Endeksler
                                                                                
                                                                                
                 SOSYAL SİGORTA SAĞLIK İŞLEMLERİ TÜZÜĞÜ                         
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi      : 26.5.1972, No: 7/4496               
    Dayandığı Kanunun Tarihi              : 17.7.1964, No: 506                  
    Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi      : 22.6.1972, No: 14223                
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi         : 5, Cildi: 11, S: 2504               
                                                                                
                                                                                
                                 BİRİNCİ BÖLÜM                                  
                                 Genel Hükümler                                 
                                                                                
                                                                                

    Madde 1 - İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik halle- 
rinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı;                             
    Sigortalıların hangi hallerde çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş ve
hangi hallerde başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda sayılacakları;     
    İşe alıştırmanın ne yoldan ve hangi esaslara göre yapılacağı ve Sosyal Si-  
gortalar Kanununun 122 nci maddesinin uygulanma tarzı;                          
    Sigortalıların hangi hallerde erken yaşlanmış sayılacakları;                
    Sosyal Sigortalar Kanununun 129 uncu maddesi gereğince kurulan Sosyal Sigor-
ta Yüksek Sağlık Kurulunun, sözü edilen Kanunda belirtilenler dışında kalan ve  
bu Kanunun uygulanması ile ilgili bulunan görevleri ve çalışma şekil ve esasla- 
rı;                                                                             
    Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten  
ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıktığı takdirde o işten ileri  
gelmiş kabul edileceği                                                          
    Hakkındaki esaslar, bu Tüzükte belirtilmiştir.                              

    Madde 2 - Bu Tüzükte geçen "Kurum" deyimi "Sosyal Sigortalar Kurumu" anla-  
mına gelir.                                                                     

    Madde 3 - İş kazasının meydana geldiği veya meslek hastalığının başladığı   
zaman, hizmet akdine göre yapmakta olduğu iş "Sigortalının mesleği" sayılır.    
    Kurum, bu mesleğin tesbitinde sigortalının çalıştığı iş yerinden alınacak   
belgeyi esas tutabileceği gibi, bu hususu kendi yetkili elemanları vasıtasiyle  
inceletmeye ve buna göre karar vermeye yetkilidir.                              

    Madde 4 - Hizmet akdine göre, bu Tüzüğün ikinci Bölümünün, D cetvelinde gös-
terilen mesleklerden birinden fazlasını yapmakta olan sigortalının iş kazası ve-
ya meslek hastalığı yönünden sürekli iş göremezlik durumuna girmesi halinde,    
bunlardan, sürekli iş göremezlik derecesinin en yükseğini vermiş olan meslek    
"sigortalının mesleği" sayılır.                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                               İKİNCİ BÖLÜM                                     
                                                                                
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sonucu Sürekli İş Göremezlik Hallerinin Meslekte  
             Kazanma Gücünü ne Oranda Azaltacağının Tespiti                     
                                                                                

    Madde 5 - İş kazası veya meslek hastalığı sonucu husule gelen arızaların,   
sigortalının mesleğinde kazanma gücünü ne oranda azaltacağı, Tüzüğe ekli A,B,C, 
D ve E cetvellerine göre tespit edilir.                                         
    (Değişik: 31/5/1985 - 85/9529 K.) A cetveli, iş kazalarının neden olduğu    
hastalık ve arızalarla meslek hastalıklarını ve bunların neden olduğu arızaları,
vücuttaki yerlerine göre sınıflandıran ve başlıkları aşağıda gösterilen 14 lis- 
teden teşekkül eder.                                                            
    I - Baş arızaları (kafa kemikleri, nöroloji, nöröşirürji, psikiatri arıza ve
hastalıkları)                                                                   
    II - Göz arızaları                                                          
    III - Kulak arızaları                                                       
    IV - Yüz arızaları                                                          
     V - Boyun arızaları                                                        
    VI - Göğüs hastalıkları                                                     
   VII - Omuz ve kol arızaları                                                  
  VIII - El bileği ve el arızaları                                              
    IX - El parmakları arızaları                                                
     X - Omurga arızaları                                                       
    XI - Karın hastalık ve arızaları,                                           
   XII - Pelvis ve alt ekstremite arızaları                                     
  XIII - Endokrin, metabolizma, kollagen doku, periferik damar hastalıkları, he-
         matolojik ve romotoid hastalıklar                                      
   XIV - Deri arızaları ve yanıklar                                             
                                                                                
