Endeksler
                       YABANCI SERMAYEYİ TEŞVİK KANUNU (1)                      
                                                                                
    Kanun Numarası       : 6224                                                 
    Kabul Tarihi         : 18/1/1954                                            
    Yayımlandığı R.Gazete: Tarih: 23/1/1954 Sayı: 8615                          
    Yayımlandığı Düstur  : Tertip: 3  Cilt: 35  Sayfa: 254                      
                                                                                
    Kanunun mevzuu                                                              

    Madde 1 - Bu kanun, yatırım yapılacak teşebbüsün:                           
    a) Memleketin iktisadi inkişafına yararlı olması,                           
    b) Türk hususi teşebbüslerine açık bulunan bir faaliyet sahasında çalışması,
    c) (Mülga: 24/11/1994 - 4046/42 md.)                                        
    Şartiyle ve Yabancı Sermayeyi Teşvik Komitesinin kararı ve İcra Vekilleri   
Heyetinin tasvibi ile Türkiye'ye ithal edilecek yabancı sermaye ve dışarıdan    
yapılacak istikrazlara tatbik olunur.(Ekcümle : 27/4/1995 - 4105/1 md.) Ancak,  
Türkiye'ye ithal edilecek yabancı sermaye,ülke çapında tekel teşkil edecek      
faaliyetlerde bulunan kuruluşlarda çoğunluk hissesine sahip olamaz.             
    Bu maddede derpiş edilen ve 8 inci madde ile kurulmuş olan "Yabancı Sermaye-
yi Teşvik Komitesi" bundan böyle "Komite" diye zikredilecektir.                 
    Ana yabancı sermaye                                                         

    Madde 2 - Bu kanunun tatbikatı bakımından ana yabancı sermaye tabiri aşağıda
gösterilen şekilde takdir ve tesbit olunan kıymetlerin mecmuunu ifade eder:     
    a) Bu kanunun mevzuna giren bir teşebbüsün verimli bir şekilde kurulması,   
tevsii veya yeniden faaliyete geçirilmesi için hariçten ithal edilen:           
    1 - Yabancı para şeklindeki sermaye,                                        
    2 - Makine, teçhizat, alat ve bu mahiyetteki mallar, makine aksamı, yedek   
parçalar ve malzeme ile Komitenin kabul ettiği sair lüzumlu mallar,             
    3 - Lisanslar, patent hakları ve alameti farika gibi fikri haklar ve hizmet-
ler,                                                                            
    4 - 3 üncü madde gereğince yeniden yatırılmak suretiyle sermayeye kalbedilen
karlar,                                                                         
    b)  Mal, hizmet veya fikri haklar şeklinde ithal edilen sermayenin kıymeti  
ve Komitece kabul edilen teşebbüs mevzuu mallar ve kıymetler olup olmadığı Komi-
tece seçilen eksperler tarafından takdir olunur.                                
    Eksperlerce takdir olunan kıymeti, Komite tarafından yeniden tetkik ve tadil
edilebilir.                                                                     
    Kıymet takdiri, hem menşe memleket parasiyle, hem de ithal zamanında cari   
resmi kambiyo rayicine göre Türk parasiyle yapılır.                             
    8 inci maddede derpiş olunan itiraz yolu mahfuz kalmak şartiyle Komitenin   
kıymet takdiri hususundaki kararı nihaidir.                                     
----------------                                                                
(1) Bu Kanunla yabancı sermaye ile ilgili olarak Maliye Bakanlığı ve Maliye     
    Bakanı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanına verilmiş 
    olan her türlü görev, yetki, sorumluluk, hak ve muafiyetten ilgili olanla-  
    rın doğrudan doğruya Başbakana, Başbakanın görevlendireceği Devlet Bakanı-  
    na, Hazine Müsteşarlığına ve Hazine Müsteşarına intikal edeceği 9.12.1994   
    tarih ve 4059 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile hükme bağlanmıştır.         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Karların sermayeye kalbi                                                    

    Madde 3 - Bu kanuna tabi bir teşebbüsün yürürlükteki vergi kanunları hüküm- 
lerine göre elde ettiği karlardan ana yabancı sermayenin sahiplerine isabet eden
net miktarların tamamı veya bir kısmı Komitenin kararı ile ana yabancı sermayeye
ilave edilebileceği gibi 1 inci maddedeki şartları haiz diğer bir teşebbüse de  
yatırılabilir.                                                                  
                                                                                
