Endeksler

			ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ KANUNU
 
 
      Kanun Numarası	: 4760  
      Kabul Tarihi 	: 6.6.2002       
      Yayımlandığı R. Gazete: Tarih : 12/06/2002 Sayı : 24783
 
 
BİRİNCİ BÖLÜM
Konu, Tanımlar, Vergiyi Doğuran Olay, Mükellef

Verginin konusu


Madde 1 - 1. Bu Kanuna ekli;
a) (I) sayılı listedeki malların ithalatçıları veya rafineriler dahil imal 
edenler tarafından teslimi,
b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanların ilk iktisabı,
c) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanlar ile (III) ve 
(IV) sayılı listelerdeki malların ithalatı veya imal ya da inşa edenler 
tarafından teslimi,
d) (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallar ile (II) sayılı listedeki 
mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanların özel tüketim vergisi uygulanmadan 
önce müzayede yoluyla satışı,
Bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketim vergisine tâbidir.
2. Kanuna ekli listelerde yer alan mallar, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde 
tanımlanan eşyalardır.

Tanımlar, teslim ve teslim sayılan haller

Madde 2 - 1. Bu Kanunun uygulanmasında;
a) İthalat: Verginin konusuna giren malların Türkiye Cumhuriyeti Gümrük 
Bölgesine girişini,
b) İlk iktisap: (II) sayılı listedeki mallardan Türkiye’de kayıt ve tescil 
edilmemiş olanların kullanılmak üzere ithalini, müzayede yoluyla veya kayıt ve 
tescil edilmiş olsa dahi 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun 
hükümlerine göre iade edilenler de dahil motorlu araç ticareti yapanlardan 
iktisabını, motorlu araç ticareti yapanlar tarafından kullanılmaya başlanmasını, 
aktife alınmasını veya adlarına kayıt ve tescil ettirilmesini,
c) Kayıt ve tescil: Motorlu taşıtların ilgili mevzuat gereğince trafik, 
belediye, liman ile Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce 
tutulan sivil hava vasıtaları siciline yapılan kayıt ve tescilini,
d) Motorlu araç ticareti yapanlar: (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve 
tescile tâbi olanları imal, inşa veya ithal edenler ile fabrika, ana bayi, bölge 
bayii, bayi, yetkili satıcı ve acenteler ile Maliye Bakanlığınca bu nitelikte 
oldukları tespit edilenleri,
e) Teslim: Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya adına hareket 
edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesini,
İfade eder.
2. Bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya 
kişilere tevdii teslim hükmündedir. Malın alıcıya veya onun adına hareket 
edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin başlatılması veya nakliyeci ya 
da sürücüye tevdi edilmesi de mal teslimidir. Trampa iki ayrı teslim 
hükmündedir. Kap veya ambalajların geri verilmesinin mutat olduğu hallerde 
teslim, bunların içinde bulunan mallar itibarıyla yapılmış sayılır.
3. Aşağıdaki haller de teslim sayılır:
a) Vergiye tâbi malların, vergiye tâbi olan malların imali dışında her ne 
suretle olursa olsun kullanılması, sarfı, işletmeden çekilmesi veya işletme 
personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi,
b) Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyetliğin devri.

Vergiyi doğuran olay

Madde 3 - Vergiyi doğuran olay;
a) Mal teslimi veya ilk iktisap hallerinde malın teslimi veya ilk iktisabı,
b) Malın tesliminden önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu 
belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri 
belgelerin düzenlenmesi, 
c) Kısım kısım mal teslim edilmesi mutat olan veya bu hususlarda mutabık kalınan 
hallerde, her bir kısmın teslimi,
d) Komisyoncular vasıtasıyla veya konsinyasyon suretiyle yapılan satışlarda 
malların alıcıya teslimi,
e) İthalatta, 4458 sayılı Gümrük Kanununa göre gümrük yükümlülüğünün doğması, 
ithalat vergilerine tâbi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin 
tescilidir.

Mükellef ve vergi sorumlusu

Madde 4 - 1. Özel tüketim vergisinin mükellefi, bu Kanuna ekli;
a) (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallar ile (II) sayılı listedeki 
mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanları imal, inşa veya ithal edenler ile bu 
malların müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler,
b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanlar için; motorlu 
araç ticareti yapanlar, kullanmak üzere ithal edenler veya müzayede yoluyla 
satışını gerçekleştirenlerdir.
2. Mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin, kanuni ve iş 
merkezlerinin bulunmaması halleri ile gerekli görülen diğer hallerde Maliye 
Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tâbi 
işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir.

