Endeksler
                                                                                
                                ŞEKER KANUNU (1)                                
                                                                                
    Kanun Numarası        : 6747                                                
    Kabul Tarihi          : 22/6/1956                                           
    Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 29/6/1956 Sayı: 9345                         
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 3  Cilt: 37  Sayfa: 1347                    
                                                                                
    Fabrika kurma müsaadesi:                                                    

    Madde 1 - Türkiye'de şeker fabrikası kurulup işletilmesi İcra Vekilleri     
Heyetinden müsaade alınmasına bağlıdır.                                         
                                                                                
    Fabrika kurma talebi:                                                       

    Madde 2 - Şeker fabrikası kurmak istiyen hakiki ve hükmi şahısların:        
    a) Fabrika için lüzumlu ham maddelerin devamlı olarak hangi bölgelerdeki    
araziden tedarik edileceğini,                                                   
    b) Tesisin kurulup işletilmesi için gerekli sermayenin takribi miktarını ve 
bunun temin şeklini,                                                            
    c) Bu teşebbüsü işletmeye ve idareye kafi teknik elemanların ne şekilde     
temin edileceğini,                                                              
    d) Fabrikanın kapasitesini ve rantabilite hesaplarını gösterir vesikalarla  
İşletmeler Vekaletine müracaat etmeleri ve müracaat dilekçelerine fabrikanın ku-
ruluş avan - projelerini eklemeleri şarttır. İşletmeler Vekaleti, icabında ilgi-
lilerden mütemmim malümat ve belgeler istemek suretiyle, yapacağı incelemeler   
sonunda lüzumuna kanaat getirdiği takdirde, gereken müsaadenin verilmesini İcra 
Vekilleri Heyetine teklif eder.                                                 
                                                                                
    Müsaadenin devri:                                                           

    Madde 3 - Şeker fabrikası tesis ve işletme müsaadesinin kısmen veya tamamen 
devri için İşletmeler Vekaletine müracaat edilir. Devir yüzünden fabrikanın ku- 
rulmasında veya işletmesinde bir aksaklık olmıyacağına İşletmeler Vekaletince   
kanaat getirildiği takdirde, devre, İcra Vekilleri Heyeti karariyle müsaade     
edilir.                                                                         
                                                                                
    Arazi tedariki:                                                             

    Madde 4 - Şeker fabrikaları ile müştemilatının kurulması ve büyütülmesi ve  
bunların çalışmaları, en yakın demiryolu, şose, liman ve ırmaklara bağlanması   
için lüzumlu ve en münasibi olduğu İşletmeler Vekaletince tesbit edilen ve sa-  
hiplerinden satın alınamıyan arazi ve binalar 1295 tarihli Menafii Umumiye için 
İstimlak Kararnamesi veya bu kararname yerine kaim olacak kanun hükümleri daire-
sinde istimlak olunabilir.                                                      
----------------                                                                
(1) (a) Bu Kanunun, 11/4/1983 tarih ve 60 sayılı, 10/10/1983 tarih ve 118 sayılı
        KHK' lere aykırı hükümlerin yürürlükten kaldırılmış olduğu 118 sayılı   
        KHK'nin 17. maddesinde hükme bağlanmıştır.                              
    (b) Bu Kanunda geçen istihlak vergisine ilişkin hükümler, 25/10/1984 tarih  
        ve 3065 sayılı Kanunun 61. maddesinin (d) fıkrası ile yürürlükten kaldı-
        rılmıştır.                                                              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İstimlak kararı, İşletmeler Vekaletinin talebi üzerine salahiyetli merciler-
ce verilir ve bedeli, müsaade sahibi tarafından ödenir.                         
    Arazi Hazineye ait ise, kültür toprağı vasfında bulunanlar için ayrıca (Top-
rak ve İskan İşleri Umum Müdürlüğünün) muvafakatı alınmak suretiyle müsaade sa- 
hibine bedel takdiri suretiyle satılabilir.                                     
                                                                                
