Endeksler

		ÇOCUK HAKLARINA DAİR SÖZLEŞMEYE EK ÇOCUK SATIŞI, 
	           ÇOCUK FAHİŞELİĞİ VE ÇOCUK PORNOGRAFİSİ İLE İLGİLİ İHTİYARİ
	  PROTOKOLÜN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞU HAKKINDA KANUN 
 
      Kanun Numarası	: 4755         
      Kabul Tarihi 	: 9.5.2002       
      Yayımlandığı R. Gazete: Tarih : 14/05/2002 Sayı : 24755
 
 

Madde 1 -  8 Eylül 2000 tarihinde New York’ta imzalanan “Çocuk Haklarına Dair 
Sözleşme’ye Ek Çocuk Satışı, Çocuk Fahişeliği ve Çocuk Pornografisi ile İlgili 
İhtiyari Protokol”ün ekli beyan yapılmak suretiyle onaylanması uygun 
bulunmuştur.


Madde 2 -  Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Madde 3 -  Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
 
 
 
ÇOCUK HAKLARINA DAİR SÖZLEŞMEYE EK ÇOCUK SATIŞI,
ÇOCUK FAHİŞELİĞİ VE ÇOCUK PORNOGRAFİSİ İLE İLGİLİ İHTİYARİ PROTOKOL
İşbu Protokol’e Taraf olan Devletler,
Taraf Devletlerin, Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin amaçlarını daha fazla 
gerçekleştirmek ve Sözleşme hükümlerinin, özellikle 1, 11, 21, 32, 33, 34, 35 ve 
36 ncı maddelerinin daha iyi uygulanmasını sağlayabilmek amacıyla, çocuk satışı, 
çocuk fahişeliği ve çocuk pornografisinden çocukların korunmasını güvence altına 
almak için almaları gereken önlemleri artırmalarının uygun olacağını düşünerek;
Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin, çocukları ekonomik istismardan ve çocuk 
açısından tehlike arz edebilecek veya çocuğun eğitimini aksatabilecek veya, 
çocuk sağlığına veya fiziksel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ya da sosyal gelişimine 
zarar verebilecek herhangi bir işte çalışmaktan korunma hakkını tanıdığını da 
gözönünde bulundurarak,
Çocuk satışı, çocuk fahişeliği ve çocuk pornografisi amacıyla yapılan kayda 
değer ve giderek artan uluslararası çocuk ticaretinden ciddi endişe duyarak,
Çocukların özellikle duyarlı oldukları yaygın ve sürekli seks turizmi 
uygulamasından çocuk satışını, çocuk fahişeliğini ve çocuk pornografisini 
doğrudan teşvik etmesi nedeniyle derin endişe duyarak,
Kız çocukları dahil olmak üzere, özellikle duyarlılık taşıyan birtakım grupların 
cinsel istismara maruz kalma hususunda daha büyük bir risk altında olduklarını 
ve kız çocuklarının cinsel açıdan istismar edilenler arasında orantısız ölçüde 
temsil edildiklerini kabul ederek,
Çocuk pornografisinin internette ve diğer gelişen teknolojiler üzerinde artan 
erişilebilirliğinden endişe duyarak ve internet üzerinde Çocuk Pornografisiyle 
