Endeksler

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ17.8.1999 ve 12.11.1999 TARİHLERİNDE MEYDANA GELEN DEPREMLERDEN 
	          ZARAR GÖRENLERİN VERGİ BORÇLARI VE VERGİ CEZALARININ TERKİNİ 
	          İLE VERGİ USUL KANUNU, KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU,  HARÇLAR 
	          KANUNU  VE ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK 
			         YAPILMASI HAKKINDA KANUN  
 
      Kanun Numarası	: 4731         
      Kabul Tarihi 	: 28.12.2001       

 

Madde 1 - 1) 17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremlerden 
zarar gören illerde, bu tarihlerden önceki vergilendirme dönemlerine ilişkin 
olarak tahakkuk etmiş ve vadesi geldiği halde ödenmemiş veya bu tarihlerden 
önceki dönemlere ait olup deprem tarihi itibarıyla vadesi geçmemiş olan, 213 
sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergilerle bunlara bağlı gecikme faizi, 
gecikme zammı, fon payı ve vergi cezaları ile 16.8.1997 tarihli ve 4306 sayılı 
Kanuna göre alınan eğitime katkı payı bu maddede yer alan  esaslara göre terkin 
olunur. 
2) 17.8.1999 ile 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremlerde varlıklarının 
% 10 veya daha fazlasını kaybeden mükelleflerin (1) numaralı fıkra kapsamına 
giren borçlarının tamamı terkin olunur. Ancak, depremden doğan hasar nedeniyle 
vergi dairesi kayıtlarına kısmen veya tamamen ulaşılamayan il merkezi veya 
ilçelerdeki bütün mükellefler ile depremin merkez üssü olan Kocaeli'nin Gölcük 
İlçesindeki mükelleflerin bu yerlerdeki mükellefiyetleri bakımından 
varlıklarının % 10’unu kaybetmiş olma şartı aranmaz. Şu kadar ki, bütün 
mükelleflerin tahakkuk ve tahsilat kayıtlarına elektronik ortamda dahi olsa 
ulaşılabilen il merkezi veya ilçelerdeki mükellefler bakımından varlıklarının % 
10'unu kaybetmiş olma şartı aranmaya devam edilir.
3) Sakarya, Kocaeli, Yalova, Bolu ve Düzce illerinin merkez ve ilçelerinde 
deprem tarihi itibarıyla emlâk vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, veraset ve 
intikal vergisi, çevre temizlik vergisi ile harç mükellefiyeti bulunanların, bu 
mükellefiyetlerine ilişkin olarak söz konusu yerlerdeki vergi dairelerine olan 
ve  (1)  numaralı fıkra kapsamına giren borçlarının tamamı terkin olunur.
4) 17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremlerden hasar gören 
bina ve taşıtlara ilişkin deprem tarihlerinden önceki dönemlere ait emlâk ve 
çevre temizlik vergisi ile motorlu taşıtlar vergisi terkin olunur.
5) a) Terkin işlemi vergi dairelerince sonuçlandırılır. Maliye Bakanlığı terkin 
işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve terkin işlemleri için 
mükelleflere başvuru süresi tespit etmeye yetkilidir.
b) Bu Kanuna göre borçları terkin kapsamına giren mükellefler adına, deprem 
tarihinden önceki vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak terkin kapsamına 
giren vergi türleri için tarhiyat yapılmaz, deprem tarihinden önceki 
vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak tarhedilen ancak bu Kanunun yayımı 
tarihine kadar tahakkuk ettiği halde ödenmemiş veya tahakkuk etmemiş olan 
vergiler terkin edilir. Terkin kapsamına girmekle beraber bu Kanunun yayımı 
tarihinden önce tahsil edilen amme alacakları red ve iade edilmez.
c) Bu Kanuna göre terkin edilecek amme alacaklarına normal vade tarihlerinden  
terkin tarihine kadar geçen süre için  gecikme faizi ve gecikme zammı  
uygulanmaz.
d) Bu Madde uyarınca tarhiyat yapılmayacak olması, 213 sayılı Vergi Usul 
Kanununun 359 ve 367 nci maddelerine göre işlem yapılmasına engel teşkil etmez.
6) 17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremler nedeniyle Maliye 
Bakanlığınca ilan edilen mücbir sebep uygulamasından faydalanan mükelleflerin 
mücbir sebep hali uygulanan yerlerdeki vergi dairelerine olan ve (1)  numaralı 
fıkra kapsamına giren borçlarına mücbir sebep halinin devam ettiği süre için 
gecikme faizi ve gecikme zammı uygulanmaz. Ancak, söz konusu döneme ilişkin 
olarak bu Kanunun yayımından önce tahsil edilen gecikme faizi ve gecikme zammı 
red ve iade edilmez.
7) Bu Kanun hükümlerinden yararlanmak için belirlenen süre içerisinde başvuruda 
bulunmayanlar bu Kanun hükümlerinden faydalanamazlar. 
8) Varlıktaki kayıp oranının tespitinde, mükelleflerin beyanları dikkate alınır. 
Bu beyana ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.
9) 17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinden önce vadesi geldiği halde bu Kanunun 
yürürlüğe girdiği tarih itibariyle tahsil edilmemiş bulunan, Sakarya, Kocaeli, 
Yalova, Bolu ve Düzce illerinin merkez ve ilçelerinde, Devlete ait alacaklardan 
Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerince tahsil edilen ve 6183 sayılı Amme 
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında olup (1) numaralı fıkra 
dışında kalan amme alacaklarını terkin ettirmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. 
Maliye Bakanlığı bu yetkisini, amme alacağının türü ve/veya miktarı açısından 
ayrı ayrı kullanabileceği gibi il veya ilçeler itibariyle farklı olarak 
kullanabilir.


