mayınlı alan”, mayınların mevcudiyeti veya mevcudiyetinden kuşkulanılması
nedeniyle tehlikeli olan alandır.
Madde 3
İstisnalar
1. Madde 1’de belirtilen genel yükümlülüklere karşın, mayın tespit, mayın temizleme veya
mayın imha tekniklerinin geliştirilmesi veya bu teknikler hakkında eğitim verilmesi için bir
miktar anti - personel mayının bulundurulması veya devredilmesi mümkündür. Bu tür
mayınların miktarı yukarıda sözü edilen amaçlar için kesinlikle gerekli olan asgarî sayıyı
geçmeyecektir.
2. Anti - personel mayınların imha amacıyla devri yapılabilir.
Madde 4
Depolanmış anti - personel mayınların imhası
Madde 3’te belirtilen durumlar dışında, Taraf Devletlerin her biri, sahip olduğu veya
tasarrufunda bulunan, ya da yetkisi veya kontrolü altında olan depolanmış bütün anti - personel
mayınları, mümkün olan en kısa zamanda, ancak bu Sözleşmenin söz konusu Taraf Devlet
için yürürlüğe girmesinden sonra dört yıldan daha geç olmamak şartıyla, imha etmek veya
imha edilmesini sağlamakla yükümlüdür.
Madde 5
Mayınlı alanlardaki anti - personel mayınların imhası
1. Taraf Devletlerden her biri, yetkisi ya da denetimi altında olan mayınlı alanlardaki
bütün anti - personel mayınları bu Sözleşmenin söz konusu Taraf Devlet için yürürlüğe
girmesinden sonra on yıldan daha geç olmamak şartıyla mümkün olan en kısa zamanda imha
etmek ya da imha edilmesini sağlamakla yükümlüdür.
2. Taraf Devletlerden her biri, anti - personel mayın bulunduğu bilinen veya döşenmiş
bulunduğundan kuşkulanılan, yetkisi ya da denetimi altındaki bütün alanları belirlemek için
elinden gelen her çabayı gösterecek ve bu alanlarda bulunan bütün anti - personel mayınlar
imha edilinceye kadar sivillerin etkili bir biçimde bu alanların dışında tutulmalarını temin
etmek için, yetkisi ya da denetimi altında bulunan mayınlı alanlardaki bütün anti - personel
mayınların, en kısa zamanda, çevreleri işaretli, gözetim altında ve çitler ya da başka
yöntemlerle korunuyor olmalarını sağlayacaktır. İşaretleme, en azından, Aşırı Derecede
Yaralayıcı ve Ayırım Gözetmeyen Etkileri Bulunan Belirli Konvansiyonel Silahların
Kullanımının Yasaklanması veya Kısıtlanması Sözleşmesinin, Mayınların, Bubi Tuzaklarının
ve Diğer Aletlerin Kullanımlarının Yasaklanması ya da Kısıtlanmasına ilişkin Ek
Protokolünün 3 Mayıs 1996 tarihinde değiştirilen şeklinde belirlenen standartlarda olmalıdır.
3. Bir Taraf Devlet, 1 inci fıkrada söz konusu anti - personel mayınların hepsini belirtilen
zaman zarfında imha edemeyeceği veya imha edilmesini sağlayamayacağı kanaatine varırsa,
Taraf Devletler Toplantısına veya Gözden Geçirme Konferansına, bu tür anti - personel
mayınların imhasını tamamlamak için son mühletin 10 yıla kadar uzatılması talebinde
bulunabilir.
4. Her talep,
a) Önerilen ek mühletin süresini;
b) Önerilen ek mühletin,
(i) Mayınlardan arındırma ulusal programları çerçevesinde yürütülen çalışmaların
hazırlıklarını ve mevcut durumunu,
(ii) Taraf Devletin bütün anti - personel mayınların imha edilmesi için kullanabileceği malî
ve teknik araçları ve
(iii) Taraf Devletin, mayınlı alanlardaki bütün anti - personel mayınları imha etmesine
engel olan koşulları da kapsayan nedenlerinin ayrıntılı bir açıklamasını;
c) Ek mühletin insanî, toplumsal, ekonomik, ve çevresel açılardan getireceği sonuçları ve
d) Önerilen ek mühlet talebiyle bağlantılı diğer bilgileri içermelidir.