    Her listede 3 kolon mevcut olup bunlardan; birinci kolon arızanın sıra numa-
rasını, ikinci kolon arızanın çeşidini, üçüncü kolon arızanın ağırlık ölçüsünü  
gösterir.                                                                       
    (Değişik: 12/11/1978 - 7/16989 K.) B cetveli sigortalının çalıştığı işkolla-
rı ve meslek veya iş çeşidi listelerini içerir.                                 
    Her listede 2 kolon mevcut olup bunlardan; birinci kolon meslek veya iş çe- 
şitlerini, ikinci kolon meslek grup numaralarını gösterir.                      
    C cetveli, sürekli iş görememezlik simgelerini göstermekte olup, A cetveli- 
nin listelerine paralel olarak arızanın vücuttaki yerine göre 14 tabloyu ihtiva 
eder.                                                                           
    Her tablo A cetvelinin 14 listesinden birine tekabül eder ve sol kenardaki  
dikey kolonda arıza sıra numaraları, üstteki yatay kolonda 1 den 52 ye kadar    
meslek grup numaraları ve bunların kesişme noktalarında sürekli iş göremezlik   
simgeleri bulunur.                                                              
    D cetveli, arızaların ağırlık ölçülerine ve sürekli iş göremezlik simgeleri-
ne göre meslekte kazanma gücünün azalma oranını bulmaya yarar. Bu cetvelin sol  
kenarındaki dikey kolon 0 dan 65 e kadar arıza ağırlık ölçülerini üstteki yatay 
kolon A dan R ye kadar arızaların sürekli iş göremezlik simgelerini, bunların   
kesişme noktaları 1 den 100 e kadar meslekte kazanma gücünün azalma oranını gös-
terir.                                                                          
    Bu cetvele göre bulunan oran, 38-39 yaşlarındaki bir sigortalının meslekte  
kazanma gücünün azalma oranıdır.                                                
    E cetveli, D cetveline göre bulunan orana ve sigortalının yaşına göre mes-  
lekte kazanma gücünün azalma oranını tespite yarar.                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Meslekte kazanma gücünün azalma oranının hesabında, sigortalının sürekli iş 
göremezlik halinin raporla tesbit edildiği tarihdeki yaşı esas alınır.          
    Bu cetvelin solundaki dikey kolon 38-39 yaşlara ait meslekte kazanma gücünün
azalma oranını, üstteki yatay kolon 21 den 64 e kadar olan yaşları, bunların    
kesişme noktaları ise meslekte kazanma gücündeki azalmanın yaşlara göre oranla- 
rını gösterir.                                                                  
    (Ek: 12/11/1978 - 7/16989 K.) Ancak sigortalının sağlık durumunda sürekli   
iş göremezlik yönünden bir değişiklik olmuş ise, bu değişikliğin raporla saptan-
dığı tarihteki yaşı esas alınır.                                                

 

