Endeksler
                  "TİCARET VE SANAYİ ODALARI", "TİCARET ODALARI",               
                     "SANAYİ ODALARI", "DENİZ TİCARET ODALARI",                 
                  "TİCARET BORSALARI", VE "TÜRKİYE TİCARET, SANAYİ,             
                     DENİZ TİCARET ODALARI VE TİCARET BORSALARI                 
                                 BİRLİĞİ" KANUNU (1)                            
                                                                                
    Kanun Numarası        : 5590                                                
    Kabul Tarihi          : 8/3/1950                                            
    Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 15/3/1950  Sayı: 7457                        
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 3  Cilt: 31  Sayfa: 1707                    
                                      *                                         
                                     * *                                        
               Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız             
             "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı",          
                            Cilt: 1      Sayfa: 335                             
       Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı" nın kanunlara       
               göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                      
     Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren      
          yönetmelik için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre         
                  düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                        
                                      *                                         
                                     * *                                        
                                     BÖLÜM I                                    
    Tarif:                                                                      

    Madde 1 - (Değişik: 17/4/1986  - 3277/1 md.)                                
    Ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları ve deniz ticaret 
odaları; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini   
kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak,   
mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni 
hakim kılmak üzere meslek disiplinini, ahlak ve tesanüdünü korumak ve bu Kanunda
yazılı                                                                          
----------------------                                                          
(1) a - Bu Kanunda geçen "Uzuv" deyimi "Organ", "genel katip" ibaresi Genel Sek-
    reter", "Ticaret Bakanlığı" ve  "Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı" deyimleri    
    "Sanayi ve Ticaret Bakanlığı" olarak 17/4/1986 tarih ve 3277 sayılı Kanunun 
    24 üncü maddesi ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.                     
    b - Kanunun başlığı, 24/12/1981 tarih ve 2567 sayılı Kanunun 1 inci madde-  
    siyle değiştirilmiş şeklidir.                                               
    c)- Bu Kanunda değişiklik yapan ve bazı maddeler ekliyen 3/5/1983 tarih ve  
    63 sayılı 6/9/1983 tarih ve 82 sayılı KHK.ler, T. B.M.M. nin 17/10/1984     
    tarih ve 9 sayılı kararı ile reddedilmiştir.                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
hizmetleri görmek amacıyla kurulan Kamu kurumu niteliğinde tüzelkişiliğe sahip  
meslek kuruluşlarıdır.                                                          
                                                                                
    Kuruluş:                                                                    

    Madde 2- (Değişik: 24/6/1995- KHK-557/1 md.; İptal: Ana. Mah'nin 20/9/1995  
tarih ve E.1995/43, K.1995/46 sayılı Kararı ile).                               

    Madde 3 - (Değişik: 24/12/1981 - 2567/4 md.)                                
    Dördüncü maddede belirtilen kuruluş ve çalışma sahaları içindeki sanayici-  
ler, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının izniyle ve bu Kanuna göre  "Ticaret ve Sana-
yi Odaları" ndan ayrı olarak Sanayi Odaları kurabilirler.                       
    (Değişik paragraf: 24/6/1995 - KHK-557/2 md.; İptal: Ana.Mah'nin 20/9/1995  
tarih ve E.1995/43, K.1995/46 sayılı Kararı ile).                               
    a. Makine, cihaz, tezgah, alet ve diğer vasıtalar yardımıyla ham yarı mamul,
tam mamul herhangi bir maddenin veya enerjinin vasıf, terkip veya şeklini fiziki
veya kimyevi surette az veya çok değiştirerek veya bu hammaddeleri işleyerek    
kıymetlendirmek suretiyle imal veya istihsal yapanlar;                          
    b. Yılın fiili çalışma günleri ortalamasına göre, muharrik kuvvet kullanan- 
larda 5, kullanmayanlarda 10 kişi çalıştırmak. Ancak aşağıdaki işletmelerin va- 
sıfları yukarıdaki fıkralara uysa bile işletenler "Sanayici" sayılamazlar:      
    (1) Seri halinde hazır elbise yapmayan terziler, fabrika halinde işlemeyen  
fırınlar, lokantacı, elbise temizleyici ve benzerleriyle mamullerini toptan     
satmayıp perakende olarak doğrudan doğruya müstehlike satan kunduracı, şekerci, 
tatlıcı gibi işletmelerin sahipleri;                                            
    (2) Devlet tarafından işletilen telli ve telsiz telefon ve telgraf, radyo ve
televizyon istasyon ve santralleri, şehir ve kasaba ve köylerdeki su temizleme, 
süzme ve dağıtma tesisleri;                                                     
    (3) Arazide ekim, dikim, bakım ve yetiştirme yollarıyla nebat, hayvan veya  
hayvan mahsullerinin, bizzat yetiştiricileri tarafından işlenip değerlendirilme-
si işlerine tahsis edilen yerler. (Bu işletmelerin, işlemek üzere, istihsalleri 
nevinden hariçten hammadde almamaları şarttır.)                                 
    (4) Sanat okul ve enstitüleri, meslek kursları ve cezaevlerindeki atölyeler 
gibi öğretim ve eğitim amacıyla işletilen yerler;                               
    (5) Doğrudan doğruya Milli Savunma Bakanlığı teşkilatına bağlı olarak çalış-
tırılan askeri sanayi müesseseleri.                                             
    Yukarı fıkralardaki sanayici tarifi yalnız bu Kanuna münhasırdır.           
                                                                                
