Endeksler

		YAPI DENETİMİ HAKKINDA KANUNYAPI DENETİMİ HAKKINDA KANUN
 
      Kanun Numarası	: 4708         
      Kabul Tarihi 	: 29.6.2001
      Yayımlandığı R. Gazete: Tarih : 13/07/2001 Sayı : 24461       

 
Amaç, kapsam ve tanımlar

Madde 1 - Bu Kanunun amacı; can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, 
sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için 
proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları 
düzenlemektir.
Bu Kanun; 3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı maddesinde belirtilen kamuya ait 
yapı ve tesisler ile 27 nci maddesinde belirtilen ruhsata tâbi olmayan yapılar 
hariç, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde 
yapılacak yapıların denetimini kapsar.
Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakanlık :Bayındırlık ve İskân Bakanlığını,
b) İlgili idare :Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki uygulamalar için 
büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyeleri, bu alanlar dışında kalan 
alanlarda valilikleri, yapı ruhsatı ve kullanma izin belgesi verme yetkisine 
sahip diğer idareleri,
c) Yapı sahibi : Yapı üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek ve tüzel 
kişileri,
d) Yapım süresi :Yapı sahibinin, yapı ruhsatını aldığı tarih ile yapı kullanma 
iznini aldığı tarih arasındaki dönemi,
e) Yapı inşaat alanı : Işıklıklar hariç, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında 
yer alan mekanlar ve ortak alanlar dahil yapının inşa edilen tüm katlarının 
alanını,
f) Yapı yaklaşık maliyeti :Binalarda, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve 
mühendislik hizmet bedellerinin hesabına esas yapı yaklaşık birim maliyetlerine 
ilişkin ilgili mevzuatta belirtilen birim maliyet ile yapı inşaat alanının 
çarpımından elde edilen bedeli;binalarda yapılacak değiştirme, güçlendirme ve 
esaslı onarım işlerinin ve bina dışında kalan yapılarda ise yapının keşif 
bedelini,
g) Taşıyıcı sistem :Yapıların; temel, betonarme, ahşap, çelik karkas, duvar, 
döşeme ve çatı gibi yük taşıyan ve aktaran bölümlerini ve istinat yapılarını,
h) Yapı hasarı : Kullanımdan doğan hasarlar hariç, yapının fen ve sanat 
kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılması nedeniyle yapıda meydana 
gelen ve yapının kullanımını engelleyen veya yapıda değer kaybı oluşturan her 
türlü hasarı,
ı) Yapı denetim kuruluşu :Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı 
denetimi görevini yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan 
tüzel kişiyi,   
j) Yapı müteahhidi :Yapım işini, yapı sahibine karşı taahhüt eden veya ticarî 
amaçla ya da kendisi için şahsî finans kaynaklarını kullanarak üstlenen, ilgili 
meslek odasına kayıtlı, gerçek ve tüzel kişiyi,
k) Proje müellifi :Mimarlık, mühendislik tasarım hizmetlerini iştigal konusu 
olarak seçmiş, yapının etüt ve projelerini hazırlayan gerçek ve tüzel kişiyi,
l) Denetçi mimar ve mühendis :İlgili mühendis ve mimar meslek odalarına üyeliği 
devam eden ve Bakanlıkça denetçi belgesi verilmiş mühendis ve mimarları,
m) Laboratuvar : İnşaat ve yapı malzemeleri ile ilgili ham Madde ve mamul Madde 
üzerinde ilgili standartlarına veya teknik şartnamelerine göre ölçüm, muayene, 
kalibrasyon yapabilen ve diğer özelliklerini tayin eden, Bakanlıktan izin almış 
tesisi,
İfade eder.