Mücadele Uluslararası Konferansını (Viyana, 1999) ve özellikle de, bu 
konferansın çocuk pornografisinin üretiminin, dağıtımının, ihracatının, 
naklinin, ithalatının, kasıtlı zilyetliğinin ve reklamının tüm dünyada suç 
olarak kabul edilmesi için çağrıda bulunan sonuç kararını anımsayarak ve 
hükümetler ile internet endüstrisi arasında daha yakın işbirliği ve ortaklığın 
önemini vurgulayarak,
Çocuk satışı, çocuk fahişeliği ve çocuk pornografisinin ortadan kaldırılmasının, 
az gelişmişlik, yoksulluk, ekonomik eşitsizlikler, adil olmayan sosyo-ekonomik 
yapı, gereği gibi işlemeyen aile yapısı, eğitim eksikliği, kır-kent arası göç, 
cinsiyet ayrımcılığı, yetişkinlerin sorumsuz cinsel davranışları, zararlı 
geleneksel uygulamalar, silahlı çatışmalar ve çocuk ticareti dahil, bu durumu 
ağırlaştıran etkenleri ele alan bütüncül bir yaklaşım benimsemekle 
kolaylaşacağına inanarak,
Çocuk satışına, çocuk fahişeliğine ve çocuk pornografisine olan tüketici 
talebini azaltmak amacıyla kamuoyundaki bilinci artırmak için çaba göstermek 
gerektiğine ve tüm taraflar arasındaki küresel ortaklığın güçlendirilmesinin ve 
ulusal düzeyde hukukun uygulanmasının geliştirilmesinin de önemine inanarak,
Çocukların Korunması ve Ülkelerarası Evlat Edinmede İşbirliği Hakkında Lahey 
Sözleşmesi, Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yönlerine ilişkin Lahey Sözleşmesi, 
Çocukların Korunması için Tedbirler ve Ebeveyn Sorumluluğu ile ilgili İşbirliği, 
Tanıma, Tenfiz, Uygulanabilir Kanun ve Mahkeme Yetkisine ilişkin Lahey 
Sözleşmesi, Uluslararası Çalışma Örgütünün 182 sayılı En Kötü Biçimlerdeki Çocuk 
İşçiliğinin Yasaklanması ve Ortadan Kaldırılmasına ilişkin Acil Eylem Sözleşmesi 
gibi çocukların korunmasına ilişkin uluslararası yasal düzenlemelerin 
hükümlerini kaydederek,
Çocuk haklarının ilerletilmesi ve korunmasına yönelik geniş çaplı bağlılığı 
ortaya koyan Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeye gösterilen güçlü destekten cesaret 
alarak,
Çocukların Satışını, Çocuk Fahişeliğini ve Çocuk Pornografisini Önlemek için 
Eylem Programının hükümlerinin ve Çocukların Ticari Amaçlı Cinsel İstismarına 
Karşı 1996 Stockholm Kongresi Bildirisi ve Eylem Gündeminin ve ilgili 
uluslararası organların bu konulardaki diğer karar ve tavsiyelerinin 
uygulanmasının önemini kabul ederek,
Çocuğun korunması ve uyumlu gelişimi için her halkın geleneklerinin ve kültürel 
değerlerinin önemini gerektiği gibi dikkate alarak,
Aşağıdaki maddeler üzerinde anlaşma sağlamışlardır:  