5. Taraf Devletler Toplantısı veya Gözden Geçirme Konferansı, 4 üncü fıkra kapsamına
giren hususları göz önünde bulundurarak talebi değerlendirecek ve mevcut Taraf Devletlerin
oy çokluğuyla ek mühlet talebinin kabul edilip edilmeyeceğine karar verecektir.
6. Bu Maddenin 3 üncü, 4 üncü ve 5 inci fıkralarına uygun olarak yeni bir taleple
başvurulması halinde söz konusu uzatma yenilenebilecektir. Daha fazla uzatma süresi talep
eden Taraf Devlet, bir önceki uzatma döneminde bu Madde uyarınca neler yapıldığına ilişkin
ek bilgi verecektir.
Madde 6
Uluslararası işbirliği ve yardım
1. Taraf Devletlerin her biri bu Sözleşmeye göre yükümlülüklerini yerine getirirken,
mümkün olan durumlarda, diğer Taraf Devletlerden imkânlar dahilinde yardım isteme ve
alma hakkına sahiptir.
2. Taraf Devletlerden her biri, bu Sözleşmenin uygulanmasıyla ilgili teçhizat, malzeme ve
bilimsel ve teknolojik bilgi alışverişini kolaylaştırmakla yükümlüdür ve bu alışverişe mümkün
olan en geniş şekilde katılmak hakkına sahiptir. Taraf Devletler, insancıl amaçlar için
kullanılacak mayın temizleme teçhizatının ve ilgili teknolojik bilginin tedarikine gereksiz
kısıtlamalar getirmeyeceklerdir.
3. İmkânı olan her Taraf Devlet mayın kurbanlarının bakımına ve rehabilitasyonuna,
sosyal ve ekonomik uyumuna ve mayınlar konusundaki bilinçlendirme programlarına yardım
sağlayacaktır. Bu yardım, diğerleri meyanında, Birleşmiş Milletler sistemi, uluslararası,
bölgesel ya da ulusal örgütler veya kuruluşlar, Uluslararası Kızılhaç Komitesi, Ulusal
Kızılhaç ve Kızılay kurumları ve bunların Uluslararası Federasyonu, hükümet dışı örgütler
aracılığıyla veya ikili düzeyde sağlanabilecektir.
4. İmkânı olan her Taraf Devlet mayın temizliğine ve bağlantılı faaliyetlere yardım
sağlayacaktır. Bu yardım, diğerleri meyanında, Birleşmiş Milletler sistemi, uluslararası veya
bölgesel örgüt ya da kuruluşlar, hükümet dışı örgüt veya kuruluşlar aracılığıyla ya da ikili
düzeyde veya Birleşmiş Milletler Mayın Temizlemeye Yardım Gönüllü Vakıf Fonuna ya da
mayınlardan arındırmayla uğraşan diğer bölgesel fonlara katkıda bulunarak sağlanabilecektir.
5. İmkânı olan her Taraf Devlet depolanmış anti - personel mayınların imha edilmesi için
yardım sağlayacaktır.
6. Taraf Devletlerden her biri, Birleşmiş Milletler sistemi içinde kurulmuş olan mayın
temizlemeyle ilgili veri tabanına, özellikle mayın temizlemenin çeşitli yöntem ve
teknolojilerine ilişkin bilgileri ve mayın temizlemeyle ilgili uzmanların, uzman kurumlarının
veya ulusal temas noktalarının listelerini sağlamayı taahhüt eder.
7. Taraf Devletler, bir ulusal mayınlardan arındırma programının geliştirilmesinde :
a) Anti - personel mayın sorununun boyutunun ve kapsamının;
b) Programın uygulanması için gerekli olan malî, teknolojik kaynakların ve insan
kaynaklarının;
c) İlgili Taraf Devletin yetkisi veya kontrolü altında bulunan mayınlı alanlardaki bütün
anti - personel mayınları imha etmek için gerekli olan tahmini yıl sayısının;
d) Mayından kaynaklanan yaralanma veya ölüm olaylarını azaltmak için mayınlar
konusundaki bilinçlendirme faaliyetlerinin;
f) Mayın kurbanlarına yardımın; ve
g) İlgili Taraf Devletin Hükümeti ile programın uygulanmasında çalışacak, konuyla ilgili
hükümet, hükümetlerarası veya hükümet dışı kuruluşlar arasındaki ilişkinin;
belirlenmesi için Birleşmiş Milletler, bölgesel örgütler, diğer Taraf Devletler veya diğer
yetkili hükümetlerarası ya da hükümet dışı kuruluşlardan kendi yetkililerine yardımcı
olmalarını talep edebileceklerdir.
