Endeksler
                                                                                
                DENİZDE CAN VE MAL KORUMA HAKKlNDA  KANUN (1)                   
                                                                                
    Kanun Numarası           :4922                                              
    Kabul Tarihi             :10/6/1946                                         
    Yayımlandığı R. Gazete:  :Tarih:14/6/1946 Sayı:6333                         
    Yayımlandığı Düstur      :Tertip:3 Cilt:27 Sayfa:1258                       
                                                                                
                                    *                                           
                                   * *                                          
                                                                                
  Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı"nın kanunlara             
           göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                          
                                                                                
                                    *                                           
                                   * *                                          
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
        Tarifler ve ticaret gemilerinin teknik nitelikleri                      

    Madde 1 - Bu kanunun uygulanışı bakımından:                                 
    A) Denizde kürekten başka aletle yola çıkabilen her araca, adı, tonilatosu  
ve kullanma amacı ne olursa olsun "Gemi";                                       
    B) Menfaat sağlamak kasdiyle denizde kullanılan her gemiye "Ticaret Gemi-   
si";                                                                            
    C) On ikiden fazla yolcu taşıyan her ticaret gemisine "Yolcu Gemisi";       
    D) Kaptan ve diğer gemi adamları, gemiyi donatan ile işletenin çoluk - ço-  
cuk ve hizmetçileri, donatan ve işletenin görev ile yolculuk eden adamı, tem-   
silcisi ve memurları, taşınan hayvanların çobanları ve mücbir sebeplerden yahut 
kaptanın denizde can kurtarma ödevinden dolayı gemiye alınan kimseler dışında,  
gemide navlunlu - navlunsuz taşınan herkese "Yolcu";                            
    denir.                                                                      
                                                                                

    Madde 2 - (Değişik: 4/7/1988 - KHK - 336/1 md.; Aynen kabul: 7/2/1990 -     
3612/22 md.)                                                                    
    A) Tekne, genel donanım, makina, kazan gibi esas kısımları,                 
    B) Yükleme durumu,                                                          
    C) Yakıtının ve kumanyasının yeterliği,                                     
    D) Gemi adamlarının yeterliği ve sayısı;                                    
    Bakımlarından Ulaştırma Bakanlığı ile diğer ilgili kuruluşların görüşleri   
alınmak suretiyle hazırlanacak yönetmeliklerince tespit olunmuş, nitelikleri    
haiz bulunmaması yüzünden, yapacağı yolculuğun normal rizikolarına karşı koya-  
mayacak durumda olan bir ticaret gemisi "yola elverişli" sayılmaz ve böyle bir  
geminin yola çıkmasına izin verilmez.                                           
-----------------------------------                                             
(1) 29/6/1956 tarih ve 6763 sayılı Kanunun 43/C maddesi ile, bu kanunun 4,5,    
    6 ve 20 nci maddelerindeki "yola elverişlilik belgesi" ibaresi "denize      
    elverişlilik belgesi" şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
KANUNLAR, TEMMUZ 1990 (Ek - 6)                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 3 - Ticaret gemilerinin tahsis edildikleri işlere ve yapacakları yol- 
culuklara göre tekne, makine, kazan, genel donanım, can kurtarma, yangından ko- 
runma ve yangın söndürme ve sair araç ve teferruatının tüzüğü gereğince haiz    
olmaları lazımgelen durumları yılda en az bir defa denetlenir. Şu kadar ki,     
yolcu gemilerinden başka ticaret gemilerinin sualtı denetlemeleri iki yılda bir 
yapılabilir.                                                                    
                                                                                