Madde 1
Taraf Devletler çocuk satışını, çocuk fahişeliğini ve çocuk pornografisini bu 
Protokol uyarınca yasaklayacaklardır.

Madde 2
İşbu Protokol’ün amacı bakımından:
(a) Çocuk satışı, herhangi bir şahıs veya bir grup şahıs tarafından, ücret ya da 
başka herhangi bir şey karşılığında bir çocuğun başka birine devredildiği 
herhangi bir fiil veya işlem anlamına gelmektedir.
(b) Çocuk fahişeliği, bir çocuğun ücret veya başka herhangi bir şey karşılığında 
cinsel faaliyetlerde kullanılması demektir.
(c) Çocuk pornografisi, çocuğun gerçekte veya taklit suretiyle bariz cinsel 
faaliyetlerde bulunur şekilde herhangi bir yolla teşhir edilmesi veya çocuğun 
cinsel uzuvlarının, ağırlıklı olarak cinsel amaç güden bir şekilde gösterilmesi 
anlamına gelir.

Madde 3
1. Her Taraf Devlet asgari olarak aşağıdaki fiil ve faaliyetlerin ülke içinde 
veya ülke dışında veya ferdi veya örgütlü bir biçimde işlenmiş olup olmamalarına 
bakılmaksızın, kendi suç veya ceza yasalarının tam anlamıyla kapsamı içine 
girdiğini garanti edecektir.
(a) 2 nci maddede tanımlandığı üzere, çocuk satışı çerçevesinde:
(i) Hangi yolla olursa olsun, çocuğun,
a. Cinsel istismarı,
b. Organlarının kâr sağlama amacıyla nakli,
c. Zorla çalıştırılması amaçlarıyla teklifi, teslimi ya da kabulü;
(ii) Evlat edinme konusunda yürürlükteki uluslararası yasal düzenlemeler ihlal 
edilmek suretiyle bir çocuğun evlat edinilmesi için uygunsuz bir şekilde rıza 
istihsal edilmesini teminen aracılık yapılması,
(b) Çocuğun, 2 nci maddede tanımlandığı üzere, çocuk fahişeliği amacıyla 
teklifi, elde edilmesi, tedariki veya temini;
(c) 2 nci maddede tanımlandığı üzere, çocuk pornografisinin, yukarıda belirtilen 
amaçlar için üretimi, dağıtımı, yayılması, ithali, ihracı, sunumu, satışı veya 
zilyetliği;
2. Taraf Devletlerin ulusal mevzuatına bağlı kalmak kaydıyla, yukarıdaki 
hükümler, bu fiillerden herhangi birine teşebbüs halinde ve bu fiillerden 
herhangi birine suç ortaklığı veya katılım olduğunda da uygulanacaktır.
3. Her Taraf Devlet bu fiilleri, vahametini dikkate alan uygun cezalarla 
cezalandırılabilir suçlar haline getirecektir.
4. Ulusal mevzuata bağlı kalmak kaydıyla, her Taraf Devlet, uygun olduğu 
hallerde, tüzel kişilerin bu maddenin 1 inci fıkrasında belirtilen suçlara 
ilişkin yükümlülüklerini tesis etmek için önlemler alacaktır. Taraf Devletin 
yasal ilkelerine bağlı kalmak kaydıyla, tüzel kişilerin sorumluluğu cezaî, 
hukukî veya idarî olabilir.
5. Taraf Devletler evlat edinmeye müdahil olan tüm şahısların yürürlükteki 
uluslararası yasal düzenlemelere uygun bir biçimde hareket etmesini sağlamak 
için uygun olan her türlü yasal ve idarî önlemi alacaklardır.
 
Madde 4
1. Her Taraf Devlet, suçun kendi topraklarında veya kendi kayıtlarında yer alan 
bir gemide veya bir uçakta işlenmesi halinde, 3 üncü maddenin 1 inci fıkrasında 
atıfta bulunulan suçlar üzerinde yargılama yetkisini tesis etmek için gerekli 
olabilecek bütün önlemleri alacaktır.
2. Her Taraf Devlet 3 üncü maddenin 1 inci fıkrasında atıfta bulunulan suçlar 
üzerinde yargılama yetkisini tesis etmek için aşağıdaki durumlarda gerekli 
olabilecek bütün önlemleri alacaktır:
(a) Suç isnat edilen kişi o devletin uyruğu ise veya o devletin topraklarında 
ikamet ediyorsa;
(b) Mağdur o devletin uyruğu ise;
3.Her Taraf Devlet, suç isnat edilen şahsın kendi topraklarında bulunması 
halinde ve suçun kendi uyruğu olan biri tarafından işlenmiş olmasına dayanarak 
anılan şahsı başka bir Taraf Devlete iade etmiyorsa, yukarıda belirtilen suçlar 
üzerinde yargılama yetkisini tesis etmek için de gerekli olabilecek bütün 
önlemleri alacaktır.
4. Bu Protokol, iç hukuk uyarınca uygulanan herhangi bir cezaî yargılama 
yetkisini ortadan kaldırmaz.

