Endeksler
                                                                                
                                                                                
                               FAZLA ÇALIŞMA TÜZÜĞÜ                             
                                                                                
                                                                                
      Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi  : 27.3.1973, No: 7/6147                 
      Dayandığı Kanunun Tarihi          : 25.8.1971, No: 1475                   
      Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi   : 4.4.1973,  No: 14497                  
      Yayımlandığı Düsturun Tertibi     : 5, Cildi:12, S.1906                   
                                                                                
                                                                                

    Madde 1 - Ülkenin genel yararları veya işin niteliği yahut üretimin arttı-  
rılması gibi nedenlerle İş Kanununun 61 inci maddesinin (a) bendinin ikinci fık-
rasında yazılı günlük normal çalışma sürelerinin dışında yapılacak fazla çalış- 
malar hakkında bu Tüzük hükümleri uygulanır.                                    
                                                                                

    Madde 2 - Fazla çalışma süresi günde 3 saati geçemez. Bu sürenin hesaplanma-
sında yarım saatten az olan süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler ise bir
saat sayılır.                                                                   
                                                                                
    Fazla çalışma yapılacak günlerin toplamı, fazla çalışmaya başlandığı günden 
itibaren bir yıllık süre içinde 90 iş gününden fazla olamaz. Bu bir yıllık süre 
içinde kısmen veya tamamen kullanılmayan fazla çalışma izni geçersiz sayılır.   
    Bu Tüzükte belirtilen 90 günlük fazla çalışma süresi sınırı, iş yerlerine   
veya yürütülen işlere yöneltilmiş olmayıp, işçilerin şahıslarına ilişkindir.    
    Fazla çalışmanın her saati için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin   
saat başına düşen tutarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.          
    Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla ça-  
lışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk 
çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını 
karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygu- 
lanmasında zorluk çekilen hallerde, parça başına veya yapılan iş tutarına ait   
ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları o dönem içinde çalı-  
şılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen 
parça veya iş tutarı bulunur. Bu yolla bulunan bir saatlik parça veya iş tutarı-
na düşecek bir saatlik normal ücret yüzde elli yükseltilip fazla çalışma ücreti 
olarak ödenir.                                                                  
                                                                                

    Madde 3 - Aşağıda sayılan işlerde çalışan işçilere fazla çalışma yaptırıla- 
maz:                                                                            
    a) (Değişik : 17.4.1984 - 84/7960 K.) İş Kanununun 29/7/1983 günlü ve 2869  
sayılı Kanunla değiştirilen 61 inci maddesinin (b) bendi uyarınca sağlık kural- 
ları bakımından günde, ancak 7,5 saat ya da daha az çalışması gereken işlerde,  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    b) Aynı Kanunun 65 inci maddesinin (1) inci fıkrasındaki tanıma göre gece   
sayılan gün döneminde yürütülen işlerde, (günlük kanuni çalışma süresinin yarı- 
sından çoğu gece dönemine rastlayan iş gece işi sayılır. Şu kadar ki, bu ayırıma
göre gündüz işi sayılan çalışmalara ek olarak bu Tüzük gereğince uygulanan fazla
çalışmalar gece döneminde yapılabilir.)                                         
    c) Maden ocakları, kablo döşemesi, kanalizasyon, tünel inşaatı gibi işlerin 
yer ve su altında yapılanlarında.                                               

    Madde 4 - Aşağıda sayılan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz:              
    a) (Değişik : 17.4.1984 - 84/7960 K.) 15 yaşından aşağı kız ve erkek çocuk- 
lara,                                                                           
    b) Hizmet akdi veya toplu iş sözleşmesi ile önceden veya sonradan fazla ça- 
lışmayı kabul etmiş olsalar bile sağlıklarının elvermediği, işyerinin veya Sos- 
yal Sigortalar Kurumu hekiminin, bunların bulunmadığı yerlerde herhangi bir he- 
kimin raporu ile belgelenen işçilere.                                           