 
    Madde 6 - A cetveli listelerinde yazılı arızalardan birinin meslekte kazanma
gücünü ne oranda azaltacağı aşağıdaki şekilde hesaplanır:                       
    a) A cetvelindeki vücudun çeşitli bölgelerine veya sistemlerine göre hazır- 
lanmış olan 14 arıza listesinde sigortalının arızası bulunur. Bu arızanın solun-
daki arıza sıra numarası ile sağındaki arıza ağırlık ölçüsü bir tarafa kaydedi- 
lir.                                                                            
    b) (Değişik: 12/11/1978- 7/16989 K.) B cetveli listelerinde önce sigortalı- 
nın işkolu, sonra bu işkolu içindeki meslek veya iş çeşidi bulunur. Bunun karşı-
sındaki meslek grup numarası da bir yere yazılır.                               
    (Değişik: 12/11/1978-7/16989 K.) Sigortalının meslek veya iş çeşidi bu lis- 
telerde bulunmadığı takdirde meslek veya işinin benzeri veya en yakını esas     
alınır.                                                                         
    Aynı adı taşıyan meslek veya iş çeşidi birden çok iş kolu listesinde yer al-
dığı takdirde, sigortalının çalıştığı iş kolu listesindeki meslek veya iş çeşi- 
di esas alınır.                                                                 
    c) Sürekli iş göremezlik simgesini gösteren C cetvelinin arızaya uygun tab- 
losunun dikey kolonunda yukarıda tespit edilen arıza sıra numarası ile yatay ko-
lonundaki meslek grup numarasının kesiştiği noktadaki sürekli iş göremezlik sim-
gesi bulunarak bir tarafa kaydedilir.                                           
    d) D cetvelinin dikey kolonunda yukarıda tespit edilen arıza ağırlık ölçüsü 
ile yatay kolonundaki meslek simgesinin kesiştiği noktadaki sayı, meslekte ka-  
zanma gücünün azalma oranıdır.                                                  
    e) Tespit edilen bu meslekte kazanma gücü azalmasının sigortalının yaşına   
uygun oranını bulmak için E cetvelinden yararlanılır. Bu cetvelin dikey kolonun-
da bulunan meslekte kazanma gücünün azalma oranı ile üstteki yatay kolonda bulu-
nan sigortalının sürekli iş göremezlik halinin tespiti tarihindeki yaşının ke-  
siştiği yerdeki sayı, bu yaşa uyan sürekli iş göremezlik sebebiyle meslekte ka- 
zanma gücünün azalma oranıdır.                                                  

    Madde 7 - (Değişik birinci fıkra: 12/11/1978-7/16989 K.) A cetveli listele- 
rinde yazılı arızalardan birkaçının bir arada bulunması veya eski bir arızaya   
yenisinin eklenmesi halinde meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağı, Balt- 
hazard formülüne göre aşağıdaki biçimde hesaplanır:                             
    a) Sigortalıdaki arızaların meslekte kazanma gücünü azaltma oranları 6 ncı  
maddeye göre ayrı ayrı tespit edilir.                                           
    b) Bu oranlar, en yükseğinden başlanarak sıraya konur.                      
    c) En yüksek oran, sigortalının çalışma gücünün tümünü gösteren % 100 den   
çıkarılır.                                                                      
    d) Bu çıkarmada kalan miktar, sırada ikinci gelen meslekte kazanma gücü     
azalma oranı ile çarpılır. Çarpıma, en yüksek meslekte kazanma gücü azalma      
oranı eklenir, böylece birinci ve ikinci arızaların meslekte kazanma gücü top-  
lam azalma oranı bulunmuş olur.                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    e) Sigortalının arızası 2 den fazla ise birinci ve ikinci arızaların meslek-
te kazanma gücü toplam azalma oranı birinci sıraya ve üçüncü sıradaki arızanın  
meslekte kazanma gücü azalma oranı ikinci sıraya alınarak yukardaki işlem tek-  
rarlanır.                                                                       

    Madde 8 - (Değişik: 31/5/1985 - 85/9529 K.)                                 
    A cetveli listelerinde ayrı ayrı gösterilen çeşitli arızalar, bu listelerde 
yer alan bir hastalık veya arızanın tabii sonucu iseler, bunlar, ayrı sebeplere 
bağlı arızalar gibi ele alınarak haklarında 7 nci madde hükümlerine göre işlem  
yapılmaz.                                                                       

