Endeksler
                           TÜTÜN VE TÜTÜN TEKELİ TÜZÜĞÜ                         
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi         : 24.1.1975,  No: 7/9348           
    Dayandığı Kanunun Tarihi                 : 9.5.1969,  No: 1177              
    Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi         : 16.3.1975,  No: 15179            
    Eklerin Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 23.7.1975,  No: 15304            
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi            : 5, Cildi: 14, S.323              
                                                                                
                              BİRİNCİ KISIM                                     
           Tütün Üretimi, Bakanlıklararası Tütün Kurulu, Milli Tütün            
                        Komitesi, Tütün Eksperliği                              
                                                                                
                                BİRİNCİ BÖLÜM                                   
                                 Tütün tarımı                                   
                                                                                
    Tütün üretiminin düzenlenmesi:                                              

    Madde 1 - (Değişik : 27/7/1984 - 84/8350  K.)                               
    Tütün üretiminin iktisadi ve ticari gereklere göre düzenlenebilmesi, tütün  
kalitelerinin yükseltilebilmesi için üretim alanlarını kısıtlayacak, miktarları-
nı azaltacak önlemler almaya, bunları kısmen ya da tamamen kaldırmaya Bakanlık- 
lararası Tütün Kurulu yetkilidir.                                               
    Bu kurulca, yurtiçi ve yurtdışı üretim, tüketim, stok, ihracat miktarları ve
muhtemel gelişmeler gözönünde tutularak bölgelere göre ve çeşitler itibariyle   
saptanan üretim miktarları, her yıl, ekim hazırlıklarının başlamasından önce,   
ilan edilir.                                                                    
    İlan edilen üretim miktarlarına göre her köy ve mahallenin ve ekicinin ne   
kadar alanda ne miktar tütün üretebileceği Tüzüğün 10 uncu maddesi uyarınca Te- 
kel idaresince saptanır.                                                        
    Değişik üretim kontenjanları :                                              

    Madde 2 - (Değişik : 27/7/1984 - 84/8350 K.)                                
    Tekel İdaresi, özel nitelikli tütün üretimi yapan belirli köy ve mahalleler 
için, Bakanlıklararası Tütün Kurulunun onayını almak koşuluyla ve o çeşidin ilan
edilen üretim miktarı aynı kalmak üzere, ayrı üretim kontenjanları saptayabilir.
    Tütün tarımı yasağının kaldırılması:                                        

    Madde 3 - Tütün tarımının yasak olduğu yerlerde, yasağın kaldırılması ama-  
cıyla 1177 sayılı Kanunun  6 ncı maddesi gereğince birlikte verilecek izne iliş-
kin işlemler, Gümrük ve Tekel Bakanlığı ile Gıda - Tarım ve Hayvancılık Bakanlı-
ğınca hazırlanacak yönetmelikte gösterilir.                                     
    Kanuna aykırı tütün tarımı yapanların bildirilmesi :                        

    Madde 4 - Mahalle veya köy muhtarları, 1177 sayılı Kanunun 3,4,5,15 ve geçi-
ci 1 inci maddelerine aykırı olarak yapılan tütün dikimlerini, mahalli Tekel    
idarelerince kendilerine verilmiş bulunan krokilere ve üretim cetvellerine göre 
saptayıp bir tutanak ile belgeleyerek mahalli Tekel İdaresine, bulunmadığı yer- 
lerde mülkiye amirlerine derhal bildirmek zorundadırlar.                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Mülkiye amirleri de, kendilerine muhtarlarca yapılan bildirimleri Tekel İda-
resine en geç bir hafta içinde bildirirler.                                     
                                                                                
    Üretilecek çeşitlerin saptanması :                                          
                                                                                