Madde 5
1. 3 üncü maddenin 1 inci fıkrasında belirtilen suçların Taraf Devletler 
arasında herhangi bir suçluların iadesi sözleşmesine iadeyi gerektiren suçlar 
olarak dahil edilecekleri kabul edilecektir; ve bu suçlar Taraf Devletler 
arasında sonradan akdedilen her iade andlaşmasına da, bu andlaşmalarda öngörülen 
koşullarla uyum içinde, iade gerektiren suçlar olarak dahil edileceklerdir.   
2. Eğer, suçluların iadesini bir sözleşmenin mevcudiyeti koşuluna dayandıran bir 
Taraf Devlet aralarında iade sözleşmesi bulunmayan başka bir Taraf Devletten 
iade talebi alırsa, bu Protokolü, bu tür suçlarda suçluların iadesine ilişkin 
bir yasal zemin olarak değerlendirebilir. İade, talepte bulunulan Devlet 
hukukunun öngördüğü koşullara tabidir.
3. İadeyi bir andlaşmanın mevcudiyeti koşuluna dayandırmayan Taraf Devletler bu 
tür suçları, iadenin talepte bulunulan ülkenin hukukunun öngördüğü koşullara 
tabi olması kaydıyla, kendi aralarında iade gerektiren suçlar olarak 
tanıyacaklardır.
4. Bu tür suçlar, Taraf Devletler arasında suçluların iadesi amacıyla yalnızca 
suçun meydana geldiği yerde işlenmiş gibi değil, aynı zamanda 4 üncü Madde 
uyarınca kendi yargılama hakkını tesis eden Devletlerin topraklarında işlenmiş 
gibi muamele görecektir.
5. Eğer 3 üncü maddenin 1 inci fıkrasında tanımlanan bir suça ilişkin bir iade 
talebinde bulunulursa ve eğer talepte bulunulan Taraf Devlet iadeyi suçlunun 
uyruğu temelinde gerçekleştirmez veya gerçekleştirmeyecek ise, iade talebinde 
bulunan Taraf Devlet dava açılması amacıyla durumun kendi yetkili makamlarına 
intikali için uygun önlemleri alacaktır.

Madde 6
1. Taraf Devletler 3 üncü maddenin 1 inci fıkrasında ileri sürülen suçlara 
yönelik soruşturma veya ceza veya suçluları iade davaları bağlamında ellerinde 
bulunan duruşmalar için gerekli delillerin temin edilmesinde yardım dahil, 
birbirlerine en büyük ölçüde yardımı yapacaklardır.
2. Taraf Devletler işbu maddenin 1 inci fıkrası çerçevesindeki yükümlülüklerini 
karşılıklı yasal yardıma ilişkin olarak aralarında varolan herhangi bir andlaşma 
veya diğer düzenlemelerle uyum içinde yerine getireceklerdir. Taraf Devletler bu 
tür bir andlaşma ya da düzenlemenin yokluğu halinde birbirlerine yardımlarını 
kendi iç hukukları çerçevesinde üstleneceklerdir.

Madde 7
Taraf Devletler kendi ulusal hukuklarının hükümlerine tabi olmak kaydıyla,
(a) Aşağıdaki unsurların zapt ve müsadere edilmesini sağlamak için uygun olan 
önlemleri alacaklardır:
(i) İşbu Protokol’de belirtilen suçları işlemek veya bu suçların işlenmesini 
kolaylaştırmak için kullanılan malzeme, mal ve diğer araç gibi her türlü 
eşyalar;
(ii) Bu tür suçlardan elde edilen kazanç;
(b) (a) bendinde belirtilen mallara ve kazanca yönelik başka bir Taraf Devletten 
gelen zapt ve müsadere taleplerini yerine getireceklerdir.
(c) Bu suçları işlemek için kullanılan bina ve müştemilat dahil alanın, geçici 
veya kesin surette kapatılmasını amaçlayan önlemler alacaklardır.

