Endeksler
                                                                                
                        POSTA ÇEKLERi VE YOLCULUK POSTA                         
                                ÇEKLERİ TÜZÜĞÜ                                  
                                                                                
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi:   2.4.1969, No : 6/11684                  
    Dayandığı Kanunun Tarihi        :   2.3.1950, No: 5584                      
    Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi:   1.7.1969, No: 13237                     
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi   :   5, Cildi : 8, S. 2315                   
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                             Genel hükümler                                     
                                                                                
    Kapsam:                                                                     

    Madde 1 - 5584 sayılı Posta Kanununda belirtilen posta çeklerine ve yolcu-  
luk posta çeklerine ilişkin işlemler, bu Tüzük hükümlerine göre yürütülür.      
    Deyimler:                                                                   

    Madde 2 - Bu Tüzükte geçen PTT deyimi, Türkiye Cumhuriyeti Posta Telgraf ve 
Telefon İşletmesini; çek merkezi deyimi, posta çekleri merkezlerini; çek deyi-  
mi, posta çeklerini; yolculuk çeki deyimi, yolculuk posta çeklerini; çek hesa-  
bı deyimi, posta çekleri hesabını; teminat parası deyimi, çek hesabında sürekli 
olarak bulundurulacak parayı;                                                   
ifade eder.                                                                     
                                                                                
                                                                                
                             İKİNCİ BÖLÜM                                       
                             Posta çekleri                                      
                                                                                
    Posta çeklerinin tanımı:                                                    

    Madde 3 - Bir hesap sahibi tarafından, bir miktar paranın hesabına borç     
kaydı suretiyle, kendisine veya üçüncü bir şahsa ödenmesi veyahutta üçüncü      
şahsın hesabına alacak kaydedilmesi hususunda, posta çek merkezine verilen ya-  
zılı emre, posta çeki denir.                                                    
    Posta çekleri merkezleri:                                                   

    Madde 4 - Posta çekleri işlemleri, PTT nin işletme organı olarak kurulacak  
posta çekleri merkezleri tarafından yürütülür. PTT merkezleri ve şubeleri, pos- 
ta çekleri işlemlerinde, çek merkezlerinin yardımcılarıdır.                     
    Posta çekleri merkezlerinin açılacağı yerler, PTT Genel Müdürlüğü tarafın-  
dan belirtilir.                                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Adlarına çek hesabı açılabilecek kişiler:                                   

    Madde 5 - Çek hesabı, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olan gerçek  
kişiler ile tüzel kişiler adlarına açılabilir.                                  
    Çek hesabı, istek sahibinin konutunun veya iş yerinin bulunduğu bölgedeki   
çek merkezinde açılır. Bu suretle hesap açtıranlar, diğer çek merkezlerinde de  
çek hesabı açtırabilecekleri gibi, bir çek merkezinde birden fazla çek hesabı   
da açtırabilirler.                                                              
    Çek hesabı açılması için baş vurma:                                         

    Madde 6 - Çek hesabı açılması için çek merkezlerine veya PTT merkezlerine,  
örneği PTT'ce tespit edilecek bir dilekçe ile başvurulur.                       
    Açılması istenilen her çek hesabı için ayrı bir dilekçe verilir.            
    Çek merkezince veya PTT merkezince gerekli görüldüğü takdirde, hesap açtır- 
mak istiyen, kimliğini ispat etmek zorundadır.                                  
    Çek hesabı açılmasına engel haller:                                         

    Madde 7 - PTT, başvuranın çek hesabı açtırmaya ehil olup olmadığını araştı- 
rır.                                                                            
    26 ncı maddenin a ve b bentlerinde gösterilen nedenlerle çek hesapları ka-  
patılmış bulunanlara ve iflas halinde olanlara çek hesabı açılmaz.              
    Çek hesabına katılma beyanı:                                                

    Madde 8 - Çek hesabı açılması isteğinin kabulü halinde, istek sahibi, ör-   
neği PTT'ce tesbit edilecek, bir katılma beyanı kağıdını çek merkezine verir.   
    Katılma beyanı kağıdı, tüzel kişilerin yetkili temsilcileri, gerçek kişi-   
lerin kendileri tarafından imzalanır.                                           
    Çek hesabı açılması:                                                        

