Endeksler
                                                                                
            PAMUKLARIN ÇIRÇIRLANMA-PRESELENME VE DEPOLANMASININ                 
                       DENETİMİNE DAİR TÜZÜK                                    
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi:  18.4.1972, No: 7/4331                    
    Dayandığı Kanunun Tarihi        :  10.6.1930, No: 1705                      
    Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi :   9.5.1972, No: 14182                     
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi   :  5,  Cildi: 11,  S. 2213                  
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                             Genel hükümler                                     
                                                                                

    Madde 1 - Pamuk çırçır - prese ve linter fabrikaları ve depoları ile bura-  
lardaki çalışmaların denetimi bu Tüzük hükümlerine tabidir.                     

    Madde 2 - Bu Tüzük hükümlerine göre yapılacak denetim işleri Ticaret Bakan- 
lığı tarafından görülür.                                                        

    Madde 3 - A) Çırçırlama:                                                    
    1 - Çiğitli (Kütlü) pamuğun elyafının çekirdeğinden (Çiğidinden) ayrılması, 
    2 - Linter pamuğunun çekirdek üzerinden sıyrılması,                         
işlemine denir.                                                                 
    B)  Preseleme:                                                              
    1 - Lif (Mahlıç) pamuğun,                                                   
    2 - Linter pamuğunun,                                                       
    3 - İplik yapımı ve çırçırlama sırasında meydana gelen pamuk lifi döküntü-  
lerinin,                                                                        
prese makinalarında balya haline getirilmesi işlemine denir.                    
    Balyaların, yüksek basınçlı preselerde küçültülmesi işi preseleme sayılmaz. 
    C) Depolama:                                                                
    1 - Çiğitli pamukların,                                                     
    2 - Lif pamukların,                                                         
    3 - Linter pamuklarının,                                                    
    4 - Lif döküntüsü pamukların,                                               
balyalı, balyasız veya hararlı olarak fabrika depolarında korunması işidir.     

    Madde 4 - Pamuk çırçır - prese fabrikası işletenler, çırçırlamanın devamı   
süresince; pamuk tasnifinden anlayan, ortaokulu bitirmiş en az bir pamuk ustası 
ile çırçır makinalarının pamuğun vasıflarını bozmayacak şekilde çalışmasını     
sağlayacak yeterlikte, ilkokulu bitirmiş, en az bir çırçır ustası çalıştırmak   
zorundadırlar.                                                                  
                                                                                
                                                                                
    Yeterlik belgeleri; pamuk ustalarına Ticaret Bakanlığınca, çırçır ustala-   
rına Tarım Bakanlığınca verilir.                                                

    Madde 5 - Pamuk çırçır - prese fabrikaları ile linter ve prese fabrikaları  
işletenler, Ticaret Bakanlığınca tespit edilen her kontrol mevsiminde ve işlet- 
meye başlamadan en az bir hafta önce, Pamukların Kontroluna Dair Tüzüğün 3 üncü 
maddesi hükmüne göre bağlı bulundukları pamuk kontrol merkezine, örneği Ticaret 
Bakanlığınca saptanacak bir bildirgeyle, çalışmaya başlıyacaklarını bildirirler.
    Çalışma dönemi içinde meydana gelen değişiklikler ile çalışma döneminin sona
erdiği tarih kontrol merkezine ayrıca bildirilir.                               
                                                                                
                             İKİNCİ BÖLÜM                                       
                              Çırçırlama                                        
                                                                                

    Madde 6 - Çiğitli pamuğun çırçırlandığı yerlerde çırçır ve prese makinala-  
rının birlikte bulundurulması zorunludur. Bu yerlere çırçır - prese fabrikaları 
denir.                                                                          
    Ancak, 3 ten az tek toplu rollergin çırçır makinası bulunan yerler çırçır - 
prese fabrikası sayılmaz ve bu gibi yerlerde prese makinası  bulundurmak zorun- 
luğu yoktur.                                                                    
    Linter pamuğunun çırçırlanması için kurulan fabrikalara linter fabrikası    
denir. Linter fabrikalarında en az bir adet testereli linter (Lintergin) maki-  
nası ile en az bir adet prese makinası bulunur.                                 
    İplik yapımı veya çırçırlama sırasında meydana gelen - pamuk lifi döküntü-  
lerini, tip dışı pamuklardan avaryalı, kuşbaşı pamuklarla benzeri pamukları     
preselemek üzere, yalnız prese makinalarından meydana gelen prese fabrikaları   
kurulabilir. Prese fabrikalarında lif (mahlıç) pamuklar preselenemez.           

