Endeksler

	       SINIRAŞAN ÖRGÜTLÜ SUÇLARA KARŞI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİNE EK
       İNSAN TİCARETİNİN, ÖZELLİKLE KADIN VE ÇOCUK TİCARETİNİN ÖNLENMESİNE, DURDURULMASINA
VE CEZALANDIRILMASINA İLİŞKİN PROTOKOLÜN  ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN   
 
Kanun Numarası	: 4804
Kabul Tarihi	: 30/01/2003
Yayımlandığı R. Gazete	: Tarih : 04/04/2003 Sayı : 25015
 

   Madde 1 - Birleşmiş Milletler çerçevesinde 12-13 Aralık 2000 tarihlerinde Palermo’da 
düzenlenen konferansta kabul edilen “Sınır Aşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler 
Sözleşmesine Ek İnsan Ticaretinin, Özellikle Kadın ve Çocuk Ticaretinin Önlenmesine, 
Durdurulmasına ve Cezalandırılmasına İlişkin Protokol”ün onaylanması uygun bulunmuştur.

   Madde 2 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

   Madde 3 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
    
    
    
SINIRAŞAN ÖRGÜTLÜ SUÇLARA KARŞI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER
SÖZLEŞMESİNE EK İNSAN TİCARETİNİN, ÖZELLİKLE KADIN VE ÇOCUK
TİCARETİNİN ÖNLENMESİNE, DURDURULMASINA VE
CEZALANDIRILMASINA İLİŞKİN PROTOKOL
Giriş
   Bu Protokole Taraf Devletler,
   İnsan ticaretini, özellikle kadın ve çocuk ticaretini önlemek ve bununla mücadele etmek için atılacak etkin 
adımların kaynak, transit ve hedef ülkelerde insan tacirlerinin cezalandırılması ve bu ticaretin mağdurlarının 
uluslararası düzeyde tanınmış insan haklarının korunması dahil, önlemler içeren kapsamlı bir uluslararası 
yaklaşım gerektirdiğini beyan ederek,
   İnsanların, özellikle kadınların ve çocukların istismarıyla mücadele etmek için kuralları ve uygulanabilir 
önlemleri içeren çeşitli uluslararası belgelerin bulunmasına rağmen, insan ticaretini tüm yönleriyle ele alan 
evrensel bir düzenlemenin mevcut olmadığı gerçeğini göz önünde tutarak,
   Bu tür bir düzenlemenin olmaması halinde, insan ticaretine karşı savunmasız durumdaki kişilerin yeterli 
derecede korunmayacaklarından endişe duyarak,
   Sınır Aşan örgütlü suçlara karşı kapsamlı bir uluslararası sözleşmenin ayrıntılı bir şekilde hazırlanması ve 
diğerlerinin yanı sıra, kadın ve çocuk ticaretini ele alan uluslararası bir belgenin ayrıntılı olarak hazırlanışını 
görüşmek amacıyla, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun açık katılımlı hükümetler arası bir ad-hoc komite 
kurulmasına karar verdiği, 9 Aralık 1998 tarih ve 53/111 sayılı Genel Kurul kararını hatırlayarak,
   Sınır Aşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesine, insan ticaretinin, özellikle kadın ve 
çocuk ticaretinin önlenmesi, durdurulması ve cezalandırılması için uluslararası bir belgenin eklenmesinin bu 
suçu önlemede ve bu suçla mücadelede faydalı olacağına kanaat getirerek,
   Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır.
   I. Genel hükümler
Madde 1
Sınır Aşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’yle ilişkisi
   1. Bu Protokol, Sınır Aşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ne ektir. Bu Protokol 
Sözleşme’yle birlikte yorumlanacaktır.
   2. Bu Protokol’de aksine hüküm bulunmadıkça, Sözleşme’de yer alan hükümler bu Protokol için de geçerli 
olacaktır.
   3. Bu Protokol’ün 5. Maddesinde belirtilen suçlar, Sözleşme uyarınca belirlenmiş suçlar olarak kabul 
edilecektir.