8. Bu Maddenin hükümleri uyarınca yardım alan ve veren Taraf Devletlerden her biri,
kararlaştırılmış yardım programlarının bütünüyle ve seri bir biçimde uygulanmasını teminen
işbirliği yapacaktır.
Madde 7
Şeffaflık önlemleri
1. Taraf Devletlerden her biri, mümkün olduğunda, ancak her halükârda bu Sözleşme söz
konusu Taraf Devlet için yürürlüğe girdikten sonra en fazla 180 gün içerisinde :
a) Madde 9’da değinilen ulusal uygulama önlemleri;
b) Sahip olduğu ya da yetkisi veya denetimi altında bulunan depolanmış bütün anti -
personel mayınlarının, türü, miktarı ve mümkünse depolanmış her anti - personel mayın türü
için seri numarasını da içerecek biçimde sınıflandırılmış, toplam sayısı;
c) İmkânlar ölçüsünde, her mayınlı alanda bulunan anti - personel mayınların türüne ve her
tür anti - personel mayının sayısına ve ne zaman döşendiklerine ilişkin mümkün olduğunca
ayrıntılı bilgileri içerecek şekilde, anti - personel mayın bulunan ya da bulunduğundan
kuşkulanılan yetkisi veya denetimi altındaki bütün mayınlı alanların yerleri;
d) Mayın tespit, mayın temizleme veya mayın imha etme tekniklerinin geliştirilmesi ve bu
tekniklerle eğitim vermek amacıyla bulundurulan veya devredilen, ya da imha edilmek üzere
devredilen bütün anti - personel mayınların türleri, miktarları ve mümkünse seri numaraları ile
bir Taraf Devlet tarafından anti - personel mayınları bulundurmak ya da devretmek üzere
Madde 3 uyarınca yetkili kılınmış kurumlar;
e) Anti - personel mayın üreten işletmelerinin başka amaçlı kullanım için
dönüştürülmelerine ya da hizmet dışı bırakılmalarına ilişkin programların durumu;
f) İmha için kullanılacak yöntemler, imha alanlarının yerleri ve güvenlikle ve çevreyle
ilgili izlenilecek uygulanabilir standartların ayrıntılarını içerecek şekilde, anti - personel
mayınların imha edilmesine ilişkin Madde 4 ve 5 uyarınca yürütülen programların durumu;
g) Bu Sözleşmenin söz konusu Taraf Devlet için yürürlüğe girmesinden sonra imha edilen
tüm anti - personel mayınların, sırasıyla 4 üncü ve 5 inci Maddeler uyarınca imha edilen her bir
türdeki anti - personel mayının miktarının dökümünü içerecek şekilde, türleri ve miktarları,
bunun yanısıra, mümkünse, 4 üncü Madde uyarınca imha edilen her bir türdeki anti - personel
mayının seri numaraları;
h) Bir Taraf Devlet tarafından üretilen ve o Taraf Devletin halen sahip olduğu veya
tasarrufunda bulundurduğu herbir türdeki anti - personel mayının, makul olan hallerde söz
konusu mayınların teşhisi ve temizlenmesini kolaylaştıracak kategorilerde bilgi verilecek
şekilde - bu bilgi asgarî olarak, mayının boyutlarını, fünye cinsini, patlayıcı Madde cinsini,
metal Madde cinsini, renkli fotoğraflarını ve mayın temizlemeyi kolaylaştıracak diğer bilgileri
içerecektir - bilindiği ölçüde teknik özellikleri; ve
i) Maddenin 2 nci fıkrasında tanımlanan bütün alanlarla ilgili olarak, halka derhal ve etkili
bir uyarıda bulunulmasını sağlamak için alınan önlemler
hakkında Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine rapor verecektir.
2. Bu Madde uyarınca sağlanan bilgiler, son takvim yılını kapsayacak şekilde Taraf
Devletlerce yıllık olarak güncelleştirilecek ve her yıl en geç 30 Nisan’da Birleşmiş Milletler
Genel Sekreterine sunulacaktır.
3. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, aldığı bütün bu tür raporları Taraf Devletlere
iletecektir.
