Endeksler
                                                                                
                        DEVLET TEKELİ DIŞINDA İŞLETİLECEK                       
                            TUZLALAR HAKKINDA TÜZÜK                             
                                                                                
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi   : 4.8.1975, No: 7/10433                  
    Dayandığı Kanunun Tarihi           : 11.12.1936, No :3078                   
    Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi   : 11.9.1975, No :15353                   
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi      . 5,  Cildi: 14, S.3188                  
                                                                                
                                                                                
                                  BİRİNCİ BÖLÜM                                 
                                                                                
    Kapsam, tuzlaların açılma biçim ve şartları :                               
    Kapsam                                                                      
                                                                                

    Madde 1 - Devlet tekeli dışında işletilecek tuzlalar hakkında bu Tüzük hü-  
kümleri uygulanır.                                                              
                                                                                
    İşletme izni alabilecek olanlar                                             

    Madde 2 - Gerçek veya tüzel kişilere, yabancı ülkelere tuz ihraç edilmek ve-
ya kimyasal maddeler üretiminde ilk madde olarak kendi ihtiyaçlarından kullanıl-
mak ve başkasına satış yapılmamak şartıyla hiç işletilmemiş veya işletilmesin-  
den vazgeçilmiş tuzlaların Devlet Tekeli dışında işletilmesi için Bakanlar Kuru-
lunca izin verilebilir.                                                         
                                                                                
    Başvurma :                                                                  

    Madde 3 - İşletme izni için Gümrük ve Tekel Bakanlığına bir dilekçe ile baş-
vurulması gereklidir. Bu dilekçeye, başvuranın açık kimliği ve adresi, işletme  
izni istenilen yerin bağlı bulunduğu il, ilçe bucak ve köyün adları alanın sı-  
nırları ile tuzlanın hangi amaçla işletileceği yazılır ve aşağıdaki belgeler    
eklenir.                                                                        
                                                                                
    I - Tekel İdaresince hiç işletilmemiş tuzlalar için;                        
                                                                                
    a) İşletme izni istenilen yerin konumunu sınırlarını ve alanını gösteren    
1/5000 ölçeğinde 3 kroki (bu krokilerde kuzey yönü, ölçek ve değişmez noktalar  
ile alanın sınırları ve değişmez noktalardan birinin en yakın köy, kasaba veya  
kente olan uzaklığı gösterilecektir.)                                           
    b) Tuzlada kurulacak tesislerin ayrıntılı ve 1/1000 ölçekli 3 nüsha planı,  
    c) Üretim için gerekli tesis, aygıt ve makinaların sayı, nitelik ve amaçları
ile bunların kullanılacağı yerleri gösterir 3 nüsha işletme şeması,             
    d) Tuzlanın ve sınai işletmenin yıllık üretim kapasitesi ile işletmede uygu-
lanacak üretim yöntem ve biçimini gösterir 3 nüsha açıklama,                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    II- Tekel İdaresince İşletilmesinden vazgeçilmiş tuzlalar için;             
                                                                                
    a)  (1) Numaralı bentte yazılı belgeler,                                    
    b)  Varsa buradaki tesislerin yerlerini, niteliklerini gösteren 1/1000 öl-  
çekli bir kroki ve plan.                                                        
                                                                                
    İnceleme :                                                                  

    Madde 4 - Başvurma, yöntemine uygun bulunduğu takdirde, dilekçeye ekli bel- 
gelerin, ilişkin oldukları hususlara uyup uymadıkları ve uygulama imkanları Te- 
kel Genel Müdürlüğünce yerinde incelettirilir.                                  
    İnceleme sonuçlarına ilişkin raporlar en kısa süre içinde 3 nüsha olarak Te-
kel Genel Müdürlüğüne verilir.                                                  
     Genel Müdürlük, raporların dilekçe ve eklerinin ikişer nüshasını, işletme  
izni hakkındaki düşüncesiyle birlikte en geç 15 gün içinde Gümrük ve Tekel Ba-  
kanlığına gönderir.                                                             
    Gümrük ve Tekel Bakanlığı, istemi uygun bulursa, Bakanlar Kurulu kararı     
alınmak üzere, durumu, düşüncesiyle birlikte Başbakanlığa bildirir.             
                                                                                
    Kaya tuzlalarında arama izni                                                

    Madde 5 - Hiç işletilmemiş kaya tuzlalarını işletmek için yapılan başvurma, 
yöntemine uygun bulunduğu takdirde, Gümrük ve Tekel Bakanlığınca dilekçe sahibi-
ne o alan için en çok 2 yıl süreyle arama izni verilir.                         
    Bu başvurmalarda 3. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde yazılı krokinin
eklenmesi yeterlidir.                                                           
    İşletme İzni, en geç bu sürenin son gününe kadar 3. maddede belirtilen diğer
belgeler tamamlanmak suretiyle Gümrük ve Tekel Bakanlığına verilecek bir dilekçe
ile istenir. Bu dilekçe ve arama süresinde üretilen tuzlar hakkında bu Tüzük    
hükümlerine göre işlem yapılır.                                                 
                                                                                