    Madde 5 - Fazla çalışma yaptırmak için işçilerin muvafakatının alınması     
şarttır. Bu muvafakat, hizmet akitlerinde veya toplu iş sözleşmelerinde o işte  
fazla çalışma imkan ve ihtimalinin bulunduğu belirtilmek suretiyle önceden de   
sağlanabilir.                                                                   

    Madde 6 - Bir işyerinde fazla çalışma yapılması, o işyerinin bağlı bulunduğu
bölge çalışma müdürlüğünün iznine bağlıdır.                                     
    Fazla çalışma izni, işyerinin bütününde veya bazı kısımlarında uygulanmak   
üzere verilir.                                                                  
    İşin yürütülmesine ait gerekler dolayısıyle, yapılacak isteme göre fazla ça-
lışmanın işçiler arasından belli kişilere veya belli gruplara özgü olarak uygu- 
lanmasına da izin verilebilir.                                                  
    Fazla çalışma izinleri dayandıkları nedenler dışında kullanılamaz.          
    (Ek : 17.4.1984 - 84/7960 K.) 3780 sayılı Milli Korunma Kanununun 19 uncu ve
10/9/1960 günlü ve 79 sayılı Kanunun 6 ncı maddeleri uyarınca Bakanlar Kurulunca
fazla çalışma izni verilen işyerlerinde, bölge çalışma müdürlüklerinden, ayrıca 
izin alınması gerekmez.                                                         

    Madde 7 - İşçilerine fazla çalışma yaptırmak isteyen işverenler, fazla ça-  
lışmaya başlamadan önce;                                                        
    a) Fazla çalıştırmayı gerektiren nedenleri,                                 
    b) Fazla çalışma izninin işyerindeki bütün işçileri mi, belirli bölümlerdeki
işçileri mi, belirli bir işi gören işçi gruplarını mı kapsayacağını,            
    c) Fazla çalışmanın başlayacağı günü,                                       
    ç) Fazla çalışma yapılacak günlerin tutarı ile günde kaçar saat fazla çalı- 
şılacağını,                                                                     
    d) Saat başına ne oranda fazla ücret verileceğini,                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    e) Yukarıda yazılı şartlarla yapılacak fazla çalışmalarda işçilerin muva-   
fakatının 5 inci maddede yazılı biçimlerden hangisine göre alınmış ve ne şekilde
belgelendirilmiş olduğunu,                                                      
    f) İşçiler arasında belirli kişilere fazla çalışma yaptırılması gerekli ise,
bu işçilerin adları ve soyadları ile varsa işçilik numaralarını ve yaptıkları   
işlerin türünü,                                                                 
    g) Fazla çalışma yapılacak günlerde ara dinlenmelerini ne şekilde uygulaya- 
cağını,                                                                         
    İşyerinin bağlı bulunduğu bölge çalışma müdürlüğüne yazı ile bildirmek zo-  
rundadır.                                                                       
                                                                                

    Madde 8 - Fazla çalışma izni 90 iş gününü kapsamak üzere bir defada alına-  
bileceği gibi, daha kısa süreleri kapsamak üzere bir kaç defada da alınabilir.  
    İşyerinin bir başkasına devir ve temliki suretiyle işverenin veya ticaret   
unvanının değişmesi, birden fazla işyerinin veya işyeri şubesinin birleşmesi,   
daha önce aynı işyeri için alınmış bulunan fazla çalışma izninin kaldırılmasını 
gerektirmiyeceği gibi yeni işverenin 90 günlük süreden eksik olarak alınmış olan
iznin 90 güne tamamlanmasını isteme hakkını da önlemez.                         
                                                                                

