GEMİLERDE YOLCULARIN SIHHİ EMNİYETİ
HAKKlNDA NİZAMNAME
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 16.1.1943, No: 2/19331
Dayandığı Kanunun Tarihi : 24.4.1930, No: 1593
Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi : 28.1.1943, No: 5316
Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 3, Cildi : 24,S.222
Umumi hükümler
Madde 1 - Yolcu gemilerinde bulunacak ilaç ve tıbbi levazım ile hasta teda-
visi için ayrılacak yerler ve bu gemilerin şartları ve yolcu mahallerinin sıhhi
vasıfları ve izdihama mani olacak tedbirler, bu Nizamnamede tesbit edilmiştir.
Madde 2 - Gerek memleket sahilleri arasında ve gerek ecnebi limanlarına se-
fer yapan ve sırf yolcu veya yük ile birlikte yolcu taşıyan kamaralı gemiler ile
yalnız yolcu nakleden şehir içi vapurları, bu Nizamname hükümleri bakımından,
yolcu gemisi sayılır.
BİRİNCİ BÖLÜM
Gemilerin ve yolcu mahallerinin sıhhi vasıf ve şartları
Madde 3 - Bu gemilerin kamara ve salonları ile güvertelerinde yolcuların is-
tirahatlerini temin edecek tertibat ve vasıtalar bulunacak ve bunlar sağlam ve
temiz bir halde tutulacaktır.
Salonlar, kamaralar ve kamaraların önlerindeki koridorlar ve merdivenler li-
noleom, lastik veya buna benzer hassaları haiz diğer maddeler ile döşenmiş bulu-
nacaktır.
Bunların teminine imkan bulunmadığı ahvalde,bu gibi mahaller,parke veya ci-
lalı yahut yıkanılması kabil,su sızmaz hale konulacak ve bu takdirde,daima yıka-
nıp sabunlu su ile silinecek ve gezilen kısımlara,yol keçesi veya halı konacak-
tır.
Yolcu gemilerinin ikinci ve üçüncü mevkileri ile şehir içi vapurlarının,toz
tutabilecek kadife ve benzeri kumaşlar ile kaplı olan döşemeleri;keten ve emsali
örtülerle örtülür.
Kamara yolcularının yemek yemelerine mahsus olmak üzere; cilalı ve üstünde
daima temiz bir örtü bulunan masalar ve bunların etrafında üzeri meşin veya ma-
roken ve sair temiz tutulabilecek maddeler ile kaplanmış iskemle, kanape veya
koltuklar bulunacaktır.
Madde 4 - Büfelerde yolcuların kullanmasına mahsus malzeme daima temiz ola-
cak ve büfelerin tertemiz olmasına çok dikkat olunacaktır.
Madde 5 - Salonların ve kamaraların oturma mahalleri eğreti tahta kerevet-
lerden ibaret olmayıp, muhkem ve görülen tarafları boyalı ve cilalı peykeler
olacak veya koltuk ve kanapeler bulunacaktır.
Birinci mevki kamaralarda ranzalar somyalı,ikinci ve üçüncü mevkilerde demir
olacaktır. Bunların yanlarına konulacak siperler, cilalı tahtadan veya demirden
yapılacaktır.
Madde 6 - Gemilerde tahta kurusu, böcek ve sair haşeratın bulunmamasına ve
bunun için daima kontrol edilerek,fenni usuller dairesinde itlaflarına son de-
rece dikkat ve itina olunacaktır.
Madde 7 - Güvertede en az elli yolcu için bir ve kamaralarda onbeş yolcu
için keza bir hela ile bunlara ilave olarak yerin müsaadesi nispetinde münasip
miktarda pisuvarlar bulunur.
Gerek kamara ve gerek güvertede bulunan helalar bu nispet dahilinde olarak,
her seferde yolcuların miktarına göre tayin edilir ve bundan sonra,mevcut kadın
ve erkek yolcuların adedine göre, kadın ve erkeklere mahsus olmak üzere tefrik
ve üzerlerindeki levhalar buna göre tebdiledilir.
