Endeksler

		GELİR VERGİSİ KANUNU, VERGİ USUL KANUNU, KURUMLAR VERGİSİ 
		       KANUNU, VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ KANUNU, 4306 SAYILI 
		              KANUN, 4481 SAYILI KANUN VE 4562 SAYILI KANUNDA 
			       DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN 
 
      
	Kanun Numarası	: 4775         
	Kabul Tarihi 	:19.12.2002       

 

Madde 1 - 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 1 inci 
Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Madde 1 - Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tâbidir. Gelir bir gerçek 
kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.


Madde 2 - 193 sayılı Kanunun 2 nci Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Madde 2 - Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır :
1. Ticarî kazançlar,
2. Ziraî kazançlar,
3. Ücretler,
4. Serbest meslek kazançları,
5. Gayrimenkul sermaye iratları,
6. Menkul sermaye iratları,
7. Diğer kazanç ve iratlar.
Bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, yukarıda yazılı kazanç ve iratlar gelirin 
tespitinde gerçek ve safi miktarları ile nazara alınır.


Madde 3 - 193 sayılı Kanunun 80 inci Maddesi aşağıdaki şekilde 
değiştirilmiştir.

Madde 80 - Aşağıda yazılı olup geçen bölümlerin dışında kalan kazanç ve iratlar 
bu bölümdeki hükümlere göre vergiye tâbi gelire dahildir :
1. Değer artışı kazançları,
2. Arızî kazançlar.


Madde 4 - 193 sayılı Kanunun mülga mükerrer 80 inci Maddesi aşağıdaki şekilde 
yeniden düzenlenmiştir.

Mükerrer Madde 80 - Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan 
kazançlar değer artışı kazançlarıdır.
1. İvazsız olarak iktisap edilenler ile üç ay süreyle elde tutulan ve Türkiye’de 
kurulu menkul kıymet borsalarında işlem gören hisse senetleri hariç, menkul 
kıymetlerin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar.
2. 70 inci Maddenin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde yazılı hakların 
(ihtira beratları hariç) elden çıkarılmasından doğan kazançlar.
3. Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ve bunların 
kanunî mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan 
kazançlar.
4. Ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar.
5. Faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasından 
doğan kazançlar.
6. İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 
inci Maddenin birinci fıkrasının (1), (2), (4) ve (7) numaralı bentlerinde 
yazılı mal (gerçek usulde vergiye tâbi çiftçilerin ziraî istihsalde 
kullandıkları gayrimenkuller dahil) ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak 
dört yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin 
ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkulleri tahsis 
tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır.).
Bu Maddede geçen “elden çıkarma” deyimi, yukarıda yazılı mal ve hakların 
satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, 
kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak 
konulmasını ifade eder.
Bir takvim yılında elde edilen değer artışı kazancının on milyar liralık kısmı 
gelir vergisinden müstesnadır.
Faaliyetine devam eden ticarî bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından 
veya ticarî işletmeye dahil amortismana tâbi iktisadî kıymetlerle birinci 
fıkrada yazılı hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar ticarî kazanç 
sayılır ve bunlara ticarî kazanç hakkındaki hükümler uygulanır.


Madde 5 - 193 sayılı Kanunun 81 inci Maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki 
şekilde değiştirilmiştir.
Vergilendirilmeyecek değer artışı kazançları

Madde 81 - Aşağıdaki yazılı hallerde değer artışı kazancı hesaplanmaz ve 
vergilendirilmez :
1. Ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde, kanunî mirasçılar tarafından 
işletmenin faaliyetine devam olunması ve mirasçılar tarafından işletmeye dahil 
iktisadî kıymetlerin kayıtlı değerleriyle (bilanço esasına göre defter 
tutuluyorsa bilançonun aktif ve pasifiyle bütün halinde) aynen devir alınması.
2. Kazancı bilanço esasına göre tespit edilen ferdi bir işletmenin bilançosunun 
bir sermaye şirketine aktif ve pasifiyle bütün halinde devrolunması, devir alan 
şirketin bilançosuna aynen geçirilmesi ve devredilen ferdi işletmenin sahip veya 
sahiplerinin şirketten, devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermayesi tutarında 
ortaklık payı alması (Bu ortaklık payını temsil eden hisse senetlerinin nama 
yazılı olması şarttır.).
3. Kollektif ve adi komandit şirketlerin bu Maddenin (2) numaralı bendinde 
yazılı şartlar dahilinde nev’i değiştirerek sermaye şirketi haline dönüşmesi 
(Kollektif ve adi komandit şirketlerin şekil değiştirerek anonim şirket haline 
dönüşmesi halinde şekil değiştiren kollektif ve adi komandit şirketlerin 
ortaklarının anonim şirketteki ortaklık paylarını gösteren hisse senetlerinin 
nama yazılı olması şarttır.).