    Madde 9 - İş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya do- 
ğuştan ileri gelmiş herhangi bir arızası bulunan sigortalının sonradan bir iş   
kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezliğe uğraması halinde mes-
lekte kazanma gücü azalma oranı aşağıdaki şekilde hesaplanır:                   
    a) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılacak veya sayılmayacak 
olaylardan veya doğuştan meydana gelmiş her türlü arızalarının sebep olduğu mes-
lekte kazanma gücü toplam azalma oranı 6 ve 7 nci maddelere göre bulunur.       
    b) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan    
veya doğuştan ileri gelmiş arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü      
toplam azalma oranı, (a) bendinde tespit edilen toplam orandan çıkarılır;       
kalan, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü azalma      
oranıdır.                                                                       
    Ancak, sigortalının işe alınmadan önce mevcut olan veya işe alındıkdan sonra
iş kazası veya meslek hastalığı sonucu olmayarak meydana gelen arızaları, yap-  
makta olduğu işteki kazanma gücüne tesir etmiyorsa bu arızalar kazanma gücü top-
lam azalma oranının hesabında nazara alınmaz.                                   
                                                                                
                                ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                    
                                                                                
    Sigortalıların Hangi Hallerde Çalışma Gücünün en az Üçte İkisini Yitirmiş   
          ve Hangi Hallerde Başka Birinin Sürekli Bakımına Muhtaç Durumda       
                               Sayılacakları                                    
                                                                                
                                                                                