Madde 8 - İçilecek suların depo edilmesine mahsus sarnıçların,içi kamilen
sulu çimento ile badana edilmiş bulunacak ve bu suların tevziine mahsus boru,
musluk ve tulumba gibi vasıtalar fenni ve asri şartlara uygun bir surette mükem-
mel ve temiz olacaktır. İçilecek ve tathiratta kullanılacak tatlı suyun miktarı,
seferin uzunluğuna göre ve her yolcu için günde on litre üzerinden hesap edile-
rek, sarnıçlar buna göre hazırlanacaktır. İçilecek suların fennen içmeğe elve-
rişli olması şarttır. Gerek içme suları ve gerek bu suların depo edildiği ve
içinden geçtiği sarnıç ve boruların vasıfları,gıda maddeleri ve umumi sıhhati
ilgilendiren eşya ve levazımın hususi vasıflarını gösteren nizamname hükümlerine
uygun olacaktır.
Madde 9 - Güverte yolcularının bulunacakları ambarlar,hava ve ziyanın müfu-
zuna müsait lumboz ve makinalar ile mücehhez olacak ve bu mahallerin her türlü
hava tesirlerine karşı mahfuz bulunmasına itina edilecektir.
Bu yolcuların yatmasına mahsus olmak üzere,ambarlarda demir ranza veya hamak
tesisatı bulunması şayanı tercih olmakla beraber,halen mevcut gemilerde panyol
tahtası ile iktifa edilebilir.
Şu kadar ki, bundan sonra yeniden yapılacak veya yaptırılacak gemilerde,ran-
za veya hamaklar yapılması mecburidir.
Madde 10 - Gemilerin taşıyabilecekleri yolcu ile büyük ve küçükbaş hayvan
miktarı, o geminin bağlama limanının mıntaka liman reisi tarafından,usulüne tev-
fikan tesbit ve muayene şahadetnamelerine kaydolunur.
Hiç bir gemi,muayene şahadetnamesine yazılacak ve bu suretle tesbit edilecek
istiap haddinden fazla yolcu ve hayvan alamaz.
Umumi istiap hadleri bu şekilde tesbit edilen gemilerin,güverte yolcuları
ile hayvan nakline tahsis edilebilcek mahallerine,ne kadar insan ve ne kadar bü-
yük veya küçükbaş hayvan konulabileceği,bağlama limanının münteha liman reisliği
ile sahil sıhhiye tabibi tarafından müştereken tesbit edilerek,bu yerlerin gö-
rülebilecek mahallerine sabit boya ve büyük harfler ile yazılır.
Hayvan nakline tahsis edilmiş olan mahaller, hiç bir zaman yolcuya tahsis
edilen ambar veya güvertenin aynı kısmında bulunamaz.
Madde 11 - Ahvali fevkaladeye maksur olmak üzere bir evvelki seferde hayvan
konulan bir mahallin,mütaakıp seferde yolcuya tahsisine zaruret görülmesi halin-
de, bu mahallin,yolcu konmadan evvel, fenni usuller ile dezenfekte edilmesi mec-
buridir.
Madde 12 - Gemilerde, bulaşık yıkamağa mahsus mahaller,mutbağın dışında ola-
caktır. Bunun için ayrı bir yer tefrikine müsait bulunmıyan gemilerin bulaşıkla-
rı, mutbak içinde ayrılmış hususi bir mahalde yıkanır.
Madde 13 - Kamaradaki yatakların en az iki kat yedek örtü takımları bulunma-
sı ve her yolcu değiştikçe, yatak takımlarının da değiştirilmesi mecburidir.
Madde 14 - Gemilerin kamara, büfe ve mutbaklarında çalışanların,her üç ayda
bir defa usulü dairesinde sıhhi muayeneleri yapılarak, keyfiyet sıhhat cüzdanla-
rına işaret edilir.
Muayenesi yapılmıyan veya muayene müddetleri geçmiş olan müstahdemlerin, bu
hizmetlerde kullanılmasına izin verilmez.