    Muaflıklar:                                                                 

    Madde 5 -                                                                   
    a) Şeker fabrikası tesisi için kurulan anonim şirketlerin hisse senetleri   
damga resminden,                                                                
    b) Şeker fabrikaları ve müştemilatının tesis ve tevsii için işletmeler Veka-
letince tasdik edilmiş projelerine ve faturalarına göre hariçten getirilecek:   
    1.  Her nevi inşaat malzemesi,                                              
    2.  Her nev'i makinalar ve aletler,                                         
    3.  Bu fabrikalara ait olarak vücuda getirilecek nakliye, tahmil ve tahliye 
ve muharrik kuvvet istihsal ve nakil tesislerine muktazi bilcümle malzeme (İn-  
şaat malzemesi dahil) ve vesaiti muharrike ve müteharrike (Otomobil, kamyon,    
kamyonet ve otobüs gibi kara nakil vasıtaları hariç) ithalleri sırasında Devlet,
hususi idare ve belediyelere ait her türlü vergi, resim, harç ve bunların zamla-
rından, muaftır.                                                                
    c) Şeker fabrikalarının kısmen veya tamamen tecdidi maksadiyle getirtilecek 
makine ve aletlere de bu maddenin (b) fıkrası hükmü tatbik olunur. (1)          
                                                                                
    Şeker ham maddesiyle tohumunun yetiştirilmesine ait arazi:                  

    Madde 6 - Şeker fabrikalarına ait olup şeker ham maddesiyle bu ham madde to-
humunun ve bunların zirai munavebesiyle ilgili diğer tarım mahsullerinin yetiş- 
tirilmesine tahsis edilen arazinin (5.000) dönümden yukarı kısmı hakkında İşlet-
meler ve Ziraat Vekaletlerinin mütalaası alınmak suretiyle 4753 sayılı kanunun  
5618 sayılı kanunla muaddel 14 üncü maddesinin (c) fıkrasının istisna hükmü tat-
bik olunur.                                                                     
                                                                                
    Müsaadenin himayesi:                                                        

    Madde 7 - Müsaade istihsali suretiyle şeker fabrikası kurup işletenlere fab-
rikalarına lüzumlu ham maddelerin devamlı olarak yetiştirilmesi için tahsis edi-
len bölgeler dahilinde başkaları tarafından şeker fabrikası kurulup işletilemez.
Ancak, bu bölgeler dahilinde zamanla elde edilecek ham madde verimi, fabrika ka-
pasitesi üstünde hadlere vardığı ve bunların işlenmesi için İşletmeler Vekale-  
tince tayin edilecek müddet içinde sahibi tarafından fabrikanın tevsii veya yeni
bir fabrika tesisi cihetine gidilmediği takdirde bu bölgelerden bir kısmı İşlet-
meler Vekaletinin teklifi ve İcra Vekilleri Heyetinin karariyle başka bir fabri-
kanın ham madde sahası meyanına ithal edilebilir.                               
                                                                                
    Pancar ve şeker fiyatları:                                                  

    Madde 8 - Şeker ham maddenin müstahsilden mubayaa fiyatı ve şartları ile ge-
rek hariçten ithal, gerek dahilde istihsal edilecek küp ve kristal şekerlerin   
satış fiyatı 9 - 12 nci maddeler nazara alınarak İcra Vekilleri Heyeti karariyle
tesbit ve icabında tadil olunur.                                                
--------------------                                                            
(1) İthalde alınan her türlü vergi, resim ve harç muafiyetine dair hükümler     
    6/5/1986 tarih ve 3283 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile yürürlükten kaldı- 
    rılmıştır.                                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İstihlak Vergisinin tarh, tahakkuk ve tahsili:                              

    Madde 9 - (Mülga: 25/10/1984- 3065/61 md.)                                  
    İstihlak Vergisi miktarı:                                                   