    Madde 7 - Bakanlar Kurulu, bir bölgede, üretilen pamukların gruplarına göre,
hangi cins çırçır makinalarının kullanılabileceğini, Tarım ve Sanayi Odalarının 
mütalaasını da almak suretiyle tespit eder.                                     
    Bu kararın hangi tarihte yürürlüğe gireceği kararda belirtilir.             

    Madde 8 - Pamuk çırçır - prese fabrikalarında; makinalara pamuk sevk aspira-
törü ve rutubet ölçme aleti ile pamuğu temizleyici, rutubetlendirici, kurutucu  
ve pamuğun iyi çırçırlanmasını ve işlenmesini temin edecek yedirici cihazlardan 
veya bunların benzerlerinden gerekli görülenlerin bulundurulması hakkında, Tarım
Bakanlığı ile Ticaret, Sanayi ve Tarım Odalarının mütalaalarını da almak sure-  
tiyle bir karar almaya, Ticaret Bakanlığı yetkilidir.                           
    Bu kararın hangi tarihte yürürlüğe gireceği kararda belirtilir.             

    Madde 9 - Aynı fabrikada rollergin, sawgin ve lintergin makinalarının bulun-
ması halinde, cinslerine göre, makinalarla preselerinin                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
fabrikanın ayrı binalarında veya aynı binanın ayrılmış bölümlerinde bulundurul- 
ması zorunludur.                                                                

    Madde 10 - Çırçırlama yerlerinde, tabanların, pamuklara yabancı madde karış-
masını ve kirlenmeyi önleyecek nitelikte tahta, beton veya benzeri maddeden ya- 
pılması zorunludur.                                                             

    Madde 11 - Çekirdek kıran veya kaçıran, elyaf kesen, ondüle, neps veya sicim
yapan çırçır makinalarının çalıştırılması yasaktır.                             

    Madde 12 - Grup, sınıf ve tipleri farklı olan pamukların, çırçır makinaları 
ayrı dahi olsa, aynı bölümde, aynı zamanda ve bir arada, çırçırlanmaları yasak- 
tır.                                                                            

    Madde 13 - Çırçırlanmış pamukların, prese yerine, kirlenmeden ve içlerine   
yabancı madde karışmadan götürülmesi zorunludur.                                
                                                                                
                               ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                     
                                Preseleme                                       
                                                                                

    Madde 14 - Preseleme yerlerinde tabanların, beton veya benzeri maddeden ya- 
pılmış olması ve pamuklarla balyaların kirlenmelerini önleyecek şekilde temiz   
tutulması zorunludur.                                                           

    Madde 15 - Preselenme sırasında prese kasalarına su verilerek pamukların    
ıslatılması yasaktır. Preselemede damper kullanılması zorunludur.               

    Madde 16 - Prese makinalarının kasa boyutları ile basınçlarının tespitine   
Ticaret Bakanlığı yetkilidir. Bu hususta alınacak karar yayımından 2 yıl sonra  
yürürlüğe girer.                                                                
                                                                                
                              DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                    
                                 Depolama                                       
                                                                                

    Madde 17  - Çiğitli ve preseli pamukların kapalı depolarda veya sundurma-   
larda korunması zorunludur.                                                     
    Depoların ve sundurmaların büyüklüğü, Ticaret Bakanlığınca, fabrikaların    
işleme gücüne göre, tespit ve ilan olunur.                                      

    Madde 18 - Kapalı depoların tabanlarının pamuklara yabancı madde karışmasını
ve kirlenmeyi önleyecek ve rutubeti geçirmeyecek ve duvarları ile çatısının pa- 
muğu her türlü hava etkisinden koruyacak şekil ve nitelikte yapılmış olması     
şarttır.                                                                        

    Madde 19 - Sundurma tabanlarının yerden en az 25 cm. yüksekte beton veya    
aralıksız taş döşeli, çatılarının su geçirmeyecek nitelikte, çatı kenarlarının  
tabandan en az bir metre taşkın olması şarttır.                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 20 - Fabrika avlularının su toplanmasına ve çamura engel olacak şekil-
de beton veya aralıksız taş döşeli olması şarttır.                              

