Endeksler
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                  BUĞDAY İHRACATININ MURAKABESİNE DAİR                          
                             NİZAMNAME                                          
                                                                                
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi  : 19.1.1940, No: 2/12698                  
    Dayandığı Kanunun Tarihi          : 10.6.1930, No: 1705                     
    Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi  : 29.1.1940, No: 4419                     
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi     : 3, Cildi: 21, S. 284                    
                                                                                
                              FASIL : I                                         
                           Umumi hükümler                                       

    Madde 1 - Türkiye'den ihraç olunacak buğdaylar, Ticarette Tağşişin Men'i ve 
İhracatın Murakabesi ve Korunması hakkındaki 1705 numaralı Kanun ile buna ek    
olan 3018 numaralı kanun mucibince işbu Nizamname hükümleri dairesinde kontrola 
tabidir.                                                                        

    Madde 2 - Aşağıda yazılı hallerde ihraç edilecek buğdaylar bu Nizamname hü- 
kümlerine tabi tutulmaz :                                                       
    A) Gayrisafi beş kiloya kadar gönderilecek nümuneler,                       
    B) Türkiye'nin şark ve cenubunda hemhudut olduğu memleketlere karadan yapı- 
lacak ihracat ile Ticaret Vekaleti kontrolörü bulunmayan yerlerden hemhudut mem-
leketlere ve Adalar Denizindeki bütün adalara, Girit ve Kıbrıs dahil olmak üzere
sair Türk sahillerine mücavir adalara otuz tona kadar ihraç edilecek buğdaylar, 
    C) Yolcu beraberinde yüz kiloya kadar götürülecek buğdaylar.                

    Madde 3 - Bu Nizamname hükümleri dairesinde yapılacak kontrol işleri Ticaret
Vekaleti tarafından görülür.                                                    

    Madde 4 - Buğday kontrolu, aşağıda yazılı merkezlerde yapılır:              
    Samsun, İstanbul, Bandırma, Tekirdağ, İzmir, Antalya, Mersin, İskenderun.   
    Ticaret Vekaleti, göreceği lüzum üzerine, muvakkat buğday kontrol merkezleri
ihdas edebilir.                                                                 
    Bu muvakkat kontrol merkezlerinde, işe başlama zamanı, Ticaret Vekaleti ta- 
rafından, on beş gün evvel Ankara'da Resmi Gazete ve diğer bir gazete ile,mahal-
linde de münasip surette ilan edilir. Bu merkezlerde işe nihayet verileceği za- 
man,bir ay evvel keyfiyet Ticaret Vekaletince aynı surette ilan olunur.         
    Harcırah ve masarifi ihracatçı tarafından verilmek şartiyle ve Ticaret Veka-
letince imkan görüldüğü takdirde, talep vukuunda, ihraç merkezi olmıyan yerle-  
re, yakın iskelelerden, buğday kontrolu için memur gönderilebilir.              

    Madde 5 - Buğdayın hususi ve umumi depolarda, temizleme yerlerinde ve mümkün
oldukça demiryolu ve gemi ambarlarında rutubetten müteessir olacak şartlar al-  
tında ve koku neşredici veya  ambalajları kirletici maddelerle bir arada bulun- 
durulmaması ve fena koku sinmiş ve kirli vagon ve mavnalara konulmaması lazım-  
dır.                                                                            

    Madde 6 - İhracata mahsus buğdayların temizlendiği ve muhafaza edildiği fab-
rika, depo, ambar ve siloların haiz olması lazım gelen sıhhi ve teknik şartlar, 
İktisat, Ziraat ve İçtimai Muavenet ve Ticaret Vekaletlerince müştereken yapıla-
cak bir Talimatname ile tayin olunur.                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                              FASIL : II                                        
                    Kontrol edilecek hususlar                                   
                                                                                

    Madde 7 -  Türkiye'den ihraç olunacak buğdaylar, küfsüz ve yabancı kokudan  
ari olacak ve veznen %  yarımdan fazla filizli tane ihtiva etmiyecektir.        