    Madde 10 - (Mülga: 25/10/1984 - 3065/61 md.)                                
                                                                                
    Kar garantisi:                                                              

    Madde 11 -                                                                  
    a) İcra Vekilleri Heyeti karariyle her cins şeker için tesbit olunacak top- 
tan satış fiyatından İstihlak Vergileri düşüldükten sonra kalan meblağ ile fab- 
rikaların bu şekerlere ait satış maliyetleri arasındaki fark, istihsal müessese-
lerinin ödenmiş sermayelerine senevi net  % 10 kar vermeye müsait bulunmadığı   
takdirde, Vergi Usul ve Kurumlar Vergisi Kanunları ile aşağıdaki hükümler göz-  
önünde bulundurularak kampanyalar sonunda Maliye ve İşletmeler Vekaletlerince   
birlikte yapılacak tetkikat neticesinde bu nispetten noksan olduğu anlaşılan    
kar, bu maddenin (d) fıkrasındaki fondan, bu fon yetmediği takdirde, Maliye     
Vekaleti bütçesine konulacak özel tahsisattan, reddiyatın tabi olduğu hükümlere 
uyularak ilgili müesseselere Hazinece yapılacak tediyelerle bu nispete iblağ    
olunur.                                                                         
    b) Yukarki fıkrada zikredilen kar, fabrikaların fiili istihsalleri normal   
istihsal kapasitelerinden % 10 a kadar noksan veya fazla bulunduğu ahvalde fiili
istihsal miktarı ile ilgilenilmeksizin ödenmiş sermaye üzerinden hesap olunur.  
    İstihsal bu fazlanın üstünde veya bu noksanın altında zuhur ettiği takdirde 
istihsal müessesesine beher kilo şeker için verilecek kar, normal kapasite ile  
yapılan istihsalde beher kilo şekere düşen karın aynıdır.                       
    c) 1950 yılından önce mevcut şirketlere ait fabrikaların belli bir kampanya-
da yukarki fıkralarda belirtilen esaslara göre bulunacak karlarından bir kilo   
şekere isabet eden miktar, bunlar dışında kalan fabrikaların aynı kampanyaya ait
karlarından, istihsal ettikleri şekerlere isabet eden miktarlar vasatisinden dun
bulunduğu takdirde bu fabrikaların bağlı bulunduğu şirketlere, (d) fıkrasında   
yazılı fondan veya tahsisattan, Hazinece yapılacak tediyelerle aradaki fark     
kapatılır.                                                                      
    d) Yukardaki (c) fıkrası hükmü mahfuz kalmak üzere, şeker fabrikalarına bu  
madde gereğince bırakılacak karlar üstünde tahassül edecek paralar Merkez Ban-  
kasında açılacak hususi bir fonda toplanır. Bu kanunla kullanılması emrolunan   
yerlere tahsis edildikten sonra bu fonda artan paralar en geç beş senede bir    
bütçeye irat kaydolunur.                                                        
    e) Yukarki fıkralar gereğince her kampanyaya ait olarak salahiyetli makam-  
larca yapılacak tetkikat kampanyanın hitamından itibaren dört ay içinde ikmal   
edilerek hesaplaşmalar yapılır.                                                 
                                                                                
    İstihsal ve satış maliyetleri:                                              

    Madde 12 - Şekerin istihsal maliyeti şu unsurlardan terekkübeder:           
    a) Şeker imalinde sarf edilen ham madde ve malzeme bedelleri,               
    b) Ham maddenin yetiştirilmesi için yapılan masraflar,                      
    c) Makul miktarlardaki işletme, idare ve şirket genel idare masrafları ve   
sosyal masraflar,                                                               
    d) Amortismanlar ve ilk tesis masrafları,                                   
    e) Kredi masrafları,                                                        
    f) Nakliye ve sigorta masrafları,                                           
                                                                                