Madde 8
1. Taraf Devletler çocuk mağdurların haklarını ve çıkarlarını işbu Protokol ile 
yasaklanmış olan uygulamalardan korumak için uygun önlemleri ceza adaleti 
sürecinin her aşamasında ve özellikle de,
(a) Çocuk mağdurların duyarlılıklarını kabul ederek ve onların tanık sıfatıyla 
özel ihtiyaçları da dahil olmak üzere özel ihtiyaçlarını karşılayacak usülleri 
uyarlayarak;
(b) Çocuk mağdurları sahip oldukları hakları, adalet sürecindeki rolleri, 
duruşmaların kapsamı, zamanlaması, gelişimi ve davalarının vaziyeti konusunda 
bilgilendirerek;
(c) Çocuk mağdurların görüşlerinin, ihtiyaçlarının ve endişelerinin şahsi 
çıkarlarının etkilendiği duruşmalarda dile getirilmesine ve gözönünde 
bulundurulmasına ulusal hukukun usul kurallarıyla tutarlı bir biçimde müsaade 
edilerek;
(d) Yasal sürecin tümü boyunca çocuk mağdurlara uygun destek hizmetlerini 
sağlayarak;
(e) Çocuk mağdurların mahremiyetini ve kimliklerini uygun şekilde koruyarak ve 
kimliklerinin tespit edilmesine yol açabilecek bilgilerin uygunsuz bir biçimde 
yayılmasını önlemek için ulusal yasalara uygun önlemleri alarak;
(f) Çocuk mağdurların ve onların yanısıra ailelerinin ve lehine tanıklık 
edenlerin korkutma ve misillemelere karşı güvenliklerini gereken durumlarda 
sağlayarak;
(g) Davaların düzenlenmesinde, mahkeme kararlarının icra ve infazında veya çocuk 
mağdurlara tazminat öngören emirlerin veya kararnamelerin icrasında gereksiz 
ertelemelerden kaçınarak,
benimseyeceklerdir.
2. Taraf Devletler, mağdurun gerçek yaşına ilişkin belirsizliğin, mağdurun 
yaşını tespit etmeye yönelik soruşturma dahil, cezai soruşturmanın başlamasına 
engel teşkil etmeyeceğini garanti edeceklerdir.
3. Taraf Devletler, işbu Protokolde tanımlanan suçların mağduru çocuklara 
yönelik ceza adaleti sistemi muamelelerinde, çocuğun en yüksek çıkarlarının 
öncelikli olarak gözetilmesini garanti edeceklerdir.
4. Taraf Devletler, işbu Protokol tarafından yasaklanan suçların çocuk 
kurbanları ile çalışan kişilerin, özellikle hukukî ve psikolojik olmak üzere, 
uygun eğitime tâbi tutulmalarını sağlayabilmek için önlemler alacaklardır.
5. Taraf Devletler gerekli durumlarda bu tür suçların çocuk mağdurlarının 
önlenmesine ve/veya korunmasına ve rehabilitasyonuna müdahil olmuş kişilerin 
ve/veya örgütlerin güvenliğini ve bütünlüğünü koruyabilmek amacıyla önlemler 
alacaklardır.
6. Bu maddede yer alan hiçbir hüküm sanığın adil ve tarafsız bir duruşma hakkına 
halel getirmeyecek ve bu hakla çelişir biçimde yorumlanmayacaktır.

Madde 9
1. Taraf Devletler işbu Protokolde belirtilen suçları önlemek için gerekli 
kanunları, idarî önlemleri, sosyal politikaları ve programları kabul edecek veya 
güçlendirecek, uygulayacak ve yayacaklardır. Bu fiillere karşı özellikle duyarlı 
olan çocukların korunmasına özel dikkat gösterilecektir.
2. Taraf Devletler önleyici tedbirler ve bu Protokolde belirtilen suçların zarar 
verici etkileri hakkında tüm uygun araçlarla edinilecek bilgi, eğitim ve öğretim 
yoluyla çocuklar dahil kamuoyunun, büyük ölçüde bilincini artıracaklardır. Taraf 
Devletler bu maddedeki yükümlülüklerini yerine getirirken toplumun ve özellikle 
de çocukların ve çocuk mağdurların, bu türden bilgilendirme ve eğitim ve öğretim 
programlarına, uluslararası düzey de dahil olmak üzere, katılımını teşvik 
edeceklerdir.
3. Taraf Devletler bu tür suçların mağdurlarına sosyal açıdan topluma geri 
kazandırılmaları ve fiziksel ve psikolojik yönden tamamen iyileşmeleri dahil 
olmak üzere uygun olan tüm yardımları temin etmek amacıyla mümkün olan her türlü 
önlemi alacaklardır.
4. Taraf Devletler işbu Protokol’de tanımlanan suçların tüm çocuk mağdurlarına 
yasal sorumlulardan zararlarının tazmin edilmesine ilişkin kanunî yollardan 
ayrım gözetilmeksizin yararlanmalarını sağlayacaklardır.
5. Taraf Devletler bu Protokol’de tanımlanan suçların reklamında kullanılan 
malzemelerin üretiminin ve yayılmasının etkin şekilde yasaklanması için uygun 
önlemleri alacaklardır.