    Karların ve ana sermayenin transferi                                        

    Madde 4 - a) Aşağıda yazılı kar ve sermayeler, bu maddenin (c) fıkrası      
hükümlerine tabi olarak ana yabancı sermayenin mensup olduğu menşe memleket para
cinsiyle ve cari resmi kambiyo rayici üzerinden harice transfer edilir:         
    1 - 31 Aralık 1953 den sonra elde edilmiş bulunan ve yürürlükteki vergi ka- 
nunlarına göre taayyün eden kazançlardan ana yabancı sermaye sahiplerine isabet 
eden net karlar,                                                                
    2 - Bu kanuna tabi bir teşebbüsün kısmen veya tamamen tasfiyesi halinde,    
makul fiyatla satış neticesi elde edilen hasılattan, ana yabancı sermayenin     
sahiplerine isabet eden hisse,                                                  
    3 - Bu kanuna göre kurulmuş veya çalışmakta olan bir teşebbüsteki ana yaban-
cı sermayenin kısmen veya tamamen, makul fiyatla satışı neticesi elde edilen    
hasılat,                                                                        
    4 - Bu kanunun 6 ncı maddesi hükümleri dahilinde aktedilen bir dış istikra- 
zın, istikraz mukavelesi hükümlerine göre hulül eden resülmal ve faizleri.      
    b) Maliye Vekaleti veya Komite lüzum gördükleri takdirde:                   
    1 - Bu maddenin (a) fıkrasının 1 inci bendine göre transferi istenebilecek  
miktarları tayin etmek üzere, bu kanuna tabi teşebbüsün defterlerini ve vergi   
beyannamelerini,                                                                
    2 - Hisselerin ve mevcutların satışının, istikrazların hüsnüniyete makrun   
olup  olmadığını,                                                               
    Tetkik ettirebilirler.                                                      
    c) Maliye Vekaleti bu maddenin (a) fıkrası hükümleri gereğince transferi    
icabeden karlar ile satış bedelleri ve borç resülmal ve faizlerinin transferleri
için yapılacak müracaat üzerine gerekli müsaadeyi verir.                        
                                                                                
    Hisselerin transferi                                                        

    Madde 5 - a) Maliye Vekaleti, talep vukuunda, 2 nci maddede tarif edilen ana
yabancı sermayeyi temsil eden ve bir Türk şirketinin defterlerinde mukayyet bu- 
lunan hisse senetleri veya muvakkat makbuzlarına aşağıdaki metinde ifade edildi-
ği şekilde garanti verir:                                                       
    (Bu hisse senedine isabet eden temettüler, transfer zamanında cari olan res-
mi kambiyo rayici üzerinden, hisse senedi veya muvakkat makbuzun Türkiye Cumhu- 
riyet Merkez Bankasına veya onun yabancı memleketlerdeki salahiyetli mümessille-
rine ibrazı üzerine, derhal......(Menşe yabancı para) olarak transfer edilir.   
Bu hisse senedi veya muvakkat makbuzun satış hasılatı veya tasfiye neticesi elde
edilen hasılattan bu hisse senedi veya muvakkat makbuz sahibine isabet eden mik-
tar, transfer zamanında cari olan resmi kambiyo rayici üzerinden.......(Menşe   
yabancı para) olarak Türkiye Cumhuriyetinin.......numaralı kanununun 4 üncü mad-
desi mucibince transfer edilir.)                                                
                                                                                
                                                    Maliye Vekili               
                                                         veya                   
                                              Salahiyetli kılacağı memur        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    b) Bu garantileri haiz bulunan nama muharrer hisse senetleri veya muvakkat  
makbuzları gerek Türkiye'de, gerekse hariçte her tabiiyetten kimseler arasında  
serbestçe tedavül eder. Bu hisse senetlerinin veya muvakkat makbuzlarının Türki-
ye'de yerleşmiş hakiki veya hükmi şahıslara satışından önce, yerlerine kaim     
olmak üzere yeniden hisse senedi veya muvakkat makbuz çıkarılsın veya çıkarılma-
sın, garantilerin iptali için Maliye Vekaletine ibrazı mecburidir.              
                                                                                
    İstikrazların garanti edilmesi                                              

    Madde 6 - a) Maliye Vekaleti, bu kanunun 1 inci maddesinde yazılı vasıfları 
haiz bir teşebbüsün yapacağı dış istikrazın resülmal ve faizleri için teminat   
veya kefalet mukabilinde bir milyar Türk lirasını geçmemek üzere, Vekiller Heye-
ti karari ile kefalet verebilir.                                                
    b) Bu kefalet, istikrazın resülmal veya faizlerinin ödenen kısımları için,  
kendiliğinden kalkar.                                                           
                                                                                