İKİNCİ BÖLÜM
Yolcu gemilerinde bulundurulacak doktor ve küçük sıhhat
memurları ve bunların vazifeleri
Madde 15 - Şehir içi vapurları hariç olmak üzere,muayene şahadetnamelerinde
yazılı yolcu miktarı ile mürettebatı yekünu iki yüze kadar (iki yüz dahil) olan
yolcu gemilerinde küçük sıhhat memurları mektebinden mezun bir sıhhat memuru ve
istiab haddi bu miktardan daha fazla olanlarda bir gemi doktoru bulundurulur. Bu
gemiler,Marmara havzasında sefer yaptığı müddetçe,istiap hadleri ne olursa ol-
sun, yalnız bir sıhhat memuru bulundurmakla iktifa edilebilir.
Şu kadar ki, bu gemiler, yolcu almadıkları ve sırf hayvan veya yük nakliya-
tına tahsis edildikleri seferlerde,doktor ve sıhhat memuru bulundurmak ile mu-
kayyet değildirler.
Madde 16 - Bu gemilerin seyir mesafesi,hiç bir limana uğramadan doğrudan
doğruya beş yüz milden fazla olursa, bir doktor bulundurulması mecburidir.
Madde 17 - Gemi doktor ve sıhhat memurları,yolcular ile mürettebatın sıhhat-
leri ile ilgili umumi hallerini ve gemideki bütün yenecek ve içileceklerin fena-
lık ve bozukluklarını kontrol etmekle mükellef ve bundan doğrudan doğruya mesul-
dürler.
Doktor veya sıhhat memurları, bulundukları gemilerde gerek Umumi Hıfzıssıhha
Kanununun ve gerek işbu Nizamnamenin ilgili hükümlerine aykırı hallerin zuhurun-
da, keyfiyeti gemi başkaptanına şifahen ve icabında yazı ile bildirmeğe mecbur
olup, bunları sebepsiz olarak tatbik etmiyen başkaptanlar mesul tutulacaklardır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Gemilerde bulundurulacak ilaç ve tıbbi levazım ile hasta tedavisi için
ayrılacak yerler
Madde 18 - Şehir içi vapurlarında,kaptanın muhafazası altında olmak üzere bu
Nizamnameye bağlı B listesinde yazılı ilaç ve tıbbi levazımı ihtiva eden bir
ilaç sandığı bulunacaktır.
Madde 19 - Yukarıki maddede beyan edilenlerden gayrı diğer bütün yolcu gemi-
lerinde, bu Nizamnameye bağlı A listesinde yazılı ilaç ve tıbbi levazımı ihtiva
eden bir ilaç dolabı bulunacaktır.
Madde 20 - Muayene şahadetnamesinde yazılı yolcu miktarı ile mürettebatı ye-
künu iki yüze kadar (iki yüz dahil) olan gemilerde bir,bundan daha fazla olanlar
için iki yataklı bir hasta tecrit kamarası bulundurulur. Tecrit kamaralarının,
mümkün mertebe,gemideki doktor kamarasına yakın olarak seçilmesine itina edilir.
Şehir içi vapurları, bu mecburiyete tabi değildir.
Madde 21 - Gemilerde ateşli hasta zuhurunda veya şüpheli bulaşık bir hasta-
lık vukuunda, hastanın derhal tecrit edilmesi ve ilk iskelede sahil sıhhiye me-
murları ve bunlar bulunmadığı takdirde, o vazifeyi gören memurlar vasıtasiyle,
mahallin Hükümet veya belediye tabibine bildirilmesi mecburidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Murakabe ve cezai hükümler
Madde 22 - İşbu Nizamname hükümlerine göre gemilerde bulundurulması lazım
gelen ilaç ve tıbbi levazım ile diğer bütün sıhhi vasıf ve şartlar ve bu yolda
alınması gerekli bulunan her türlü sıhhi tedbirler, bunların bağlama limanının
liman reisi ile sahil sıhhiye merkezince;
A) Şehir içi vapurları ile gidiş ve dönüş müddetleri üç günden az sürecek ve
memleket sahilleri arasında sefer yapacak gemiler, her ayın ilk haftası içinde,
B) Gerek memleket sahilleri arasında ve gerek ecnebi limanlara sefer yapacak
ve gidiş ve dönüş müddetleri üç gün veya daha fazla sürecek seferlere tahsis
edilecek gemiler,her seferin başlamasından evvel,bu Nizamname hükümleri bakımın-
dan umumi murakabeye tabi tutulur.
