Endeksler
                                                                                
                   PARLAYICI, PATLAYICI, TEHLİKELİ VE ZARARLI                   
                      MADDELERLE ÇALIŞILAN İŞYERLERİNDE VE                      
                          İŞLERDE ALINACAK TEDBİRLER                            
                                HAKKINDA TÜZÜK                                  
                                                                                
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi  : 27.11.1973, No: 7/7551                  
    Dayandığı Kanunun Tarihi          :  25.8.1971, No: 1475                    
    Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi  : 24.12.1973, No: 14752                   
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi     : 5, Cildi: 13, S.371                     
                                                                                
                                                                                
                                 BİRİNCİ KISIM                                  
                               Kapsam ve Deyimler                               
                                                                                

    Madde 1 - 1475 sayılı İş Kanunu kapsamına giren ve parlayıcı, patlayıcı,    
tehlikeli ve zararlı, katı, sıvı, gaz halindeki maddelerle çalışılan işyerle-   
rinde ve işlerde, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünde öngörülen tedbirler-   
den başka alınacak sağlık ve güvenlik tedbirleri bu Tüzükte gösterilmiştir.     

    Madde 2 - Bu tüzükte geçen:                                                 
    a) "Lif" deyimi: İnorganik (mineral) ve organik (bitkisel, hayvansal)       
menşeli tabii ve suni iplik şeklindeki katı ve dayanıklı maddeleri,             
    b) "Toz" deyimi; kömür, hububat, ağaçlar, minareller, metaller, cevherler   
ve maden ocaklarından çıkarılan taşlar gibi organik veya inorganik maddelerin   
doldurulma ve boşaltılmaları, taşınmaları, delinmeleri, taşa tutulmaları, çar-  
pılmaları, püskürtülmeleri, öğütülmeleri, patlamaları ve dağıtılmaları ile      
meydana gelen ve kendisinden hasıl oldukları maddelerle aynı bileşimde olan     
veya olmayan ve hava içerisinde dağılma veya yayılma özellliği gösteren 0,5-    
150 mikron büyüklükte olan katı parçacıkları,                                   
    c) "Duman" deyimi; genel olarak erimiş haldeki metallerin gaz haline dö-    
nüşmesi yahut yakıtların veya diğer organik maddelerin tam yanması sonucu ha-   
sıl olan gazların yoğunlaşmasından meydana gelen ve asıl maddeden kimyasal      
bakımdan farklı bulunan süspansiyon halindeki katı parçacıkları,                
    d) "Gaz" deyimi; genellikle sabit bir şekli ve belirli bir hacmı olmayıp    
sınırsız olarak yayılabilen ve basınç artması veya sıcaklık azalmasının etkisi  
ile sıvı veya katı hale getirilebilen maddeyi,                                  
    e) "Sis" deyimi; maddenin gaz halden sıvı hale geçmesi veya suda çözülmesi  
veya pülverizasyon, köpürme ve sıçrama gibi nedenlerle mekaniksel olarak dağı-  
tılması sırasında havada meydana gelen damlacıkları,                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    f) "Buhar" deyimi; normal olarak sıvı veya katı halde olup, basınç artmasıy-
la veya sıcaklığın azalmasıyla tekrar sıvı veya katı hale gelebilen maddelerin  
gaz hallerini,                                                                  
belirtir.                                                                       
                                 İKİNCİ KISIM                                   
        Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan         
                  İş Yerleri ile ilgili Güvenlik Tedbirleri                     
                                                                                
                                 BİRİNCİ BÖLÜM                                  
                İşyeri binalarında alınacak Güvenlik Tedbirleri                 

    Madde 3- Parlayıcı, Patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddeler üretilen veya  
işlenen veya depolanan binalar mümkünse tek katlı olacak; duvarları yanmaz mad- 
deden, tavanları hafif ve yanmaz malzemeden dış yan cephelerine bakan pencereler
ince kırılmaz camlı olacak ve patlamalarda büyük parçalar halinde havaya fırla- 
mıyacak malzemeden yapılmış olacaktır.                                          

    Madde 4 - Birden fazla katlı binaların, en üst katında tabanı betonarme ol- 
mak kaydıyla parlayıcı, patlayıcı maddelerin yalnız işlenmesine veya her hangi  
bir üretimde ilkel madde olarak kullanılmasına izin verilebilir. Bu gibi yerle- 
rin parlayıcı, patlayıcı maddelerin olumlu üretim birimi veya deposu olarak     
kullanılması, S.S.Yardım Bakanlığının olumlu mütalaası üzerine Çalışma Bakanlı- 
ğınca verilecek özel izne bağlıdır.                                             

    Madde 5 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle çalışılan   
işyerlerinin tabanları, düz, yanmaz, sızdırmaz, herhangi bir cismin çarpmasıyla 
kıvılcım çıkarmaz malzemeden yapılacak ve kolay temizlenir, hafif meyilli tarz- 
da inşa edilecektir.                                                            
    Kullanılan maddelerin, kimyasal bir olay sonucunda işyeri tabanını aşındırıp
tahrip etmesi veya parlayıcı, tehlikeli ve zararlı gaz ve dumanlar meydana ge-  
tirmesi önlenecektir.                                                           

 

 
    Madde 6 - Tabanda yangın söndürme cihazlarının vereceği fazla su ve kimyasal
maddelerin ve işyerindeki bütün sıvıların eşiklerden taşmasını önleyecek şekilde
toplanmasını ve bir depoya veya dinlendirme kuyusuna girmesini sağlayacak drenaj
sistemi bulunacaktır.                                                           

    Madde 7 - Binalardaki giriş çıkış kapıları, pencereler, panjurlar ve hava-  
landırma menfezlerinin kapakları belirli bir basınç karşısında dışarıya doğru   
açılacak şekilde yapılmış olacaktır.                                            

    Madde 8 - Giriş ve çıkış kapıları, yanmaz malzemeden, çıkış güvenliği ilke- 
lerine uygun ve mümkün olduğu kadar büyük boyutta, kolayca                      
                                                                                
                                                                                
dışarıya açılabilecek ve doğrudan doğruya açık havaya yol verecek şekilde ya-   
pılmış olacak ve işyerinde ayrı cephelerde olmak üzere en az iki kapı buluna-   
caktır.                                                                         

    Madde 9 - Birden fazla bölümleri bulunan işyerlerinde, bölümlerden her bi-  
rinin, biri doğrudan doğruya, diğeri genel koridora açılan, en az iki kapısı    
bulunacaktır.                                                                   

    Madde 10 - Binanın bütün pencereleri, gerektiğinde çıkış için kullanılabi-  
lecek şekilde yapılmış olacak, pencerelere demir parmaklık veya kafes konulma-  
yacaktır.