Madde 2
Amaç
   Bu Protokol’ün amaçları şunlardır:
   (a) Kadın ve çocuklara özel önem verilerek, insan ticaretini önlemek ve mücadele etmek,
   (b) Bu tür ticaretin mağdurlarını, onların insan haklarına bütünüyle saygı göstererek korumak ve onlara 
yardım etmek,
   (c) Bu amaçlara erişebilmek için Taraf Devletler arasındaki işbirliğini geliştirmek.
Madde 3
Tanımlar
   Bu Protokol’ün amaçları bakımından:
   (a) “İnsan ticareti”, kuvvet kullanarak veya kuvvet kullanma tehdidi ile veya diğer bir biçimde zorlama, 
kaçırma, hile, aldatma, nüfuzu kötüye kullanma kişinin çaresizliğinden yararlanma veya başkası üzerinde 
denetim yetkisi olan kişilerin rızasını kazanmak için o kişiye veya başkalarına kazanç veya çıkar sağlama 
yoluyla kişilerin istismar amaçlı temini, bir yerden bir yere taşınması, devredilmesi, barındırılması veya teslim 
alınması anlamına gelir. İstismar terimi, asgari olarak, başkalarının fuhuşunun istismar edilmesini veya cinsel 
istismarın başka biçimlerini, zorla çalıştırmayı veya hizmet ettirmeyi, esareti veya esaret benzeri uygulamaları, 
kulluğu veya organların alınmasını içerecektir.
   (b) İnsan ticaretinin (a) bendinde belirtilen yöntemlerden herhangi biriyle yapılmış olması halinde, 
mağdurun bu istismara razı olup olmaması durumu değiştirmeyecektir.
   (c) Bu Maddenin (a) bendinde öngörülen yöntemlerden herhangi birini içermese bile, çocuğun istismar 
amaçlı temini, bir yerden bir yere taşınması, devredilmesi, barındırılması veya teslim alınması “insan ticareti” 
olarak kabul edilecektir.
   (d) Onsekiz yaşının altındaki herkes “çocuk” kabul edilecektir.
Madde 4
Kapsam
   Bu Protokol, metinde başka türlü belirtilmedikçe, mahiyetleri itibariyle sınır aşan nitelikte oldukları ve suça 
örgütlü bir suç grubu karıştığı takdirde, bu Protokol’ün 5. Maddesinde belirtilen suçların önlenmesi, 
soruşturulması ve kovuşturulmasında ve suç mağdurlarının korunmasında uygulanır.
Madde 5
Suç haline getirme
   1. Her Taraf Devlet bu Protokol’ün 3. Maddesinde belirtilen eylemlerin kasten gerçekleştirilmesi halinde 
cezalandırılmalarını teminen gerekli yasal ve diğer önlemleri alacaktır.
   2. Her Taraf Devlet, aşağıdaki eylemlerin de suç sayılmaları için gerekli yasal ve diğer önlemleri alacaktır:
   (a) Kendi hukuk sisteminin temel kavramlarına bağlı kalmak kaydıyla, bu Maddenin 1. fıkrası uyarınca ihdas 
edilen bir suçun işlenmesine teşebbüs edilmesi,
   (b) Bu Maddenin 1. Fıkrası uyarınca tesis edilen bir suça, suç ortağı olarak iştirak edilmesi,
   (c) Bu Maddenin 1. Fıkrası uyarınca ihdas edilen bir suçu işlemek için başkalarının örgütlenmesi veya suça 
teşvik edilmesi.
   II. İnsan ticareti mağdurlarının korunması
Madde 6
İnsan ticareti mağdurlarına yönelik yardım ve koruma
   1. Uygun hallerde ve kendi iç hukukunun elverdiği ölçüde, her Taraf Devlet, diğer önlemlerin yanı sıra, 
insan ticaretine ilişkin yargılama işlemlerini gizli yürüterek insan ticareti mağdurlarının özel hayatlarını ve 
kimliklerini koruyacaktır.
   2. Her Taraf Devlet, uygun hallerde, kendi iç hukukî veya idarî sisteminin insan ticareti mağdurları lehine 
aşağıdaki olanakları içermesini sağlayacaktır:
   a) İlgili yargısal ve idarî işlemler hakkında bilgi,
   b) Ceza yargılamasının uygun aşamalarında mağdurun görüş ve endişelerinin, sanıkların savunma haklarına 
engel olmayacak şekilde ileri sürülebilmesine ve bunların göz önüne alınmasına yardım.