İKİNCİ BÖLÜM

İstisnalar

İhracat istisnası

Madde 5 - 1. Bu Kanuna ekli listelerdeki malların ihracat teslimleri aşağıdaki 
şartlarla vergiden müstesnadır.
a) Teslim yurt dışındaki bir müşteriye yapılmalıdır. Yurt dışındaki müşteri 
tabiri; ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezleri yurt dışında olan alıcılar 
ile yurt içinde bulunan bir işletmenin, yurt dışında faaliyet gösteren 
şubelerini ifade eder.
b) Teslim konusu mal, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkmış olmalıdır. 
Malın ihraç edilmeden önce yurt dışındaki alıcı adına hareket edenlere veya 
bizzat alıcıya işlenmek ya da herhangi bir şekilde değerlendirilmek üzere yurt 
içinde teslimi ihracat sayılmaz.
2. İhraç edilen malların alış faturaları ve benzeri belgeler üzerinde gösterilen 
ve beyan edilen özel tüketim vergisi ihracatçıya iade edilir. Maliye Bakanlığı, 
ihraç edilen mallara ait verginin iadesine ilişkin usul ve esasları belirlemeye 
yetkilidir.

Diplomatik istisna

Madde 6 - Bu Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı listelerde yer alan 
malların, karşılıklı olmak kaydıyla yabancı devletlerin Türkiye’deki diplomatik 
temsilcilikleri, konsoloslukları ve uluslararası anlaşmalarla vergi muafiyeti 
tanınan uluslararası kuruluşlar ve bunların diplomatik haklara sahip mensupları 
tarafından kendi ihtiyaçları için ilk iktisabı, ithali veya bunlara teslimi 
vergiden müstesnadır.

Diğer istisnalar

Madde 7 - Bu Kanuna ekli;
1. (I) sayılı listede yer alan malların;
a) Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik 
Komutanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilâtının ihtiyacı için bu kuruluşlara veya 
bunların gerek göstermeleri üzerine ve işlemlerin bu kuruluşlar adına yapılması 
koşuluyla akaryakıt ikmalini yapanlara teslimi,
b) 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümlerine göre petrol arama ve istihsal 
faaliyetlerinde kullanılmak üzere bu faaliyetleri yapanlara teslimi,
2. (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tâbi mallardan, münhasıran aracı 
sakatlığına uygun hareket ettirici özel tertibatı bulunanların malûl ve sakatlar 
tarafından beş yılda bir defaya mahsus olarak bizzat kullanılmak üzere ilk 
iktisabı,
3. (II) sayılı listede yer alan mallardan; uçak ve helikopterlerin Türk Hava 
Kurumu tarafından ilk iktisabı,
4. (IV) sayılı listedeki 9302.00 ve 93.03 tarife pozisyonunda yer alan malların  
Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, 
Milli İstihbarat Teşkilâtı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Gümrükler Muhafaza Genel 
Müdürlüğüne teslimi veya bunlar tarafından ithali,
5. (IV) sayılı listede yer alan malların genel ve katma bütçeli dairelere, il 
özel idarelerine, belediyelere, köylere ve bunların teşkil ettikleri birliklere 
bedelsiz teslimi veya bunlar tarafından bedelsiz olarak ithali,
6. Kanuna ekli listelerdeki mallardan 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167 nci 
maddesi [(5)numaralı fıkrasının (a) bendi ile (7) numaralı fıkrası hariç], 
geçici ithalat ve hariçte işleme rejimleri ile geri gelen eşyaya ilişkin 
hükümleri kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithali 
(Bu Kanunun 5 inci maddesinde düzenlenen ihracat istisnası ile 8 inci maddesinin 
(2) numaralı fıkrasında düzenlenen ihraç kaydıyla teslimlerde verginin tecil ve 
terkin edilmesi uygulamasından yararlanılarak ihraç edilen, ancak 4458 sayılı 
Gümrük Kanununun 168, 169 ve 170 inci maddelerinde belirtildiği şekilde geri 
gelen eşyanın ithalat istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşya ile ilgili 
olarak ihracat istisnasından veya tecil-terkin uygulamasından faydalanılan 
miktarın gümrük idaresine ödenmesi veya bu miktar kadar teminat gösterilmesi 
şarttır.),
7. 4458 sayılı Gümrük Kanununun transit, gümrük antrepo, dahilde işleme, gümrük 
kontrolü altında işleme rejimlerine tâbi tutulanlar ile serbest bölgeler ve 
geçici depolama yerleri hükümlerinin uygulandığı mallar,
Vergiden müstesnadır.