Madde  2 - 1 inci Madde uyarınca terkinden yararlanan mükelleflerin; 1999 yılına 
ilişkin olarak tahakkuk eden yıllık gelir veya kurumlar vergisi, anılan yıla ait 
olup deprem tarihinden sonraki dönemlere ilişkin geçici vergileri ile kurumların 
2000 yılında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci 
fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi uyarınca yapacakları gelir 
vergisi tevkifatının tamamı terkin olunur. Bu mükelleflerin 2000 yılına ilişkin 
olarak tahakkuk eden söz konusu vergileri ile kurumların 2001 yılında 193 sayılı 
Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı 
bendinin (b) alt bendi uyarınca yapacakları gelir vergisi tevkifatı Bakanlar 
Kurulunca il merkezleri veya ilçeler itibariyle belirlenen oranlarda terkin 
edilir.
Maliye Bakanlığı terkin işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemeye 
yetkilidir.
Bu Kanunun yayımı tarihini takip eden aydan başlamak üzere yirmidört ay süreyle, 
1 inci Madde uyarınca varlıklarının % 10’unu kaybetme şartı aranmaksızın terkin 
uygulanan il merkezi veya ilçelerdeki işyerlerinde fiilen çalışan ücretliler 
için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesi uyarınca tespit edilen 
özel indirim tutarı dört kat olarak uygulanır.


Madde 3 - 17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremlerin 
etkilediği bölgelerde bulunan vergi daireleri mükelleflerine ilişkin olarak 
vergi dairesi kayıtlarına ulaşılamaması durumunda zamanaşımı hükümleri ile 
ilgilendirmeksizin, deprem tarihinden önceki dönemlere ait tarh, tebliğ, 
tahakkuk, tahsil, terkin, alınan teminatların iadesi ve reddiyat işlemlerini 
yaptırma veya yaptırmama konusunda Maliye Bakanlığı yetkilidir.