Madde 23 - Gemilerin,sefer esnasında uğrayacakları limanlarda da murakabele-
ri caiz ise de,bu husus,ancak sahil sıhhiye merkezleri bulunan yerlerde mıntaka
liman reisleriyle sahil sıhhiye tabipleri tarafından müştereken yapılabilir.
Madde 24 - Evvelki maddelerde beyan olunduğu veçhile yapılacak murakabe ne-
ticesinde,herhangi bir gemide,bu Nizamname hükümlerine aykırı haller yahut ek-
siklikler veya yapılması ihmal edilmiş hususlar bulunduğu takdirde,ilgililer
hakkında cezai takibat icra edilmekle beraber,bu geminin bağlama limanının mın-
taka liman reisi, bu haller tamamen izale veya noksanlar ikmal edilinceye kadar,
o gemiyi seferden meneder ve sahil sıhhiye idaresince de,geminin sıhhat patente-
si verilmez.
Şu kadar ki,sefer esnasında ve ancak sahil sıhhiye merkezleri bulunan mahal-
lerde yapılacak murakabe esnasında, tesadüf edilecek nizamnameye aykırı ahvalde,
gemi seferden alıkonulmıyarak keyfiyet, o geminin patentesine işaret edilir ve
aynı zamanda bağlama limanı mıntaka liman reisliğine ve sahil sıhhiye merkezine,
en seri vasıta ile, bu husus bildirilir.
Madde 25 - Nizamname hükümlerine riayetsizliğinden dolayı seferden alıkonul-
masına rağmen hareket eden gemiler,ilk muvasalat veya avdet ettikleri limanda,
kaptanları hakkında takibat yapılmak üzere, keyfiyet,Müddeiumumiliğe haber veri-
lir.
Madde 26 - Bu Nizamname hükümlerine muhalif hareket edenler hakkında, 1593
sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 294 üncü maddesine göre takibat yapılır.
Madde 27 - 5/11/1933 tarih ve 15231 sayılı kararname ile mer'iyete konulmuş
olan (Gemilerde yolcuların sıhhi emniyeti hakkında nizamname) kaldırılmıştır.
Madde 28 - 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 141 inci maddesine daya-
nılarak yapılmış ve Devlet Şürasınca tetkik edilmiş olan bu Nizamname hükümleri,
Resmi Gazete'de basıldığı günün ertesinden itibaren yürümeğe başlar.
Madde 29 - Bu Nizamname hükümlerini Adliye, Sıhhat ve İçtimai Muavenet ve
Münakalat Vekilleri yürütür.
(A)
İçlerinde doktor veya sıhhat memuru bulunan yolcu gemilerine mahsus
ilaçlar ile tıbbi levazım ve aletlerin listesi
Dahilen kullanılan ilaçlar
Ampuller :
Morfin (Kloridrat)
(Beheri 0,01 - Santigr.) 20 aded
Ergotin
(Beheri 0,20 Santigr.) 10 "
Kafein
(Beheri 0,25 Santigr.) 10 "
Apomorfin
(Beheri 0,005 Miligr.) 10 "
Ether
(Beheri 1 Sk.) 10 "
Vil kanfre
(Beheri 0,20 Santigr.) 20 Adet
Adrenalin
(Beheri 0,001 Miligr.) 10 "
Asid laktik
(Damlalıklı şişe içinde) 50 gram
Nane ruhu 100 "
Aspirin veya asid asetilesalisilik (Komprime)
(Beheri 0,50 Santigr.) 100 aded
Banzoate dö sud (Komprime) 100 gram