    Madde 5 - Gümrük ve Tekel ve Gıda - Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca görev-
lendirilecek eşit sayıda temsilcilerin katılacağı bir kurul tarafından saptana- 
cak ve gerektiğinde aynı esaslara göre değiştirilecek tütün çeşitleri, 308 sayı-
lı Kanuna göre tescil edilmiş veya bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten sonra  
tescili yapılacak yeni çeşitler arasından seçilir.                              
    Bu suretle seçilecek çeşitleri, iç ve dış pazar ihtiyaçlariyle tarımsal     
şartlar bakımından gerekli denemeleri yapılmış, ekspertiz ve analizlerinin de   
olumlu sonuç vermiş olması şarttır.                                             
                                                                                
    Yeni tütün çeşitlerinin tescili :                                           
                                                                                

 

 
    Madde 6 - Bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten sonra, yeni çeşitlerin tes- 
cilinde Tohumluk Çeşitlerinin Tesciline İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince  
teşkil olunan Tescil Komitesine, Tekel Genel Müdürlüğüne bağlı araştırma ve is- 
lah organlarının temsilcileri de katılır.                                       
    Tescil Komitesine verilecek, denemelerle ilgili yıllık raporlardan kurutul- 
muş tütünlerin teknolojik özelliğine ait olanları, Tekel Genel Müdürlüğü tara-  
fından belirtilecek tütün eksperleri arasından Gümrük ve Tekel ve Gıda - Tarım  
ve Hayvancılık Bakanlığınca birlikte görevlendirilecek kurulca düzenlenir.      
                                                                                
    Ekicilere parasız tohum ve fide verilmesi                                   
                                                                                

    Madde 7 - 1177 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi gereğince üretilecek tohum ve 
fidelerin ekiciye parasız olarak dağıtımı, Gümrük ve Tekel Bakanlığı ile Gıda - 
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca birlikte yürütülür.                           
    Bu dağıtım, Tekel Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine, iki Bakanlıkça birlik-
te hazırlanacak programa göre yapılır.                                          
                                                                                
    Fidelikler :                                                                
                                                                                

    Madde 8 - a) Tütün fidelikleri arazi ve su durumuna göre, toplu veya ayrı   
ayrı yapılır.                                                                   
                                                                                
    b) Fideliklerin yeri, alanı ve ekim tarihi, ekiciler tarafından ekimi izle- 
yen on gün içinde, bağlı bulundukları muhtarlara, muhtarlarca da Tüzüğe ekli 1  
numaralı örneğe göre düzenlenecek bir liste ile en geç on gün içinde Tekel İda- 
resine bildirilir.                                                              
    c) Fideliklere, bakanlıklararası Tütün Kurulunca o bölge için saptanan tütün
çeşidine ait tohumdan başkası ekilemez.                                         
    d) Fidelik yerinin ev ve benzeri barınaklardan, sebze ve meyve bahçelerin-  
den, diğer kültür bitkilerinden en az 5 metre uzaklıkta bulunması gereklidir.   
    Devamlı surette gölgeli yerlerde fidelik yapılamaz.                         
    e) Tütün fideliklerinin içine, başka hiç bir bitki dikilemez.               
    f) Tütün fideliklerinin içindeki ve bir metreye kadar uzaklıktaki yabancı   
otlar yokedilir ve fidelik temiz bulundurulur.                                  
    Bu maddenin b, c, d ve e bentlerine aykırı hareket edenlerle tütün dikimin- 
den sonra, hastalık alanları içindeki fidelik yerlerini bellemek, sürmek, kaz-  
mak veya derince çapalamak suretiyle bozmayan ve kalan fideleri söküp yoketmi-  
yenler hakkında bu Tüzüğün 15 inci maddesi gereğince işlem yapılır.             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                  İKİNCİ BÖLÜM                                  
                         Tütün ekiminin nasıl yapılacağı                        
                                                                                
    Tütün ekim istek kağıdı ve ekici listesi :                                  