    Madde 8 - Buğdaya karışık bulunan, çavdardan başka, bilümum maddeler "Yaban-
cı maddeler" sayılır. Bunların dört milimetre murabbalık delikleri havi elekten 
geçenlerine "İnce yabancı maddeler" ve bu eleğin üstünde kalanlarına "Kalın ya- 
bancı maddeler" denir.                                                          

    Madde 9 - Buğdaylar sert, yumuşak, mikset (Karışık) ve yemlik buğday namla- 
riyle dört sınıfa ve sert, yumuşak ve mikset buğdaylar da "No: 1", "No: 2" ve   
"No: 3" namiyle üçer dereceye ayrılarak ihraç edilir.                           
    Maktaları zücaci olan buğdaylar sert, unlu ve beyaz olanlar ise yumuşaktır. 
    Her sınıf ve derece buğdayın haiz olması lazım gelen asgari vasıflar ilişik 
tabloda gösterilmiştir. Bu tabloda yazılı yabancı maddeler arasında bulunan pe- 
lemir, delice gibi zararlı tohumlarla içi sürmeli gibi hastalıklı tanelerin her 
derece için, mecmuu cetvelde yazılı en yüksek miktarı geçmemek üzere nispetleri 
mahsul vaziyeti göz önüne alınarak her mahsul yılında bir defadan fazla olmamak 
üzere Ticaret Vekaletince tesbit ve tatbika başlanmadan on beş gün evvel ilan   
olunur.                                                                         

    Madde 10  - Sert, yumuşak ve mikset buğdayların üç numaralı derecelerinde   
bulunabilecek azami çavdar yüzdesinin biri ve yemlik buğdaylarda beşi arpa ola- 
bilir.                                                                          
    Mukavelenamesinde o yolda sarahat bulunmak şartiyle sert, yumuşak ve mikset 
buğdayların üç numaralı derecelerinde "Delice" ve yemlik buğday sınıfına "Çav-  
dar" ve "Delice" 9 uncu maddede yazılı nispetlerden fazla bulunabilir. Bu tak-  
dirde kontrol vesikasına bu yolda meşruhat verilir. Şu kadar ki delice nispeti  
hiç bir veçhiyle yüzde yediyi aşamaz.                                           

    Madde 11 - İhraç edilecek buğdaylar dökme veya çuvallı olarak sevkedilir.   
    Çuvallar buğdayın ağırlığına dayanabilecek metanette, deliksiz ve dikişleri 
sağlam olacaktır.                                                               
                                                                                
                         FASIL : III                                            
                    Kontrolun şekli ve icrası sureti                            
                                                                                

    Madde 12 - Buğday ihracatçısı veya mümessili Ticaret Vekaleti İhracat Kont- 
rolörlüğüne bir beyanname vererek ihraç edeceği malın kontrolunu ister. Bu be-  
yannameler Ticaret Vekaletince tesbit edilecek formüle göre tanzim olunur ve    
tahmilden 24 saat evvel verilmesi mecburidir.                                   
Nümune alınması bittikten sonra 24 saat içinde kontrolün ikmali ve vesikanın ve-
rilmesi icap eder.                                                              

    Madde 13- 30 tona kadar olan partiler için beş ve daha fazlası için de on   
kiloluk ikişer nümune alınır ve nümuneleri muhtevi torbalar, kontrol memuru ile 
ihracatçı veya mümessili tarafından müştereken mühürlenir.                      
     İhracatçı veya yazı ile göstereceği mümessili, nümune alınırken hazır bu-  
lunmağa mecburdur.                                                              
    Nümunelerin alınış tarzı ve rutubet derecesinin tesbit şekli ve bu işte kul-
lanılacak aletlerin vasıfları, Ticaret Vekaletince tesbit olunur.               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 14 - İhraç olunacak buğdayların nümunesini almak üzere Ticaret Vekale-
ti İhracat Kontrolörü malın başına gelerek işe başladığını yazı ile bildirmeden 
mahalli Gümrük İdarelerince buğdayların tahmiline müsaade olunmaz.              
    Gümrük İdareleri ve memurları yüklenen buğdayların nümunelerinin alınmasın- 
da ve muhafazasında, vakı olacak talebi üzerine, ihracat kontrolörüne yardım    
ile mükelleftirler.                                                             