Madde 10
1. Taraf Devletler çocuk satışı, çocuk fahişeliği, çocuk pornografisi ve çocuk 
seks turizmini içeren faaliyetlerden sorumlu olanların önlenmesine, meydana 
çıkarılmasına, soruşturma, kovuşturma ve cezalandırılmasına yönelik uluslararası 
işbirliğini çok taraflı, bölgesel ve iki taraflı düzenlemelerle güçlendirmek 
için gerekli olan bütün adımları atacaklardır. Taraf Devletler kendi makamları, 
ulusal ve uluslararası sivil toplum kuruluşları ve uluslararası örgütler 
arasındaki uluslararası işbirliği ve eşgüdümü de geliştireceklerdir.
2. Taraf Devletler çocuk mağdurlara fiziksel ve psikolojik yönden iyileşmeleri, 
sosyal açıdan topluma geri kazandırılmaları ve vatanlarına geri dönmeleri 
konusunda yardımcı olabilmek için uluslararası işbirliğini geliştireceklerdir.
3. Taraf Devletler çocukların, satış, fahişelik, pornografik uygulamaları ve 
çocuk seks turizmine karşı zaafiyetini artıran yoksulluk, az gelişmişlik gibi 
temel nedenleri ele almak amacıyla uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesini 
teşvik edeceklerdir.
4. Taraf Devletler, yapabildikleri takdirde, mevcut çok taraflı, bölgesel ve 
ikili veya diğer programlar yoluyla malî, teknik veya diğer yardımları 
sağlayacaklardır.

Madde 11
Bu Protokol’deki hiçbir hüküm çocuk haklarının gerçekleştirilmesine daha fazla 
imkân sağlayan ve 
(a) Taraf Devletin hukuku veya
(b) Taraf Devlet açısından yürürlükte olan uluslararası hukuk,
kapsamında yer alabilecek herhangi bir hükmü etkilemeyecektir.

Madde 12
1. Her Taraf Devlet, Protokol’ün kendisi açısından yürürlüğe giriş tarihinden 
başlayarak iki yıl içinde, Protokol’ün hükümlerinin uygulanması için almış 
olduğu önlemlere ilişkin kapsamlı bilgi içeren bir raporu Çocuk Hakları 
Komitesine sunacaktır.
2. Kapsamlı raporun verilmesinden sonra, her Taraf Devlet Çocuk Hakları 
Komitesi’ne sunduğu rapora Sözleşmenin 44 üncü maddesi uyarınca bu Protokol’ün 
uygulanmasına ilişkin her türlü ilave bilgiyi ekleyecektir. Bunun dışında, 
Protokol’e Taraf Devletler her beş yılda bir rapor sunacaklardır.
3. Çocuk Hakları Komitesi Taraf Devletlerden bu Protokol’ün uygulanmasına 
yönelik ilave bilgi talebinde bulunabilecektir.

Madde 13
1. İşbu Protokol Sözleşme’ye taraf olan veya Sözleşme’yi imzalamış bulunan 
herhangi bir Devletin imzasına açıktır.
2. İşbu Protokol Sözleşme’ye taraf olan veya Sözleşme’yi imzalamış bulunan 
herhangi bir Devletin onayına tâbidir ve katılıma açıktır. Onay veya katılıma 
ilişkin belgeler Birleşmiş Milletler Genel Sekreter’ince saklanacaktır.