   3. Her Taraf Devlet, uygun durumlarda, sivil toplum örgütleriyle, diğer ilgili kuruluşlarla ve sivil toplumun 
diğer unsurlarıyla işbirliği içinde özellikle aşağıdaki hususlara ilişkin hükümler dahil, insan ticareti 
mağdurlarının fiziksel, psikolojik ve sosyal yönden iyileşmelerini sağlamak için önlemler alınıp uygulanmasını 
değerlendirecektir.
   (a) Uygun barınma olanağı,
   (b) İnsan ticareti mağdurlarının anlayabilecekleri bir dilde özellikle yasal haklarına ilişkin danışmanlık 
hizmeti ve bilgi verilmesi,
   (c) Tıbbî, psikolojik ve maddî yardım,
   (d) Çalışma, öğrenim ve eğitim olanakları.
   4. Her Taraf Devlet, bu Madde hükümlerini uygularken, insan ticareti mağdurlarının yaşını, cinsiyetini ve 
uygun barınma, eğitim ve bakım dahil, özel ihtiyaçlarını ve özellikle çocukların özel ihtiyaçlarını dikkate 
alacaktır.
   5. Her Taraf Devlet, kendi ülkesi içinde bulunduğu sürece, insan ticareti mağdurlarının fiziksel güvenliğini 
sağlamak için çaba gösterecektir.
   6. Her Taraf Devlet, kendi iç hukuk sisteminin insan ticareti mağdurlarına gördükleri zararlar için tazminat 
alma olanağını veren önlemleri içermesini temin edecektir.       
    
    
Madde 7
İnsan ticareti mağdurlarının giriş yapılan Devletlerdeki statüleri
   1. Her Taraf Devlet, bu Protokol’ün 6. Maddesi uyarınca alınacak önlemlere ek olarak, uygun hallerde, insan 
ticareti mağdurlarının kendi ülkesinde geçici veya daimi olarak kalmalarına izin veren yasal veya diğer uygun 
önlemleri almayı düşünecektir.
   2. Her Taraf Devlet, bu Maddenin 1. fıkrasının hükmünün yerine getirilmesinde, insancıl ve merhametli 
yaklaşımlara gereken değeri verecektir.
Madde 8
İnsan ticareti mağdurlarının kendi memleketlerine dönmeleri
   1. Her Taraf Devlet, kendi vatandaşı olan veya diğer bir Taraf Devletin ülkesine girişi sırasında kendi 
ülkesinde daimi ikamet hakkına sahip bulunan bir insan ticareti mağdurunun geri dönüşünü, o kişinin güvenliğini 
de gözeterek, sebepsiz veya makul olmayan bir gecikme olmaksızın kolaylaştıracak ve kabul edecektir.
   2. Bir Taraf Devletin, bir insan ticareti mağdurunu, o Taraf Devletin ülkesine girişi sırasında ülkesinde daimi 
ikamet hakkına sahip bulunduğu veya vatandaşı olduğu diğer bir Taraf Devlete iade etmesi halinde, bu tür bir 
geri gönderme o kişinin güvenliğini, kişinin insan ticareti mağduru olmasına yol açan olaylarla ilgili yasal 
işlemlerin durumunu ve geri dönüşün mümkünse gönüllü olarak yapılması gereğini gözetmek suretiyle 
gerçekleştirilecektir.
   3. Giriş yapılan Taraf Devletin talebi üzerine, talepte bulunulan Taraf Devlet sebepsiz veya makul olmayan 
bir gecikmeye yol açmadan, insan ticareti mağduru olan kişinin kendi vatandaşı olup olmadığını veya giriş 
yapılan Taraf Devletin ülkesine giriş zamanında kendi ülkesinde daimi ikamet hakkına sahip olup olmadığını 
doğrulayacaktır.
   4. Gerekli belgeleri bulunmayan bir insan ticareti mağdurunun dönüşünü kolaylaştırabilmek için, vatandaşı 
olduğu veya giriş yapılan Taraf Devletin ülkesine girişi sırasında daimi ikamet hakkının bulunduğu Taraf Devlet, 
giriş yapılan Taraf Devletin talebi üzerine, kişinin seyahat etmesine veya ülkesine yeniden giriş yapmasına 
imkân sağlayacak gerekli seyahat belgelerini tanzim etmeyi veya müsaadeyi vermeyi kabul edecektir.