Madde 6 - 193 sayılı Kanunun mülga mükerrer 81 inci Maddesi aşağıdaki şekilde 
yeniden düzenlenmiştir.

Mükerrer Madde 81 - Değer artışında safi kazanç, elden çıkarma karşılığında 
alınan para ve ayınlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen her türlü 
menfaatlerin tutarından, elden çıkarılan mal ve hakların maliyet bedelleri ile 
elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin ve 
ödenen vergi ve harçların indirilmesi suretiyle bulunur. Hâsılatın ayın ve 
menfaat olarak sağlanan kısmının tutarı Vergi Usul Kanununun değerleme ile 
ilgili hükümlerine göre tayin ve tespit olunur.
Maliyet bedelinin mükelleflerce tespit edilememesi halinde maliyet bedeli 
yerine; Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, takdir komisyonlarınca tespit 
edilecek bedel, kazancı bilanço veya işletme hesabı esasına göre tespit edilen 
işletmelerde ise son bilançoda veya envanter kayıtlarında gösterilen değer esas 
alınır.
İşletmeye dahil amortismana tâbi iktisadî kıymetlerin elden çıkarılması halinde, 
iktisadî kıymetlerin maliyet bedeli yerine amortismanlar düşüldükten sonra kalan 
net değeri esas alınır.
Menkul kıymetlerin elden çıkarılmasında, iktisap bedelinin tevsik edilememesi 
halinde Vergi Usul Kanununun 266 ncı Maddesinde yazılı itibari değer iktisap 
bedeli olarak kabul edilir.
Dar mükelleflerin (kurumlar dahil), yabancı sermaye mevzuatına göre ilgili 
mercilerden izin almak suretiyle, Türkiye’ye bizzat getirdikleri nakdî veya aynî 
sermaye karşılığında iktisap ettikleri menkul kıymetler ile iştirak hisselerini 
elden çıkarmalarından doğan değer artışı kazançlarının hesabında, kur farkından 
doğan kazançlar dikkate alınmaz. Şu kadar ki, bu mükelleflerin Türkiye’de elde 
ettikleri kazançların, münhasıran bu menkul kıymet veya iştirak hisseleri 
dolayısıyla elde edilen menkul sermaye iratlarından ve bu kıymet veya hisselerin 
elden çıkarılmasından doğan değer artışı kazançlarından ibaret olması şarttır. 
Bu mükelleflerin, Türkiye’de menkul kıymet alım satımıyla devamlı olarak 
uğraşmaları halinde, kur farkından doğan kazançlar da ticarî kazancın hesabında 
dikkate alınır.
Kur farkından doğan kazançların hesabında, menkul kıymet veya iştirak 
hisselerinin iktisabına tahsis edilen yabancı sermayenin bu kıymet veya 
hisselerin iktisap tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış 
kuruna göre hesaplanan Türk Lirası karşılığı ile bu kıymet veya hisselerin elden 
çıkarılması tarihindeki aynı miktar yabancı sermayenin Türkiye Cumhuriyet Merkez 
Bankası döviz alış kuruna göre hesaplanan Türk Lirası karşılığı arasındaki fark 
esas alınır.
Mal ve hakların elden çıkarılmasında iktisap bedeli, elden çıkarılan mal ve 
hakların, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Devlet İstatistik Enstitüsünce 
belirlenen toptan eşya fiyat endeksindeki artış oranında artırılarak tespit 
edilir.