    Madde 9 - Fazla çalışmanın ardı ardına her gün yapılması şart olmayıp ara-  
lıklı olarak yapılması da mümkündür.                                            
    Bu takdirde, hangi günlerde fazla çalışma yapılacağının işverenler tarafın- 
dan 7 nci madde gereğince bölge çalışma müdürlüğüne başvurulduğunda bildirilmesi
gereklidir. Önceden bildirmenin mümkün olmaması halinde, işverenler fazla çalış-
ma yapılmadan geçecek olan günleri, ilgili bölge çalışma müdürlüğüne en geç faz-
la çalışmaya ara verildiği gün bildirmekle yükümlüdür. Aksi halde fazla çalışma 
izni, kapsadığı iş günü kadar süre geçtikten sonra kendiliğinden son bulur.     
                                                                                

    Madde 10 - Fazla Çalışmayı gerektiren nedenlerin, alınan iznin süresinden   
önce ortadan kalkması halinde, işveren, durumu ilgili bölge çalışma müdürlüğüne 
bildirmediği takdirde, anılan süre sonunda iznin tamamı kullanılmış sayılır.    
                                                                                

    Madde 11 - Normal çalışma süresinin bitiminden sonra bir dinlenme verildiği 
takdirde, bu dinlenme süresi, fazla çalışma süresi içinde sayılmaz. Ancak, bu   
dinlenmenin ne kadar süreceği, fazla çalışmanın bölge çalışma müdürlüğünce izne 
bağlanması sırasında saptanır.                                                  
                                                                                

    Madde 12 - Fazla çalışmalar karşılığında verilen ücretler, bu ücretlerin    
oranı ve kaçar saatlik fazla çalışmaya karşılık oldukları, işyerlerindeki işçi  
ücretlerinin yazılmasına ayrılan hesap defterlerinde veya ücret bordrolarında   
gösterileceği gibi İş Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca işçiye verilmesi gerek-
li ücret pusulalarında veya işçilerin yanında bulunan ücret defterlerinde de ay-
rıca gösterilir. İşçilerin işlemiş olan fazla çalışma ücretleri, normal çalışma-
larına ait ücretlerle birlikte ve İş Kanununun 26 ncı maddesi uyarınca ödenir.  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 13 - Fazla çalışma izni almış bulunan işyerlerinde, izinde belirtilen 
şartlara uyulmadığı takdirde, fazla çalışma yapılması bölge çalışma müdürlüğünce
durdurulur.                                                                     
                                                                                

    Madde 14 - 1475 sayılı İş Kanununun 35 inci maddesinin (f) bendine dayanıla-
rak hazırlanan ve Danıştay'ca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri Resmi Gazete   
ile yayımı gününde yürürlüğe girer.                                             
                                                                                

    Madde 15 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
--------------------------------------------------------------------------------
                                                                                
           27.3.1973 TARİH ve 7/6147 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI              
                                                                                
            İLE YÜRÜRLÜĞE K0NULAN TÜZÜĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN               
                                                                                
           TÜZÜKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE              
                                                                                
--------------------------------------------------------------------------------
                                                                                
                    Ek ve Değişiklik Getiren Tüzüğü                             
                                                                                
                    Yürürlüğe Koyan Kararnamenin                                
                                                                                
--------------------------------------------------------------------------------
                                     Farklı Tarihte                             
    Tarihi           Numarası       Yürürlüğe Giren          Yürürlüğe          
                                      Maddeleri             Giriş Tarihi        
--------------------------------------------------------------------------------
                                                                                
17.4.1984           84/7960             -                     11.5.1984         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
-----------------------------------------------------------------------------   
                                                                                
         27.3.1973 TARİH VE 7/6147  SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI               
                                                                                
          İLE YÜRÜRLÜĞE KONULAN TÜZÜĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN                 
                                                                                
        TÜZÜKLERİN YÜRÜRLÜĞE GiRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE                 
                                                                                
--------------------------------------------------------------------------------
                                                                                
                        Ek ve Değişiklik Getiren Tüzüğü                         
                                                                                
                        Yürürlüğe Koyan Kararnamenin                            
                                                                                
--------------------------------------------------------------------------------
                                          Farklı Tarihte                        
    Tarihi             Numarası          Yürürlüğe Giren          Yürürlüğe     
                                           Maddeleri            Giriş Tarihi    
--------------------------------------------------------------------------------