    Başvuranın birden çok olması :                                              

    Madde 6 - Aynı tuzla için birden çok başvurma varsa, işletme izni, fenni ve 
ekonomik gereklere en uygun tesisi yapmayı ve en yüksek üretimde bulunmayı üst- 
lenenlere verilir.                                                              
    Tuz kimyasal maddeler üretiminde kullanmak amacıyla tuzla işletecekler için 
başvurma sırasına bakılır.                                                      
                                                                                
    Bildirim:                                                                   

    Madde 7 - İşletme isteğinin yetkili merciler tarafından kabul veya reddine  
ilişkin kararlar, başvurana yazılı olarak bildirilir.                           
                                                                                
    Sözleşme ve tesis yükümlülüğü :                                             

    Madde 8 - Kendisine işletme izni verileceği bildirilen dilekçe sahibi,      
bildirim gününden itibaren en geç bir ay içinde bu hususta dü-                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
zenlenen sözleşmeyi , imzalamak ve imza gününden itibaren de en geç 3 yıl içinde
tesisleri tamamlamak zorundadır.                                                
                                                                                
    İşletme izninin süresi :                                                    
                                                                                

    Madde 9 - İşletme izni 15 yıl için verilir. Ancak, Gümrük ve Tekel Bakanlı- 
ğının önerisi ile bu süre Bakanlar Kurulu kararıyla bir 15 yıl daha uzatılabile-
ceği gibi, 30 yıllık sürenin de uygun görülecek sürelerle uzatılmasına aynı yol-
la karar verilebilir.                                                           
                                                                                
    İşletme izni verilmeyecek haller :                                          
                                                                                

    Madde 10 - Aşağıda yazılı hallerde tuzla işletme izni verilmez :            
    a) İşletilmek istenen tuzlanın Tekel İdaresi veya bu Tüzük" gereğince işle- 
tilen tuzlalara yakınlığı nedeniyle işletilmesinde idari veya teknik sakınca bu-
lunması,                                                                        
    b) Tuzlanın yıllık üretim kapasitesinin 1000 (bin) tondan aşağı olması,     
    c) Tuzla yeri ile ihraç limanı veya merkezi arasındaki ulaşım koşullarının  
fiat bakımından ihracata elverişli olmaması,                                    
    Ancak, (b) ve (c) bentlerindeki hususlar tuzdan kimyasal maddeler üretimi   
için tuzla işleteceklerde aranmaz.                                              
                                                                                
    Tuzla alanının tespiti :                                                    
                                                                                

    Madde 11  - İşletilmek istenilen tuzla alanı, teşebbüs veya sınai işletmenin
yıllık üretim kapasitesine ve teknik icaplarına göre tespit edilir.             
                                                                                
    İşletme izninin devri :                                                     
                                                                                

    Madde 12 - Tuzla işletme izni, Bakanlar Kurulunun onayı ile ve aynı koşul-  
larla başkasına devredilebilir.                                                 
    İşletme iznine bağlanan tuzlalar hiçbir şekilde başkasına kiraya verilemez. 
                                                                                
    İşletme alanındaki tesisler ve taşınmaz mallar.                             
                                                                                

    Madde 13 - İşletme izninin sona ermesi, geri alınması veya işletmeden vazge-
çilmesi hallerinde, işletmede mevcut ve yalnız tuz üretimi ile doğrudan doğruya 
igili bulunan havuz, tava, kanal ve set gibi tesislerle bütün aygıt ve makinalar
ve tuz üretimi ile ilgili bulunsun bulunmasın tuzla alanındaki bütün taşınmaz   
mallar bedelsiz olarak devlete kalır.                                           
                                                                                
                                   İKİNCİ BÖLÜM                                 
                                                                                
    Hesap ve işlemlerin denetim yöntemi :                                       
                                                                                
    Bildirim yükümlülüğü  :                                                     
                                                                                

    Madde 14 - Yabancı ülkelere tuz ihracı amacıyla deniz ve göl tuzlası işle-  
tenler, üretime başlandığını her yıl işe başlama, üretime                       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
son verildiğini ve üretilen tuz miktarlarını işe son verme tarihinden itibaren  
en geç bir ay içinde Tekel Genel Müdürlüğüne yazı ile bildirmek ve üretimlerini 
ölçülebilecek şekilde yığmak zorundadırlar.                                     
    Aynı amaçla kaya veya kaynak tuzlası işletenler, üretime başladıklarını Te- 
kel Genel Müdürlüğüne yukarıdaki fıkrada yazılı süre içinde haber vermekle bir- 
likte bir önceki ayın üretim miktarlarını da en geç ertesi ayın onbeşine kadar  
yazılı olarak bildirirler.                                                      
    Bir yıl içinde üretilen tuzlar, diğer yıllarda üretilen tuzlarla; ölçülmüş  
tuzlar, ölçülmemiş tuzlarla karıştırılamaz.                                     
    Kimyasal madde üretimi için tuzla işletenler, onbeş gün önce üretime başlı- 
yacaklarını Tekel Genel Müdürlüğüne bildirmek zorundadırlar.                    
                                                                                