    Madde 10 - (Değişik: 31/5/1985-85/9529 K.)                                  
    Sigortalılık süresi içinde aşağıdaki arızaların meydana gelmesi veya eski ve
çalışmaya engel olmayan bir arızanın aşağıda yazılı seviyelere yükselmesi yahut 
1475 sayılı İş Kanununun 25 inci maddesi hükmü gereğince, bedensel veya ruhsal  
sakatlık derecelerine uygun işlere yerleştirilenlerin, sigortalılık süresi için-
de sakatlıklarının artması veya sakatlıklarına yeni hastalık veya arızaların ek-
lenmesi nedeniyle çalışamayacak duruma geldiklerinin Kurum sağlık tesisleri sağ-
lık kurullarınca belirlenmesi halinde, sigortalılar, çalışma gücünün en az üçte 
ikisini yitirmiş sayılırlar:                                                    
    A - BAŞ ARIZALARI (kafa kemikleri, nöroloji, nöroşirürji, psikiatri arıza   
ve hastalıkları)                                                                
    1 - Sürekli organik ve fonksiyonel bozukluklarla birlikte olan kafatası de- 
fektleri veya kraniyoplasti yapılamayan 25 cm2 den büyük kafatası defektleri    
veya yaralanma sonucu kafatası içinde kalan yabancı cisimlerin neden olduğu nö- 
rolojik ve psişik belirtiler.                                                   
    2 - Trombotik, embolik, subaraknoidal veya intraserebral kanama sonucu mey- 
dana gelmiş konuşma güçlüğü veya yürüme güçlüğü yahut nükse eğilim gösteren mo- 
nopleji, monoparazi, hemipleji, hemiparezi, altern paralizi, paraziler,         
    3 - Değişik etiyolojilere bağlı mikst afaziler (sensoriyel-motris),         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    4 - Vasküler, enfeksiyöz, travmatik, tümoral kökenli iki taraflı, baston    
veya bir araç kullanmaya yahut başkasının bakımına gerek gösteren paraplejiler, 
paraparaziler, diplejiler, kuadroplejiler (sfenkter bozuklukları, nörojenik     
mesane vb.)                                                                     
    5 - Postensefalitik veya arterioskleroza bağlı, arızaları belirgin, günlük  
işlerin güçlükle yapılabilmesine veya hiç yapılamamasına sebep olan parkinson   
hastalığı (paralizi ajitan),                                                    
    6 - Serebrohereditler, herododejeneratif hastalıklar (serebral palsy v.b.), 
    7 - Vasküller, enfeksiyöz zehirlenmeye bağlı, başkasının yardımını gerekti- 
recek denge bozuklukları yapan serebellar hastalıklar,                          
    8 - Menenjit, ensefalit, menengoensefalit gibi beyin zarları veya beyin do- 
kusu enfesiyonu sekelleri sonucu meydana gelen, fonksiyonel bozukluk yapan kafa 
çiftleri arızaları veya hareket sistemi bozuklukları,                           
    9 - Ağır sirengomiyeli, skleroz lateral amiyotrofik (serebroherediter, here-
dodejeneratif omirilik hastalıkları),                                           
    10 - Ağır miyastenia gravis ve miyopatiler (herediter, heredodejenaratif kas
hastalıkları),                                                                  
    11 - Orta veya ağır derecede belirgin, kronik, tekrarlayıcı, yaygın miyelin 
kılıfı hastalıkları (multipl skleroz),                                          
    12 - Ayda birkaç kez gelen, antipileptiklere cevap vermeyen veya zaman zaman
statüs epileptikusla seyreden grandmal epilepsi, zaman zaman genarilize nöbet-  
lerle seyreden jaksoniyen epilepsi veya haftada birkaz kez tekrarlayan, kontrol 
altına alınamayan epilepsi,                                                     
    13 - Klinik, E.M.G. bulgularıyla doğrulanmış sekel poliradikülonevrit radi- 
külit, polinevrit, polinöropatiler,                                             
    14 - Tedaviye rağmen hafif işlerde bile çalışmaya imkan vermeyen psikozlar  
    a) Organik psikozlar (senil demans, kronik alkolik, şizofrenik, affektif    
psiko-manyak-depressif paranoid),                                               
    b) Organik olmayan psikozlar (depressif, eksite tipler, psikojenik parano-  
id),                                                                            
    c) Nörotik bozukluklar veya kişilik bozuklukları,                           
    d) Organik beyin zedelenmesi sonucu meydana gelen ve psikotik olmayan bo-   
zukluklar (frontal lob sendromu, post kontüzyon sendromu),                      
    e) Alkol, morfin, esrar, kokain ve benzerlerine bağlı psikozlar,            
    15 - İdiosi veya embesilite derecesinde oligofreniler (intellijen kotien İQ 
40 a kadar),                                                                    
    16 - Kötü tabiatlı veya ameliyat edilemez iyi tabiatlı beyin tümörleri veya 
kanserleri,                                                                     
    B - GÖZ HASTALIKLARI VE GÖRME ARIZALARI                                     
    17 - Camla düzeltildikten sonra her bir gözün skiaskopik muyeneyle tespit   
edilen 20/100 veya daha az görmesi hali,                                        
    18 - Görüşü bozan, korneada ileri derecede bulanıklığa neden olan, tekrarla-
yan, iki taraflı pterijiumlar,                                                  
    19 - Görüşü bozan, tedavi edilemeyen keratit ve sekelleri veya grefon hasta-
lığı,                                                                           
    20 - Görüşü bozan, kontakt lensten yararlanamayan, iki taraflı keratokonus, 
    21 - Görüşü bozan, tekrarlayan üveitler,                                    
    22 - Görüşü bozan, sık sık tekrarlayan, tedavisi güç retina kanamaları,     
    23 - Her iki göz yuvarlağını hareketsiz kılan ve görüş derecesini bozan or- 