    Madde 15 - Kontrol, alınan nümuneler üzerinde yapılır. Kontrol memuru,      
13 üncü madde mucibince aldığı nümunelerden birini açarak muayene ve icabına    
göre tetkik ve tahlil ettikten sonra, muayene neticesini mutazammın bir rapor   
tanzim eder. Bu rapora göre :                                                   
                                                                                
    a) Buğdayların, beyannamesinde yazılı sınıf ve dereceye ait vasıfları haiz  
bulunduğu görülürse, ihracatçısına bir kontrol vesikası verilir.                
    b) Buğdayların, beyannamesinde yazılı dereceden, sınıf nazarı itibara alın- 
maksızın, yüksek vasıflarda olduğu görülürse, ihracatçısına, muayene raporu ile 
tesbit edilmiş olan sınıf ve dereceden bir kontrol vesikası verilir.            
    c) Buğdayların, beyannamesinde yazılı dereceden, sınıf nazarı itibara alın- 
maksızın, bir derece aşağı vasıflarda olduğu, veya üçüncü derece olarak beyan   
edildiği halde yemlik buğday vasıflarında zuhur ettiği, veyahut yemlik buğday   
olarak beyan edildiği halde bu cinse ait vasıflardan en çok yüzde yirmiye kadar 
aşağı vasıflarda olduğu görülürse ve mal sahibinin muayene raporuna bir itirazı 
olmazsa, keyfiyet muayene raporunun altına yazılarak ihracatçı veya mümessili   
tarafından imza edilir ve mal sahibine mezkür rapor ile tesbit edilmiş olan va- 
sıflara göre bir kontrol vesikası verilir.                                      
    İhracatçı veya mümessili, muayene raporuna itiraz ettiği takdirde itirazı   
neden ibaretse muayene raporunun arkasına yazarak imzalar ve bu takdirde 13 ün- 
cü madde mucibince alınan nümunelerden açılmamış olanı ile itirazlı muayene ra- 
poru, 24 üncü maddede yazılı heyet tarafından tetkik edilir. Heyet, bu husustaki
kararını, mucip sebepleriyle, sarih olarak, rapora yazılmış olan itirazın altı- 
na yazıp imzalar. Mezkür karar, ihracatçı veya mümessili tarafından ileri sürü- 
len itirazı haklı gösterdiği takdirde, kontrol vesikası, karara göre taayyün    
eden vasıflar üzerinden verilir.                                                
    Bu fıkrada yazılı olan ahvalde zabıt varakası tanzim olunmaz.               
    ç) Buğdayların, beyannamede yazılı derecesi ile muayene raporunda tesbit    
edilen vasıfları arasında, c fıkrasında yazılı toleranslardan fazla bir fark gö-
rülürse, kontrol memuru tarafından 22 nci madde hükümlerine tevfikan, ihracatçı 
veya mümessilinin huzuriyle zabıt varakası tanzim olunur.                       
    Bu kabil ahvalde, ihracatçı veya mümessilinin muayene raporu münderecatına  
bir itirazı yoksa, zabıt varakasının ziri kontrol memuru ile birlikte ihracatçı 
veya mümessili tarafından imza edilir ve bu takdirde 4 üncü fasılda yazılı hü-  
kümler dahilinde takibatta bulunulmakla beraber, mal sahibine, muayene raporu   
ile tesbit edilmiş olan vasıflara göre kontrol vesikası verilir. İhracatçı veya 
mümessili muayene raporuna itiraz ettiği takdirde, itirazı neden ibaretse zabıt 
varakasının altına yazarak imzalar ve bu takdirde kontrol vesikasının verilmesi 
24 üncü maddede yazılı heyetçe karar ittihazına kadar tehir olunur.             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 16 - İhraç edilen buğdayların, 15 inci maddede yazılı muayene raporu- 
na göre, yemlik buğdayların vasıflarından yüzde yirmiden daha aşağı vasıflarda  
olduğu görülür ve bu husus ihracatçı veya mümessili tarafından zabıt varakası-  
nın altına yazılarak imza edilmek suretiyle kabul olunur veya itirazı halinde   
bu itiraz, 24 üncü maddede yazılı heyet tarafından varit görülmez ise, malın    
vasıflarını gösterir meşruhatı havi bir kontrol vesikası verilip, takibatta bu- 
lunulmakla beraber, keyfiyet, malın, namına yüklendiği alıcının adresi ile bir- 
likte, Ticaret Vekaletine bildirilir. Ticaret Vekaleti, alıcı ile satıcı arasın-
da bu yüzden çıkacak ihtilafın tetkikinde kullanılmak üzere, hadiseyi vesikala- 
riyle, alıcı tacirin bulunduğu memleketteki Türkiye Ticaret Ataşeliğine ve Ataşe
olmıyan yerlerde Türkiye Konsolosluğuna bildirir.                               