Verginin tecili

Madde 8 - 1. Bu Kanuna ekli (I) sayılı listenin (B)cetvelindeki malların, (I) 
sayılı listeye dahil olmayan malların imalinde kullanılmak üzere ithalatçıları 
veya imalâtçıları tarafından tesliminde tarh ve tahakkuk ettirilen özel tüketim 
vergisinin Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek kısmı, teminat alınmak 
suretiyle tecil olunur. Söz konusu malların tecil tarihini takip eden aybaşından 
itibaren oniki ay içinde (I) sayılı listeye dahil olmayan malların imalinde 
kullanılması halinde tecil olunan vergi terkin edilir. Bu hükümlere uyulmaması 
halinde tecil olunan vergi, vade tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme 
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirlenen 
gecikme zammı ile birlikte alıcıdan tahsil edilir. Ancak, tecil edilen verginin 
213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler dolayısıyla terkin 
edilememesi halinde bu vergi, tecil edildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Amme 
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre ilgili 
dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte alıcıdan tahsil edilir.
2. İhraç edilmek şartıyla ihracatçılara teslim edilen mallara ait özel tüketim 
vergisi, mükelleflerce ihracatçılardan tahsil edilmemesi şartıyla, bu 
mükelleflerin talebi üzerine vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil 
olunur. Söz konusu malların ihracatçıya teslim tarihini takip eden aybaşından 
itibaren üç ay içinde ihraç edilmesi halinde tecil edilen vergi terkin olunur. 
İhracatın yukarıdaki şartlara uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, tecil 
olunan vergi vade tarihinden itibaren 6183  sayılı Amme Alacaklarının Tahsil 
Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı ile 
birlikte tahsil olunur. Ancak, ihraç edilmek şartıyla teslim edilen malların 213 
sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle ihraç 
edilememesi halinde, tecil edilen vergi, tecil edildiği tarihten itibaren 6183 
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre 
ilgili dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilir.
3. (III) sayılı listede yer alan malların tamamının ya da bir kısmının 
tesliminde veya ithalinde tahakkuk eden vergiyi, teminat alınmak suretiyle, bu 
malların tüketiciye teslimine kadar (bu safha dahil) tecil ettirmeye Bakanlar 
Kurulu yetkilidir.

Vergi indirimi

Madde 9 - Özel tüketim vergisine tâbi malların, yer aldığı listedeki başka bir 
malın imalinde kullanılması halinde ödenen vergi, Maliye Bakanlığınca belirlenen 
esaslara göre ödenecek vergiden indirilir.

İstisnaların sınırı ve yetki

Madde 10 - 1. Özel tüketim vergisine ilişkin istisna ve muafiyetler ancak bu 
Kanuna hüküm eklenmek veya bu Kanunda değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir. 
Diğer kanunlarda yer alan istisna veya muafiyet hükümleri bu vergi bakımından 
geçersizdir. Uluslararası anlaşma hükümleri saklıdır.
2. Maliye Bakanlığı, bu Kanunda yer alan istisna ve muafiyetlerin uygulanması 
ile verginin tecilinde alınacak teminatların türü ve miktarları ile tecil edilen 
verginin terkinine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Verginin Matrahı, Oranı veya Tutarı

Vergileme ölçüleri ve matrah

Madde 11 - 1. (I) sayılı listedeki mallar için belirlenen maktu vergi tutarları 
ile (III) sayılı listedeki mallar için topluca veya ayrı ayrı maktu vergi 
tutarları tespit edilmesi halinde vergileme ölçüleri; alkol derecesi, kilogram, 
litre, metre, metreküp, kilokalori veya bunların alt ve üst birimleri ile 
gerektiğinde büyüklükleri de dikkate alınarak kap, ambalaj veya adet olarak 
uygulanır.
2. (II), (III) (tütün mamûlleri hariç) ve (IV) sayılı listelerdeki mallar için 
verginin matrahı; bunların teslimi, ilk iktisabı ve ithalinde, hesaplanacak özel 
tüketim vergisi hariç katma değer vergisi matrahını oluşturan unsurlardan 
teşekkül eder.
3. (III) sayılı listedeki mallardan tütün mamûllerinde matrah; bunların nihai 
tüketicilere perakende satış fiyatıdır.