    Kuruluş ve çalışma sınırları:                                               

    Madde 4 - (Değişik: 24/12/1981 - 2567/5 md.)                                
    Kuruluş ve çalışma alanları; ticaret ve sanayi odaları ile ticaret odaları  
için ilçe deniz ticaret odaları ile sanayi odaları için ise il sınırlarıdır.    
    a) Ticaret ve sanayi odası veya ticaret odası bulunmayan ilçeler buradaki   
tacirlerin ticaret sicili işlemlerinin yürütüldüğü odanın çalışma alanına dahil 
sayı-                                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
lırlar. Aynı belediye sınırı içinde bulunan bütün ilçeler ve idari taksimat     
itibariyle bu ilçelerden birine bağlı olupta belediye sınırı dışında kalan ve   
ayrı belediyesi bulunan yerlerde odanın çalışma alanı içine alınırlar.          
    Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca, Odalar Birliğinin de görüşü alınmak suretiy-
le, ticaret ve sanayi odalarıyla ticaret odalarının çalışma alanları il sınırını
aşmamak üzere genişletilip daraltılabilir.                                      
    b) Deniz ticret odalarının çalışma alanları, Odalar Birliğinin de görüşü    
alınmak suretiyle Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından gerekli görüldüğünde   
genişletilip daraltılabilir.                                                    
    c) Sanayi odalarının çalışma alanı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından,  
çevre illeri veya bunların ilçelerini kapsayacak şekilde genişletilip daraltı-  
labilir. Bir yerin sanayi odası çalışma alanına alınabilmesi için o yerde mev-  
cut sanayicilerin % 51'inin yazılı isteği ile Birliğin görüşü de alınarak Sanayi
ve Ticaret Bakanlığının iznine bağlıdır. Bu yerlerin, sanayi odasının çalışma   
alanından çıkartılmaları da aynı usul ve esaslarla yapılır.                     
    Bir odanın çalışma alanı içinde aynı unvanda başka bir oda kurulamaz. Tica- 
ret odalarının çalışma alanına giren yerlerde, sanayi odaları şube teşkilatı    
kurabilirler.                                                                   
                                                                                
    Odaların görevleri:                                                         