Madde 8
Sözleşmeye uymanın kolaylaştırılması ve açıklık kazanması
1. Taraf Devletler, bu Sözleşmenin hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili olarak birbirlerine
danışmayı ve birbirleriyle işbirliği yapmayı ve Taraf Devletlerin Sözleşmeden kaynaklanan
yükümlülüklerini yerine getirmelerini kolaylaştırmak için işbirliği ruhu içerisinde birlikte
çalışmayı kabul ederler.
2. Bir veya daha fazla Taraf Devlet başka bir Taraf Devletin bu Sözleşmenin hükümlerine
uymasına ilişkin soruları açıklığa kavuşturmak ve çözmek istiyorsa, bu konu hakkında söz
konusu Taraf Devlete Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri aracılığıyla Açıklama Talebi
sunabilir. Bu tür bir talep, bütün gerekli bilgilerle birlikte yapılmalıdır. Taraf Devletlerden her
biri dayanağı olmayan Açıklama Taleplerinden kaçınmalı, suiistimale meydan verilmemesine
özen gösterilmelidir. Bir Açıklama Talebi alan Taraf Devlet, bu konunun açıklığa
kavuşmasına yardımcı olacak bütün bilgileri 28 gün içinde Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri aracılığıyla talepte bulunan Taraf Devlete ulaştıracaktır.
3. Talepte bulunan Taraf Devlet, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri aracılığıyla belirtilen
süre zarfında bir yanıt almaz veya Açıklama Talebine aldığı yanıtı tatmin edici bulmazsa,
konuyu Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri vasıtasıyla bir sonraki Taraf Devletler
Toplantısına sunabilecektir. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, Açıklama Talebine ait bütün
gerekli bilgilerle birlikte konuyu bütün Taraf Devletlere iletecektir. Bütün bu bilgiler, yanıt
verme hakkı olan, talepte bulunulan Taraf Devlete de sunulacaktır.
4. Bir Taraf Devletler Toplantısı gerçekleşinceye kadar, endişe duyan Taraf Devletlerden
herhangi birisi Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinden, talep edilen açıklamayı
kolaylaştırmak için dostça girişimde bulunmasını isteyebilir.
5. Talepte bulunan Taraf Devlet, konunun ele alınmasını teminen, Birleşmiş Milletler
Genel Sekreteri aracılığıyla bir Taraf Devletler Özel Toplantısı düzenlenmesini önerebilir.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri bu doğrultuda, konuyu ele almak amacıyla bir Taraf
Devletler Özel Toplantısı düzenlenmesinden yana olup olmadıklarını belirtmeleri talebiyle
birlikte, söz konusu öneriyi ve ilgili Taraf Devletlerce teslim edilen tüm bilgileri bütün Taraf
Devletlere iletecektir. Bu tür bir duyuruyu izleyen 14 gün içerisinde Taraf Devletlerin en
azından üçte birinin Özel Toplantıyı onaylaması halinde, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri
Taraf Devletlerin Özel Toplantısını bir sonraki 14 gün içinde toplayacaktır. Toplantı yeterlilik
sayısını Taraf Devletlerin çoğunluğu oluşturacaktır.
6. Taraf Devletler Toplantısı veya duruma göre Taraf Devletler Özel Toplantısı, önce ilgili
Taraf Devletlerin sundukları bütün bilgileri dikkate alarak konuyu daha fazla inceleyip
incelemeyeceğini belirleyecektir. Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel
Toplantısı, oydaşma ile bir karara varmak için her türlü çabayı gösterecektir. Bu yöndeki
bütün çabalara karşın mutabakat sağlanamadığı takdirde, bu kararı katılan ve oy kullanan
Taraf Devletlerin çoğunluğu ile alacaktır.
7. Bütün Taraf Devletler, konunun gözden geçirilmesinin sağlanmasını teminen Taraf
Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı ile, 8 inci fıkra uyarınca veri
toplama heyetlerinin yetkilendirilmesi hususu dahil, bütünüyle işbirliği yapacaklardır.
8. Konuya daha fazla açıklık getirilmesine gerek duyulduğu takdirde, Taraf Devletler
Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı bir veri toplama heyeti yetkilendirecek ve
katılan ve oy kullanan Taraf Devletlerin çoğunluğu ile görev yönergesini kararlaştıracaktır.