Yapı denetim kuruluşları ve görevleri

Madde 2 - Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı izin 
belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip 
yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. Yapı denetim hizmeti; yapı 
denetim kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen hizmet 
sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür. Yapı sahibi, yapım işi için anlaşma 
yaptığı yapı müteahhidini vekil tayin edemez.
Yapı denetim kuruluşlarının nama yazılı ödenmiş sermayelerinin tamamının, mimar 
veya mühendislere ait olması zorunludur. Yapı denetim kuruluşları; denetçi mimar 
ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları istihdam eder.
Yapı denetim kuruluşunda görev alacak denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı 
kontrol elemanlarında ve laboratuvar görevlilerinde aranacak nitelik ve deneyim 
ile bu kişilere belge verilmesi, yapı denetim kuruluşunun ve laboratuvarların 
çalışma usul ve esasları Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Yapı denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle 
yükümlüdür:
a) Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin 
zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre 
incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen 
uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka 
bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye 
uygunluk görüşünü bildirmek.    
b) Yapı denetimini üstlendiğine dair ilgili idareye taahhütname vermek, yapı 
ruhsatının ilgili bölümünü imzalamak, bu yapıya ilişkin bilgileri yapı ruhsatı 
düzenleme tarihinden itibaren yedi gün içinde Bakanlığa bildirmek.
c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek.
d) Yapım işlerinde kullanılan malzemeler ile imalatın proje, teknik şartname ve 
standartlara uygunluğunu kontrol etmek ve sonuçlarını belgelendirmek, malzemeler 
ve imalatla ilgili deneyleri yaptırmak.
e) Yapılan tüm denetim hizmetlerine ilişkin belgelerin bir nüshasını ilgili 
idareye vermek, denetimleri sırasında yapıda kullanılan malzeme ve imalatın 
teknik şartname ve standartlara aykırı olduklarını belirledikleri takdirde, 
durumu bir rapor ile ilgili idareye ve il sanayi ve/veya ticaret müdürlüklerine 
bildirmek.
f) İş yerinde, iş güvenliği ve işçi sağlığı konusunda gerekli tedbirlerin 
alınması için yapı müteahhidini yazılı olarak uyarmak, uyarıya uyulmadığı 
takdirde durumu ilgili bölge çalışma müdürlüğüne bildirmek.
g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde 
ilgili idareye bildirmek.
h) Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiğine 
dair ilgili idareye rapor vermek.
ı) Zemin, malzeme ve imalata ilişkin deneyleri, şartname ve standartlara uygun 
olarak laboratuvarlarda yaptırmak.

Sorumluluklar ve yapılamayacak işler

Madde 3 - Bu Kanunun uygulanmasında, yapı denetim kuruluşları imar mevzuatı 
uyarınca öngörülen fennî mesuliyeti ilgili idareye karşı üstlenir.
Yapı denetim kuruluşları, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri, 
laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidi ile birlikte yapının ruhsat ve 
eklerine, fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu 
yapılmış olması nedeniyle ortaya çıkan yapı hasarından dolayı yapı sahibi ve 
ilgili idareye karşı, kusurları oranında sorumludurlar. Bu sorumluluğun süresi; 
yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren, yapının taşıyıcı sisteminden 
dolayı on beş yıl, taşıyıcı olmayan diğer kısımlarda ise iki yıldır.
Yapıda, yapı kullanma izni alındıktan sonra, ilgili idareden izin alınmadan 
yapılacak esaslı tadilattan doğacak yapı hasarından, izinsiz tadilat yapan 
sorumludur. Yapı denetim kuruluşu; yazılı ihtarına rağmen yapı sahibi tarafından 
önlemi alınmayan, parsel dışında meydana gelen ve yapıda hasar oluşturan yer 
kayması, çığ düşmesi, kaya düşmesi ve sel baskınından doğan hasarlardan sorumlu 
değildir.
Yapı denetim kuruluşlarının yöneticileri, ortakları, denetçi mimar ve 
mühendisleri ile proje müellifleri, laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidi; 
bu Kanunun uygulanmasından dolayı ortaya çıkan yapı hasarından sorumludur.
Yapı denetim kuruluşu denetim faaliyeti dışında başka ticarî faaliyette 
bulunamaz. Bu kuruluşun denetçi mimar ve mühendislerinin, denetim faaliyeti 
süresince başkaca meslekî ve inşaat işleri ile ilgili ticarî faaliyette 
bulunmaları yasaktır.

Yapı denetim komisyonu ve görevleri

Madde 4 - Yapı denetim komisyonu; Bakanlıkça görevlendirilecek, konu ile ilgili 
en az genel müdür yardımcısı seviyesinde bir başkan ile en az şube müdürü 
seviyesinde dört üyeden oluşur ve Bakanlıkça uygun görülen birimin bünyesinde 
faaliyetlerini yürütür.
Yapı denetimi komisyonu, yapı denetim kuruluşlarına izin belgesi verir, 
faaliyetlerini denetler ve sicillerini tutar. Bu Kanunun uygulanmasından doğan 
uyuşmazlıkları inceler ve görüşünü bildirir.
Yapı denetim komisyonu bu Kanun hükümlerine aykırı hareket eden yapı denetim 
kuruluşu hakkında 8 inci maddeye göre işlem yapılmak üzere Bakanlığa teklifte 
bulunur.
Yapı denetim komisyonunun; çalışma usul ve esasları Bakanlıkça hazırlanacak 
yönetmelikle düzenlenir.

Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri

Madde 5 - Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri yapı sahibi ile yapı denetim 
kuruluşu arasında akdedilir. Bu sözleşmenin bir sureti taahhütname ekinde ilgili 
idareye verilir.
Bu sözleşmede; taahhüt edilen hizmetin konusu, yeri, inşaat alanı, süresi, varsa 
yapı sahibi ile yapı müteahhidi arasında akdedilen sözleşmede yer alan yapının 
fizikî özellikleri, yapı denetimi hizmet bedeli, yapı denetiminde görev alacak 
teknik personel listesi ve diğer yükümlülükler yer alır.
İlgili idare; yapı denetimi hizmet sözleşmesinde yer alan hükümlere, yapı 
sahibinin uymaması halinde yapı tatil tutanağı düzenleyerek inşaatı durdurur, 
yapı denetim kuruluşunun uymaması halinde ise yapı denetimi komisyonuna 
bildirimde bulunur.
Yapı denetimi hizmetleri için yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet 
bedelleri, asgarî hizmet bedelinden az olmamak kaydıyla, projenin özellikleri 
ile yapının bulunduğu bölgenin fizikî, ekonomik ve sosyal özellikleri dikkate 
alınarak bu sözleşmede belirtilir.
Asgarî hizmet bedeli, yapı yaklaşık maliyetinin % 3’üdür. Yapım süresi, iki yılı 
aşan yapılarda, bu oran, her altı ay için % 10 artırılır, iki yıldan kısa süren 
yapılarda ise her altı ay için % 5 azaltılır.
Yapı denetim kuruluşu, katma değer vergisi hariç yaptığı hizmetlerden dolayı 
yapı sahibinden başka ad altında ayrıca hiçbir bedel talebinde bulunamaz.
Yapı denetimi hizmet sözleşmesi ve hizmet bedellerinin ödenme esasları 
Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.

Yapı denetim kuruluşu ile mimar ve mühendislerinin yapı ile ilişkisinin 
kesilmesi

Madde 6 - Yapı denetim kuruluşunun görevden ayrılması veya mimar ve/veya 
mühendislerinden birinin, herhangi bir sebeple yapı ile ilişkisinin kesilmesi 
halinde yapı denetim kuruluşu durumu; gerekçeleri ile birlikte en geç üç iş günü 
içinde yazılı olarak Bakanlığa ve ilgili idareye bildirir. Aksi takdirde kanunî 
sorumluluktan kurtulamaz.
Bu durumda; yapı sahibince, yeniden yapı denetim kuruluşu görevlendirilmedikçe 
veya yapı denetim kuruluşunca, ayrılan mimar ve/veya mühendislerin yerine yenisi 
işe başlatılmadıkça ilgili idarece yapının devamına izin verilmez.

Sicillerin tutulması ve yapılara sertifika verilmesi

Madde 7 - Yapı denetim kuruluşlarının ve bu kuruluşların mimar ve 
mühendislerinin yapı denetimine ait sicilleri, ilgili idare tarafından verilen 
sicil raporlarına göre yapı denetimi komisyonunca tutulur.
Bu Kanun kapsamında denetlenerek inşa edilmiş yapılara ilgili idarelerce 
sertifika verilir.
Siciller ile sicil raporlarının tutulması ve yapılara sertifika verilmesine dair 
usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.

Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali

Madde 8 - Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre 
denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde 
üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı 
maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin 
denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla 
kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır. Durdurma kararı, Resmî 
Gazetede ilan edilir ve sicillerine işlenir. Denetim faaliyetinin geçici olarak 
durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendisleri, bu 
süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde 
bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlıkça ilgili 
meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi mevzuatına 
göre işlem yapar.
Faaliyeti üç defa durdurulan yapı denetim kuruluşunun denetim faaliyetine son 
verilir ve izin belgesi Bakanlıkça iptal edilir.
İzin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşunun, kusurları mahkeme kararı ile 
kesinleşen mimar ve mühendisleri başka bir yapı denetim kuruluşunda görev 
almaları halinde, görev aldıkları bu kuruluşa izin belgesi verilmez, verilmişse 
iptal edilir.
Denetim faaliyeti geçici olarak durdurulan veya izin belgesi iptal edilen yapı 
denetim kuruluşu hakkındaki bu karar ilgili idareye bildirilir ve denetimini 
üstlendiği yapıların devamına izin verilmez. Bu durumda, yapım faaliyetine devam 
edilebilmesi için yapı sahibince başka bir yapı denetim kuruluşunun 
görevlendirilmesi zorunludur.