Bikarbonat dö sud 250 "
Bismuth (Salisilat) (Komprime) 100 "
Bromür dö sodium 50 "
Kodein (Tablet)
(Beheri 0,01 Santigr.) 100 aded
Çiçek suyu 100 gram
Hint yağı 500 "
Afyon ruhu (Lodanom)
(Damlalıklı şişe içinde) 50 "
Nitrit d'amil
(Ampul içinde) 10 aded
Kinin (Kloridrat) (Komprime)
(Beheri 0,25 Santigr.) 100 gram
İngiliz tuzu (Sülfat dö sud) 500 "
Difteri seromu 100 "
Tetanos seromu 50 "
Serom fisiologik
(500 gramlık tüp) 2 aded
Sedliç Powder 1 kutu
Likör amoniakal anise 200 gram
Hoffmann mayii 100 "
Dower tozu (Komprime)
(Beheri 0,15 Santigr.) 200 "
Digalen (Ampul) 10 aded
Ether 500 gram
Haricen kullanılan ilaçlar
Asid borik 100 gram
Asid pikrik mahlülü
(Binde 12 nispetinde) 3 litre
Alkol (90 derecelik) 500 gram
Boyalı ispirto
(İspirto lambası için) 1 litre
Amonyak mayi 50 gram
Argyrol mahlülü (Yüzde 5 nispetinde damlalıklı şişe içinde) 10 "
Klorat dö potas (Pastil) 100 aded
Kollodion 100 gram
Oksijenli su 1 litre
Gliserin 100 gram
Nitrat d'arjan (Kreyon) 1 aded
Tentür d'iod
(Renkli ve cam kapaklı şişe içinde) 150 gram
Vazelin 200 "
Permanganat dö potas 500 "
Karanfil ruhu 25 "
Kreozot 250 gram
Perklorür dö fer 250 "
İodoform 200 "
Sülfat dö zenk 25 "
Vazelin borike 300 "
Formol 5000 "
Pansuman levazımı
Sargılar:
Bezden Yapılmış (Muhtelif ende) 100 aded
Gaz bezinden yapılmış (Muhtelif ende) 20 "
Gaz idrofil 20 paket
Amerikan bezi 10 metre
Üç köşe sargı 1 "
Katgüt No. 1 1 şişe
Katgüt No. 2 1 "
İpek iplik No. 0 1 "
İpek iplik No. 1 1 "
İpek iplik No. 2 1 "
İpek muşamba
(0,80 x 1 ebadında) 3 metre
Adi toplu iğne 12 kutu
Emniyet iğnesi 48 adet
Klorür d'etyl 3 ampul
Talyon yakısı 1 kutu
Port egüi 1 adet
Sütür iğnesi (Eğri ve yarı eğri)
(Muhtelif kalınlıkta) 6 "
Pamuk idrofil
(Muhtelif büyüklükte paketlerde) 2 kilo
Keten tohumu unu 2 "
Siyah hardal unu 1 "
Arap sabunu 1 "
Adi sabun 1 "
Hardal yakısı 10 aded
Tuval sire 3 metre
İnsulin (Ampul veya şişe içinde) 200 unite
Muhtelif aletler
Abes - lang dil bastırmak için alet
(Maden veya cam) 2 aded
Atel (Tahta)
Kol için 1 aded
Bacak için 1 "
Esmark bandı 1 "
Hasta sedyesi
(Kenarları madeni) 1 "
Şırıngalar:
2 S.küb 2 "
5 S.küb 2 "
20 S.küb 2 "
(Her biri için ikişer tane pas tutmaz iğne)
Hekim gömleği 2 "
Hasta derecesi 2 "
Ustunç takımı 1 "
İçinde bulunacak aletler :
Bisturi muhtelif 2 "
Düz makas 1 "
Pens (Disseksion için) 1 "
Pens emostatik 5 "
Pens dö Kocher 1 "
Ustura 1 "
Sonde kanele 1 "
Style Butone 1 "
(Ustunç takımı madenden kutu içinde olacaktır)
İspirto lambası
(Sehpası olacaktır) 1 "
Gutier (Mizabeler) :
Sağ kol için 1 "
Sol kol için 1 "
Sağ bacak için 1 "
Sol bacak için 1 "
(Bunlar galvanizli telden olacaktır)