Madde  4 - 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun; 
A) 15 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
Maliye Bakanlığı, mücbir sebep sayılan haller nedeniyle, mükellefler için il, 
ilçe veya bölgeler itibarıyla mücbir sebep hali ilan etmeye ve bu sürede vergi 
ödevlerinden yerine getirilemeyecek olanları tespit etmeye yetkilidir.
B) 111 inci maddesinin  beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra 
eklenmiştir.
Maliye Bakanlığı; il, ilçe veya bölgeler itibarıyla  mücbir sebep hali ilan 
edilen yerlerdeki mükelleflerin bu Kanun kapsamında olup, ödeme süresi afet 
tarihinden sonraya rastlayan her türlü vergi ve cezalar ile gecikme faizlerinin 
ödeme sürelerini vadelerinin bitimi tarihinden itibaren azami bir yıl süre ile 
uzatmaya yetkilidir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini; iller, il merkezleri, 
ilçeler veya beldelere veya afetten zarar görme derecesine göre veya vergi 
türleri itibarıyla farklı süreler tespit etmek suretiyle kullanabilir.
C) 112 nci maddesine aşağıdaki (5) numaralı fıkra eklenmiştir.
5. İhtirazi kayıtla beyan edilip ödendikten sonra yargı kararına göre iade 
edilip yine yargı kararı uyarınca tahsili gereken vergilere, iade tarihinden 
yargı kararının vergi dairesine tebliği tarihine kadar geçen süre için bu 
maddede yer alan esaslar dahilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü 
Hakkında Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında gecikme faizi hesaplanır.
D) 115 inci maddesinin birinci fıkrasının sonuna  aşağıdaki cümle eklenmiştir.
Maliye Bakanlığı terkin yetkisini mahalline devredebilir.
E) Mükerrer 242 nci maddesinin başlığı, "Elektronik ortamdaki kayıtlar ve 
elektronik cihazla belge düzenleme" şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye, 
birinci fıkrasının başına gelmek üzere "1." ibaresi ve aşağıdaki (2) numaralı 
fıkra eklenmiştir.
2. Elektronik defter, şekil hükümlerinden bağımsız olarak bu Kanuna göre 
tutulması zorunlu olan defterlerde yer alması gereken bilgileri kapsayan 
elektronik kayıtlar bütünüdür.
Elektronik belge, şekil hükümlerinden bağımsız olarak bu Kanuna göre 
düzenlenmesi zorunlu olan belgelerde yer alan bilgileri içeren elektronik 
kayıtlar bütünüdür.
Elektronik kayıt, elektronik ortamda tutulan ve elektronik defter ve belgeleri 
oluşturan, elektronik yöntemlerle erişimi ve işlenmesi mümkün olan en küçük 
bilgi ögesini ifade eder.
Bu Kanunda ve diğer vergi kanunlarında defter, kayıt ve belgelere ilişkin olarak 
yer alan hükümler elektronik defter, kayıt ve belgeler için de geçerlidir. 
Maliye Bakanlığı, elektronik defter, belge ve kayıtlar için diğer defter, belge 
ve kayıtlara ilişkin usul ve esaslardan farklı usul ve esaslar belirlemeye 
yetkilidir.
Maliye Bakanlığı; elektronik defter, belge ve kayıtların oluşturulması, 
kaydedilmesi, iletilmesi, muhafaza ve ibrazı ile defter ve belgelerin elektronik 
ortamda tutulması ve düzenlenmesi uygulamasına ilişkin usul ve esasları 
belirlemeye, elektronik ortamda tutulmasına ve düzenlenmesine izin verilen 
defter ve belgelerde yer alması gereken bilgileri internet de dahil olmak üzere 
her türlü elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında Maliye Bakanlığına veya 
belirleyeceği gerçek veya tüzel kişilere aktarma zorunluluğu getirmeye, bilgi 
aktarımında uyulacak format ve standartlar ile uygulamaya ilişkin usul ve 
esasları tespit etmeye, bu Kanun kapsamına giren işlemlerde elektronik imza 
kullanım usul ve esaslarını düzenlemeye ve denetlemeye yetkilidir.
F)  Mükerrer 298 inci maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendinin 
ikinci alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı bende aşağıdaki alt 
bent eklenmiştir.
Geçici vergi dönemleri itibarıyla  yapılacak değerlemede esas alınacak yeniden 
değerleme oranı, bir önceki yılın Kasım ayından başlamak üzere; 3, 6, 9 ve 12 
nci aylarda bir önceki 3, 6, 9 ve 12 aylık dönemlere göre Devlet İstatistik 
Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Genel İndeksinde meydana gelen ortalama fiyat 
artış oranı esas alınmak suretiyle belirlenir.
Bu oranlar Maliye Bakanlığınca Resmi Gazete ile ilan edilir.
G)  Ek 13 üncü maddesinin (4) numaralı fıkrasına (c)  bendinden sonra gelmek 
üzere aşağıdaki bent eklenmiştir.
d) Şehirler arası yollarda yapılacak vergi denetimlerine yardımcı olmak üzere 
görevlendirilen güvenlik görevlilerine de bu esaslar dahilinde fazla çalışma 
ücreti ödenmesine,