   5. Bu Madde, giriş yapılan Taraf Devletin iç hukukunun insan ticareti mağduruna tanıdığı herhangi bir hakkı 
ortadan kaldırmayacaktır.
   6. Bu Madde, insan ticareti mağdurlarının dönüşünü kısmen veya tamamen tanzim eden, yürürlükteki 
herhangi bir ikili veya çok taraflı anlaşmaya veya düzenlemeye halel getirmeyecektir.
   III. Önleme, işbirliği ve diğer önlemler
Madde 9
İnsan ticaretinin önlenmesi
   1. Taraf Devletler, aşağıdaki amaçlarla, kapsamlı politikalar, programlar ve diğer önlemleri 
oluşturacaklardır:
   (a) İnsan ticaretini önlemek ve bununla mücadele etmek,
   (b) İnsan ticareti mağdurlarını, özellikle kadınları ve çocukları yeni mağduriyetlerden korumak.
   2. Taraf Devletler, insan ticaretini önlemek ve bununla mücadele etmek için, araştırma, bilgi ve kitle iletişim 
kampanyaları ve sosyal ve ekonomik girişimler gibi önlemleri uygulamak için çaba göstereceklerdir.
   3. Bu Maddede yer alan politikalar, programlar ve diğer önlemler, uygun olduğu ölçüde sivil toplum 
örgütleriyle, diğer ilgili kuruluşlarla ve sivil toplumun diğer unsurlarıyla işbirliğini içerecektir.
   4. Taraf Devletler, ikili veya çok taraflı işbirliği yolu da dahil, kişileri, özellikle de kadınları ve çocukları 
insan ticaretine karşı korumasız bir konuma düşüren yoksulluk, az gelişmişlik ve fırsat eşitsizliği gibi olguları 
gidermek için önlemler alacak veya bu önlemleri güçlendireceklerdir.
   5. Taraf Devletler, ikili ve çok taraflı işbirliği yolu da dahil olmak üzere, insan ticaretine yol açan, özellikle 
kadınlar ve çocuklar olmak üzere, kişilerin her biçimdeki istismarının artmasına sebep olan talebi engellemek 
için eğitici, sosyal ve kültürel önlemler gibi yasal veya diğer önlemleri alacak veya güçlendireceklerdir.
Madde 10
Bilgi değişimi ve eğitim
   1. Taraf Devletlerin kanun uygulayıcı, göçmenlikten sorumlu ve diğer ilgili makamları, gerektiğinde, kendi 
iç hukuklarına uygun olarak, aşağıdaki hususların belirlenmesinde birbirlerine yardımcı olmak için bilgi değişimi 
yoluyla, işbirliği yapacaklardır:
   (a) Başkalarına ait seyahat belgeleriyle veya seyahat belgeleri olmadan, uluslararası bir sınırı geçen veya 
geçmeye teşebbüs eden kişilerin insan ticareti faili veya mağduru olup olmadıkları,
   (b) İnsan ticareti amacıyla uluslararası bir sınırı geçmek için, kişilerin kullanmış oldukları veya kullanmaya 
teşebbüs ettikleri seyahat belgelerinin türleri,
   (c) Mağdurların toplanması ve bir yerden bir yere taşınması, bu tür bir ticarette yer almış kişiler ve gruplar 
arasında kullanılan yollar ve bağlantılar dahil, insan ticareti amacıyla örgütlü suç grupları tarafından kullanılan 
araçlar ve yöntemler ve bunları ortaya çıkarmak için alınabilecek önlemler.
   2. Taraf Devletler, insan ticaretinin önlenmesinde kanun uygulayıcı makamlar, göçmenlikten sorumlu 
görevliler ve ilgili diğer görevlileri eğitecek ve verilen eğitimi güçlendireceklerdir. Eğitim, mağdurların insan 
tacirlerinden korunması dahil, bu tür ticaretin önlenmesinde, insan tacirleri hakkında kanunî takipte 
bulunulmasında ve mağdurların haklarının korunmasında kullanılan yöntemler üzerinde odaklanmalıdır. Eğitim, 
insan hakları ile çocuk ve kadınlara özgü sorunları göz önüne alma gereğini de hesaba katmalı ve sivil toplum 
örgütleriyle, diğer ilgili kuruluşlarla ve sivil toplumun diğer unsurlarıyla işbirliğini teşvik etmelidir.