    Madde 9 - Çek hesabı, gerçek veya tüzel kişinin adına açılır. Çek merkezin- 
de açılan her çek hesabına bir sıra numarası verilir.                           
    Çek hesabının nakli:                                                        

    Madde 10 - Çek hesabı, hesap sahibinin yazılı isteği üzerine, konut veya    
işyerinin çek merkezi bölgesinden başka bir yere taşınması gibi PTT ce önceden  
tespit edilecek sebeplerle, başka bir çek merkezine nakledilebilir. Çek hesa-   
bına, yeni çek merkezince, yeni bir sıra numarası verilir.                      
    Eski çek hesabına gelen para yatırma kağıtları, hesabın nakledildiği çek    
merkezine yollanır. Ancak, çek hesabının naklinden üç ay sonra gelecek para     
yatırma kağıtları, çıkış yerlerine geri gönderilir.                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Katılma beyanı kağıdındaki bilgilerde değişiklik:                           

    Madde 11 - Katılma beyanı kağıdında yazılı bilgilerde değişiklik olduğu     
takdirde, çek hesabı sahibi, durumu, hesabın bulunduğu çek merkezine, en kısa   
zamanda, yazı ile bildirmek zorundadır.                                         
    Çek merkezi, bu bildiri üzerine katılma beyanı kağıdında gereken düzeltme-  
yi yapar.                                                                       
    Çek hesabında sürekli olarak bulundurulacak para:                           

    Madde 12 - Adına çek hesabı açılanlar, miktarı PTT'ce tesbit olunacak temi- 
nat parasını sürekli olarak hesaplarında bulundurmak zorundadırlar.             
    Çek hesabındaki alacağa çekle tasarruf:                                     

    Madde 13 - Çek hesabındaki alacak üzerinde;                                 
    a) Karşılığında para ödenmek,                                               
    b) Bir veya birden fazla kimse adına ödeme havalesi ile para gönderilmek,   
    c) Bir veya birden fazla çek hesabına para aktarılmak                       
    için yapılacak tasarruflar, çek düzenlemek suretiyle olur.                  
    Tasarruf yetkisi verilmesi:                                                 

    Madde 14 - Çek hesabı sahibi, hesaptaki alacağına tasarruf hususunda, bir   
veya daha fazla kişilere yetki verebilir.                                       
    Bu yetki, hesap sahibi tarafından imzalanmış ve yetki verilmesi istenen ki- 
şilerin tatbik imzalarını kapsayan, örneği PTT'ce tesbit edilecek imza kartları 
ile verilir.                                                                    
    Tasarruf yetkisi, belirli para tutarları ile sınırlandırılamaz.             
    Tasarruf yetkisi, hesap sahibi tarafından, hesabın bulunduğu çek merkezine  
yazılacak bir yazı ile her zaman geri alınabilir.                               
    Tasarruf yetkisi, hesap sahibi gerçek kişi ise ölümü ile, tüzel kişi ise    
zevali ile sona erer.                                                           
    Tasarruf sınırı:                                                            

    Madde 15 - Çek hesabı üzerinden yapılacak tasarruflar, hesap sahibinin-te-  
minat parası hariç-hesaptaki alacağı miktarını aşamaz.                          
    Hesaptaki alacağın çekilişi:                                                

    Madde 16 - Çek hesabı sahibi, hesabındaki alacağını-teminat parası hariç-   
her zaman çekebilir.                                                            
    Çekler:                                                                     

    Madde 17 - Hesaptaki alacağın çekilmesi için PTT'ce bastırılan çekler kul-  
lanılır. Her çek hesabı sahibine ve yetkili kılacağı kişilere çek karnesi veri- 
lir.                                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Çek bedelinin sınırlandırılması:                                            

    Madde 18 - PTT, bir çekin kapsayacağı bedeli sınırlandırabilir.             
    Ciro edilememe:                                                             

    Madde 19 - Posta çekleri ciro edilemez.                                     
    Çekin doldurulması:                                                         

    Madde 20 - Posta çekleri, el veya yazı makinası ile veya klişe kullanılmak  
suretiyle doldurulur.                                                           
    El yazıları ile imzaların mürekkeple olması ve imzaların elle atılması zo-  
runludur.                                                                       
     Çek bedelleri, rakam ve yazı ile olmak üzere, Türk parası ile lira ve ku-  
ruş olarak gösterilir.                                                          
    Kabul edilmiyecek çekler:                                                   