bita travmaları, iltihapları, tümörleri,                                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    24 - Tedavi edilemeyen görüşü az veya çok etkileyen retinopatiler, retina   
         dejeneresansları, makulopatiler.                                       
    25 - Her iki gözde periferik görme alanının 10 dereceye kadar daralması,    
    26 - iki taraflı, sekel halinde, tam pitozis,                               
    27 - Çift görmeye neden olan, sekel halinde, her iki göz kaslarının parali- 
zisi,                                                                           
    C - KULAK-BURUN-BOĞAZ HASTALIK VE ARIZALARI                                 
    28 - Kulak akıntısı veya labirent komplikasyonu sonucu sürekli baş dönmesi  
ve denge bozukluğu (menier sendromu) ile seyreden, işitme cihazıyla ve tedaviyle
sonuç alınamayan işitme kaybı,                                                  
    29 - Kulak sayvanının, dış kulak yolunun, orta kulağın ameliyat edilemeyen  
tümörleri, norinoma ve diğer kulak kanserleri,                                  
    30 - Dil kaybı veya konuşma ve yutmayı zorlaştıran dil harabiyeti,          
    31 - Burun, paranazal sinüsler, çene, ağız ve farenks kanserleri veya ameli-
yat edilemeyen tümörleri,                                                       
    32 - Travmalar, hastalıklar ve tümörler sonucu sürekli kanül takılmasını ge-
rektirir larenks yokluğu,                                                       
    33 - Ses organlarının tedavi edilemeyen ve afoni ve dispneyle birlikte olan 
iki taraflı hastalık, travma ve tümörleri,                                      
     D - SOLUNUM, DOLAŞIM SİSTEMİ HASTALIKLARI VE SİSTEMİK HİPERTANSİYONLAR     
    34 - Göğüs duvarında belirgin biçim bozukluğu yaparak solunum ve dolaşım    
zorluğu yaratan arızalar ve ameliyat sekelleri,                                 
    35 - Etiyolojisi ne olursa olsun, klinik, radyolojik ve laboratuvar bulgu-  
larıyla doğrulanan ve solunum, dolaşım fonksiyonlarını ileri derecede etkileyen,
sağ kalp yetmezliği, pulmoner hipertansiyon ve sağ kalp büyümesi, kronik korpul-
monale, ileri derecede restriktif, obstruktif veya kombine akciğer fonksiyon bo-
zukluklarıyla birlikte olan akciğer dokusunun, bronşların, akciğer zarlarının,  
göğüs kafesinin hastalık ve arızaları,                                          
    36 - Klinik, laboratuvar, radyolojik, E.K.G. bulgularıyla doğrulanan, din-  
lenme halinde veya hafif eforda fonksiyon kısıtlaması yapan iskemik kalp hasta- 
lıkları, kalp kapağı hastalıkları, kalp kasları veya kalp zarı hastalık ve arı- 
zaları,                                                                         
    37 - Klinik, laboratuvar, radyolojik, E.K.G. bulgularıyla doğrulanan, din-  
lenme halinde veya hafif eforda fonksiyon kısıtlamasıyla birlikte olan komissu- 
rotomi, kalp kapağı protezi, kalıcı kalp pili (pasemaker), koroner revaskülari- 
zasyonu, perikardioektomi,                                                      
    38 - Klinik, laboratuvar, E.K.G.  bulgularıyla doğrulanan, geçirilmiş, kalı-
cı miyokart infarktüsü,                                                         
    39 - Etiyolojisi ne olursa olsun, hipertansif ensefalopati, göz dibi bulgu- 
ları, böbrek veya kalp yetersizliğiyle birlikte maksima 250 mm, minima 120 mm.  
nin üstünde olan ve tedavi edilemeyen sistemik hipertansiyonlar,                
    E - KARIN HASTALIK VE ARIZALARI                                             
    40 - Ameliyat edilemeyen, çalışmaya engel iç ve dış fıtıklar veya çapları   
10 cm. den büyük evantrasyonlar,                                                
    41 - Sindirim kanalı hastalıkları                                           
    a) Tedavi edilemeyen, sekel bırakan Crohn hastalığı, kolitis ülseroza, tü-  
berküloz ve kaşeksiler,                                                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    b) Anal inkontinens, sürekli anüs kontrnaturalis,                           
    c) Total kolektomi,                                                         
    d) Karın organlarının işlevlerini yerine getirmelerini önemli derecede en-  
gelleyen ve çeşitli nedenlerle meydana gelmiş peritonitlerin yapışık sekelleri, 
    42 - Karaciğer fonksiyon testlerini ileri derecede bozan, kronik, aktif (ag-
ressif) hepatitler,                                                             
    43 - Değişik etiyolojili, tam teşekkül etmiş karaciğer sirozları,           
    44 - Karaciğer ve pankreas kanserleri ve ameliyat edilemeyen tümörleri,     
    45 - Böbrek fonksiyonlarını % 30 - % 60 bozan, cerrahi ve tıbbi tedavilerle 
kontrol altına alınamayan veya böbrek fonksiyonlarını % 60 - % 90 bozan ve tıbbi
tedaviye cevap vermeyen böbrek hastalıkları (nefropatiler),                     
    46 - Hemodiyalizi gerektirir böbrek hastalıkları,                           
    47 - Böbrek nakline rağmen böbrek fonksiyon bozuklukları,                   
    48 - İyileşmeyen üriner sistem tüberkülozları,                              
    49 - Üreterosigmeidostomi, üreterokutaneustomi, postoperatif sürekli üriner 
fistüller, inkontinanslar, ekstrofolia vezikalis, total epispadias, hipospadias,
    50 - Sürekli sistostomi ve sonda kullanmayı gerektiren üretra darlıkları,   
    51 - Üriner sistem kanserleri ve ameliyat edilemeyen tümörleri,             
    52 - Penis ve testislerin beraber yokluğu, idrarın sürekli akması,          
                                                                                