   3. Bilgi alan bir Taraf Devlet, bilgiyi ileten Taraf Devletin bilginin kullanımına sınırlama getirecek herhangi 
bir talebine uyacaktır.
Madde 11
Sınır önlemleri
   1. Taraf Devletler, kişilerin serbest dolaşımına ilişkin uluslararası taahhütlere bağlı kalmak kaydıyla, insan 
ticaretinin önlenmesi ve ortaya çıkarılması için gerekli olabilecek sınır kontrollerini, mümkün olduğu ölçüde 
güçlendireceklerdir.
   2. Her Taraf Devlet, ticarî nakliyeciler tarafından işletilen ulaşım araçlarının, bu Protokol’ün  
5. Maddesinde belirtilen suçların işlenmesinde kullanılmasını önlemek için yasal ve diğer uygun önlemleri, 
mümkün olduğu ölçüde alacaktır.
   3. Uygun hallerde ve uygulanmakta olan uluslararası sözleşmelere bağlı kalmak kaydıyla, bu tür önlemler, 
herhangi bir nakliye şirketi veya herhangi bir ulaşım aracının sahibi veya işletmecisi dahil, ticarî nakliyecilere, 
yolcularının giriş yapılan Devlete girişleri için gerekli olan seyahat belgelerine sahip olup olmadıklarını 
araştırma zorunluluğunu getirmeyi içerecektir.
   4. Her Taraf Devlet, bu Maddenin 3. fıkrasında öngörülen yükümlülüğün ihlalini yaptırıma bağlamak için 
gerekli önlemleri, kendi iç hukukuna uygun olarak alacaktır.
   5. Her Taraf Devlet, bu Protokol’de yer alan suçların işlenmesine karışan kişilerin ülkeye girişinin 
engellenmesine veya vizelerinin iptaline olanak veren önlemleri, kendi iç hukukuna uygun olarak, almayı 
değerlendirecektir.
   6. Taraf Devletler, Sözleşme’nin 27. Maddesi saklı kalmak kaydıyla, doğrudan iletişim kanalları kurmak ve 
sürdürmek suretiyle de sınır kontrol makamları arasındaki işbirliğini güçlendirmeyi değerlendireceklerdir.
Madde 12
Belgelerin güvenliği ve kontrolü
   Her Taraf Devlet, aşağıdaki amaçlar için gerekli olabilecek önlemleri, mümkün olan yollarla, alacaktır:
   (a) Verdiği seyahat veya kimlik belgelerinin kolayca kötüye kullanılamayacak ve güçlük çekmeden tahrif 
edilemeyecek veya kanuna aykırı şekilde değiştirilemeyecek, kopya edilemeyecek veya düzenlenemeyecek 
kalitede olmalarını temin etmek,
   (b) Taraf Devlet tarafından veya adına verilen seyahat veya kimlik belgelerinin doğruluğunu ve güvenliğini 
temin etmek ve bunların kanuna aykırı şekilde yapımını, düzenlenmesini ve kullanımını önlemek.
Madde 13
Belgelerin yasallığı ve geçerliliği
   Bir Taraf Devlet, başka bir Taraf Devletin talebi üzerine, kendi adına çıkarılmış olan veya çıkarılmış 
görünen seyahat veya kimlik belgelerinin insan ticareti için kullanıldığından şüphe duyulması halinde bunların 
yasallığını ve geçerliliğini, kendi iç hukukuna uygun olarak makul bir süre içinde doğrulayacaktır.
   IV. Nihai hükümler
Madde 14
Saklı tutulan hususlar
   1. Bu Protokol’deki hiçbir hüküm, Devletlerin ve kişilerin, uluslararası insancıl hukuk ve uluslararası insan 
hakları hukuku ve özellikle, uygulandığı durumlarda, 1951 tarihli Mültecilerin Statüsü’ne ilişkin Sözleşme ve 
1967 tarihli Protokol ile bu belgelerde yer alan kaçtığı ülkeye iade edilmeme ilkesi dahil, uluslararası hukuk 
kapsamındaki haklarını, yükümlülüklerini ve sorumluluklarını etkilemeyecektir.