Oran veya tutar

Madde 12 - 1. Özel tüketim vergisi, bu Kanuna ekli listelerde yazılı malların 
karşılarında gösterilen tutar ve/veya oranlarda alınır.
2. Bakanlar Kurulu, topluca veya ayrı ayrı olmak üzere;
a) (I) sayılı listedeki mallar için uygulanan maktu vergi tutarlarını, her bir 
mal itibarıyla en yüksek vergi tutarının yarısına kadar artırmaya, sıfıra kadar 
indirmeye, bu sınırlar içinde mal cinsleri, özellikleri, kullanım yerleri veya 
ithalatın şekline göre farklı tutarlar tespit etmeye,
b) (III) sayılı listedeki mallar için belirlenen oranları; yarısına kadar 
indirmeye, tütün mamulleri için yarısına, diğer mallar için dört katına kadar 
artırmaya, bu oranlara isabet eden vergi tutarlarını dikkate alarak mal 
cinsleri, özellikleri, alkol derecesi itibarıyla maktu vergi tutarları 
belirlemeye, maktu vergi tutarları ile vergi oranlarını aynı mal için birlikte 
veya ayrı ayrı uygulatmaya, mal cinsleri veya özellikleri itibarıyla en çok 
satılan mamule isabet eden özel tüketim vergisi miktarının beş katına kadar 
asgari vergi tutarları belirlemeye, aynı cins veya özellikteki mallar için nispî 
ve/veya maktu tutarda hesaplanacak vergi toplamının asgari vergi tutarından az 
olmaması şartını koymaya,
c) (II) sayılı listedeki mallar için belirlenen oranları bir katına kadar 
artırmaya, sıfıra kadar indirmeye; uygulanmakta olan oranları EURO normlarını 
sağlayan katalitik konvertör sistemi ile teçhiz edilmiş taşıtlarda yarısına 
kadar indirmeye, kanunî oranına kadar çıkarmaya,
d) (IV) sayılı listedeki mallar için belirlenen oranları sıfıra kadar indirmeye,
e) Listelerde gümrük tarife pozisyonu veya tarife alt pozisyonu olarak yer alan 
malların her biri için belirlenmiş olan oran veya tutarların alt ve üst 
sınırları içinde kalmak suretiyle, bu pozisyonların altında yer alan mallar 
itibarıyla farklı vergi tutarları veya oranları belirlemeye,
Yetkilidir.
3. (I) sayılı listedeki mallar için belirlenen maktu vergi tutarları ile (III) 
sayılı listedeki mallar için maktu ve/veya asgarî vergi tutarları belirlenmesi 
halinde bu tutarlar, her ay, bir önceki ayda uygulanan vergi tutarları esas 
alınmak suretiyle Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık olarak ilân 
edilen toptan eşya fiyatları indeksinde bir önceki aya göre meydana gelen 
değişim oranında, bu değişimin ilânını izleyen günden itibaren değişir. Bakanlar 
Kurulu belirleyeceği mallar ve aylar itibarıyla bu değişimi uygulatmamaya, maktu 
vergi tutarlarını Avrupa para birimi veya yabancı para birimleri karşılığı Türk 
Lirası olarak uygulatmaya, uygulama dönemlerini gün veya ay olarak belirlemeye, 
vergileme ölçülerini değiştirmeye de yetkilidir.