    F - HAREKET SİSTEMİNDEKİ KEMİK, KAS, EKLEM HASTALIK VE ARIZALARI            
                                                                                
    53 - Kürek kemiğinin sabit hale gelmesine neden olan iki taraflı omuz eklem 
ankilozu,                                                                       
    54 - Omuz yokluğuna neden olan tek veya iki taraflı kemik kaybı,            
    55 - Kolun bilekle omuz arasından kesilmesi (amputasyonu), kolun tek veya   
iki taraflı torasik amputasyonu iki bileğin kesilmesi (amputasyonu),            
    56 - Humerusun iki taraflı omuz yakınından psödoartrozu veya ön kol her iki 
kemiğinin psödoartrozu (yalancı eklemleri),                                     
    57 - Tüm belirtileriyle iki taraflı Volkman kontraktürü,                    
    58 - Her iki elin başparmağı dahil olmak üzere sekiz parmağın kesilmesi (am-
putasyonu),                                                                     
    59 - Omurganın hareketlerini ileri derecede kısıtlayan hastalıklar (ankiloz-
lar) ve travma sekelleri,                                                       
    60 - Cerrahi ve tıbbi tedavinin sonuç vermediği, norolojik belirtilerle bir-
likte E.M.G. ile tespit edilen bel fıtıkları disk kaymaları, şekil bozukluğu    
yapmış kronik artiritler, spondiloartiritler,                                   
    61 - Kalça ekleminin iki taraflı tam ankilozu,                              
    62 - Tek taraflı bile olsa kalça ekleminin dezartikulasyonu, uyluk kemiğinin
alttan tek taraflı 2/3 ünün veya iki taraflı 1/3 ünün kesilmesi (amputasyonu),  
    63 - İki bacağın alttan en az 1/3 ünün kesilmesi (amputasyonu),             
    64 - Her iki diz ekleminin 20 dereceden yukarı fleksiyon halinde ankilozu,  
    65 - Yassı ve uzun kemiklerin ve omurganın her çeşit aktif, akıntılı osteid-
leri,                                                                           
                                                                                
    G - İÇ SALGI HASTALIKLARI (endokrin)                                        
                                                                                
    66 - Cerrahi veya tıbbi tedavinin sonuç vermediği hipotalamik hastalıklar   
(diabetes insipitus, anosmi, görme bozuklukları, mental retardasyonla birlikte  
hipotalamusun gelişimsel bozuklukları),                                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    67 - Genel hipofiz yetersizliğine, gelişme hormonu (STH) fazlalığına (akro- 
megali, gigantizm) veya yetersizliğine (hipofizernanizm) bağlı hastalık veya    
komplikasyonlar veya hastalığa eşlik eden arızalar (anosmi, görme bozukluğu,    
mental retardasyon),                                                            
    68 - Cerrahi ve tıbbi tedaviden yararlanamayan hipotiroidi veya hiperparati-
roidi hastalıkları, paratiroid ve tiroidin yaygın karsinomları,                 
    69 - Tedavi edilemeyen böbrek üstü bezi karsinomları ve hiperaldosteronizm  
ve feokromasitoma,                                                              
    70 - Şeker hastalığı (diabetes mellitus)                                    
    a) Organlarda arızalara ve fonksiyon bozukluklarına neden olan ve tedaviyle 
düzeltilemiyen şeker hastalıkları (tip II diabetes mellitus),                   
    b) Tedaviye rağmen açlık kan şekerinin sürekli olarak 200 mg. ın üstünde    
seyrettiği ve organlarda harabiyete neden olan şeker hastalıkları (tip I diabe- 
tes mellitus),                                                                  
    H - METABOLİZMA HASTALIKLARI                                                
    71 - Tedavi edilemiyen osteomalasi,                                         
    72 - Tedaviye rağmen eklemlerde şekil bozukluğuna (deformite), hareket kı-  
sıtlanmasına, böbrek yetersizliğine neden olan gut hastalığı,                   
    73 - Tip 2-3 osteogenezis imperfekta,                                       
    74 - Porfiria (eritropoetik)                                                
                                                                                