    Yabancıların istihdamı                                                      

    Madde 7 - a) Bu kanun gereğince kurulan bir teşebbüsün, etüd, kurulma ve iş-
leme devrelerinde 2007 ve 2818 sayılı kanunların koydukları şartlar ve memnui-  
yetler, böyle bir teşebbüse para yatıran yabancılara, para yatıranların mümesili
olan yabancılara, mütehassıs, ustabaşı ve diğer yetişkin personele, Komitece,   
teşebbüsün verimli surette kurulması, genişletilmesi, yeniden faaliyete geçiril-
mesi veya işletilmesi için gerekli bir devre zarfında, tatbik olunmaz.          
    b) Yukarki hüküm, Komitece bu kanunun 1 inci maddesinin koyduğu şartlara    
uygun olduğu kabul edilen yerli teşebbüslerin istihdam edecekleri yabancı müte- 
hassıs, ustabaşı ve diğer yetişkin personel hakkında da tatbik olunur.          
    c) Bu madde hükümleri gereğince istihdam edilen yabancılar, Maliye Vekaleti-
nin önceden istihsal edilmiş muvafakati şartiyle, ailelerinin maişeti maksadiyle
veya normal tasarruflarının harice gönderilmesi için kazançlarının, hizmet muka-
velelerinde derpiş edilen kısmını, cari resmi kambiyo rayici üzerinden, kendi   
memleketleri parasiyle transfer edebilirler.                                    
                                                                                
    Yabancı sermayeyi teşvik komitesi                                           

    Madde  8 - a) Bu kanunun verdiği vazifeleri görmek üzere Türkiye Cumhuriyet 
Merkez Bankası Umum Müdürünün Reisliğinde Hazine Umum Müdürü, İç Ticaret Umum   
Müdürü, Sanayi İşleri Umum Müdürü, İşletmeler Vekaleti Etüd ve Plan Dairesi     
Reisi, Türkiye Ticaret ve Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Umumi     
Katibinden müteşekkil bir Komite kurulmuştur. Bu Komite lüzum gördüğü hallerde  
istişari mahiyette olmak üzere diğer vekalet ve müesseseler temsilcilerinin mü- 
talaalarına müracaat edebilir. Komite kendisine intikal ettirilen müracaatları  
en geç 15 gün içinde karara bağlar.                                             
    Komitenin Umumi Katipliği İç Ticaret Umum Müdürü tarafından ifa ve icabında 
Komite Umumi Katip tarafından toplantıya davet olunur.                          
    Komite Reis ve üyelerine verilecek ücret İcra Vekilleri Heyetince tesbit    
edilir. (1)                                                                     
---------------------------------                                               
(1) (a) Bendi gereğince kurulmuş olsun Komite 28/7/1967 tarih ve 933 Sayılı     
    Kanunun 6 ncı Md. ile kaldırılmış olup, ayni maddeyle, Kanunun bu Komite'ye 
    vermiş olduğu görevler Devlet Planlama Teşkilatınca ifa edileceği hükme     
    bağlanmıştır.                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    b) Komite kararlarına, ilgililerce kararın kendilerine tebliği tarihinden   
itibaren (30) gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz merci Maliye, Ekonomi ve     
Ticaret ve İşletmeler Vekillerinden terekküp eder.Bu merciin kararı nihaidir.(1)

    Madde 9 - a) Bu kanunun tatbikatında merci Ekonomi ve Ticaret Vekaletidir.  
    b) Ekonomi ve Ticaret Vekaleti, Komitenin vereceği karar üzerine ayni serma-
yenin memlekete ithali hususunda ilgili giriş gümrüğüne emir verir.             
    Yerli ve yabancı sermayenin müsavi muamele görmesi                          

    Madde 10  - Yerli sermaye ve teşebbüslere tanınan bütün haklar, muafiyetler 
ve kolaylıklardan, aynı sahalarda çalışan yabancı sermaye ve teşebbüsler de aynı
şartlar dahilinde istifade ederler.                                             

    Madde 11 - a) 1567 sayılı kanunun verdiği salahiyete istinaden çıkarılmış   
olan 13 sayılı kararın 31 inci maddesi gereğince yatırım yapmış olanlara tanın- 
mış bulunan haklar ile 5583 ve 5821 sayılı kanunlarla tanınmış olan haklar mah- 
fuzdur.                                                                         
    b) 1 Ağustos 1951 tarihi ile bu kanunun mer'iyete girdiği tarih arasında    
5821 sayılı kanuna göre yapılmış yatırımlar da bu kanunun hükümlerinden faydala-
nır.                                                                            
    Eski kanunun yürürlükten kaldırılması                                       

    Madde 12 - 5821 sayılı kanun yürürlükten kaldırılmıştır.                    
    Kanunun mer'iyete girmesi                                                   

    Madde 13 - Bu kanun neşri tarihinden itibaren mer'idir.                     

    Madde 14 - Bu kanunun icrasına İcra Vekilleri Heyeti memurdur.              
---------------------------------                                               
(1) Bu bendde bahsi geçen İtiraz mercii, 28/7/1967 tarih ve 933 sayılı Kanunun  
    6 ncı maddesi gereğince Yüksek Planlama Kurulu'dur.                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                             2554 - 1                                           
                                                                                
        6224 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN                   
              YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                           
                                                                                
                                                                                
Kanun                                                            Yürürlüğe      
 No.            Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler          giriş tarihi   
-------   -----------------------------------------------      -----------------
 4046                            ---                              27/11/1994    
                                                                                
 4105                            ---                               2/5/1995