    Defter tutma :                                                              
                                                                                

    Madde 15 - Devlet tekeli dışında tuz üretenler, noterce onaylı bir defter   
tutarak aşağıdaki bilgileri günü gününe kaydetmek zorundadırlar:                
    I - Yabancı ülkelere ihraç amacıyla tuzla işletenler;                       
    a) Kaya ve kaynak tuzlalarında günlük, deniz ve göl tuzlaların da ise yığın-
ların numaraları da gösterilmek suretiyle yıllık üretim miktarları,             
    b) İhraç taşıtlarına yükleme yapan tuzlalarda, taşıtların cinsi, adı tabii- 
yeti, tonajı ve yüklenen tuz miktarları ile tuzun gönderildiği ülke,            
    c) İhraç taşıtlarına doğrudan yükleme yapamıyan tuzlalarda ihraç limanına   
veya merkezine taşımada kullanılacak araçların cinsi, sayısı, varsa plaka numa- 
raları, yüklenen tuz miktarı, gönderileceği yer ve gönderme faturasının tarih ve
numarası,                                                                       
    II - Tuzu kimyasal madde üretiminde kullanmak üzere tuzla işletenler;       
    Üretim tekniğine göre, üretilen ve tüketilen günlük tuz miktarı veya tuzlu  
su hacmiyle bome derecesi ve elde edilen kimyasal maddelerin cins ve miktarları.
    Ayrıca bu bilgiler, aylık toplamlar halinde bir sonraki ayın en geç onbeşine
kadar Tekel Genel Müdürlüğüne bildirilir.                                       
                                                                                
    Defter ve belgelerin saklanması :                                           
                                                                                

    Madde 16 - Yukarıdaki maddede sözü edilen defter ve belgelerin ilişkin ol-  
dukları yılın sonundan itibaren 5 yıl süreyle saklanması zorunludur.            
    Gümrük ve Tekel Bakanlığı ile Tekel Genel Müdürlüğü, tuzlaların üretim, gön-
derme ve ihracına ilişkin her türlü defter, kayıt ve belgeleri, üretim ve imalat
durumlarını her zaman incelemeye ve denetlemeye yetkilidir.                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Tuz taşınmasında yollama kağıdı :                                           
                                                                                

    Madde 17 - 15. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi hükmüne göre ihraç li- 
man ve merkezlerine yapılacak tuz taşıması, sıra numaralı ve en yakın Tekel İda-
resinden onaylı yollama kağıtlarıyla yapılır.                                   
    Üç nusha olarak düzenlenecek bu kağıtlarda, gönderme tarihi, taşıtların cin-
si, sayısı, varsa plaka numarası, gönderme yeri, yüklenen tuz miktarı ve yollama
kağıdının bir nushasının gönderileceği Tekel İdaresi yazılır.                   
    Yollama kağıdının birinci nushası, gönderme tarihinden itibaren 24 saat     
içinde tuzlaya en yakın Tekel İdaresine gönderilir Kağıdın ikinci nushası da 24 
saat içinde gönderildiği yerdeki Tekel İdaresine, yoksa Gümrük İdaresine veri-  
lir. Tekel veya Gümrük İdareleri bu kağıtları en kısa zamanda, içindekileri özel
defterine kaydettikten sonra, yollama kağıdında belirtilen Tekel İdaresine gön- 
derir Yollama kağıdından üçüncü nushası tuzla işletenlerce saklanır.            
    Tuzu kimyasal madde üretiminde ilk madde olarak kullanan sınai işletmelerin 
işlettikleri tuzlaların başka yerde bulunması halinde, tuz veya tuzlu suların   
günü gününe giriş ve çıkış kayıtları tutulur ve iki yer arasındaki taşıma, Tekel
Genel Müdürlüğünce onaylı ve sıra numaralı yollama kağıtlarıyla yapılır. Bu ka- 
yıtlar 15. maddenin ikinci fıkrasındaki bilgilerle birlikte aylık cetveller ha- 
linde Tekel Genel Müdürlüğüne bildirilir.                                       
    Yollama kağıdı olmadan taşınan veya denetiminde, yol fireleri düşüldüğü hal-
de, bu kağıtta yazıllı miktara göre eksik çıkan tuzlar, kaçağa sarfedilmiş sayı-
lır                                                                             
                                                                                