     K  - HEMATOLOJİK HASTALIK VE ARIZALAR                                      
    75 - Aplastik, miyelofitizik, orak hücreli anemiler, thalassamia major, pa- 
roksismal nokturnal hemoglobinuri,                                              
    76 - Tedavi edilemeyen lösemiler,                                           
    77 - Polisitemia vera,                                                      
    78 - Werlhof hastalığı (idiopatik trombositopenik purpura),                 
    79 - Von Willebrand hastalığı (psödohemofili),                              
    80 - Pıhtılaşma faktör aktivitesi % 1 den az olan hemofililer,              
    81 - Sistemik intravasküler koagulasyon,                                    
    82 - Ağır zincir hastalıkları (makroglobilinemia, multipl miyolama),        
    83 - Kötü tabiatlı lenfoma, sarkomlar,                                      
    84 - III ve IV üncü evredeki Hodgkin,                                       
                                                                                
     L - RUMATOLOJİ                                                             
                                                                                
    85 - Ağır, ileri derecede ankiloz ve hareket kısıtlanmasına neden olan veya 
yatağa veya tekerlekli iskemleye bağımlı kılan romatizmal hastalıklar,          
                                                                                
     M - KOLLAGEN DOKU HASTALIKLARI                                             
                                                                                
    86 - Wegener hastalığı (nekrotizan granilomatoz),                           
    87 - Sistemik lupus eritematodes vb.,                                       
                                                                                
     N - DAMAR HASTALIKLARI                                                     
                                                                                
    88 - Ağır dolaşım bozukluklarına veya trofik zararlara yol açan, cerrahi ve 
tıbbi tedaviden yarar görmeyen, çalışmayı etkileyen, iltihabi, dejeneratif ve   
fonksiyonel arter, ven damar ve lenf hastalıkları, büyük damarların, periferik  
damar-                                                                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
ların ağır, tıkayıcı arter hastalıkları, anevrizmaları, arterio-venöz fistülle- 
ri, venöz yetmezlik, posttrombotik sendrom vb, ven hastalıkları, ağır lenf ödemi
sonucu meydana gelen elefantiyazisler,                                          
    O - DERİ HASTALIKLARI VE ARIZALARI                                          
   89 - Vücudun % 50 sinden fazlasını kaplayan ve artropatik şekil gösteren ağır
sedef hastalığı(psoriazis),                                                     
   90 - İnfiltratif ve tümoral mucoid funguides,                                
   91 - Ağır kronik evrede pemfigus,                                            
   92 - Mutulasyon evresinde cüzzam (lepra)                                     
   93 - Ağır kokulu ve çirkin görünüşlü hale dönüşen icthiosis,                 
   94 - Yaygın ve ilerleyici meleda hastalığı,                                  
   95 - Tabanda geniş alan kaplayan hiperkeratoz ( verru-kallus),               
   96 - VÜcudun en az %20 sini kaplayan skleroderma,                            
   97 - Yukarıda tespit edilen hastalık ve arızalar dışında kaldığı halde, teda-
vi edilemeyen ve çalışma imkanını ortadan kaldıran bir veya birkaç hastalık veya
arıza.                                                                          
    Yukarıda sayılmadığı halde, Tüzüğe ekli A cetvelinin listelerinde yer alan  
ve arıza ağırlık ölçüsü 57 olan hastalık ve arızaların meydana geldiği, meslek  
grup numarası 1 olan sigortalılar, C cetvelindeki sürekli iş göremezlik simgesi-
nin A olması şartıyla çalışma gücünün 2/3 ünü yitirmiş sayılırlar.