Müteselsil sorumluluk ve ceza uygulaması

Madde 13 - 1. Gerçek veya tüzel kişiler tarafından ithal edilen ham petrolün 
Türkiye’deki rafinerilere fason olarak rafine ettirilmesi sonucu elde edilen (I) 
sayılı listedeki malların tesliminde doğacak özel tüketim vergisinin 
ödenmesinden, ham petrol ithalini gerçekleştirenlerle birlikte, ilgili rafineri 
şirketi müteselsilen sorumludur.
2. (I) sayılı listedeki malları teslim alanların, bu malları daha yüksek tutarda 
vergiye tâbi bir mal olarak kullanmak veya üçüncü kişilere satmak suretiyle 
vergi ziyaına sebebiyet vermeleri halinde, ziyaa uğratılan vergi bunlar adına 
tarh olunur ve tarhiyata 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesine göre 
vergi ziyaı cezası uygulanır.
3. (II) sayılı listedeki malların ilk iktisabı, teslimi veya ithaline ilişkin 
işlemleri gerçekleştirenler, bu işlemlerden önce özel tüketim vergisinin 
ödendiğini gösteren belgeleri aramak zorundadırlar. Bu mecburiyete uymamak 
suretiyle gerekli verginin ödenmesinden önce işlem yapan gümrük memurları, kayıt 
ve tescile yetkili memurlar, motorlu araç ticareti yapanlar, bu malların 
müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler ile icra memurları, ziyaa uğratılan 
vergi, vergi cezası ve gecikme faizinden mükellefle birlikte müteselsilen 
sorumludurlar. Ancak bunlar, ödemek zorunda kaldıkları vergi, ceza ve faizler 
için mükellefe rücu hakkına sahiptirler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Verginin Beyanı, Tarhı ve Ödenmesi, Verginin Belgelerde 

Gösterilmesi, Matrahta, Vergide ve Mükellefiyette Değişiklikler

Verginin beyanı, tarhı ve ödenmesi

Madde 14 - 1. Özel tüketim vergisi, mükelleflerin yazılı beyanları üzerine tarh 
olunur. Şu kadar ki, adi ortaklıklarda verginin ödenmesinden ortakların tamamı 
müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan herhangi birisi tarhiyata muhatap 
tutulur. Bu vergi, beyannamenin verildiği günde, beyanname posta ile 
gönderilmişse vergiyi tarh edecek daireye geldiği tarihi takip eden yedi gün 
içinde tarh edilir. Vergi, beyanname verme süresi içinde ödenir. Vergilendirme 
dönemi; bu Kanuna ekli (I) sayılı listedeki mallar için her ayın ilk onbeş 
günlük birinci ve kalan günlerinden oluşan ikinci dönem, (III) ve (IV) sayılı 
listelerdeki mallar ile (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi 
olmayanların tesliminde, faaliyette bulunulan takvim yılının birer aylık 
dönemleridir. Beyanname, (I) sayılı listedeki mallar için vergilendirme dönemini 
izleyen onuncu günü, diğer mallar için vergilendirme dönemini izleyen ayın 
onbeşinci günü akşamına kadar mükellefin katma değer vergisi yönünden bağlı 
olduğu vergi dairesine verilir.
2. (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tâbi mallara ait özel tüketim vergisi 
beyannamesi, ilk iktisap ile ilgili işlemlerin tamamlanmasından önce bu 
işlemlerin yapıldığı yer vergi dairesine verilir ve vergi aynı günde ödenir.
3. İthalatta alınan vergi, ilgili gümrük idaresince hesaplanır ve gümrük 
mevzuatına göre kabul edilen beyanname veya diğer belgeler üzerine imza alınmak 
suretiyle mükellefe, kanunî temsilcisine veya gümrük müşavirine tebliğ edilir. 
Bu tebliğ üzerine ortaya çıkacak ihtilaflar için ithalat vergilerinin tâbi 
olduğu usul ve esaslar uygulanır. Bu vergi, ithalat vergileri ile aynı zamanda 
ödenir. İthalat vergilerine tâbi olmayan mallara ait vergi, gümrük mevzuatına 
göre kabul edilen beyannamenin veya diğer belgelerin tescili tarihinde, bu 
tarihteki oran veya tutarlar üzerinden hesaplanarak tahsil edilir.
4. Bakanlar Kurulu, (I) sayılı listedeki mallar için vergilendirme dönemini gün 
veya ay olarak belirlemeye, beyanname verme ve vergi ödeme süresini kısaltmaya, 
vergilendirmeyi ithal aşamasında gümrük idaresine yaptırmaya yetkilidir.
5. Maliye Bakanlığı; bu Kanun gereğince verilmesi gereken beyannamelerin şekil 
ve muhtevasını belirlemeye, faaliyetin gereğini göz önünde tutarak mükellefin 
müracaatı üzerine veya resen tarh yerini tayin etmeye, işlemin mahiyetine göre 
verginin işlemden önce ödenmesi şartını koymaya, müzayede yoluyla yapılan 
satışlarla ilgili vergilerin beyanı ve ödeme zamanı ile tahsiline ilişkin usul 
ve esasları belirlemeye, (III) sayılı listedeki mallara ait verginin bandrol 
usulü ile tahsiline ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usulleri tespit etmeye 
yetkilidir.