Açıklama istenen Taraf Devlet, istediği zaman ülkesine bir veri toplama heyeti davet
edebilecektir. Bu görev Taraf Devletler Toplantısının veya Taraf Devletler Özel Toplantısının
böyle bir görev için yetki veren kararı olmadan gerçekleşecektir. 9 uncu ve 10 uncu fıkralar
uyarınca tespit edilen ve onaylanan en fazla 9 uzmandan oluşan heyet, ihlal iddiasına konu
olan noktada veya açıklama istenen Taraf Devletin yetkisi veya denetimi altında bulunan ihlal
iddiasıyla doğrudan ilgili diğer mahallerde ek bilgi toplayabilecektir.
9. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, Taraf Devletlerin sağladıkları nitelikli uzmanların
isim, milliyet ve alakalı diğer bilgileri içeren listesini hazırlayıp güncelleştirerek bütün Taraf
Devletlere iletecektir. Bir Taraf Devlet kabul etmediği yazılı olarak bildirmediği sürece, bu
listeye dahil olan herhangi bir nitelikli uzmanın bütün veri toplama heyetlerinde yer alacağı
varsayılacaktır. Kabul edilmeyen uzman, kabul edilmediği bu göreve atanmasından önce
bildirilmiş olduğu takdirde, karşı çıkan Taraf Devletin topraklarında veya yetkisi ya da
denetimi altındaki başka bir yerde görevli veri toplama heyetlerine katılmayacaktır.
10. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, Taraf Devletler Toplantısının veya Taraf Devletler
Özel Toplantısının talebini aldığında, açıklama talep edilen Taraf Devlete de danıştıktan
sonra, heyet üyelerini ve başkanını atayacaktır. Araştırma görevini talep eden ya da bu
talepten doğrudan etkilenen Taraf Devletlerin vatandaşları bu göreve tayin edilmeyeceklerdir.
Veri toplama heyetinin üyeleri 13 Şubat 1946 tarihinde kabul edilen Birleşmiş Milletlerin
Ayrıcalık ve Bağışıklıkları Sözleşmesinin VI. Maddesinde yer alan ayrıcalık ve
bağışıklıklardan yararlanacaklardır.
11. Veri toplama heyeti üyeleri, en az 72 saat önceden haber vermek suretiyle, en erken
zamanda açıklama istenen Taraf Devletin topraklarına ulaşacaklardır. Açıklama istenen Taraf
Devlet, heyeti kabul etmek, ulaşımını ve ibatesini sağlamak için gerekli idarî önlemleri alacak
ve denetimi altındaki topraklarda bulunduğu süre boyunca heyetin güvenliğini mümkün olan
en yüksek düzeyde sağlamaktan sorumlu olacaktır.
12. Veri Toplama heyeti, açıklama istenen Taraf Devletin egemenlik haklarına halel
getirmeden, sadece ihlal iddiası hakkında bilgi toplamak amacıyla kullanılmak üzere gerekli
olan teçhizatı söz konusu Taraf Devletin topraklarına sokabilecektir. Heyet, hakkında
açıklama istenen Taraf Devlete, inceleme görevi sırasında kullanmayı öngördüğü teçhizatı
varışından önce bildirecektir.
13. Açıklama istenen Taraf Devlet, veri toplama heyetinin iddia edilen ihlal konusuna
ilişkin bilgi verebilecek bütün ilgili kişilerle görüşmesine imkân verilmesini sağlamak için
bütün çabayı gösterecektir.
14. Açıklama istenen Taraf Devlet, veri toplama heyetinin iddia edilen ihlal konusuyla
ilgili bilgi toplanması ihtimali bulunan, denetimi altındaki bütün alanlarla ve tesislere
girmesine izin verecektir. Bu uygulama, açıklama istenen Taraf Devletin;
a) Hassas teçhizatın, bilginin ve alanların korunması,
b) Taraf Devletin mülkiyet haklarına, aramalara ve el koymalara ilişkin anayasal
yükümlülüklerinin veya diğer anayasal hakların korunması ya da,
c) Veri toplama heyeti üyelerinin fiziksel korunması ve güvenliği için gerekli göreceği
düzenlemelere tabi olacaktır.
Hakkında araştırma istenen Taraf Devlet bu tür düzenlemeler yaptığı takdirde, bu
Sözleşmeye uyduğunu göstermek için makul olan her türlü çabayı sarfedecektir.