    İhraç belgeleri:                                                            
                                                                                

    Madde 18 - İhraç edilen tuzlar, ihraç liman veya merkezlerinde Gümrük İdare-
sinin denetimi altında yükletilir.                                              
    Satıcı Gümrük İdaresinden alınacak ihraç belgelerini veya onaylı örnekleri- 
ni, aldığı tarihten itibaren en geç bir ay içinde Tekel Genel Müdürlüğüne gön-  
dermek zorundadır.                                                              
                                                                                
    Tuz fireleri:                                                               
                                                                                

    Madde 19 - Tuzlalarda veya taşımada tuz fireleri, 3078 sayılı Tuz Kanununun 
32. maddesi hükümlerine göre hesaplanır. Bu yolla saptanacak firelerin 15.      
maddede yazılı deftere kaydı zorunludur.                                        
                                                                                
                                 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                   
                                                                                
    İşletme izninin geri alınması :                                             
                                                                                
    İşletme izninin geri alınacağı haller                                       
                                                                                

    Madde 20 - İşletme izni aşağıda yazılı hallerde Gümrük ve Tekel Bakanlığının
önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca  geri alınır :                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İşletme izni sahibince ;                                                    
    a) 8. madde ile belirtilen süre içinde sözleşmenin imzalanmaması veya tesis-
lerin tamamlanmaması,                                                           
    b) Sözleşme hükümlerine uyulmaması                                          
    c) Tesislerin tamamlanmasından itibaren bir yıl içinde üretime başlanmaması 
veya üretime başlandıktan sonra zorlayıcı nedenler olmaksızın üst üste iki yıl  
üretimde bulunulmaması,                                                         
    d) Bu Tüzüğün 12. maddesinin ikinci fıkrası ile 14, 15, 17, 18 ve 19. madde-
lerinde yazılı yükümlülüklere uyulmamasının Tekel Genel Müdürlüğünün yazılı uya-
rısına rağmen tekrarlanması,                                                    
    e) Bu Tüzüğün 16. maddesine göre hesap, işlem, üretim ve imalat durumlarının
ve ilgili defter, kayıt ve belgelerin görevli memurca inceleme ve denetlenmesin-
den kaçınılması.                                                                
                                                                                
                                                                                
                                  DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                
                                  Çeşitli Hükümler                              
                                                                                
    Bedel ve kira :                                                             
                                                                                

    Madde 21 - 3. maddenin ikinci fıkrasında yazılı yerlerde bulunan Tekel İda- 
resine ait yararlanılabilir tesislerin bedeli ve taşınmaz malların yıllık kirası
Tekel Genel Müdürlüğünce belirtilir ve tahsil olunur.                           
                                                                                
    Mirasçılara devir :                                                         
                                                                                

    Madde 22 - Ölüm halinde işletme izni, isteyen mirasçıya, aynı koşullarla ve 
Bakanlar Kurulu kararıyla devrolunur.                                           
    İsteyen mirasçı birden çok ise, bunlar, içlerinden veya dışarıdan, yetenekli
birisini, murisin ölümü tarihinden itibaren üç ay içinde sorumlu müdür olarak   
atamak zorundadırlar.                                                           
    İşletmelerin mirasçılara devri hali, bu Tüzükte yazılı yükümlülüklerin süre-
sinde yerine getirilmesine engel neden olarak ileri sürülemez.                  
                                                                                
    Giderlerin karşılanması :                                                   
                                                                                

    Madde 23 - 4. madde ile 10. maddenin (a) ve (b) bentleri ve 11. madedede ya-
zılı hususların incelenmesi için gerekli giderler işletme hakkı sahibince karşı-
lanır. Bu giderler sözü edilenlerce, avans suretiyle Tekel İdaresine ödenir. Bu 
amaçla gönderilecek memurların yolluk ve gündelikleri yürürlükteki hükümlere gö-
re hesaplanır.                                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yürürlükten kaldırılmış hükümler :                                          
                                                                                

    Madde 24 - Bakanlar Kurulunun 6 Kasım 1952 gün ve 3/15890 sayılı kararıyla  
yürürlüğe konulmuş olan "Hususi Müteşebbisler Tarafından İşletilecek Tuzlalar   
Hakkında Tüzük" yürürlükten kaldırılmıştır.                                     
                                                                                
    Yürürlük :                                                                  
                                                                                

    Madde 25 - 3078 sayılı Tuz Kanununun 5881 ve 1318 sayılı Kanunlarla değişik 
1. maddesine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştayca incelenmiş olan bu Tüzük hü- 
kümleri Resmi Gazete ile yayımı gününde yürürlüğe girer.                        
                                                                                
    Yürütme :                                                                   
                                                                                

    Madde 26 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.