Madde 7 - 193 sayılı Kanunun 82 nci Maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki 
şekilde değiştirilmiştir.
Arızi kazançlar

Madde 82 - Vergiye tâbi arızi kazançlar şunlardır :
1. Arızi olarak ticarî muamelelerin icrasından veya bu nitelikteki muamelelere 
tavassuttan elde edilen kazançlar.
2. Ticarî veya ziraî bir işletmenin faaliyeti ile serbest meslek faaliyetinin 
durdurulması veya terk edilmesi, henüz başlamamış olan böyle bir faaliyete hiç 
girişilmemesi, ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında 
elde edilen hâsılat.
3. Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan 
tazminatlar ile peştemallıklar (kiracıya ait tesisat ve malların tahliye ve 
devri sırasında kiralayan veya yeni kiracıya devrinde doğan kazançlar dahil).
4. Arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen 
hâsılat.
5. Gerçek usulde vergiye tâbi mükelleflerin terk ettikleri işleri ile ilgili 
olarak sonradan elde ettikleri kazançlar (zarar yazılan değersiz alacaklarla, 
karşılık ayrılan şüpheli alacakların tahsili dahil).
6. Dar mükellefiyete tâbi olanların 45 inci Maddede yazılı işleri arızi olarak 
yapmalarından elde ettikleri kazançlar.
Bir takvim yılında (1), (2), (3) ve (4) numaralı bentlerde yazılı olan kazançlar 
(henüz başlamamış olan ticarî, ziraî veya meslekî bir faaliyete hiç 
girişilmemesi ile ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında 
elde edilen kazançlar hariç) toplamının on milyar liralık kısmı gelir 
vergisinden müstesnadır.
Bu Maddede geçen “hâsılat” deyimi alınan para ve ayınlarla diğer suretlerle elde 
edilen ve para ile temsil edilebilen menfaatleri ifade eder.
Arızi kazançların safi miktarı aşağıdaki şekilde tespit olunur:
1. Bu Maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yazılı işlerde satış 
bedelinden maliyet bedeli ve satış dolayısıyla yapılan giderler indirilir.
2. Bu Maddenin birinci fıkrasının (2), (3), (4) ve (5) numaralı bentlerinde 
yazılı işlerde elde edilen hâsılattan tevsik edilmek kaydıyla yapılan giderler 
indirilir.
3. Bu Maddenin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yazılı işlerde, 45 inci 
Madde hükümleri uygulanır.


Madde 8 - 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;
1. Geçici 46 ncı Maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “beş yıldan fazla” 
ve “beş yıllık süre” ibareleri sırasıyla “dört yıldan fazla” ve “dört yıllık 
süre”, (2) numaralı fıkrasında yer alan “2003 yılı” ibaresi “2002 yılı”,
2. Geçici 55 inci Maddesinde yer alan “1.1.1999 - 31.12.2002 tarihleri arasında” 
ibaresi “1.1.1999 - 31.12.2003 tarihleri arasında”,
3. Geçici 59 uncu Maddesinde yer alan “31.12.2004 tarihine kadar,”, “26.7.2001 - 
31.12.2002 tarihleri arasında” ve “80 inci” ibareleri sırasıyla “31.12.2005 
tarihine kadar,”, “26.7.2001 - 31.12.2003 tarihleri arasında” ve “mükerrer 80 
inci”,
Şeklinde değiştirilmiştir.


Madde 9 - 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 30 uncu 
Maddesinin ikinci fıkrasının (7) numaralı bendi yürürlükten kaldırılmıştır.


Madde 10 - 3.6.1949 tarihli ve 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun geçici 28 
inci Maddesinde yer alan “1.1.1999 - 31.12.2002 tarihleri arasında...” ibaresi 
“1.1.1999 - 31.12.2003 tarihleri arasında...” şeklinde değiştirilmiştir.


Madde 11 -  8.6.1959 tarihli ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi 
Kanununun;
a) 7 nci Maddesinin birinci fıkrasında yer alan “... Spor-Toto Teşkilâtı...” 
ibaresi “... futbol müsabakaları ve at yarışları üzerine müşterek bahis 
düzenleyenler...” şeklinde,
b) 9 uncu Maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan “... 
futbol müsabakalarına...” ibaresi “... futbol müsabakalarına ve at 
yarışlarına...” şeklinde,
c) 16 ncı Maddesinin son fıkrasında yer alan “... Futbol müsabakalarına...” 
ibaresi “... Futbol müsabakalarına ve at yarışlarına...” şeklinde, aynı fıkrada 
yer alan “... % 20...” ibaresi “... % 10...” şeklinde,
d) 19 uncu Maddesinin birinci fıkrasının parantez içinde yer alan “... Spor-Toto 
Teşkilâtınca futbol müsabakalarına ait...” ibaresi “... futbol müsabakalarına ve 
at yarışlarına ait...” şeklinde,
Değiştirilmiştir.