15. Aksine anlaşmaya varılmadığı takdirde, veri toplama heyeti ilgili Taraf Devletin
topraklarında 14 günden ve herhangi belirli bir yerde 7 günden fazla kalamayacaktır.
16. Gizlilik esasına göre sağlanan ve veri toplama heyetinin göreviyle bağlantılı olmayan
tüm bilgiler gizli tutulacaktır.
17. Veri toplama heyeti, bulgularının sonuçlarını Taraf Devletler Toplantısına veya Taraf
Devletler Özel Toplantısına Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri aracılığıyla bildirecektir.
18. Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı, veri toplama heyeti
tarafından sunulan rapor da dahil olmak üzere, konuya ilişkin bütün bilgileri değerlendirecek
ve araştırma istenen Taraf Devletten ihlal konusuna yönelik olarak belirli bir zaman zarfında
önlemler almasını talep edebilecektir. Araştırma istenen Taraf Devlet bu talep doğrultusunda
alınan bütün önlemler hakkında rapor verecektir.
19. Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı, incelenmekte olan
konunun daha fazla açıklığa ya da çözüme kavuşturulmasını teminen, uluslararası hukuka
dayanan gerekli işlemlerin başlatılması da dahil, ilgili Taraf Devletlere yol ve yöntemler
önerebilecektir. Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı, incelenen
konunun araştırma istenen Taraf Devletin denetimini aşan koşullardan kaynaklandığının
belirlendiği durumlarda, 6 ncı Maddede atıfta bulunulan işbirliği önlemlerine başvurulması
dahil, uygun önlemler tavsiye edebilecektir.
20. Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı, 18 inci ve 19 uncu
fıkralarda değinilen kararları oydaşmayla, aksi takdirde mevcut ve oy kullanan Taraf
Devletlerin üçte iki çoğunluğuyla almak için her türlü çabayı gösterecektir.
Madde 9
Ulusal uygulama önlemleri
Taraf Devletlerin her biri, yetkisi veya denetimi altındaki kişiler tarafından veya
bölgelerde yapılan, bu Sözleşmeye tabi olan Taraf Devletlere yasaklanmış olan faaliyetleri
engellemek ve ortadan kaldırmak için, cezai yaptırımlar da dahil olmak üzere, gerekli bütün
yasal, idarî ve diğer önlemleri alacaktır.
Madde 10
Uyuşmazlıkların çözülmesi
1. Taraf Devletler, bu Sözleşmenin uygulanması veya yorumlanmasına ilişkin olarak
ortaya çıkabilecek her türlü uyuşmazlığı çözmek için birbirlerine danışacak ve işbirliği
yapacaklardır. Taraf Devletlerin her biri, bu tür herhangi bir anlaşmazlığı Taraf Devletler
Toplantısına sunabilecektir.
2. Taraf Devletler Toplantısı, dostça girişim önermek, bir uyuşmazlığa taraf olan
Devletleri kendi tercih edecekleri bir uzlaşma sürecini başlatmaya davet etmek ve üzerinde
mutabakata varılacak herhangi bir yöntem için bir zaman sınırlaması koymak dahil, uygun
gördüğü herhangi bir şekilde uyuşmazlığın çözülmesine katkıda bulunabilecektir.
3. İşbu Madde, bu Sözleşmeye riayetin kolaylaştırılması ve açıklığa kavuşturulmasına
ilişkin diğer hükümlerine halel getirmeyecektir.
Madde 11
Taraf Devletler toplantıları
1. Taraf Devletler, Sözleşmenin yürütülmesiyle ve uygulanmasıyla ilgili olarak:
a) Sözleşmenin işleyişi ve statüsü;
b) Sözleşmenin hükümleri uyarınca sunulan raporlardan kaynaklanan konular;
c) 6 ncı Madde uyarınca yapılan uluslararası işbirliği ve yardımlaşma;
d) Anti - personel mayınların temizlenmesi ile ilgili teknolojilerin geliştirilmesi;
e) Taraf Devletlerin 8 inci Madde uyarınca yaptıkları sunuşlar; ve
f) Taraf Devletlerin 5 inci Madde uyarınca yaptıkları sunuşlara ilişkin kararlar,
dahil bütün konuları değerlendirmek amacıyla düzenli olarak toplanacaktır.