    Madde 21 - Çiğitli pamukların depolanmasında; çeşitli grup, sınıf ve tipler-
deki pamukların karışmasını, niteliklerinin bozulmasını, fazla basınç altında   
bulunmasını önleyecek ve bunların yeterince havalanmasını sağlayacak tedbirlerin
alınması zorunludur.                                                            
                                                                                
                                BEŞİNCİ BÖLÜM                                   
                          Denetim şekil ve sonuçları                            
                                                                                

    Madde 22 - Pamuk çırçır - prese fabrikaları, depoları ve buralardaki çalış- 
malar, bağlı bulundukları pamuk kontrol merkezince, bir merkeze bağlı olmayanlar
ise, Ticaret Bakanlığınca görevlendirilecek pamuk eksperleri tarafından, doğru- 
dan doğruya veya ihbar üzerine, iş saatlerinde denetlenebilir.                  

    Madde 23 - Fabrika işletenler veya temsilcileri, denetimi yapanlara fabri-  
kayı ve depolarını göstermek ve istenilen bilgiyi vermek zorundadırlar.         

    Madde 24 - Denetim sonucunda eksperler tarafından bir rapor düzenlenir ve   
bir örneği denetlenen fabrikayı işletenlere gönderilir. Bu raporlar, istendiğin-
de gösterilmek üzere, düzenli bir şekilde saklanır.                             

    Madde 25 - Tüzüğe aykırı haller görüldüğü takdirde, durum, denetimle görevli
eksper tarafından bu konudaki görüşünüde belirten bir tutanak ile tespit edilir.
Tutanaklar 5 nüsha olarak düzenlenir. Fabrikayı işletenler veya temsilcileri,   
itirazları yoksa, tutanağı imzalamak, varsa, itirazlarını tutanağa yazıp imza   
etmek zorundadırlar. İlgililerin tutanağı imza etmemeleri veya hazır bulunmama- 
ları halinde, durum, tutanakta açıklanarak görevliler ile üçüncü kişiler tara-  
fından imzalanır. Tutanağın bir nüshası fabrikayı işletenlere veya temsilcile-  
rine verilir.                                                                   

    Madde 26 - Denetim sonucunda 25 inci maddeye göre düzenlenen tutanak, fab-  
rikada işlenen veya depolanan pamukların zarar gördüğüne ilişkin ise, ilgililer 
tutanağa itiraz edebilirler. Bu takdirde eksper, bu pamuklardan yeteri kadar    
numune alarak, fabrikayı işleten veya temsilcisi ile birlikte mühürler. Numune- 
ler, Pamukların Kontroluna Dair Tüzüğün 36 ncı maddesi gereğince kurulmuş bulu- 
nan Hakem Kuruluna gönderilir. Hakem Kurulunca numunelerin incelenmesi sonucu   
verilen karara eksper uyduğu takdirde karar gereğince işlem yapılır. Eksper bu  
karara uymadığı takdirde incelenmiş bulunan pamuk numuneleri Hakem Kurulu ile   
eksper tarafından birlikte mühürlenerek Pamukların Kontroluna Dair Tüzüğün 37   
nci maddesinde ya-                                                              
                                                                                
                                                                                
zılı Yüksek Hakem Kuruluna gönderilir, Yüksek Hakem Kurulunun kararına göre iş- 
lem yapılır.                                                                    

    Madde 27 - Yukardaki maddelerde sözü edilen tutanağın bir nüshası, tutanak  
pamukların zarar gördüğüne ilişkin değilse veya bu hususa ilişkin olup itiraz   
edilmemişse doğrudan doğruya, pamukların zarar gördüğüne ilişkin olup itiraz    
edilmişse hakem kurulları kararları sonucuna göre, 1705 ve 3018 sayılı Kanunlar 
gereğince takibat yapılmak üzere, kontrol merkezince, Cumhuriyet Savcılığına    
verilir; bir nüshası da Ticaret Bakanlığına gönderilir.                         