   2. Bu Protokol’de öngörülen önlemler kişilere, insan ticareti mağdurları oldukları gerekçesiyle ayrım 
yapmayacak biçimde yorumlanacak ve uygulanacaktır. Bu önlemlerin yorumu ve uygulanışı uluslararası kabul 
görmüş ayrımcılık yapmama ilkelerine uygun olacaktır.
Madde 15
Uyuşmazlıkların çözümü
   1. Taraf Devletler, bu Protokol’ün yorumlanmasına veya uygulanmasına ilişkin uyuşmazlıkları müzakere 
yoluyla çözmek için çaba göstereceklerdir.
   2. Makul bir zaman içerisinde müzakere yoluyla çözülemeyen bu Protokol’ün yorumlanmasına veya 
uygulanmasına ilişkin iki veya daha fazla devlet arasında herhangi bir uyuşmazlık, bu Taraf Devletlerden birinin 
talebi üzerine, tahkime götürülecektir. Eğer, tahkim talebinin yapıldığı tarihten altı ay sonra, Taraf Devletler, 
tahkime dair düzenlemelerde anlaşamazlarsa, bu Taraf Devletlerden herhangi biri, uyuşmazlığı Divan’ın 
Statüsü’ne uygun bir taleple, Uluslararası Adalet Divanı’na götürebilir.
   3. Her Taraf Devlet, bu Protokol’e ilişkin imzalama, onaylama, kabul veya uygun bulma veya katılım 
sırasında kendisini, bu Maddenin 2. fıkrasıyla bağlı saymadığını bildirebilir. Diğer Taraf Devletler, bu tür bir 
çekince koymuş herhangi bir Taraf Devlete karşı bu Maddenin 2 nci fıkrasıyla bağlı olmayacaklardır.
   4. Bu Maddenin 3. fıkrası uyarınca çekince koymuş herhangi bir Taraf Devlet, Birleşmiş Milletler Genel 
Sekreteri’ne bildirmek suretiyle, bu çekinceyi her zaman kaldırabilir.
Madde 16
İmza, onay, kabul, uygun bulma ve katılım
   1. Bu Protokol, 12-15 Aralık 2000 tarihleri arasında İtalya’nın Palermo kentinde ve ondan sonra da, 12 
Aralık 2002 tarihine kadar New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde bütün devletlerin imzasına 
açık kalacaktır.
   2. Bu Protokol, bu Maddenin 1. fıkrası uyarınca, üyelerinden en az bir devletin bu Protokol’ü imzalaması 
halinde, bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatlarının imzasına da açık olacaktır.
   3. Bu Protokol, onaylamaya, kabule veya uygun bulmaya tabidir. Onaylama, kabul veya uygun bulma 
belgeleri Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne tevdi edilecektir. Bir bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatı, 
üye devletlerinden en az biri aynı işlemi yaptığı takdirde, onaylama, kabul veya uygun bulma belgesini tevdi 
edebilir. Onaylama, kabul veya uygun bulma belgesinde bu tür bir teşkilat, bu Protokol ile düzenlenen konulara 
ilişkin yetkilerinin sınırını beyan edecektir. Bu tür bir teşkilat yetkilerinin kapsamına ilişkin herhangi bir 
değişikliği de saklayıcıya bildirecektir.
   4. Bu Protokol, herhangi bir devletin veya üyesi devletlerden en az birinin bu Protokol’e taraf olduğu 
herhangi bir bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatının katılımına açıktır. Katılım belgeleri Birleşmiş Milletler 
Teşkilatı Genel Sekreterine tevdi edilecektir. Katılımı sırasında, bölgesel bir ekonomik bütünleşme teşkilatı bu 
Protokol ile düzenlenen konulara ilişkin yetkilerinin sınırını beyan edecektir. Bu tür bir teşkilat yetkilerinin 
kapsamında meydana gelecek herhangi bir değişikliği de saklayıcıya bildirecektir.
Madde 17
Yürürlüğe giriş
   1. Bu Protokol, kırkıncı onaylama, kabul, uygun bulma veya katılım belgesinin tevdi edildiği tarihten 
sonraki doksanıncı günde yürürlüğe girecek, ancak Sözleşme yürürlüğe girmeden önce yürürlüğe girmeyecektir. 
Bu fıkranın amaçları bakımından, bölgesel bir ekonomik bütünleşme teşkilatı tarafından tevdi edilmiş herhangi 
bir belge, bu tür teşkilatlara üye devletler tarafından tevdi edilenlere ilave olarak sayılmayacaktır.
   2. Her devlet veya bölgesel bir ekonomik bütünleşme teşkilatı için, bu Protokol’e ilişkin kırkıncı onaylama, 
kabul, uygun bulma veya katılım belgelerinin tevdiinden sonra bu Protokol’ü onaylayan, kabul eden, uygun 
bulan ve Protokol’e katılan her Taraf Devlet ve bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatı bakımından, bu Protokol 
ilgili belgenin tevdiini izleyen 30. gün yürürlüğe girecektir.
Madde 18
Değişiklikler
   1. Bu Protokol’un yürürlüğe girmesini takip eden beşinci yılın dolmasından itibaren, bir Taraf Devlet, 
değişiklik önerisinde bulunabilir ve bunu Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne yazılı olarak sunabilir, Genel 
Sekreter bunun üzerine, değişiklik önerisini Taraf Devletlere ve Taraflar Konferansı’na, önerilerin görüşülmesi 
ve karara bağlanması amacıyla iletecektir. Taraflar Konferansı her bir değişiklik üzerinde görüş birliğine 
varabilmek için her türlü çabayı gösterecektir. Eğer, görüş birliğine yönelik bütün çabalar tükenmiş ve 
anlaşmaya varılamamışsa, değişikliğin benimsenmesi için son çare olarak, Taraflar Konferansı toplantısında 
hazır bulunan ve oy kullanan Taraf Devletlerin üçte iki oy çokluğu aranacaktır.
   2. Bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatları, kendi yetkileri dahilindeki konularda, bu Maddedeki oy 
haklarını, bu Protokole taraf olan kendi üyesi devletlerin sayısına eşit sayıda oyla kullanacaklardır. Bu tür bir 
teşkilata üye devletler kendi oy haklarını kullandıkları takdirde teşkilat oy kullanamayacak; teşkilatın oy hakkını 
kullanması halinde üye devletler ayrıca oy haklarını kullanamayacaklardır.
   3. Bu Maddenin 1. fıkrası uyarınca benimsenen bir değişiklik, Taraf Devletlerce, onaya, kabule veya uygun 
bulmaya tabidir.
   4. Taraf bir Devlet açısından, bu Maddenin 1. fıkrası uyarınca benimsenen bir değişiklik, bu tür bir 
değişikliğe ilişkin onaylama, kabul veya uygun bulma belgesinin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne tevdi 
edildiği tarihten doksan gün sonra yürürlüğe girecektir.
   5. Yürürlüğe giren bir değişiklik, bu değişiklikle bağlı olduğunu açıkça bildiren Taraf Devletler açısından 
bağlayıcı olacaktır. Diğer Taraf Devletler ise bu Protokol’ün hükümleriyle ve daha önce onaylamış, kabul etmiş 
veya uygun bulmuş oldukları herhangi bir değişiklik ile bağlı kalmaya devam edeceklerdir.
Madde 19
Çekilme
   1. Taraf bir Devlet, bu Protokol’den, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne yapacağı yazılı bir bildirimle 
çekilebilir. Çekilme, bildirimin Genel Sekreterce alınmasından bir yıl sonra geçerli olacaktır.
   2. Bölgesel bir ekonomik bütünleşme teşkilatının bu Protokole taraf olma durumu, teşkilata üye bütün 
devletlerin Protokol’den çekilmeleri halinde sona erecektir.
   Madde 20
   Saklayıcı ülke ve kullanılacak diller
   1. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, bu Sözleşme’nin saklayıcısı tayin edilmiştir.
   2. Bu Protokol’ün Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca metinlerinin eşit derecede 
geçerli olduğu özgün metni Birleşmiş Milletler Genel Sekreterince saklanır.
   Yukarıdaki hususları tasdiken, usulen yetkilendirilmiş aşağıda imzaları bulunan temsilciler bu Protokol’ü 
imzalamışlardır.