    Madde 9 - a) Tütün ekim istek kağıtları, bu Tüzüğe ekli 2 numaralı örneğe   
göre Tekel Genel Müdürlüğünce hazırlanarak ekicilere parasız verilmek üzere tü- 
tün üretimi yapılan mahalle ve köy muhtarlarına teslim edilir.                  
    b) Ekiciler tütün dikimine başlamadan önce tütün ekim istek kağıdını doldu- 
rarak muhtarlığa teslim etmek zorundadırlar.                                    
    Başka köy ve mahalle sınırları içinde yapılan dikimler için, tarlaların bu- 
lunduğu köy veya mahallelerin adı ile tarlaların yüzölçümü, tütün ekim istek ka-
ğıtlarının not hanesinde belirtilir.                                            
    c) Tütün ekim istek kağıtlarının muhtarlara verileceği tarihin sonu mahalli 
şartlar gözönünde bulundurularak ilgili Tekel Başmüdürlüğünce saptanır. Bu tari-
he kadar muhtarlığa uluşmayan tütün ekim istek kağıtlarının geçersiz olacağı en 
az bir ay önce muhtarlıklar aracılığı ile ekicilere duyurulur.                  
    d) Aynı köy ve mahalle sınırları içinde bulunan tarlalar için, bir tütün    
ekim istek kağıdı düzenlenebilir. Bir veya birkaç tarlası başka bir köy veya    
mahalle sınırları içinde olan ekici, bu tarlalar için ayrıca düzenleyeceği tütün
ekim istek kağıtlarını sınırları içinde bulundukları köy veya mahalle muhtarlık-
larına vermekle yükümlüdür.                                                     
    e) Ekiciler tarafından muhtarlıklara verilen tütün ekim istek kağıtları     
muhtarlıklarca incelenmek ve 1177 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi gereğin- 
ce düzenlenerek muhtarlıklara verilmiş krokilerle karşılaştırılmak suretiyle be-
yanların doğruluğu saptanır, varsa yanlışlıklar düzeltilir.                     
    İstemin Kanunun ekiciliğe ve tütün dikimine ait hükümlerine aykırı olmadığı 
muhtarlarca onaylandıktan sonra, ekici istekleri, Tekel İdaresince muhtarlıklara
verilmiş olan, Tüzüğe ekli 3 numaralı örneğe uygun ekici listesine kaydolunur.  
Bu işlemi yapan muhtarlıklarca ekicilere, tütün ekim istek kağıdının alındığı   
tarihi ve ekici sıra numarasını gösterir bir belge verilir.                     
    f) Tütün ekim istek kağıtlarının muhtarlıklarca onaylanmaması halinde, nede-
ni tütün ekim istek kağıtlarının arkasına tarihi belirtilmek suretiyle yazılıp  
imza karşılığında ekiciye geri verilir. Ekiciler bu tarihten itibaren 15 gün    
içinde doğrudan doğruya Tekel İdaresine başvurarak itiraz edebilirler.          
    Bunlara ait tütün ekim istek kağıtları incelenerek, uygun görüldüğü takdir- 
de Tekel İdaresi tarafından onaylanır ve alındığına dair bir belge verildikten  
sonra ekici listelerine eklenmek üzere saklanır.                                
    g) Muhtarlıklarca iki nüsha olarak düzenlenen ekici listeleri, tütün ekim   
istek kağıtları ile birlikte ve bu kağıtların muhtarlığa verilmesi için sapta-  
nan en son tarihten itibaren 15 gün içinde, ilgili Tekel İdaresine verilir.     
Bunlardan ikinci nüshası, Tekel İdaresi tarafından alındı şerhi yazılmak sure-  
tiyle mühürlenip imzalandıktan sonra muhtarlığa geri verilir. Tütün ekim istek  
kağıtları Tekel İdaresine bir defada ve toplu olarak verilir.                   
    Üretim kontenjanları ve ekim yapılacak tarlaların saptanması :              