    Madde 4 - Denetleme sonunda durumu tüzüğe uygun olduğu anlaşılan ticaret    
gemisine süreli bir "Denize elverişlilik belgesi" verilir. Böyle bir belgesi    
olmıyan yahut belgesinin süresi bitmiş olan ticaret gemisinin yola çıkmasına    
izin verilmiyeceği gibi herhangi bir sebeple tüzüğünde gösterilen nitelikleri   
kaybetmiş olan ticaret gemisinin de belgesi battal edilir.                      
    Denize elverişlilik belgesinin süresi, yolculuğun devamı sırasında biten    
bir ticaret gemisi, yolculuğu bir Türk limanında bitiyorsa, yolculuğu bitirdik- 
ten sonra, denetleneceği limana dönmek ödevindedir. Böyle bir ticaret gemisi,   
denetleneceği limana kadar, denize elverişlilik belgesi varmış gibi ticari      
işlem yapabilir.                                                                
    Belge süresi içinde, herhangi bir sebeple tüzüğüne uygun durumunu yolculu-  
ğun devamı sırasında kaybetmiş olan ticaret gemisi hiçbir ticari işlemde bulun- 
maksızın, onarılabileceği en yakın limana gidebilir.                            
                                                                                

    Madde 5 - (Değişik: 5/5/1981 - 2459/1 md.)                                  
    Milli ve Milletlerarası tanınmış tasnif kurumlarından verilen ve hükmü      
olan bir belgeyi haiz gemilere, belgesinde yazılı süre ve görev için, ayrıca    
denetleme yapılmadan, denize elverişlilik belgesi verilir. Ancak bu gibi kurum- 
ların tüzük ve kurallarınca denetleme dışında bıraktıkları kısımlarının denet-  
lenmesi bu kanun hükümlerine göre yapılır.                                      
                                                                                

    Madde 6 - Denize elverişlilik belgesi olup da liman sınırlarını geçerek     
denize çıkacak her ticaret gemisi, yola çıkmadan önce, can kurtarma, yangından  
korunma, yangın söndürme ve seyir donanımları, gemi adamları, kumanya ve yakı-  
tı, yolcu sayısı, yükünün cinsi, istifi ve yükleme markası bakımlarından denet- 
lenir ve bu durumlarda tüzüğüne uygun olmıyan ticaret gemilerinin yola çıkması- 
na izin verilmez.                                                               
    Liman sınırları içinde çalışan ticaret gemilerinin bu madde gereğince de-   
netlenmeleri, hal icabına göre zaman zaman yapılır.                             
                                                                                

    Madde 7 - Ticaret gemilerinin, çeşitli resim ve harçlarının ödenmesinde     
esas olan tonilatoları, tüzüğüne göre yapılacak ölçmelerle belirtilir.          
                                                                                
                             İKİNCİ BÖLÜM                                       
                         Denizde yolculuk güveni                                
                                                                                

    Madde 8 - Türk gemileriyle Türk liman ve karasularında yolculuk eden yaban- 
cı gemilerin, denizde çatışmayı önlemek için taşıyacakları ve gösterecekleri    
fener ve alametler, verecekleri sadalı sis ve manevra işaretleri, gözetecekleri 
seyir ve idare kurallariyle tehlikeye düştükleri zaman yardım istemek için ve-  
recekleri ve gösterecekleri her türlü işaretler tüzükle belirtilir.             
    Her Türk gemisinde "Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü"nden bir tane bulunur.  
Gemilere parasız dağıtılacak olan bu tüzük, geminin esas belgelerinden sayılır. 