Madde 12 - 16.8.1997 tarihli ve 4306 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, Millî 
Eğitim Temel Kanunu, Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu, Millî Eğitim 
Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun ile 24.3.1988 Tarihli ve 3418 
Sayılı Kanunda Değişiklik Yapılması ve Bazı Kâğıt ve İşlemlerden Eğitime Katkı 
Payı Alınması Hakkında Kanunun geçici 1 inci Maddesinin (A) fıkrasının (3) 
numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı fıkranın (1), (4), (5), 
(7) ve (9) numaralı bentlerinde yer alan işlem ve kâğıtlar için 2002 yılında 
uygulanan maktu tutarlar kanuni tutarlar olarak yeniden belirlenmiştir.
3. a) Süper Toto, Skor-Toto, Gol 7 ve benzeri oyunlarda her bir kolon için 10 
000 lira,
b) Sayısal Loto, Şans Topu, On Numara ve benzeri oyunlarda her bir kolon için 20 
000 lira,
c) At yarışlarında oynanan her bir bilet bedelinin yüzde 5’i oranında 
hesaplanacak tutar, (Bu suretle hesaplanan tutar 40 000 liradan az olamaz).


Madde 13 - 26.11.1999 tarihli ve 4481 sayılı 17.8.1999 ve 12.11.1999 
Tarihlerinde Marmara Bölgesi ve Civarında Meydana Gelen Depremin Yol Açtığı 
Ekonomik Kayıpları Gidermek Amacıyla Bazı Mükellefiyetler İhdası ve Bazı Vergi 
Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 23.11.2000 tarihli ve 4605 
sayılı Kanunla değişik 8 ve 9 uncu Maddelerinde yer alan “31.12.2002” tarihleri 
“31.12.2003” olarak değiştirilmiştir


Madde 14 - 26.11.1999 tarihli ve 4481 sayılı Kanunun 4605 sayılı Kanunla 
değişik 15 inci Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Madde 15 - Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Rekabet Kurumu, İstanbul Menkul 
Kıymetler Borsası, Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme 
Kurumu, Telekomünikasyon Kurumu, Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler 
Piyasası Düzenleme Kurumu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Şeker Kurumu ile 
Kamu İhale Kurumunun elde ettikleri gelirlerinin (faiz, repo, pay, alım-satım 
farkı ve sair adlarla elde edilen her türlü gelir dahil) 31.12.2002 tarihine 
kadar birikmiş tutarları ile bu tarihten 31.12.2003 tarihine kadar birikecek 
tutarları üzerinden Maliye Bakanının teklifi ve Başbakanın onayı ile kurum ve 
kuruluşlar itibariyle belirlenecek oranlara göre hesaplanacak kısmı bütçenin (B) 
işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere Maliye Bakanı tarafından belirlenecek 
süre içinde Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğünün Türkiye Cumhuriyet 
Merkez Bankası nezdindeki hesabına yatırılır. Söz konusu kuruluşların periyodik 
olarak kasalarında oluşan nakit fazlaları bu kuruluşların görüşü alınmak 
suretiyle bu fıkrada belirlenen esaslara göre kesilebilir.
Yukarıda belirtilen kurum ve kuruluşlar 31.12.2002 tarihine kadar birikmiş gelir 
tutarları ile kasa ve banka mevcutlarını 15.1.2003 tarihine kadar; her ayın 
gelir ve giderleriyle kasa ve banka mevcutlarını gösterir malî bilgileri ise 
izleyen ayın yedinci günü sonuna kadar Maliye Bakanlığına bildirir. Bu Maddede 
belirtilen tutarların süresi içinde ödenmemesi halinde, ödenmeyen tutarlar 6183 
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme 
zammı  da uygulanmak suretiyle takip ve tahsil edilir.


Madde 15 - 12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 
28 inci Maddesinde yer alan “31.12.2002” tarihi “31.12.2003” olarak 
değiştirilmiştir.


Madde 16 - Bu Kanunun;
- 15 inci Maddesi 31.12.2002 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı,
- 11 inci Maddesi 1.2.2003,
- Diğer Maddeleri 1.1.2003,
Tarihinde yürürlüğe girer.


Madde 17 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.