    Madde 17 - İhraç edilecek buğdaylar için, kontrol vesikası ibraz edilmedik- 
çe, menşe şahadetnamesi verilemez. Menşe şahadetnamelerine, kontrol vesikasında 
yazılı sınıf ve derece kayıtları derc ve bulunduğu takdirde, diğer meşruhat da  
ilave olunur.                                                                   

    Madde 18 - Kontroldan sonra buğdayların kısmen veya tamamen ihracından sar- 
fınazar eden ihracatçı kontrol vesikasını derhal ihracat kontrolörüne iade ile  
mükelleftir. Ancak, ihracatçı buğdayını kısmen ihraçtan sarfınazar etmiş bulun- 
duğu takdirde mütebaki mal için kendisine yeni bir kontrol vesikası verilir.    

    Madde 19 - İhracat kontrolörleri, ihraca mahsus buğdayların bulunduğu depo- 
ları, ambarları, siloları ve bunlarda bulunan buğdayları, her zaman kontrol     
edebilirler.                                                                    

    Madde 20 - Gümrükten geçmiş olduğu halde henüz Türkiye hudutları içinde bu- 
lunan malları, Ticaret Vekaleti göreceği lüzum üzerine tekrar muayene ettirebi- 
lir.                                                                            

    Madde 21 - Alınan nümuneler, ait oldukları parti hakkında bir ihtilaf çık-  
madığı takdirde 3 ay müddetle, ihtilaf vukuunda, ihtilafın halline kadar kont-  
rol memurluğu dairesinde saklanır.                                              
    İhracatçı, bu müddetin hitamından itibaren bir hafta içinde müracaat ederek 
kendisine ait nümuneleri alabilir.                                              
                                                                                
                                     FASIL : IV                                 
                                                                                
                       Nizamname hükümlerine muhalif hareketler                 
                                                                                

    Madde 22 - Kontrol esnasında bu nizamname hükümlerine aykırı bir hal görüle-
cek olursa keyfiyet Ticaret Vekaleti İhracat Kontrolörü tarafından tanzim oluna-
cak zabıt varakasiyle tesbit olunur. Zabıt varakası dört nüsha olmak üzere kale-
me alınır.                                                                      
                                                                                
    Buğday ihracatçısı veya mümessili, mündericatına itirazı olmadığı takdirde, 
zabıt varakasını derhal imzalamağa mecbur olduğu gibi, itirazı varsa bunun ne-  
den ibaret olduğunu zabıt varakasının hususi hanesine derhal yazıp imzalamağa   
mecburdur.                                                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Zabıt varakalarının bir nüshası alakadar ihracatçı veya mümessiline verilir.
Diğer nüshaları İhracat Kontrolörlüğünde muhafaza edilir.                       

    Madde 23 - İhracatçı veya mümessili tarafından, kontrol neticesine itiraz   
vuku bulduğu takdirde,ihtilafın mevzuu, kontrol memurunun müracaatı üzerine, 48 
saat zarfında,24 üncü maddede yazılı heyet tarafından, kontrol memuru ile alaka-
dar ihracatçı veya mümessili hazır bulunduğu halde tetkik olunur.               

    Madde 24 - İhracatçı veya mümessilinin, kontrol neticesine vakı olacak iti- 
razlarını tetkik etmek ve karara bağlamak üzere, aşağıda gösterilen şekilde bir 
heyet teşkil olunur:                                                            
    A) Mahalli ticaret odası tarafından bir sene müddetle intihap olunacak ve   
intihabı Ticaret Vekaletince tasdik edilecek, buğdaydan anlar bir zat ve bunun  
hazır bulunmadığı zaman heyete girmek üzere aynı surette seçilecek yedeği,      
    B) Borsa bulunan yerlerde borsa komiseri, borsa bulunmıyan yerlerde ticaret 
ve sanayi odası başkatibi,yedek olarak vekilleri,                               
    C) Ticaret Vekaletince, bir sene müddetle seçilecek, buğdaydan anlar bir zat
ve bunun hazır bulunmadığı zaman heyete girmek üzere aynı suretle seçilecek     
yedeği,                                                                         
    Ticaret Odası bulunmıyan yerlerde, A fıkrasında  gösterilen aza doğrudan    
doğruya Ticaret Vekaletince seçileceği gibi, ne borsa ne de ticaret odası bulun-
mıyan yerlerde B fıkrasında yazılı aza yerine, gümrük idaresinin bu işe ayıraca-
cağı memuru veya icabında bunların yedekleri heyete dahil olurlar.              
    Aza,ihtilaf çıkan parti ihracatçısının usul ve furuundan veya dördüncü dere-
ceye kadar civar hısımlarından olduğu veya müstahdemi bulunduğu takdirde, heyete
iştirak edemez.                                                                 