    Madde 9 - Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğüne riayet edilmemek yüzünden can   
veya mal zararına sebebiyet verilen hallerde, durumun hal ve şartları, tüzük-   
ten ayrılmayı kati olarak gerekli kıldığı mahkemede sabit olmadıkça, hadise     
sırasında köprü üstünde vardiyada bulunan kaptan veya mevzuata göre yetkili     
güverte zabiti kusurlu sayılır.                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 10 - Çatışan gemilerin kaptanları, çatma yüzünden gemilere ve içindeki
kimselere gelecek zararları önlemek veya azaltmak için, kendi gemilerini ve     
içinde bulunan gemi adamlarını ve yolcuları ciddi bir tehlikeye atmaksızın müm- 
kün olan her yardımı yapmakla ödevlidirler. Bundan ötürü çatışan gemilerin kap- 
tanları, birbirine yardıma muhtaç bulunmadıklarına inanç getirinceye kadar, ge- 
milerini hadise yerinde tutmağa mecburdurlar.                                   
    Çatışan gemilerin kaptanları, gemilerini ve içindeki kimseleri ciddi tehli- 
keye atmadan yapabilirlerse, yollarına devama başlamadan önce, gemilerinin adı- 
nı, tanınma işaretini, bağlama, kalkma ve varma limanlarının adlarını öbür gemi-
lerin kaptanlarına bildirmek ödevindedirler.                                    
    Çatışan gemilerin kaptanları, olayın sebeplerini ve hangi hal ve şartlar al-
tında baş gösterdiğini, kazadan hemen sonra ve mümkünse, gemi jurnallarına ya-  
zarlar. Gemi jurnalındaki bu kaydın altı, kaptan, birinci zabit ve güverte tay- 
fasından biri tarafından beraberce imzalanır.                                   
                                                                                

    Madde 11 - Yük veya yolcu taşıyan ticaret gemilerinin her iki bordası üzeri-
ne ve güverte çizgisi altına, tatlı ve tuzlu su bölgeleri ile mevsimlere ve ke- 
reste yüküne göre konulacak yükleme (Fribord) markasının yeri tüzüğüne göre ta- 
yin olunur.                                                                     
    Bordalarına yükleme markası konmamış ticaret gemilerinin yolcu veya yük ta- 
şımalarına veya bu markadaki yükleme çizgilerinin gösterdiğinden fazla yüklenmiş
olan ticaret gemilerinin yolculuğuna izin verilmez.                             
    150 gros tonilatodan ufak ticaret gemileri, çalışacakları deniz bölgelerine 
ve yapacakları işlere göre, bu madde hükümlerinden dışarı bırakılabilirler.     
                                                                                

    Madde 12 - Aşağıda yazılı maddeler bu kanuna göre "Tehlikeli eşya" sayılır: 
    A) Patlama bakımından tehlikeli olan maddeler:                              
    1 - Patlama maddeleri ve bilhassa paralama ve atış malzemesi;               
    (Paralama veya atış amaçlarına uygun nitelikte bulunmıyan, alevle patlatıla-
mıyan ve vurma ve sürtünmiye karşı, dinitrobenzoldan daha hassas olmıyan madde- 
ler patlama maddesi sayılmaz).                                                  
    2 - Cephane;                                                                
    3 - Ateşleme malzemesi, havai fişekler ve benzerleri;                       
    4 - Sıkıştırılmış veya sıvık haline getirilmiş gazlar;                      
    5 - Suya dokununca yanan veya yanmayı kolaylaştırıcı gazlar çıkaran madde-  
ler;                                                                            
    B) Kendi kendine tutuşan maddeler;                                          
    C) Yanıcı sıvıklar ve kolay ateş alabilen katı maddeler;                    
    D) Zehirli maddeler;                                                        
    E) Yakıcı maddeler;                                                         
    F) Fizik ve şimik nitelikleri bakımından yukardakilere benzer başka madde-  
ler;                                                                            
    G) Hayvan, kereste ve zahire gibi istifleri bakımından tehlikeli yükler.    
                                                                                
    Yukarda yazılı eşyanın ticaret gemileriyle taşınması tüzüğüne göre yapılır. 
                                                                                

    Madde 13 - (Değişik: 29/6/1956-6763/43-a md.)                               
    Türk Ticaret Kanununun 982 ve 984 üncü maddeleri gereğince salahiyetli mah- 
kemeye deniz raporu tesbit ettirmekle mükellef her kaptan, bu raporun tasdikli  
bir suretini kazadan sonra uğradığı liman reisliği bulunan ilk limanda liman    
reisliğine verir.                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                   
                              Denizde can kurtarma                              
                                                                                