*                                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Belli bir istihsal kampanyasını ihtiva eden bir yıl içinde bu masraflardan  
bir kilogram şekere isabet eden meblağların toplamı bir kilogram şekerin istih- 
sal maliyetini teşkil eder.                                                     
    Satış maliyeti, aynı yıl içinde satılan şekerlerin satışı için yapılan mas- 
raflardan, istihsal olunan bir kilogram şekere isabet edecek kısmın istihsal ma-
liyetine eklenmesi ile bulunur.                                                 
    Aynı şirkete bağlı fabrikalar için bu maliyetler müşterek bir vasati maliye-
ti ifade eder.                                                                  
                                                                                
    Anlaşmazlıklar ve tahkim:                                                   

    Madde 13 - 11 ve 12 nci maddeler gereğince yapılacak tetkikat dolayısiyle   
istihsal müesseseleri ile tetkikle vazifeli vekaletler arasında veya vekaletle- 
rin kendi aralarında her hangi bir konuda meydana gelecek anlaşmazlıklarda Baş- 
vekalet (Umumi Murakabe Heyeti) hakemlik eder.                                  
                                                                                
    İstihsalin tesbiti:                                                         

    Madde 14 - Şeker fabrikalarının istihsalleri sahipleri veya temsilcileri ta-
rafından günü gününe tesbit ve fabrika içinde veya mahalli maliye teşkilatına   
bir beyanname ile bildirilecek depolarda muhafaza edilir. Mahalli maliye teşki- 
latı günlük istihsali tesbit etmek üzere şeker fabrikalarında memur bulundura-  
bilir. İstihsal ve tesbit edilip de bir daha fabrikasyona tabi tutulması icabe- 
den miktarlar maliye teşkilatının malümatı tahtında, evvelce tesbit edilmiş bu- 
lunan miktardan tenzil ve yeniden tesbit olunur.                                
                                                                                
    Şeker ithali:                                                               

    Madde 15 - Memleketteki şeker fabrikaları istihsalinin istihlake yetmemesi  
veya memlekette şeker stoku tesisine lüzum görülmesi hallerinde İktisat ve Tica-
ret Vekaletinin teklifi ve İcra Vekilleri Heyetinin kararı ile hariçten şeker   
ithal edilebilir. Bu kararda, ithal edilecek şekerlerin miktarı ile bu şekerleri
hariçten getirmek veya getirtmek ve satmakla vazifelendirilecek teşkilat da tes-
bit olunur. Bu şekerler, satışı yapacak teşkilata ithal mevkilerinde, gümrük ka-
pısındaki maliyetleri ile devrolunur.                                           
    İthal mevkilerinden memleket içindeki satış merkez veya depolarına nakledil-
meleri lazımgelen şekerlerin devir maliyet fiyatına, ithal mevkilerinden bu ma- 
hallere kadar olan nakliye, sigorta masrafları ile diğer masraflar da ilave     
edilir.                                                                         
    Bu şekerlerin maliyetleri ile yerli benzerleri için İcra Vekilleri Heyetince
tesbit edilmiş olan toptan satış fiyatlarına göre tekevvün edecek satış bedelle-
ri arasındaki fark, maliyet bedelleri üzerinden % 2 nispetindeki tavassut komüs-
yonu eksiği ile, vazifeli satış teşkilatı tarafından İstihlak Vergisi olarak ma-
liyeye ödenir.                                                                  
                                                                                
    Şeker ve şekerli madde ihracı:                                              

    Madde 16 - İcra Vekilleri Heyeti dahilinde istihsal olunan şekerlerin yaban-
cı memleketlere ihracına müsaade edebilir. Bu suretle ihraç edilecek şekerlerden
İstihlak Vergisi alınmaz. Bu şekerlerin 11 inci maddeye göre hesap edilecek karı
da ihtiva eden ihraç maliyetleri ile döviz rayiçlerine göre hesaplanacak satış  
bedelleri arasında hasıl olan leh ve aleyhdeki farklar Maliye'ye aittir.        
                                                                                