    Madde 5 - (Değişik: 24/12/1981 - 2567/6 md.)                                
    Ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları ve deniz ticaret 
odalarının görevleri şunlardır:                                                 
    a) Mesleki ahlakı ve tesanüdü korumak, ticaret ve sanayinin genel menfaat-  
lere uygun surette gelişmesine çalışmak,                                        
    b) Ticaret ve sanayii ilgilendiren bilgi ve haberleri derleyerek ilgililere 
ulaştırmak, resmi makamlarca istenecek bilgileri vermek ve bilhassa ticaret ve  
sanayi erbabının mesleklerinin icrasında ihtiyacı olabilecek her çeşit bilgiyi  
müracaatları halinde kendilerine vermek veya bunların elde edilmesini kolaylaş- 
tırmak,                                                                         
    c) Ticaret ve sanayie ait her türlü incelemeleri yapmak, bölgeleri içindeki,
iktisadi, ticari ve sınai faaliyetlere ait endeks ve istatistikleri yapmak,     
başlıca maddelerin piyasa fiyatlarını takip ve kaydetmek ve mümkün olan vasıta- 
larla yaymak,                                                                   
    d) 27 nci maddedeki belgeleri tanzim ve tasdik etmek,                       
    e) Sair mevzuatın verdiği görevlerle, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca veri-  
lecek görevleri yapmak,                                                         
    f) Mevzuatla Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve bu Bakanlığa bağlı müessese-  
lere verilecek işlerin odalara tevdii halinde bunları yapmak,                   
    g) Meslek faaliyetlerine ait mevzular hakkında bakanlıklara, illere ve bele-
diyelere tekliflerde ve dileklerde bulunmak,                                    
    h) Bölgeleri içindeki ticari teamülleri tespit edip, örf ve adet haline     
getirmek,                                                                       
    ı) Ticaret ve sanayi erbabınca riayet edilmesi mecburi mesleki karar ala-   
bilmek,                                                                         
    j) Deniz ticaretinin kamu yararına, milli ulaştırma ve deniz ticareti poli- 
tikasına uygun şekilde gelişmesine çalışmak,                                    
    k) Milli ve milletlerarası deniz ticaretine ait incelemeler yapmak ve bu    
konudaki bilgileri sağlamak, limanlarımız arası ve yurt dışı navlun, acenta     
komisyonu ve ücretleri ile liman masrafları gibi bilgileri toplamak ve bunları  
mümkün olan vasıtalarla en seri şekilde yaymak, dünya deniz ticaretindeki en    
son gelişmeleri izlemek, istatistikler tutmak ve bunları ilgililere duyurmak,   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    l) Deniz ticaretine ait ticari örf, teamül ve uygulamaları tespit etmek,    
navlun anlaşmaları, konişmento ve benzeri evraka ait tip formları hazırlamak,   
    m) Yabancı gemi sahip ve donatanları ile denizcilikle ilgili müesseselere   
Türkiye limanlarının imkanları, çalışma şekilleri, tarifeleri ve liman masraf-  
ları hakkında bilgi vermek ve onlardan aynı bilgileri sağlamak,                 
    n) Deniz ticareti ile ilgili milletlerarası kuruluşlara asli üye olmak ve   
delege bulundurmak,                                                             
    o) İlgililerin talebi üzerine deniz ticareti ile ilgili ihtilaflarda hakem- 
lik yapmak,                                                                     
    p) Deniz acenteliği hizmet ücret tarifelerini hazırlamak ve Sanayi ve Tica- 
ret Bakanlığının tasdikine sunmak,                                              
    r) Odalar, bunlardan başka yürürlükteki mevzuat hükümleri dahilinde aşağı-  
daki görevleri de yapabilir:                                                    
    (1) Ticaret mallarının vasıf ve keyfiyetinin tayinine yarayıcı laboratuvar- 
lar kurabilir veya bunlara iştirak edebilir,                                    
    (2)  Milli Eğitim Bakanlığının müsaadesi ve denetiminde ticaret, denizcilik 
ve sanayi kursları açabilirler, açılan kurslara yardımda bulunabilirler, memle- 
ket içinde ve dışında ihtiyaç duyduğu alanlar için öğrenci okutabilirler ve     
stajyerler bulundurabilirler,                                                   
    (3) İlgililerin talebi halinde, ticari ve sınai ihtilaflarda hakem olabi-   
lirler,                                                                         
    (4) Mahalli veya bölge sergileri, panayırlar, umumi mağazalar, depolar, kre-
di müesseseleri ve mevzuları dahilinde kulüpler, müzeler ve kütüphaneler açabi- 
lirler veya açılmış veya açılacaklara katılabilirler,                           
    (5) Yetkili bakanlıkça tayin edilen sahalarda, sanayi siteleri veya organize
sanayi bölgeleri kurabilirler ve yönetebilirler. (1)                            
                                                                                
    Temsil ve imza yetkisi:                                                     

 

 
    Madde 6 - Odaları protokolde meclis başkanı veya başkanın tevkil edeceği    
meclise dahil kimseler temsil eder.                                             
    Odanın hukuki temsilcisi yönetim kurulu başkanıdır.                         
    Yönetim kurulu başkanları veya başkan vekilleriyle diğer bir veya birkaç    
üyenin müşterek imzaları odaları ilzam eder.                                    
                                                                                
    Ehliyet:                                                                    

    Madde 7 - Odalar, meclisleri karariyle gayrimenkul mal almıya, satmaya ve   
rehin etmeye, ödünç para almaya, sosyal yardımlarda bulunmaya yetkilidirler.    
                                                                                
    Ajanlıklar:                                                                 

    Madde 8 - Bir yerde mevcut tacir ve sanayicilerin miktarı başlıbaşına bir   
odayı yaşatmaya kafi gelmediği takdirde oradaki müseccel tacir veya sanayicile- 
rin % 60 ının yazılı isteği ve bağlanmak istediği oda meclisinin muvafakati     
üzerine en yakın ticaret ve sanayi odasına veya ticaret odasına ajanlık olarak  
katılmalarına Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca izin verilir.                      
    Ajanlık bir şahıs tarafından temsil olunur.                                 
    Ajanın mahalli tacir veya sanayiciden olması şarttır.                       
    Ajanlığın ayrılması veya kaldırılması da kuruluşlarındaki esaslara göre     
yapılır. Ancak bu ayrılma veya kaldırılma taraflarca en az bir ay evvel haber   
verilmek şartiyle mütaakıp yılbaşında yürürlüğe girer.                          
                                                                                