    Madde 10 - (Değişik : 27/7/1984 - 84/8350 K.)                               
    a) Bakanlıklararası Tütün kurulunca bir çeşit için saptanan üretim miktarı- 
nın, son üç yıllık üretim ortalamasına bölümü, o çeşidin üretim katsayısıdır.   
Son üç                                                                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
yıllık üretim ortalaması ise, o çeşidi üreten tüm köy ve mahallelerin, ambar-   
lanması kesinleşmiş son üç yıllık üretim toplamlarının üçe bölümüdür.           
    b) Her köy veya mahallenin son üç yıllık üretim ortalamasının üretim katsa- 
yısıyle çarpımı, o köy veya mahallenin üretim kontenjanı başka bir deyimle o    
yıl üretebileceği tütün miktarıdır.                                             
    c) Tütün ekim istek kağıtlarında veya ekici listelerinde yazılı tarlaların  
yüzölçümleriyle 9 uncu maddenin (f) bendi gereğince Tekel İdaresince onaylanıp  
ekici listesine eklenen tarlaların yüzölçümlerinin toplamı, o köy veya mahallede
tütün ekilmek istenen tarlaların yüzölçümüdür.                                  
    d) Ekilmek istenen tarlaların toptan yüzölçümünün ortalama dekar verimiyle  
çarpımı, bir köy veya mahallede üretilmek istenen tütünün miktarıdır. Ortalama  
dekar verimi ise, köy veya mahallenin son üç yıllık dekar verimi ortalamasıdır. 
    e) Köy veya mahallede üretilmek istenen tütün miktarı, o köy veya mahalle   
için öngörülen üretim kontenjanına eşit veya ondan az ise, istekler aynen kabul 
edilir; çok ise, üretimde aşağıdaki bentler gereğince kısıtlama yoluna gidilir. 
    f) (e) bendi uyarınca üretiminde kısıtlama yapılması gereken köy veya mahal-
le için öngörülen üretim kontenjanı, o köy veya mahallede üretilmek istenen tü- 
tünün toplam kilosuna bölünmek suretiyle ekici üretim katsayısı saptanır.  Ekici
üretim katsayısıyla her ekicinin ekmek istediği alan yüzölçümünün çarpılması so-
nucunda o ekicinin ekebileceği alan belirlenir. Bir ekicinin üretebileceği tütü-
nün miktarı ise, ekimine izin verilen tarlaların toplam yüzölçümünün o köy veya 
mahallenin son üç yıllık dekar verimi ortalamasıyla çarpılarak bulunur.         
    g) Her ekicinin ekmek istediği ve ekebileceği tarlaların toplam yüzölçümle- 
riyle, üretebileceği tütün miktarı, Tüzüğe ekli 4 numaralı üretim ve kısıtlama  
cetveline yazılır. Bu iki yüzölçümü arasındaki fark, ekici itibariyle kısıtlana-
cak alanın miktarıdır. Bu fark, yarım dekar ve daha az ise kısıtlama yapılmaz;  
cetvelin üretilebilecek tütün miktarı bölümü buna göre düzeltilir.              
    h) Üretim ve kısıtlama cetveli, Tekel İdaresince üç nüsha olarak düzenlenir.
Birinci nüshası tütün ekim cüzdanlarıyla birlikte muhtarlıklara, ikinci nüshası 
Başmüdürlüğe verilir;  üçüncü nüshası Tekel İdaresinde saklanır.                
    i) Üretilecek tütün çeşitleri gözönünde tutularak kır, kırtaban ve taban    
tarlalar, yetiştirilen tütünün niteliğine göre, milli tütün politikasının amacı-
na uygun olarak, Bakanlıklararası Tütün Kurulunca, öncelik sırasına konur. Ekici
itibariyle kısıtlamaya tabi tutulacak tarlaların seçiminde, bu öncelik sırası   
gözönünde tutulur.                                                              
                                                                                
    Tütün ekim cüzdanı :