    (Değişik: 24/11/1960-140/1 md.) Memleket içinde imal edilen şekerli maddele-
rin yabancı memleketlere ihracı halinde terkiplerindeki şeker miktarı Maliye ve 
Sanayi Bakanlıklarınca tesbit olunur. Şekerli maddelerin ihracı anındaki memle- 
ket içi fabrika toptan şeker satış fiyatı ile Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim  
Şirketin-                                                                       
                                                                             *  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
ce bir evvelki yılda ihraç edilen şekerlerin ortalama FOB fiyatı arasındaki,    
şekerli maddelerin bünyesine dahil şeker miktarına tekabül eden fark, (Şeker    
istihlak vergisi dahil) ilgili vergi dairesince ihraç olunan şekerli maddenin   
sahibine iade olunur.                                                           
    Ancak bahis mevzuu iade muamelesi için:                                     
    a) İhraç edilecek maddelerin nevini, miktarını, kablarının aded ve nevini,  
hangi gümrükten ihraç edileceğini gösterir bir beyannamenin bu maddelerin imal  
edildiği yer vergi dairesine verilmesi ve mukabilinde aynı malümatı mahtevi     
bir nakliye tezkeresi alınması,                                                 
    b) Nakliye tezkeresinin tanzim tarihinden itibaren üç ay zarfında bu madde- 
lerin aynen ihraç edildiğini mübeyyin gümrük idaresinden alınacak vesikanın     
(a) fıkrasında sözü edilen vergi dairesine ibraz edilmesi,                      
    şarttır.                                                                    
    (a) ve (b) fıkralarında tasrih edilen şartlardan herhangi birine riayet     
edilmemesi halinde yukarıda sözü edilen fiyat farkı iade edilmez.               
    Kaldırılan hükümler:                                                        

    Madde 17 - 12/6/1930 tarihli ve 1718 sayılı kanunun 3,5,6 ve 7 nci maddele- 
rinin, 15/1/1943 tarihli ve 4385 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin, 21/6/1944     
tarihli ve  4597 sayılı 6/2/1946 tarihli ve 4855 sayılı, 16/6/1947 tarihli ve   
5086 sayılı kanunların şekere mütaallik hükümleri ile 5/4/1341 tarihli ve 601   
sayılı, 7/5/1935 tarihli ve 2699 sayılı, 12/6/1935 tarihli ve 2785 sayılı,      
27/12/1946 tarihli ve 4982 sayılı, 5/7/1950 tarihli ve 5667 sayılı, 15/7/1953   
tarihli ve 6168 sayılı, 20/5/1955 tarihli ve 6607 sayılı kanunlar ve 25/1/1937  
tarihli ve 3101 sayılı kanunun 1, 2, 4 üncü ve muvakkat 1 inci maddeleri,       
15/1/1943 tarihli ve 4385 sayılı kanunun, 2,4,7,8 ve muvakkat 1 inci ve 2 nci   
maddeleri, 22/12/1948 tarihli ve 5281 sayılı kanunun 1 inci ve muvakkat madde-  
leri ilga edilmiştir.                                                           

    Muvakkat Madde 1 - 23/7/1955 tarihli ve K/986 sayılı karar ile Merkez Ban-  
kasında ihdas olunan fon hesabındaki paraların yarısı bu kanunun 11 inci madde- 
sinin (d) fıkrası ile ihdas olunan fon hesabına naklolunur. Mütebakisi İstihlak 
Vergisi olarak bütçeye irat kaydedilir.                                         

    Muvakkat Madde 2 - 1950 yılından önce mevcut şirketlere ait bulunan şeker   
fabrikalarının bu kanunun mer'iyete girmesinden evvelki istihsal kampanyalarına 
ait olarak bu devredeki mevzuata göre tesbit edilmiş olup henüz Hazinece tesvi- 
ye edilmemiş bulunan menfi fon alacakları bu kanunun meri'yete girdiği tarihten 
itibaren bir ay içinde ve bu kanunun mer'iyet tarihinden itibaren altı ay için- 
de tesbit olunacak mütaakıp kampanyalara ait menfi fon alacakları da 1957 mali  
yılında muvakkat birinci maddede yazılı fon hesabından ödenir.                  