Madde 5 - 25.10.1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun; 
A) 11 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin sonuna aşağıdaki 
fıkralar eklenmiştir.
Türkiye'de ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezi bulunmayanların taşımacılık 
faaliyetlerine ilişkin olarak satın alacakları mal ve hizmetler ile fuar, 
panayır ve sergilere katılımları dolayısıyla satın alacakları mal ve hizmetler 
nedeniyle ödedikleri katma değer vergisi, karşılıklı olmak kaydıyla iade edilir. 

Maliye Bakanlığı iadeden faydalanacak mal ve hizmetler ile uygulamaya ilişkin 
usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir.
B)  21 inci maddesinin (c) bendinde yer alan "diğer giderler ve ödemeler" 
ibaresi "diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler" şeklinde 
değiştirilmiştir.


Madde  6 - 2.7.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun; 
A)  74 üncü maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir.
f) Türkiye'deki kurum ve kuruluşlara hibe olarak yardım amacıyla gönderilecek 
mal, malzeme, araç ve gereçler için konsolosluklarda düzenlenecek hibe 
senetleri.
B) 113 üncü maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Yıllık harçlar, her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş 
sayılır. Tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ olunmaz ve ocak ayı 
içerisinde ödenir.
C) (6) sayılı tarifesinin  "III- Yabancılara verilecek ikamet tezkeresi ve 
Dışişleri Bakanlığı tasdik harçları" bölümünün (1) numaralı bendinin sonuna 
"(İkamet tezkeresinin alınmaması veya süresinin uzatılmaması, aşılan sürenin 
kapsadığı tarife itibarıyla  hesaplanacak harcın tahsilini engellemez. Bu 
suretle hesaplanan harç, ceza ve gecikme faizi uygulanmaksızın bir kat fazlası 
ile tahsil edilir.)" cümleleri eklenmiştir.


Madde 7 -  12.4.2000  tarihli  ve  4562  sayılı  Organize  Sanayi  Bölgeleri  
Kanununun 28 inci maddesinde yer alan “31.12.2001” tarihi “31.12.2002” olarak 
değiştirilmiştir.

GEÇİCİ Madde 1 - 17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremler 
sonucu kendilerine prefabrik konut tahsis edilenlerin kullandıkları prefabrik 
konutlar için tahsis süresince çevre temizlik vergisi ödenmez.