    Madde 21 - Silintili, kazıntılı veya rakam veya yazıları çizilmiş veya be-  
dele ait rakam ve yazıları arasında fark bulunan çekler kabul edilmez.          
    Çekin ödenmeme sebebinin açıklanması:                                       

    Madde 22 - Çek herhangi bir sebeple ödenemez veya çek hesabından aktarma    
yapılamaz ise, çek geri verilir ve geri verilmesi sebebi çek merkezi veya PTT   
merkezi tarafından çekin üzerine yazılır.                                       
    Hesaba kaydedilecek işaretli çekler:                                        

    Madde 23 - Üçüncü bir kişi adına veya hamiline ödenmesi için düzenlenmiş    
bir çekin yüz tarafına çekilecek iki çizgi arasına "hesaba kaydedilecek" veya   
"havale edilecek" yazısı yazılan çeklerin bedelleri, para olarak ödenmez. Bu    
çekler, hesaptan hesaba aktarma veya ödeme havalesi için kullanılır.            
    Hesap bildirisi:                                                            

    Madde 24 - Çek hesabı sahiplerine, PTT'ce belirtilecek devreler sonunda,    
hesaplarında kalan para miktarı yazı ile bildirilir. Bu devreler dışında, he-   
sap sahibinin isteği üzerine, kendisine veya başkasına, posta veya telgraf veya 
telefonla bildirim yapılmasının esas ve usulleri PTT'ce tesbit olunur.          
    Faiz:                                                                       

    Madde 25 - Çek hesabı sahiplerine, hesaplarındaki alacakları için, Ödünç    
Para Verme Kanunu hükümlerine göre tesbit olunacak hadler dahilinde, PTT'ce     
belirtilecek faiz verilebilir.                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Çek hesabının kapatılması:                                                  

    Madde 26 - Çek hesabı, PTT'ce hesap sahibinin çek merkezine yazı ile baş-   
vurması üzerine veya aşağıdaki hallerde re'sen, kapatılır:                      
    a) Hesaptaki teminat parası dışında kalan alacak tutarından fazla çek dü-   
zenlenmesi,                                                                     
    b) Hesabın ahlak ve genel adaba aykırı, güvenliği bozucu veya milli ekono-  
miye zarar veren maksatlar için kullanılması,                                   
    c) Hesap sahibinin iflas etmesi veya medeni hakları kullanma ehliyetini     
kaybetmesi,                                                                     
    d) Yetkili mercilerin isteği üzerine, çek hesabındaki alacağın - teminat    
parası dahil - bu mercilere ödenmesi,                                           
    e) Hesap sahibi gerçek kişi ise ölümü, tüzel kişi ise zevale ermesi.        
    Hesaptaki alacağı - teminat parası dahil - üzerine ihtiyati tedbir veya     
ihtiyati haciz konulması hallerinde de, gereğine göre, çek hesabı kapatılabi-   
lir.                                                                            
    PTT, çek hesabını kapatma sebebini, hesap sahibine yazı ile bildirir.       
    Kapatılan çek hesabının tasfiyesi:                                          

    Madde 27 - Çek hesabındaki alacak ve teminat parası; istek üzerine, hesabın 
kapatılması için çek merkezine başvurulduğu tarihten sekiz gün sonra; re'sen    
kapatılma hallerinde ise, çek merkezince hesabın kapatıldığının hesap sahibine  
duyurulduğu günden itibaren ödenir ve çek karnesi geri alınır.                  
    Çek hesabına para yatırma:                                                  

    Madde 28 - Çek hesabına para yatırılması, PTT'ce bastırılan para yatırma    
kağıtları ile yapılır.                                                          
    Yatırılan paralar, para yatırma kağıtlarında Türk parası ile gösterilir.    
    Her para yatırma kağıdı ile yatırılacak paranın en az miktarı, PTT'ce tes-  
pit olunur.                                                                     
    Para yatırma kağıtlarının yollanması ve dağıtılması:                        

    Madde 29 - Para yatırma kağıtlarının yollanmasında ve dağıtılmasında uygu-  
lanacak esas ve usuller, PTT'ce tesbit olunur.                                  
    Gelen paraların çek hesabına kaydı isteği:                                  

    Madde 30 - Çek hesabı sahibi; adına gelen ödeme havaleleri, posta veya      
telgraf havaleleri ve ödeme şartlı posta maddeleri bedelleri ile kendi adına    
tahsil olunan alacak tutarlarının, çek merkezindeki hesabına alacak kaydını,    
konutunun veya iş yerinin posta maddelerini dağıtmakla görevli PTT merkezinden  
yazı ile isteyebilir.                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Çeklerin ödenmesi:                                                          

    Madde 31 - Çeklerin, para olarak veya ödeme havaleleri ve hesaptan hesaba   
aktarma suretiyle ödenmesine ait esas ve usuller, PTT'ce tesbit olunur.         
    Birden fazla ödeme veya aktarma emrini kapsayan çekler:                     

    Madde 32 - Ödeme havaleleri ve hesaptan hesaba aktarma suretiyle para öden- 
mesine ait çekler, birden fazla ödeme veya aktarma emirlerini kapsayabileceği   
gibi, ödeme ve aktarma emirlerini birlikte de kapsayabilir.                     
    Çek hesaplarının tutulması ve yürütülmesi:                                  

    Madde 33 - Çek hesaplarının tutulmasına ve yürütülmesine ilişkin esas ve    
usuller, PTT'ce tesbit olunur.                                                  
    Alacak veya borçlanma bildirileri:                                          

    Madde 34 - 24 üncü maddede öngörülen hesap bildirilerinden ayrı olarak, he- 
saplara geçirilen her alacak veya borç için, ilgili hesap sahibine bilgi veri-  
lir.                                                                            
                                                                                
                             ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                       
                        Yolculuk posta çekleri                                  
    Yolculuk posta çeklerinin tanımı:                                           

    Madde 35 - Yolculuk posta çekleri, PTT merkezlerinde para ile değiştirilmek 
üzere, PTT'ce çıkarılan ve belirli değerleri taşıyan belgelerdir.               
    Yolculuk çeklerinin çıkarılması:                                            

    Madde 36 - Yolculuk çekleri, PTT'ce karneler halinde çıkarılır ve üzerle-   
rinde yazılı değerleri ile karne bedelleri para olarak alınmak veya alıcısının  
çek hesabına borç kaydedilmek suretiyle istiyenlere verilir.                    
    Yolculuk çeklerinin düzenlenmesi:                                           

    Madde 37 - PTT'ce yolculuk çeklerinin her birinin üzerine, satın alanın adı 
ve düzenlendiği gün, el veya yazı makinası ile veya klişe kullanmak suretiyle   
yazıldıktan sonra, satın alanın tatbik imzası attırılır.                        
    El yazıları ile imzaların mürekkeple olması ve imzaların elle atılması      
zorunludur.                                                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yolculuk çeklerinin geçerlik süresi:                                        

    Madde 38 - Yolculuk çeklerinin geçerlik süresi, iki aydan az olmamak üzere, 
PTT' ce tespit olunur.                                                          
                                                                                
                                                                                
    Yolculuk çeklerinin ödenmesi:                                               

    Madde 39 - Yolculuk çekleri, PTT merkezlerince; üzerlerinde adı ve tatbik   
imzası bulunan kimse tarafından altı imzalanmış olmak şartiyle, getirene öde-   
nir.                                                                            
                                                                                
    Kullanılmayan yolculuk çekleri:                                             

    Madde 40 - Kullanılmıyan yolculuk çekleri, sahiplerinin başvurması üzerine, 
düzenlendiklerinin ertesi gününden başlayarak üç yıl içinde, üzerlerinde yazı-  
lı değerleri ödenmek suretiyle PTT'ce geri alınır.                              
                                                                                
                                                                                
                             DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                     
                              Son hükümler                                      
                                                                                
    Yürürlük:                                                                   

    Madde 41 - 2/3/1950 tarihli ve 5584 sayılı Posta Kanununun 67 nci maddesi-  
nin üçüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanan ve Danıştayca incelenen bu Tüzük    
hükümleri, Resmi Gazete ile yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer.    
                                                                                
                                                                                
    Yürütme:                                                                    

    Madde 42 - Bu Tüzük hükümlerini Adalet ve Ulaştırma Bakanları yürütür.