Verginin belgelerde gösterilmesi, matrahta, vergide ve mükellefiyette değişiklikler

Madde 15 - 1. Mükellefler özel tüketim vergisini satış belgelerinde ayrıca 
göstermeye mecburdurlar. Vergiye tâbi bir işlem söz konusu olmadığı veya bu 
Kanun kapsamına giren vergiyi fatura veya benzeri belgelerde göstermeye hakkı 
bulunmadığı halde, düzenlediği bu tür belgelerde bu vergiyi gösterenler, söz 
konusu vergiyi beyan ve ödemekle mükelleftirler. Bu hüküm Kanuna göre borçlu 
oldukları vergi tutarından daha yüksek bir tutarı gösteren mükellefler için de 
geçerlidir. 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri saklı 
kalmak üzere, (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tâbi olan malların kayıt ve 
tescil edildikten sonra iade edilmesi hali hariç, malların iade edilmesi, 
işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya diğer nedenlerle matrahta 
değişiklik vuku bulduğu ya da yersiz veya fazla vergi hesaplandığı hallerde 
vergiye tâbi işlemleri yapmış olan mükellefler; bunlarla ilgili borçlandıkları 
ya da ödedikleri vergiler için değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve meydana 
geldiği dönem içinde düzeltme yapabilirler, bu vergiden mahsup edebilirler veya 
iade talebinde bulunabilirler. (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile 
tâbi olan mallar için dönem şartı aranmaz. Şu kadar ki, iade olunan malların 
fiilen işletmeye girmiş olması, yersiz veya fazla ödenen verginin alıcıya iade 
edilmesi ve bu işlemlerin defter kayıtları, belgeler ile beyannamede 
gösterilmesi şarttır.
2. a) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanların, veraset 
yoluyla intikaller hariç ilk iktisabında istisna uygulanan malların istisnadan 
yararlananlar dışındakilerce iktisabında, ilk iktisabındaki matrah esas alınarak 
adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, kayıt ve tescili tarihinde geçerli olan 
oran üzerinden, bu tarihte özel tüketim vergisi alınır.
b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanların, beş yıl 
içinde 87.03 tarife pozisyonunda yer alan mala dönüştürülmesi halinde daha önce 
ödenen vergi mahsup edilmek suretiyle bu malların ilk iktisabındaki matrah esas 
alınarak değişiklik uyarınca adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, 
değişikliğin kayıt ve tescili tarihinde geçerli olan oran üzerinden, bu tarihte 
özel tüketim vergisi alınır.
3. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca 
belirlenir.
 
BEŞİNCİ BÖLÜM

Gümrük İdarelerince Alınan Özel Tüketim Vergisine İlişkin Hükümler

Gümrük idarelerince alınan özel tüketim vergisine ilişkin hükümler

Madde 16 - 1. İthalde alınan özel tüketim vergisi gümrük makbuzunda ayrıca 
gösterilir. İthalat vergilerinin maktu veya sabit oranlı alındığı hallerde 
tarife, malın ithalinde alınacak özel tüketim vergisi de dahil edilmek suretiyle 
tespit olunur.
2. 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile diğer kanunlar gereğince ithalat vergileri 
teminata bağlanarak işlem gören mallara ait özel tüketim vergisi de aynı usule 
tâbi tutulur.
3. Bu Kanuna göre gümrükte vergisi ödenmeden veya eksik ödenerek ithal edilen 
malların hiç alınmamış veya eksik alınmış özel tüketim vergisi ile vergiden 
müstesna olduğu halde yanlışlıkla alınan veya fazla alındığı anlaşılan özel 
tüketim vergisi hakkında 4458 sayılı Gümrük Kanunundaki esaslara göre işlem 
yapılır. İthal edilecek mala ilişkin beyan üzerinden hesaplanan vergiler ile 
muayene ve denetleme sonucu hesaplanan vergiler arasındaki farklarda, 4458 
sayılı Gümrük Kanunu uyarınca ithalat vergileri noksanlıklarında uygulanacak 
esaslara göre para cezası kesilir.
4. (I) sayılı listedeki malların ithalinde, ödenecek  özel tüketim vergisine 
karşılık olmak üzere türü, tutarı ve çözümüne ilişkin usul ve esasları Maliye 
Bakanlığınca belirlenmek suretiyle teminat alınır.