Lanset
(Çiçek aşısı için) 1 "
İrrigatör
(Lastik borusu ve kanülleriyle beraber) 1 "
Hacamat şişesi (Vantus) 10 "
Kulak için pens 1 "
Boğaç için pens 1 "
Oksijen gazı 1 bomba
Oksijen nargilesi 1 aded
Damlalık 5 "
Dereceli kadeh 1 "
Lastik boru (Serum şırıngası için) 5 metre
Puvarelastik
(Muhtelif büyüklükte) 3 aded
Diş kerpeteni, düz 1 Aded
Diş kerpeteni, kavisli 1 "
Sterilisatör 1 "
Küvet (Emaye) 2 "
Tükürük hokkası 2 "
Kaçarola (500 gramlık, emaye) 2 "
Huni (Ağzı 18 s.m., emaye) 2 "
Sipatül (Madeni) 2 "
Havan (Cam) 1 "
El fırçası 1 "
Ördek (Emaye) 2 "
Dezenfeksiyon malzemesi
Süblime (Pastil)
(Beheri 1 gram) 100 aded
Lysol 250 gram
Kresylol likid 3 litre
Jawel suyu (Klorometrik derecesi 60) 2 "
Pülverisatör 1 aded
Sondalar
Maden sonda, kadın için 1 aded
Maden sonda, erkek için 1 "
Nelaton sondası
(No. 6, 12, 14) 3 "
Sond an gomme elastik
(No. 4, 6, 8, 10, 14, 18) 6 "
Tüb dö Foucler
Mide yıkamak için) 1 "
Aşılar
Kolera aşısı Geminin gideceği yerlerde,bu hastalıklar var ise, mürettebatın
Veba aşısı adedine göre, kafi miktarda alınacaktır.
Çiçek aşısı
İhtar :
1 - Bu ilaçlar ve malzeme, bir dolap içinde ve her kısım ayrı ayrı gözlerde
bulunacaktır.
2 - İlaçların noksanı, her defasında ikmal edilecektir.
Doğum aletleri
Forseps 1 aded
Basiotrib 1 "
Sond entra - üterin - (Çift cereyanlı) 1 "
Spekülom bivalv 1 Adet
Port - koton uterin 1 "
Ekartör (Orta büyüklükte) 2 "
Küret (Orta büyüklükte) 1 "
Pamuk (Sterilize) 5 kilo
Muhtelif büyüklükte paketlerde
İhtar :
Doğum aletleri, yalnız doktor bulunan gemilere mahsustur ve ayrı bir
dolap gözünde bulundurulacaktır.
(B)
İçlerinde doktor veya sıhhat memuru bulunmayan
gemilere mahsus ilaç ve levazım listesi
Dahilen kullanılan ilaçlar
Ampuller :
Morfin (kloridrat)
(Beheri 0,01 Santigr.) 10 adet
Kafein
(Beheri 0,25 Santigr.) 10 "
Vilkanfre
(Beheri 0,20 Santigr.) 10 "
Adrenalin
(Beheri 0,001 miligr.) 10 "
Ether sülfürik 50 gram
Afyon ruhu (Lodanom)
(Damlalıklı şişe içinde) 25 "
Nane ruhu 50 "
Haricen kullanılan ilaçlar
Alkol (90 derecelik) 300 gram
Amoniak mayi 25 "
Kollodion 50 "
Oksijenli su 300 "
Tentür d'iod
(Renkli ve cam kapaklı şişe içinde) 50 gram
Boyalı ispirto lamba (için) 1/2 litre
Muhtelif levazım
Sedye 1 aded
Atel (Biri kol biri bacak için) 2 "
Sargı (Muhtelif ende) 10 "
Gaz idrofil (Paketlerde) 5 metre
Pamuk idrofil
(Muhtelif büyüklükte paketlerde) 1/2 kilo
Şırınga 2 s. küb 2 aded
İspirto lambası 1 "
Hasta derecesi 1 "
Sargı iğnesi 1 kutu
Adi toplu iğne 1 "
Makas 1 aded
Pens emostatik 1 "
Esmark bandı 1 "
İhtar:
Bu ilaçlar ve levazım bir sandık içinde beher kısım ayrı ayrı gözlerde buluna-
caktır.