--------------------                                                            
                                                                                
(1) Bu maddenin uygulanmasında ek 6 ncı maddeye bakınız.                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kayıt mecburiyetinde olanlar:                                               

    Madde 9 - (Değişik: 24/12/1981 - 2567/7 md.)                                
    Ticaret siciline kayıtlı tacir ve bu Kanuna göre sanayici sıfatını haiz tüm 
gerçek ve tüzelkişilerle şubeleri ve fabrikaları, bulundukları yerin bu Kanun   
gereğince mensup olacakları odalarına veya ajanlıklarına kaydolunmaya mecburdur-
lar.                                                                            
    Sermayesinin tamamı Devlete ve özel idarelere veya belediyelere veya bunla- 
rın ortaklığına ait olan iktisadi müesseselerle bunların şubeleri, özel kanun   
veya sözleşme ile kurulmuş olup, Devletin ve özel idarelerin veya belediyenin   
iştiraki bulunan tüzelkişiliği haiz müesseseler veya bunların şubeleri ve fabri-
kaları bulundukları yerlerin odalarına kaydolunmaya mecburdurlar.               
    Bir merkeze bağlı olduğu halde müstakil sermayesi ve müstakil muhasebesi bu-
lunan veya muhasebesi merkezde tutulduğu ve müstakil sermayesi olmadığı halde   
kendi başına ticari muamele yapan yerler şube addolunur.                        
    Sanayi odaları kurulan yerlerde, bu Kanunun tarifine uyan sanayiciler, sana-
yi odalarına kaydolunmakla ticaret odalarına kaydolunma mükellefiyetini yerine  
getirmiş olurlar. Ancak sanayiciler kendi sanayi mamullerini satmak üzere birden
fazla satış yeri açtıkları takdirde fazlası için satış yerlerinin bulunduğu ti- 
caret odaları veya ticaret ve sanayi odalarına da kaydolunmaya mecburdurlar.    
    Sanayici, kendi sanayi mamullerinin satışı dışında başka ticari işlerle uğ- 
raştığı takdirde ticaret odasına da kaydolunmaya mecburdur.                     
    Sanayi işletmesi sahiplerinin, işlerinin icabı olarak meşgul oldukları tica-
ret işleri bunların sanayici vasfını kaldırmaz. Bu gibiler arzu ettikleri tak-  
dirde ticaret odalarına da girmekte muhtardırlar.                               
    Deniz ticareti ile uğraşan aşağıda yazılı Ticaret Siciline kayıtlı gerçek ve
tüzelkişiler, Deniz Ticaret Odasına kaydolma zorunluluğundadırlar.              
    a) Gemi sahipleri, donatanlar ve donatma iştirakleri, gemi işletenler,      
    b) Gemi acenteleri,                                                         
    c) Gemi alım satım navlun komisyoncuları, forvarderler,                     
    d) Stivedor ve puantaj firmaları,                                           
    e) Gemi klas müesseseleri, deniz sigorta müesseseleri ve acenteleri ile de- 
niz ekspertiz kuruluşları ve sürveyörleri,                                      
    f) (Ek: 17/4/1986 - 3277/2 md.) Deniz malzemesi, kumanyacılar ve sanayi mal-
zemesi alım satımı yapan firmalar, bunker işiyle uğraşan firmalar,              
    g) (Ek: 17/4/1986 - 3277/2 md.) Marina ve liman işletme firmaları,          
    h) (Ek: 17/4/1986 - 3277/2 md.) Balıkçılıkla ilgili gemi işleten firmalar.  
    i) (Ek: 24/6/1995 - KHK - 557/3 md.; İptal; Ana. Mah'nin 20/9/1995 tarih    
ve E.1995/43, K.1995/46 sayılı Kararı ile).                                     
    Deniz ticareti ile uğraşan, sermayesinin tamamı Devlete, belediyelere veya  
özel idare yahut bunların ortaklığına ait olan iktisadi müesseselerle, özel ka- 
nun veya sözleşme ile kurulmuş olup Devletin, İktisadi Devlet Teşekküllerinin   
özel idare veya belediyelerin iştiraki bulunan tüzelkişiliği haiz müesseseler,  
bulundukları ilin Deniz Ticaret Odasına kaydolmakla mükelleftirler.             
    Durum değişikliğinin bildirilmesi mecburiyeti:                              

    Madde 10 - Odaya kaydolunan tacirlerin durumlarında vukua gelen, Ticaret Ka-
nununa göre tescil ve ilanı gerekli her çeşit değişikliklerin vukuundan itibaren
bir ay içinde odalara ve borsalara bildirilmesi mecburidir.                     
    Bütçeler: