Endeksler

		GELİR VERGİSİ KANUNU, VERGİ USUL KANUNU, KURUMLAR VERGİSİ KANUNU,
 		                VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ KANUNU, 4306 SAYILI KANUN,
 	    4481 SAYILI KANUN VE 4562 SAYILI KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN 

Kanun Numarası		:4783
Kabul Tarihi		:07/01/2003
Yayımlandığı R. Gazete	: Tarih 	:09/01/2003 Sayı : 24988
   

   Madde 1 - 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 1 inci maddesi 
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

   Madde 1 - Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tâbidir. Gelir bir gerçek kişinin bir 
takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.

   Madde 2 - 193 sayılı Kanunun 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

   Madde 2 - Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır :
   1. Ticarî kazançlar,
   2. Ziraî kazançlar,
   3. Ücretler,
   4. Serbest meslek kazançları,
   5. Gayrimenkul sermaye iratları,
   6. Menkul sermaye iratları,
   7. Diğer kazanç ve iratlar.
   Bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, yukarıda yazılı kazanç ve iratlar gelirin tespitinde 
gerçek ve safi miktarları ile nazara alınır.

   Madde 3 - 193 sayılı Kanunun 80 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

   Madde 80 - Aşağıda yazılı olup geçen bölümlerin dışında kalan kazanç ve iratlar bu 
bölümdeki hükümlere göre vergiye tâbi gelire dahildir :
   1. Değer artışı kazançları,
   2. Arızî kazançlar.

   Madde 4 - 193 sayılı Kanunun mülga mükerrer 80 inci maddesi aşağıdaki şekilde yeniden 
düzenlenmiştir.

   Mükerrer Madde 80 - Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan 
kazançlar değer artışı kazançlarıdır.
   1. İvazsız olarak iktisap edilenler ile üç ay süreyle elde tutulan ve Türkiye’de kurulu 
menkul kıymet borsalarında işlem gören hisse senetleri hariç, menkul kıymetlerin elden 
çıkarılmasından sağlanan kazançlar.
   2. 70 inci maddenin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde yazılı hakların (ihtira beratları 
hariç) elden çıkarılmasından doğan kazançlar.
   3. Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ve bunların kanunî 
mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançlar.
   4. Ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar.
   5. Faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasından doğan 
kazançlar.
   6. İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 inci maddenin 
birinci fıkrasının (1), (2), (4) ve (7) numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye 
tâbi çiftçilerin ziraî istihsalde kullandıkları gayrimenkuller dahil) ve hakların, iktisap 
tarihinden başlayarak dört yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin 
ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkulleri tahsis tarihinde ortak 
tarafından satın alınmış sayılır.).
   Bu maddede geçen “elden çıkarma” deyimi, yukarıda yazılı mal ve hakların satılması, bir 
ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, 
ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade eder.
   Bir takvim yılında elde edilen değer artışı kazancının on milyar liralık kısmı gelir 
vergisinden müstesnadır.
   Faaliyetine devam eden ticarî bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından veya 
ticarî işletmeye dahil amortismana tâbi iktisadî kıymetlerle birinci fıkrada yazılı hakların 
elden çıkarılmasından doğan kazançlar ticarî kazanç sayılır ve bunlara ticarî kazanç 
hakkındaki hükümler uygulanır.

   Madde 5 - 193 sayılı Kanunun 81 inci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde 
değiştirilmiştir.
   Vergilendirilmeyecek değer artışı kazançları

   Madde 81 - Aşağıdaki yazılı hallerde değer artışı kazancı hesaplanmaz ve 
vergilendirilmez :
   1. Ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde, kanunî mirasçılar tarafından işletmenin 
faaliyetine devam olunması ve mirasçılar tarafından işletmeye dahil iktisadî kıymetlerin 
kayıtlı değerleriyle (bilanço esasına göre defter tutuluyorsa bilançonun aktif ve pasifiyle bütün 
halinde) aynen devir alınması.
   2. Kazancı bilanço esasına göre tespit edilen ferdi bir işletmenin bilançosunun bir sermaye 
şirketine aktif ve pasifiyle bütün halinde devrolunması, devir alan şirketin bilançosuna aynen 
geçirilmesi ve devredilen ferdi işletmenin sahip veya sahiplerinin şirketten, devir bilançosuna 
göre hesaplanan öz sermayesi tutarında ortaklık payı alması (Bu ortaklık payını temsil eden 
hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.).
   3. Kollektif ve adi komandit şirketlerin bu maddenin (2) numaralı bendinde yazılı şartlar 
dahilinde nev’i değiştirerek sermaye şirketi haline dönüşmesi (Kollektif ve adi komandit 
şirketlerin şekil değiştirerek anonim şirket haline dönüşmesi halinde şekil değiştiren kollektif 
ve adi komandit şirketlerin ortaklarının anonim şirketteki ortaklık paylarını gösteren hisse 
senetlerinin nama yazılı olması şarttır.).

   Madde 6 - 193 sayılı Kanunun mülga mükerrer 81 inci maddesi aşağıdaki şekilde yeniden 
düzenlenmiştir.

   Mükerrer Madde 81 - Değer artışında safi kazanç, elden çıkarma karşılığında alınan para 
ve ayınlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen her türlü menfaatlerin tutarından, elden 
çıkarılan mal ve hakların maliyet bedelleri ile elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının 
uhdesinde kalan giderlerin ve ödenen vergi ve harçların indirilmesi suretiyle bulunur. 
Hâsılatın ayın ve menfaat olarak sağlanan kısmının tutarı Vergi Usul Kanununun değerleme 
ile ilgili hükümlerine göre tayin ve tespit olunur.
   Maliyet bedelinin mükelleflerce tespit edilememesi halinde maliyet bedeli yerine; Vergi 
Usul Kanunu hükümlerine göre, takdir komisyonlarınca tespit edilecek bedel, kazancı bilanço 
veya işletme hesabı esasına göre tespit edilen işletmelerde ise son bilançoda veya envanter 
kayıtlarında gösterilen değer esas alınır.
   İşletmeye dahil amortismana tâbi iktisadî kıymetlerin elden çıkarılması halinde, iktisadî 
kıymetlerin maliyet bedeli yerine amortismanlar düşüldükten sonra kalan net değeri esas 
alınır.
   Menkul kıymetlerin elden çıkarılmasında, iktisap bedelinin tevsik edilememesi halinde 
Vergi Usul Kanununun 266 ncı maddesinde yazılı itibari değer iktisap bedeli olarak kabul 
edilir.
   Dar mükelleflerin (kurumlar dahil), yabancı sermaye mevzuatına göre ilgili mercilerden 
izin almak suretiyle, Türkiye’ye bizzat getirdikleri nakdî veya aynî sermaye karşılığında 
iktisap ettikleri menkul kıymetler ile iştirak hisselerini elden çıkarmalarından doğan değer 
artışı kazançlarının hesabında, kur farkından doğan kazançlar dikkate alınmaz. Şu kadar ki, bu 
mükelleflerin Türkiye’de elde ettikleri kazançların, münhasıran bu menkul kıymet veya iştirak 
hisseleri dolayısıyla elde edilen menkul sermaye iratlarından ve bu kıymet veya hisselerin 
elden çıkarılmasından doğan değer artışı kazançlarından ibaret olması şarttır. Bu 
mükelleflerin, Türkiye’de menkul kıymet alım satımıyla devamlı olarak uğraşmaları halinde, 
kur farkından doğan kazançlar da ticarî kazancın hesabında dikkate alınır.
   Kur farkından doğan kazançların hesabında, menkul kıymet veya iştirak hisselerinin 
iktisabına tahsis edilen yabancı sermayenin bu kıymet veya hisselerin iktisap tarihindeki 
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuruna göre hesaplanan Türk Lirası karşılığı 
ile bu kıymet veya hisselerin elden çıkarılması tarihindeki aynı miktar yabancı sermayenin 
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuruna göre hesaplanan Türk Lirası karşılığı 
arasındaki fark esas alınır.
   Mal ve hakların elden çıkarılmasında iktisap bedeli, elden çıkarılan mal ve hakların, elden 
çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Devlet İstatistik Enstitüsünce belirlenen toptan eşya fiyat 
endeksindeki artış oranında artırılarak tespit edilir.

   Madde 7 - 193 sayılı Kanunun 82 nci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde 
değiştirilmiştir.
   Arızî kazançlar

   Madde 82 - Vergiye tâbi arızi kazançlar şunlardır :
   1. Arızî olarak ticarî muamelelerin icrasından veya bu nitelikteki muamelelere tavassuttan 
elde edilen kazançlar.
   2. Ticarî veya ziraî bir işletmenin faaliyeti ile serbest meslek faaliyetinin durdurulması 
veya terk edilmesi, henüz başlamamış olan böyle bir faaliyete hiç girişilmemesi, ihale, artırma 
ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen hâsılat.
   3. Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar 
ile peştemallıklar (kiracıya ait tesisat ve malların tahliye ve devri sırasında kiralayan veya 
yeni kiracıya devrinde doğan kazançlar dahil).
   4. Arızî olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen hâsılat.
   5. Gerçek usulde vergiye tâbi mükelleflerin terk ettikleri işleri ile ilgili olarak sonradan 
elde ettikleri kazançlar (zarar yazılan değersiz alacaklarla, karşılık ayrılan şüpheli alacakların 
tahsili dahil).
   6. Dar mükellefiyete tâbi olanların 45 inci maddede yazılı işleri arızî olarak yapmalarından 
elde ettikleri kazançlar.
   Bir takvim yılında (1), (2), (3) ve (4) numaralı bentlerde yazılı olan kazançlar (henüz 
başlamamış olan ticarî, ziraî veya meslekî bir faaliyete hiç girişilmemesi ile ihale, artırma ve 
eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen kazançlar hariç) toplamının on milyar 
liralık kısmı gelir vergisinden müstesnadır.
   Bu maddede geçen “hâsılat” deyimi alınan para ve ayınlarla diğer suretlerle elde edilen ve 
para ile temsil edilebilen menfaatleri ifade eder.
   Arızî kazançların safi miktarı aşağıdaki şekilde tespit olunur:
   1. Bu maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yazılı işlerde satış bedelinden 
maliyet bedeli ve satış dolayısıyla yapılan giderler indirilir.
   2. Bu maddenin birinci fıkrasının (2), (3), (4) ve (5) numaralı bentlerinde yazılı işlerde 
elde edilen hâsılattan tevsik edilmek kaydıyla yapılan giderler indirilir.
   3. Bu maddenin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yazılı işlerde, 45 inci madde 
hükümleri uygulanır.

   Madde 8 - 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
   1. Geçici 46 ncı maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “beş yıldan fazla” ve “beş 
yıllık süre” ibareleri sırasıyla “dört yıldan fazla” ve “dört yıllık süre”, (2) numaralı fıkrasında 
yer alan “2003 yılı” ibaresi “2002 yılı”,
   2. Geçici 55 inci maddesinde yer alan “1.1.1999 - 31.12.2002 tarihleri arasında” ibaresi 
“1.1.1999 - 31.12.2003 tarihleri arasında”,
   3. Geçici 59 uncu maddesinde yer alan “31.12.2004 tarihine kadar,”, “26.7.2001 - 
31.12.2002 tarihleri arasında” ve “80 inci” ibareleri sırasıyla “31.12.2005 tarihine kadar,”, 
“26.7.2001 - 31.12.2003 tarihleri arasında” ve “mükerrer 80 inci”,
   Şeklinde değiştirilmiştir.

   Madde 9 - 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 30 uncu maddesinin 
ikinci fıkrasının (7) numaralı bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

   Madde 10 - 3.6.1949 tarihli ve 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun geçici 28 inci 
maddesinde yer alan “1.1.1999 - 31.12.2002 tarihleri arasında...” ibaresi “1.1.1999 - 
31.12.2003 tarihleri arasında...” şeklinde değiştirilmiştir.

   Madde 11 -  8.6.1959 tarihli ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun;
   a) 7 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “... Spor-Toto Teşkilâtı...” ibaresi “... futbol 
müsabakaları ve at yarışları üzerine müşterek bahis düzenleyenler...” şeklinde,
   b) 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan “... futbol 
müsabakalarına...” ibaresi “... futbol müsabakalarına ve at yarışlarına...” şeklinde,
   c) 16 ncı maddesinin son fıkrasında yer alan “... Futbol müsabakalarına...” ibaresi “... 
Futbol müsabakalarına ve at yarışlarına...” şeklinde, aynı fıkrada yer alan “... % 20...” ibaresi 
“... % 10...” şeklinde,
   d) 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının parantez içinde yer alan “... Spor-Toto 
Teşkilâtınca futbol müsabakalarına ait...” ibaresi “... futbol müsabakalarına ve at yarışlarına 
ait...” şeklinde,
   Değiştirilmiştir.   

   Madde 12 - 16.8.1997 tarihli ve 4306 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, Millî Eğitim 
Temel Kanunu, Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu, Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilât ve 
Görevleri Hakkında Kanun ile 24.3.1988 Tarihli ve 3418 Sayılı Kanunda Değişiklik 
Yapılması ve Bazı Kâğıt ve İşlemlerden Eğitime Katkı Payı Alınması Hakkında Kanunun 
geçici 1 inci maddesinin (A) fıkrasının (3) numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve 
aynı fıkranın (1), (4), (5), (7) ve (9) numaralı bentlerinde yer alan işlem ve kâğıtlar için 2002 
yılında uygulanan maktu tutarlar kanuni tutarlar olarak yeniden belirlenmiştir.
   3. a) Süper Toto, Skor-Toto, Gol 7 ve benzeri oyunlarda her bir kolon için 10 000 lira,
   b) Sayısal Loto, Şans Topu, On Numara ve benzeri oyunlarda her bir kolon için 20 000 
lira,
   c) At yarışlarında oynanan her bir bilet bedelinin yüzde 5’i oranında hesaplanacak tutar 
(Bu suretle hesaplanan tutar 40 000 liradan az olamaz.).

   Madde 13 - 26.11.1999 tarihli ve 4481 sayılı 17.8.1999 ve 12.11.1999 Tarihlerinde 
Marmara Bölgesi ve Civarında Meydana Gelen Depremin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpları 
Gidermek Amacıyla Bazı Mükellefiyetler İhdası ve Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik 
Yapılması Hakkında Kanunun 23.11.2000 tarihli ve 4605 sayılı Kanunla değişik 8 ve 9 uncu 
maddelerinde yer alan “31.12.2002” tarihleri “31.12.2003” olarak değiştirilmiştir

   Madde 14 - 26.11.1999 tarihli ve 4481 sayılı Kanunun 4605 sayılı Kanunla değişik 15 inci 
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

   Madde 15 - Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Rekabet Kurumu, İstanbul Menkul 
Kıymetler Borsası, Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, 
Telekomünikasyon Kurumu, Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme 
Kurumu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Şeker Kurumu ile Kamu İhale Kurumunun elde 
ettikleri gelirlerinin (faiz, repo, pay, alım-satım farkı ve sair adlarla elde edilen her türlü gelir 
dahil) 31.12.2002 tarihine kadar birikmiş tutarları ile bu tarihten 31.12.2003 tarihine kadar 
birikecek tutarları üzerinden Maliye Bakanının teklifi ve Başbakanın onayı ile kurum ve 
kuruluşlar itibariyle belirlenecek oranlara göre hesaplanacak kısmı bütçenin (B) işaretli 
cetveline gelir kaydedilmek üzere Maliye Bakanı tarafından belirlenecek süre içinde Maliye 
Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğünün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 
nezdindeki hesabına yatırılır. Söz konusu kuruluşların periyodik olarak kasalarında oluşan 
nakit fazlaları bu kuruluşların görüşü alınmak suretiyle bu fıkrada belirlenen esaslara göre 
kesilebilir.
   Yukarıda belirtilen kurum ve kuruluşlar 31.12.2002 tarihine kadar birikmiş gelir tutarları 
ile kasa ve banka mevcutlarını 15.1.2003 tarihine kadar; her ayın gelir ve giderleriyle kasa ve 
banka mevcutlarını gösterir malî bilgileri ise izleyen ayın yedinci günü sonuna kadar Maliye 
Bakanlığına bildirir. Bu maddede belirtilen tutarların süresi içinde ödenmemesi halinde, 
ödenmeyen tutarlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun 
hükümlerine göre gecikme zammı  da uygulanmak suretiyle takip ve tahsil edilir.

   Madde 15 - 12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 28 inci 
maddesinde yer alan “31.12.2002” tarihi “31.12.2003” olarak değiştirilmiştir.

   Madde 16 - Bu Kanunun;
   - 15 inci maddesi 31.12.2002 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde,
   - 12 ve 13 üncü maddeleri yayımını izleyen günde,
   - 11 inci maddesi 1.2.2003 tarihinde,
   - Diğer maddeleri 1.1.2003 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde,
   Yürürlüğe girer.

   Madde 17 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.