GEÇİCİ Madde 2 - 1. 17.8.1999 tarihi itibarıyla  Kocaeli, Sakarya, Yalova ve 
Bolu illerinin merkez ve ilçelerinde, yıllık gelir veya kurumlar vergisi 
mükellefiyeti bulunanların;
a) Bu tarihten önce yatırım teşvik belgesi alınmış yatırımlar, yatırım indirimi, 
vergi, resim ve harç istisnası uygulaması açısından ilgili mevzuatında yazılı 
olan şartlara bakılmaksızın tamamlanmış kabul edilir. Yararlanılan yatırım 
indirimi ve istisnalar dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmemiş olan vergiler 
yönünden herhangi bir işlem yapılmaz. Tamamlanmış kabul edilen yatırımlarla 
ilgili olan ve önceki yıllarda kazancın yetersiz olması dolayısıyla indirim 
konusu yapılamayan yatırım indirim tutarları izleyen dönemlerde dikkate alınmaz.
b) 17.8.1999 tarihinden önce teşvik belgesine bağlanmış yatırımlarına devam 
etmeleri halinde, 17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihinde meydana gelen depremlerde 
zarar gören yatırım indirimine konu iktisadi kıymetlerin yenilenmesi için 
yapılan harcamalar yatırım indiriminden yararlanır.
c) 1999 yılında yapılması öngörülen yatırım harcamaları üzerinden hesapladıkları 
ve 17.8.1999 tarihine kadar verdikleri yıllık gelir veya kurumlar vergisi 
beyannamelerinde indirim konusu yaptıkları yatırım indirimi tutarları ile ilgili 
olarak, öngörülen yatırım harcamalarının 2002 yılı sonuna kadar 
gerçekleştirilmesi koşuluyla, herhangi bir işlem yapılmaz.
d) 17.8.1999 tarihinden önce başlanan ve teşvik belgesi olmaksızın yatırım 
indirimi uygulamasından yararlanan yatırımları tamamlanmış kabul edilir. 
Yatırıma devam edilen hallerde mükellefin başvurusu üzerine, yatırımın 
tamamlanması için Maliye Bakanlığınca ek süre verilir. Depremde zarar gören 
yatırım indirimine konu iktisadi kıymetlerin yenilenmesi için yapılan yatırım 
harcamaları da 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ek 2 nci maddesinde yazılı 
tutarla sınırlı olmaksızın yatırım indiriminden yararlandırılır.
2. Mükellefiyetleri yukarıda belirtilen yerlerde bulunmamakla birlikte, söz 
konusu bölgelerde 17.8.1999 tarihinden önce teşvik belgesine bağlanmış 
yatırımları bulunan mükelleflerin bu yatırımları ile ilgili olarak da (1) 
numaralı fıkrada yer alan hükümler uygulanır.
3. İstanbul, Eskişehir ve Bursa illerinin merkez ve ilçelerinde 17.8.1999 
tarihinden önce yatırım teşvik belgesine bağlanmış yatırımları bulunan 
mükelleflerin, bu yatırımlarının depremden fiziki olarak zarar görmesi veya 
yatırımlarına deprem sonrasında inşaat ruhsatı verilmesi işlemlerindeki 
kısıtlamalar nedeniyle geç başlamış olmaları halinde, söz konusu yatırımları ile 
ilgili olarak bu maddenin (1) numaralı fıkrasının  (c) bendi hükmü uygulanır.
4. 17.8.1999 tarihinden önce yatırım teşvik belgesine bağlanmış yatırımları 
bulunan mükelleflerin, bu yatırımlarına konu iktisadi kıymetlerinin temininde, 
iktisadi kıymetin teslimini üstlenen mükelleflerin depremden zarar görmesi 
dolayısıyla, gecikme meydana gelmiş olması halinde söz konusu  yatırımları ile 
ilgili olarak (1)  numaralı fıkranın (c) bendi hükmü uygulanır. 
5. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca 
belirlenir.


Madde 8 - Bu Kanunun; 
a) 6 ncı maddesinin (B) bendi  ile 7 nci maddesi  31.12.2001 tarihinden geçerli 
olmak üzere,
b) Diğer maddeleri ile 6 ncı maddesinin (C) bendi henüz tahsil edilmemiş ikamet 
tezkeresi harçları hakkında da uygulanmak üzere,
Yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Madde 9 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.