2. İlk Taraf Devletler toplantısı, bu Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonra bir yıl
içerisinde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından düzenlenecektir. İzleyen toplantılar,
birinci Gözden Geçirme Konferansına kadar Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından
yıllık olarak düzenlenecektir.
3. 8 inci Maddede belirtilen koşullarda, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri bir Taraf
Devletler Özel Toplantısı düzenleyecektir.
4. Kararlaştırılan Usul Kurallarına uygun olarak, bu Sözleşmeye taraf olmayan Devletlerin
yanı sıra, Birleşmiş Milletler, diğer ilgili ulaslararası örgütler ve kuruluşlar, yerel örgütler,
Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve ilgili hükümet dışı örgütler, bu toplantılara gözlemci olarak
katılmaya davet edilebileceklerdir.
Madde 12
Gözden Geçirme Konferansları
1. Bu Sözleşme yürürlüğe girdikten sonra beş yıl içerisinde Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri tarafından bir Gözden Geçirme Konferansı düzenlenecektir. Sonraki Gözden
Geçirme Konferansları, bir ya da daha çok Taraf Devlet tarafından talep edildiği takdirde, iki
konferans arası hiçbir şekilde beş yıldan daha az olmamak kaydıyla, Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri tarafından toplanacaktır. Sözleşmeye Taraf Devletlerin hepsi her Gözden Geçirme
Konferansına çağırılacaklardır.
2. Gözden Geçirme Konferansının amacı:
a) Sözleşmenin işleyişini ve statüsünü gözden geçirmek,
b) 11 inci Maddenin 2 nci fıkrasında atıfta bulunulan Taraf Devletler Toplantılarına ilave
toplantıların gerekliliğini ve aralıklarını kararlaştırmak,
c) Taraf Devletlerin 5 inci Madde uyarınca yaptıkları sunuşlara ilişkin kararlar almak ve
d) Gerektiği takdirde, kapanış raporunda Sözleşmenin uygulanmasıyla ilgili kararlara yer
vermek olacaktır.
3. Kararlaştırılan Usul Kurallarına uygun olarak, bu Sözleşmeye taraf olmayan Devletlerin
yanı sıra, Birleşmiş Milletler, diğer ilgili uluslararası örgütler ve kuruluşlar, yerel örgütler,
Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve ilgili hükümet dışı örgütler, her Gözden Geçirme
Konferansına gözlemci olarak katılmaya davet edilebileceklerdir.
Madde 13
Değişiklikler
1. Taraf Devletlerin her biri Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonra herhangi bir tarihte
Sözleşmede değişiklikler önerebilecektir. Her değişiklik önerisi Sözleşmenin Saklayıcısına
iletilecek, o da bunu bütün Taraf Devletlere duyuracak ve önerinin ele alınması için bir
Değişiklik Konferansı toplanması konusundaki görüşlerini soracaktır. Taraf Devletlerin
çoğunluğunun duyurudan sonra 30 gün içerisinde önerinin ele alınmasını desteklediklerini
Saklayıcıyla bildirmeleri halinde, Saklayıcı bütün Taraf Devletlerin davet edileceği bir
Değişiklik Konferansı toplayacaktır.
2. Kararlaştırılan Usul Kurallarına uygun olarak, bu Sözleşmeye taraf olmayan Devletlerin
yanı sıra, Birleşmiş Milletler, diğer ilgili uluslararası örgütler ve kuruluşlar, yerel örgütler,
Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve ilgili hükümet dışı örgütler, Değişiklik Konferanslarının
her birine gözlemci olarak katılmaya davet edilebileceklerdir.
3. Taraf Devletlerin çoğunluğu daha önce yapılmasını talep etmediği takdirde, Değişiklik
Konferansı, Taraf Devletler Toplantısının veya Gözden Geçirme Konferansının hemen
ardından toplanacaktır.
4. Değişiklikler, Değişiklik Konferansında hazır bulunan ve oy kullanan Taraf Devletlerin
üçte ikilik çoğunluğu tarafından kabul edilecektir. Saklayıcı bu şekilde kabul edilen bütün
değişiklikleri Taraf Devletlere duyuracaktır.
5. Bu Sözleşmede yapılan bir değişiklik, kabul eden Taraf Devletler için, Taraf Devletlerin
çoğunluğunun kabul ettiklerine dair belgeleri Saklayıcıya teslim etmeleriyle yürürlüğe
girecektir. Bundan sonra, diğer Taraf Devletler için değişiklik, kabul etme belgelerini teslim
ettikleri tarihte yürürlüğe girecektir.