    Madde 25 - Heyet,13 üncü madde mucibince alınmış olan nümunelerden açılmamış
olanını tetkik ve icabında tahlil ederek, ihtilaf mevzuu hakkındaki kanaatlerine
müstenit kararlarını mucip sebepleriyle, sarih olarak, vaziyete göre, muayene   
raporuna yazılmış olan itirazların altına veya zabıt varakasının hususi hanesine
yazıp imzalar.                                                                  

    Madde 26 - Heyetin tetkik neticesinde vereceği karar, ihracatçı veya mümes- 
sili tarafından ileri sürülen itirazı haklı gösterdiği takdirde ihracatçısına   
karara göre taayyün eden dereceden bir kontrol vesikası verilir ve bu takdirde  
zabıt varakasının, heyetin kararını da ihtiva eden bir nüshası, malümat olmak   
üzere Ticaret Vekaletine gönderilir.                                            

    Madde 27 - Zabıt varakasına buğday ihracatçısı veya mümessili tarafından    
bir güna itiraz vakı olmadığı veya itiraz edilip de 24 üncü madde mucibince     
teşkil olunan heyetçe yapılan tetkikat neticesinde nizamname hükümlerine aykırı 
bir hareket vukua getirildiği tespit edilmiş olduğu takdirde vaziyete göre 15   
veya 16 ncı maddeler mucibince hareket olunmakla beraber zabıt varakasının bir  
nüshası takibat icra olunmak üzere Cumhuriyet Müddeiumumiliğine tevdi olunur ve 
bir nüshası da Ticaret Vekaletine gönderilir.                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İhracat kontrolörleri tanzim ettikleri zabıt varakalarının birer nüshasını  
muhafaza ederler.                                                               

    Madde 28 - Vasıfları, tasnifi veya ambalajları itibariyle bu Nizamnamenin 7,
9 ila 11, 15 ve 16 ncı maddeleri hükümlerine uymıyan buğdayları kontrola arz-   
edenlerle 6, 13, 18 inci maddeleriyle 22 nci maddesinin 2 nci fıkrası hükümleri-
ne muhalif harekette bulunanlar hakkında 3018 numaralı kanunun 8 inci maddesi   
mucibince ve bunun haricinde kalan hallerde veya suiniyet sabit olan vaziyetler-
de 1705 numaralı kanuna göre takibat yapılır.                                   

    Madde 29  - Memleket içinde ve dışında harb hali, seferberlik ve seferber-  
liğe hazırlık veya tabii afetler gibi mücbir sebepler altında bu Nizamnamede    
yazılı tolerans miktarları Ticaret Vekaletince iki misline kadar artırılabilir. 

    Madde 30 - 1705 ve 3018 numaralı kanunlara göre hazırlanmış  ve Devlet      
Şürasınca görülmüş olan bu  Nizamname hükümleri 15 Temmuz 1940 tarihinden itiba-
ren yürümeğe başlar.                                                            

    Madde 31 - Bu Nizamname hükümlerini İcra Vekilleri Heyeti yürütür.          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
         Aynı sınıftan Yabancı maddeler                                         
         olmayan tane    (Azami)       Bit yenikli Çavdar Hektolitre Azami rutu-
Sınıf ve   Azami      Mecmuu İ cesi    tane azami  azami  (Asgari)   bet derece-
dereceler   %           %      %           %        %     klogram    si %       
--------- ---------- ------- -------- ----------- ------- --------- ----------  
                                                                                
Sert No:1   10         2        1        1/8        2       76        13        
                                                                                
     No:2   15         3        1,5      1          5       74        14        
                                                                                
     No:3   20         4        1,5      3          8       72        15        
                                                                                
Yumuşak                                                                         
     No:1   10         2        1        1/8        2       77        13        
                                                                                
     No:2   15         3        1,5      1          7       75        14        
                                                                                
     No:3   20         4        1,5      3          12      73        15        
                                                                                
Miksed                                                                          
     No:1   -          2        1        1          5       76        13        
                                                                                
     No:2   -          3        1,5      2          8       73        14        
                                                                                
     No:3   -          4        1,5      3          12      71        15        
                                                                                
Yemlik Buğday                                                                   
                                                                                
            -          5        1,5      4          20       -        15