ALTINCI BÖLÜM

Diğer Hükümler

Özel tüketim vergisi hâsılatının paylaşımı

Madde 17 - 1. Bu Kanuna ekli (I) sayılı listede yer alan mallardan tahsil 
edilen özel tüketim vergisi hâsılatının tamamından, (II) sayılı listede yer alan 
mallardan tahsil edilen özel tüketim vergisi hâsılatının % 28’inden ve (III) 
sayılı listede yer alan mallardan tahsil edilen özel tüketim vergisi hâsılatının 
% 60’ından, 2380 sayılı Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi 
Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun ile 3030 sayılı Büyükşehir 
Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek 
Kabulü Hakkında Kanun hükümlerine göre mahallî idarelere pay verilmez.
2. Bu Kanuna ekli (III) sayılı listede yer alan mallar üzerinden tahsil edilen  
özel tüketim vergisi hâsılatından;
a) 3238 sayılı Kanunla kurulan Savunma Sanayii Destekleme Fonuna % 7,9 oranında 
pay ayrılır. Bu hükme göre ayrılacak pay, Maliye Bakanlığınca, tahsilâtın 
yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T.C. Merkez Bankasındaki Fon hesabına 
yatırılır.
b) % 18 oranında hesaplanarak Maliye Bakanlığı merkez saymanlığına yatırılan 
paylar onbeş gün içinde, Maliye Bakanlığınca bir yandan bütçeye gelir, diğer 
yandan % 16’sı dağılımı Başbakan onayı ile belirlenmek suretiyle Gençlik ve Spor 
Genel Müdürlüğü ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü 
bütçelerinde, % 52’si Milli Eğitim  Bakanlığı  bütçesinde, % 32’si ise Sağlık 
Bakanlığı bütçesinde açılacak özel tertiplere ödenek kaydedilir ve parası merkez 
saymanlığınca aynı süre içinde bir kamu bankasında anılan kurumlar adına 
açılacak özel hesaplara yatırılır. Bu kaynaktan yapılacak harcamalar 1050 sayılı 
Muhasebei Umumiye Kanunu ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa ve 832 sayılı 
Sayıştay Kanununun 30 ilâ 37 nci maddelerinde yer alan vize ve tescil hükümleri 
ile 180 sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında 
Kanun Hükmünde Kararnamenin 32 nci maddesi hükümlerine tâbi değildir. Bu 
ödeneklerden yılı içerisinde harcanmayan miktarlar ertesi yıl bütçelerine devren 
gelir ve ödenek kaydolunur. Bu hükümlere göre yapılacak harcamalardan yatırım 
niteliğinde olanlar yıllık programla ilişkisi kurulmak üzere yılı içerisinde 
Devlet Plânlama Teşkilâtı Müsteşarlığına bildirilir.
c) 4342 sayılı Mera Kanununun 30 uncu maddesinde belirtilen harcamalarda 
kullanılmak üzere % 1 oranında pay ayrılır. Bu pay hakkında da anılan Madde 
hükümleri uygulanır.
d) 13.10.1988 tarihli ve 3480 sayılı Kanun hükümlerine göre hak sahiplerine 
ödenmek üzere % 3,4 oranında pay ayrılır. Bu hükme göre ayrılacak pay, Maliye 
Bakanlığınca bir kamu bankası nezdinde “Malûller, Şehit Dul ve Yetimleri Hesabı” 
adıyla Maliye Bakanlığı adına açılacak hesaba, verginin tahsil edildiği ayı 
izleyen ay içinde merkezden aktarılır. Bu paralar, Maliye Bakanlığınca vadeli, 
vadesiz bir veya birden fazla hesapta bulundurulabilir ve cari faiz oranından az 
olmamak üzere yatırıldığı günden itibaren faize tâbi tutulur. Bankalara, bu 
hesapla ilgili hizmetler için masraf veya komisyon adı altında herhangi bir 
ödeme yapılmaz. Diğer kanunlarda, 13.10.1988 tarihli ve 3480 sayılı Kanunun 1 ve 
2 nci maddelerine yapılan atıflar bu bende yapılmış sayılır. Bakanlar Kurulu bu 
bentte yer alan oranı bir katına kadar artırmaya yetkilidir.
e) 3.1.2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan giderlerde 
kullanılmak üzere % 0,2 oranında pay ayrılır.
3. Bu Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan mallar üzerinden tahsil edilen 
özel tüketim vergisi hâsılatından % 28 oranında hesaplanarak Maliye Bakanlığı 
merkez saymanlığına yatırılan paylar onbeş gün içinde, Maliye Bakanlığınca bir 
yandan bütçeye özel gelir, diğer yandan bu maddenin (2) numaralı fıkrasının (b) 
bendinde sayılan kurumların bütçelerinde açılacak özel tertiplere aynı hükümler 
çerçevesinde ödenek kaydedilir. Bu kaynağın paylaşımı ve yapılan harcamalar da 
anılan bent hükmüne tâbidir.
4. Bakanlar Kurulu, bu Madde uyarınca özel tüketim vergisi hâsılatından 
verilecek paylara ilişkin oranları topluca veya ayrı ayrı sıfıra kadar 
indirmeye, (2) numaralı fıkranın (b) bendi ile (3) numaralı fıkrada belirtilen 
kurumların alacakları payları kendi içinde yirmi puana kadar artırmaya veya 
indirmeye yetkilidir.