Madde 14
1. İşbu Protokol onaylama veya katılıma ilişkin onuncu belgenin Saklayıcıya 
verilmesinden üç ay sonra yürürlüğe girecektir.
2. İşbu Protokol onu onaylayan veya yürürlüğe girmesinden sonra katılan her 
Devlet bakımından, o Devlet’in onay veya katılım belgesini Saklayıcıya verdiği 
tarihten bir ay sonra yürürlüğe girecektir.

Madde 15
1. Herhangi bir Taraf Devlet işbu Protokolü Birleşmiş Milletler Genel 
Sekreterine yapacağı yazılı bir bildirimle, herhangi bir zamanda feshedebilir. 
Bunun üzerine Genel Sekreter, Sözleşmeye Taraf diğer Devletleri ve Sözleşmeyi 
imzalamış bulunan tüm Devletleri bu konuda bilgilendirir. Fesih, bildirimin 
Genel Sekreterce teslim alınmasından bir yıl sonra yürürlüğe girecektir.
2. Böyle bir feshin bildirimi fesih yürürlüğe girmesinden önce meydana 
gelebilecek herhangi bir suç açısından Taraf Devletin işbu Protokol 
çerçevesindeki yükümlülüklerinin ortadan kalkması sonucunu doğurmayacaktır. Aynı 
şekilde böyle bir fesih bildirimi, feshin yürürlüğe girmesinden önce, Komite 
tarafından görüşülmekte olan herhangi bir hususun ele alınmasına devam 
edilmesine hiçbir şekilde halel getirmeyecektir.

Madde 16
1. Herhangi bir Taraf Devlet bir değişiklik önerisinde bulunabilir ve bunu 
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne ibraz edebilir. Genel Sekreter bunun 
üzerine, değişiklik önerisini Taraf Devletlere, önerilerin görüşülmesi ve 
oylanması amacıyla bir Taraf Devletler Konferansı düzenlenmesini isteyip 
istemediklerini bildirmeleri talebiyle iletecektir. Böyle bir bildirimi 
müteakip, dört ay içinde Taraf Devletlerin en az üçte birinin Konferans 
yapılmasını istemesi durumunda, Genel Sekreter, Birleşmiş Milletler himayesinde 
Konferansı toplayacaktır. Konferansta hazır bulunan ve oy veren Taraf 
Devletlerin çoğunluğu tarafından kabul edilen herhangi bir değişiklik önerisi 
onay için Genel Kurula sunulacaktır.
2. İşbu maddenin 1 inci fıkrasına uygun olarak kabul edilen bir değişiklik 
önerisi, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından onaylanıp Taraf Devletlerin 
üçte iki çoğunluğunca kabul edildiğinde yürürlüğe girecektir.
3. Yürürlüğe giren bir değişiklik önerisi, öneriyi kabul eden Taraf Devletler 
için bağlayıcılık kazanacaktır. Diğer Taraf Devletler ise, işbu Protokol’ün 
hükümleri ve daha önce kabul etmiş oldukları herhangi bir değişiklik ile bağlı 
kalmaya devam edeceklerdir.

Madde 17
1. İşbu Protokolün, eşit derecede geçerli olan Arapça, Çince, İngilizce, 
Fransızca, Rusça ve İspanyolca metinleri Birleşmiş Milletler arşivlerinde 
saklanacaktır.  
2. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri işbu Protokolün onaylı örneklerini 
Sözleşmeye Taraf tüm Devletlere ve Sözleşmeyi imzalamış bulunan Devletlere 
iletecektir.            
Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeye Ek Çocuk Satışı, Çocuk Fahişeliği ve
Çocuk Pornografisi ile İlgili İhtiyari Protokolün Onaylanması
Sırasında Türkiye Cumhuriyeti Tarafından Yapılan Beyanın Metni
Türkiye Cumhuriyeti işbu İhtiyari Protokol’ün hükümlerini yalnızca tanıdığı ve 
diplomatik ilişki kurduğu Taraf Devletlere karşı uygulayacağını beyan eder.