Ceza hükümleri

Madde 9 - Bu Kanun hükümlerinin uygulanması sırasında görevini ihmal eden veya 
kötüye kullanan yapı denetim kuruluşunun ortakları, yöneticileri, mimar ve 
mühendisleri, yapı müteahhidi, proje müellifi ile laboratuvar görevlileri 765 
sayılı Türk Ceza Kanununun 3 üncü bab, 4 üncü faslındaki görevi ihmal ve görevi 
kötüye kullanma ile ilgili hükümlerine göre cezalandırılır.
Yapı denetim kuruluşunun izin belgesi alma aşamasında gerçeğe aykırı belge 
düzenlendiğinin izin belgesi verildikten sonra anlaşılması halinde, izin belgesi 
derhal iptal edilir ve ayrıca gerçeğe aykırı belge düzenlemekten, bu belgeleri 
düzenleyenler hakkında suç duyurusunda bulunulur.
Yapılar ile ilgili diğer düzenlemeler ile yapıların uğramış olduğu yıkım ve 
zararlardan dolayı genel hukuk hükümleri uygulanır.
Bu Madde uyarınca hükmolunacak cezalar paraya çevrilemez ve tecil edilemez.
Bu Kanuna aykırı fiillerden dolayı hükmolunan kesinleşmiş mahkeme kararları, 
Cumhuriyet savcılıklarınca Bakanlığa ve mimar ve mühendislerin bağlı olduğu 
meslek odalarına bildirilir.
Yapı denetim kuruluşu ile denetçi mimar ve mühendisleri; eylem ve işlemlerinden 
3194 sayılı İmar Kanununun fenni mesul için öngörülen hükümlerine tabidirler.

Bakanlığın denetim yetkisi

Madde 10 - Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasında yapı denetim kuruluşlarının 
işlem ve faaliyetlerini denetleme yetkisine sahiptir.

Kanunun uygulanacağı iller

Madde 11 - Bu Kanunun uygulanmasına pilot iller olarak; Adana, Ankara, Antalya, 
Aydın, Balıkesir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce, Eskişehir, Gaziantep, 
Hatay, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ ve Yalova illerinde başlanır.
Pilot illerin genişletilmesi ve daraltılmasına, Bakanlığın teklifi üzerine 
Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Diğer hükümler ve yönetmelikler

Madde 12 - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 3194 sayılı İmar Kanunu ve 
ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Bu Kanun gereğince düzenlenmesi öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayımı 
tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde Bakanlıkça çıkarılır.

Yürürlükten kaldırılan ve değiştirilen hükümler

Madde 13 -  a) 3.2.2000 tarihli ve 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun 
Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.
b) 27.1.1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği 
Kanununun ek 5, ek 6, ek 7 nci maddeleri ile geçici 6 ve geçici 7 nci maddeleri 
yürürlükten kaldırılmıştır.
c) 17.6.1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun 7 
nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Madde 7 - 1 inci maddede belirtilen diploma veya ruhsatnamelerden birini haiz 
olmayanlar Türkiye’de mühendis veya mimar unvanı ile istihdam olunamazlar, 
imzalarla sanat icra edemezler, bu unvanları kullanarak rey veremezler ve imza 
da koyamazlar.

Geçici Madde 1 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce Bakanlıkça yapı 
denetim kuruluşlarına verilmiş olan yapı denetimi izin belgeleri, bu Kanunun 
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle geçerlidir. Bu süre içerisinde 
bu Kanun hükümlerine uygun olarak yenilenmeyen yapı denetim izin belgeleri 
geçersiz sayılır.

Geçici Madde 2 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 3194 sayılı İmar 
Kanunu ile 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname 
hükümlerine göre alınan yapı ruhsatları geçerlidir.

Geçici Madde 3 - 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname 
uyarınca yapı denetim kuruluşlarınca tahsil edilmiş olan malî sorumluluk sigorta 
primleri yapı sahiplerine iade edilir.

Yürürlük

Madde 14 - Bu Kanun yayımı tarihinden otuz gün sonra yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 15 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.