Yürürlükten kaldırılan hükümler

Madde 18 - 1. 10.9.1960 tarihli ve 79 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (c) 
bendi,
2. 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı trafik harçlarını düzenleyen (9) sayılı 
tarifenin “(I.) Tescil harçları” bölümü,
3. 1318  sayılı  Finansman Kanununun 1 ilâ 10 uncu maddeleri ile geçici 1, 
geçici 2 ve geçici 3 üncü maddeleri,
4. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 60 ıncı maddesi,
5. 3074 sayılı Akaryakıt Tüketim Vergisi Kanunu,
6. 7.11.1985 tarihli ve 3238 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının 
(b) bendi,
7. 24.3.1988 tarihli ve 3418 sayılı Kanunun 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 39 uncu 
maddeleri,
8. 13.10.1988 tarihli ve 3480 sayılı Kanunun 1 ve 2 nci maddeleri,
9. 16.8.1997 tarihli ve 4306 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (A) 
fıkrasının (2) numaralı bendi ile (B) fıkrası,
10. 4342 sayılı Mera Kanununun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi,
11. 21.2.2001 tarihli ve 4629 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (A) 
fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendi,
12. 20.6.2001 tarihli ve 4684 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin (d) 
fıkrasının (1) ve (3) numaralı alt bentleri,
13. 3.1.2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının 
(a) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası,
Yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde 1 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce teslimi, iktisabı 
veya ithali gerçekleşen mallara ait vergi, harç, fon ve paylar, bu işlemlerin 
gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan hükümlere göre tahsil edilir. Maliye 
Bakanlığı, vergi mükerrerliğini önlemek amacıyla bu maddenin uygulanmasına 
ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Geçici Madde 2 - Bu Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallardan ilgili mevzuatı 
gereğince Türkiye’de kayıt ve tescil edilmiş olanların, bu Kanunun yayımlandığı 
tarihten itibaren iktisabında veya vekaletname ile tasarruf hakkının 
devralınmasında 1318 sayılı Finansman Kanununun taşıt alım vergisine ilişkin 
hükümleri, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı trafik harçlarını düzenleyen (9) 
sayılı tarifenin “(I.) Tescil harçları” bölümü ve 4306 sayılı Kanunun geçici 1 
inci maddesinin (A) fıkrasının (2) numaralı bendi uygulanmaz.

Yürürlük

Madde 19 - Bu Kanunun;
a) Geçici 2 nci maddesi yayımı tarihinde,
b) 15 inci maddesinin 2 numaralı fıkrasının (b) bendi 1.8.2003 tarihinden 
geçerli olmak üzere yayımı tarihinde,
c) Diğer hükümleri 1.8.2002 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde,
Yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 20 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
 
ekli listeler.pdf