Madde 14
Masraflar
1. Taraf Devletler Toplantılarının, Taraf Devletler Özel Toplantılarının, Gözden Geçirme
Konferanslarının ve Değişiklik Konferanslarının masrafları, Birleşmiş Milletler katkı payı
oranlarına göre uyarlanarak, Sözleşmeye Taraf Devletler ile Sözleşmeye taraf olmayan
katılımcı Devletler tarafından karşılanacaktır.
2. Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin 7 nci ve 8 inci Maddeler çerçevesinde belirlediği
masraflar ile veri toplama heyetlerinin masrafları, Birleşmiş Milletler katkı payı oranlarına
göre uyarlanarak Taraf Devletler tarafından karşılanacaktır.
Madde 15
İmza
18 Eylül 1997 tarihinde Oslo, Norveç’te hazırlanan bu Sözleşme, 3 Aralık 1997 tarihinden
4 Aralık 1997 tarihine kadar Ottava, Kanada’da ve 5 Aralık 1997 tarihinden yürürlüğe
girmesine kadar New York’taki Birleşmiş Milletler Merkezinde bütün Devletler için imzaya
açık olacaktır.
Madde 16
Onaylama, kabul etme, uygun bulma veya katılma
1. Bu Sözleşme, imzacıların onayına, kabul etmelerine veya uygun bulmalarına tâbi
olacaktır.
2. Sözleşme, imzalamamış olan her Devletin katılımına açık olacaktır.
3. Onaylamaya, kabul etmeye, uygun bulmaya veya katılmaya ilişkin belgeler Saklayıcıda
toplanacaktır.
Madde 17
Yürürlüğe girme
1. Bu Sözleşme, onaylama, kabul etme, uygun bulma veya katılma belgelerinin
kırkıncısının tevdi edildiği aydan sonraki altıncı ayın ilk gününde yürürlüğe girecektir.
2. Bu Sözleşme, onaylama, kabul etme, uygun bulma veya katılma belgesini kırkıncı
onaylama, kabul etme, uygun bulma veya katılma belgesinin tevdi edilmesinden sonra veren
her Devlet için, sözkonusu Devletin onaylama, kabul etme, uygun bulma veya katılma
belgesini verdiği tarihten sonraki altıncı ayın ilk gününde yürürlüğe girecektir.
Madde 18
Geçici uygulama
Devletlerin her biri, Sözleşmeyle ilgili onaylama, kabul etme, uygun bulma veya katılma
işlemi sırasında, 1 inci Maddenin 1 inci fıkrasını Sözleşme yürürlüğe girinceye kadar geçici
olarak uygulayacağını açıklayabilecektir.
Madde 19
Çekinceler
Bu Sözleşmenin Maddeleri çekincelere tâbi olmayacaktır.
Madde 20
Yürürlük süresi ve çekilme
1. Bu Sözleşmenin yürürlük süresi sınırsız olacaktır.
2. Taraf Devletlerin her biri, ulusal egemenlik hakkını kullanarak bu Sözleşmeden çekilme
hakkına sahiptir. Bu durumda çekildiğini bütün diğer Taraf Devletlere, Saklayıcıya ve
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine bildirecektir. Sözkonusu çekilme kararıyla ilgili
belgelerde çekilmeye yol açan sebeplerin tam bir açıklamasına yer verilecektir.
3. Çekilme, ancak çekilmeyle ilgili belgelerin Saklayıcı tarafından alınmasından altı ay
sonra yürürlüğe girecektir. Bununla birlikte, altı aylık süre dolduğunda çekilen Taraf Devletin
bir silahlı çatışmanın içinde bulunması halinde, çekilme silahlı çatışma sonuçlanmadan önce
yürürlüğe girmeyecektir.
4. Bir Taraf Devletin Sözleşmeden çekilmesi, Devletlerin ilgili uluslararası hukuk
kurallarından kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyi sürdürme sorumluluklarını
hiçbir şekilde etkilemeyecektir.
Madde 21
Saklayıcı
Bu Sözleşmenin Saklayıcısı olarak Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri görevlendirilmiştir.
Madde 22
Geçerli metinler
Bu Sözleşmenin her biri eşit derecede geçerli olan Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca,
Rusça ve İspanyolca orijinal metinleri Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından
saklanacaklardır.