    Geçici Madde 1 - Bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihte pamuk çırcır - prese  
fabrikalarında çalışmakta olan pamuk ve çırçır ustalarının kazanılmış hakları   
saklıdır.                                                                       
    Ustalar, bu hususu belirten belgeyi almak için, Tüzüğün yürürlüğe girdiği   
tarihi kovalayan 9 ay içinde, Tarım veya Ticaret Bakanlığına başvurmak ve anılan
bakanlıklar da bu konudaki istekleri 1 ay içinde sonuçlandırmak zorundadırlar.  

    Geçici Madde 2 - Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihi kovalayan 5 yıl içinde,   
halen mevcut pamuk çırçır-prese fabrikalarındaki depolar, Tüzük hükümlerine uy- 
gun hale getirilir veya buralarda Tüzük hükümlerine uygun yeni depolar yapılır. 
Bu süre içinde, çiğitli ve preseli pamuklar hararlar içinde sundurmalarda veya  
altları ızgaralı ve üstleri su geçirmeyen örtülerle örtülmek suretiyle avlularda
muhafaza edilebilir.                                                            

    Geçici Madde 3 - Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihi kovalayan 5 yıl içinde,   
halen mevcut pamuk çırçır-prese fabrikalarında, pamukların çırçırlandığı yerle- 
rin tabanları, 10 uncu madde hükümlerine uygun hale getirilir.                  

    Geçici Madde 4- Bu Tüzükteki süreleri uzatmaya, Ticaret Bakanlığının tekli- 
fi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir.                                          

    Geçici Madde 5 - (Ek: 16.5.1974 - 7/8278 K.)                                
    15 inci maddede öngörülen preselenmede damper kullanılması zorunluluğu      
1 Ağustos 1975 tarihine kadar ertelenmiştir.                                    

    Madde 28 - 10 Haziran 1930 tarihli ve 1705 sayılı Kanun ile bu Kanuna ek    
3018 sayılı Kanuna dayanılarak düzenlenen ve Danıştayca incelenen bu Tüzük      
hükümleri, Resmi Gazete ile yayımı tarihinden 6 ay sonra gelen ilk Ağustos ayı- 
nın birinci günü yürürlüğe girer,                                               

    Madde 29 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    18.4.1972 TARİH ve 7/4331 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE YÜRÜRLÜĞE       
    KONULAN TÜZÜĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN TÜZÜKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ          
    TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE                                                
                                                                                
--------------------------------------------------------------------------------
                                                                                
                     Ek ve Değişiklik Getiren Tüzüğü                            
                       Yürürlüğe Koyan Kararnamenin                             
                                                                                
--------------------------------------------------------------------------------
                                                                                
Tarihi           Numarası          Farklı Tarihte                  Yürürlüğe    
                                  Yürürlüğe Giren                 Giriş Tarihi  
                                     Maddeleri                                  
--------------------------------------------------------------------------------
                                                                                
16.5.1974         7/8278                 -                          5.6.1974    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    18.4.1972 TARİH ve 7/4331 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE YÜRÜRLÜĞE       
    KONULAN TÜZÜĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN TÜZÜKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ          
    TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE                                                
                                                                                
--------------------------------------------------------------------------------
                                                                                
                     Ek ve Değişiklik Getiren Tüzüğü                            
                       Yürürlüğe Koyan Kararnamenin                             
                                                                                
--------------------------------------------------------------------------------
                                                                                
Tarihi           Numarası          Farklı Tarihte                  Yürürlüğe    
                                  Yürürlüğe Giren                 Giriş Tarihi  
                                     Maddeleri                                  
--------------------------------------------------------------------------------