    Muvakkat Madde 3 - Muvakkat 2 nci maddede yazılı fabrikalar dışında kalan   
şeker fabrikalarının sözü edilen maddede yazılı devreye ait şeker satışlarından 
dolayı, bu şekerlerin ait olduğu kampanyalara uygulanan toptan satış fiyatları, 
munzam İstihlak Vergileri ve 23/7/1955 tarihli ve K/986 sayılı karar ile ihdas  
olunan fiyat farkları nazarı itibara alınarak, bu fabrikalara ilk istihsal yıl- 
larından itibaren 11,12 ve 13 üncü maddeler hükümleri uygulanarak muvakkat      
1 inci maddedeki fondan, bu fon yetmediği takdirde 11 inci maddenin (a) fıkra-  
sında sözü edilen tahsisattan karları Hazinece tediye olunur.                   

    Muvakkat Madde 4 - 601 sayılı kanuna tevfikan imtiyaz almış olan şeker      
fabrikaları imtiyaz müddetlerinin sonuna kadar ayrıca bir müsaade istihsaline   
lüzum kalmadan bu Kanun hükümlerine tabi olurlar. Ancak mevcut imtiyazları      
gereğin-                                                                        
                                                                                
*                                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
ce sahip bulundukları muaflıklardan da imtiyaz müddetlerinin sonuna kadar fay-  
dalanmakta devam ederler.                                                       
    Halen imtiyaz müddeti bitmiş veya bu Kanunun mer'iyete girdiği tarihten     
sonra bitecek olanların bu Kanunda yazılı hak ve muaflıklardan faydalanabilme-  
leri İcra Vekilleri Heyetinden ayrıca müsaade istihsaline bağlıdır.             

    Muvakkat Madde 5 - Yeni kurulan şeker şirketlerinin Türkiye Şeker Fabrika-  
ları A.Ş. ile birleşmelerinde Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. nin 1941 senesin-  
den evvel mevcut olan sabit kıymetlerine takdir edilecek yeni değerler dolayı-  
siyle aktifinde meydana gelecek artışlardan mütevellit farklar Gelir Vergisine  
veya diğer her hangi bir vergiye tabi tutulmaz.                                 
    Mer'iyet tarihi:                                                            

    Madde 18 - Bu kanun 1 Temmuz 1956 tarihinde mer'iyete girer.                
     İcra yetkisi:                                                              

    Madde 19  - Bu kanun hükümlerini icraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur.     
                                                                                
                                                                          *     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
              6747 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN              
            YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                  Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
          Yürürlükten Kaldırılan                  ------------------------------
         Kanun veya Kanun Hükümleri               Tarihi      Sayısı     Maddesi
--------------------------------------------     --------     ------     -------
22/6/1956-6747 sayılı Kanun ile ek ve değişik-                                  
liklerinin 11/4/1983-60 sayılı ve 10/10/1983-                                   
118 sayılı K.H.K. lere aykırı hükümleri          28/10/1983   118 KHK       17  
                                                                                
22/6/1956 - 6747 sayılı Kanunun istihlak ver-                                   
gisine ilişkin hükümleri                         25/10/1984      3065     61-d  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
           6747 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN                
                  YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
     Kanun                                                          Yürürlüğe   
      No.        Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler           giriş tarihi 
-----------   ------------------------------------------------     ------------ 
   140                            ---                               30/11/1960  
                                                                                
  3065     - Bakanlar Kurulu ile Maliye ve Gümrük Bakanlığına                   
             yetki veren hükümleri                                   2/11/1984  
                                                                                
           - Diğer hükümleri                                          1/1/1985