    Madde 14 - Her kaptan, denizde, can tehlikesine uğramış olarak rastgeldiği  
kimselere, düşman bile olsa, kendi gemisini, gemi adamlarını ve yolcusunu ciddi 
bir tehlikeye atmaksızın elinden gelen her yardımı yapmakla ödevlidir.          
                                                                                

    Madde 15 - Başka gemiden imdat işareti alan bir geminin kaptanı tehlikede   
bulunan kimselerin yardımına bütün hızı ile gitmek ödevindedir. Ancak kaptan bu 
türlü hareket etmeyi imkansız görür veya içinde bulunduğu özel haller dolayısiy-
le makul veya faydalı görmez veya 17 ve 18 inci maddeler gereğince bu ödevden   
muaf tutulmuş ise yardım yapmıyabilir ve bu hali hemen, imdat işareti veren ge- 
minin kaptanına bildirmekle beraber kendisini yardıma gitmekten alıkoyan sebep- 
leri gemi jurnalına kaydeder.                                                   
                                                                                

    Madde 16 - Tehlikede bulunan bir geminin kaptanı, imdat isteğine cevap ver- 
miş olan kaptanlarla mümkün olabildiği kadar istişarede bulunduktan sonra, yar- 
dıma en elverişli gördüğü bu gemilerden birinden veya bir kaçından yardım iste- 
mek hakkını haiz olduğu gibi bu suretle kendisinden yardım istenen kaptan veya  
kaptanlar da bu isteğe uyarak bütün hızlariyle tehlikede bulunan kimselerin     
yardımına gitmek ödevindedirler.                                                
                                                                                

    Madde 17 - Telsizle imdat işareti alan bir kaptan kendisinden yardım istenen
başka bir geminin kaptanından ve eğer yardım istenen gemi birden fazla ise bu   
gemilerin kaptanlarından, yardım isteğinin yerine getirilmek üzere bulunduğu yo-
lunda haber alacak olursa, 15 inci madde ile kendisine yüklenmiş olan yardım    
ödevinden kurtulur.                                                             
                                                                                

    Madde 18 - Bir kaptan, tehlikede bulunan kimselerin yanına varan bir gemin- 
nin kaptanından artık yardıma lüzum kalmadığını habar alırsa, bu kanunun 15 inci
maddesiyle yüklenmiş olduğu ödevden ve eğer kendi gemisinden de yardım istenme- 
miş ise 16 ncı madde ile yüklendiği yardım ödevinden kurtulur.                  
                                                                                

    Madde 19 - Tehlikeli buzlar, gemi leşleri, tropikal fırtınalar veya Beaufort
mikyasına göre 10 kuvvetinde veya daha fazla rüzgar yahut deniz yolculuğu       
güvenini doğrudan doğruya sarsan başka tehlikeler gören her gemi kaptanı, bunla-
ları, yakınında bulunan gemilere ve haberleşebileceği ilk kıyı noktasındaki     
yetkili makamlara, elinde bulunan bütün haberleşme araçları ile ve tüzüğü       
gereğince bildirmek ödevindedir.                                                
                                                                                
                              DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                    
                              Ceza hükümleri                                    
                                                                                

    Madde 20 - Bu kanunda yazılı sebeplerle:                                    
    A) Yolculuğuna izin verilmemiş,                                             
    B) Denize elverişlilik belgesi almamış,                                     
    C) Belgesi battal edilmiş,                                                  
    D) Belgesinin süresi geçmiş,                                                
    Bir ticaret gemisini işleten özel donatan ve böyle bir gemiyi sevk ve idare 
eden kaptan üç aydan bir yıla kadar hapis cezasiyle cezalandırılır. Bundan başka
özel donatandan ayrıca 100 liradan 1000 liraya kadar ağır para cezası alınır.   
Tekerrür halinde bu cezalar bir kat artırılır.                                  

    Madde 21 - Yolcu taşımasına izin verilmemiş bir ticaret gemisiyle yolcu ta- 
şıdığı veya bu kanunun 11 inci maddesinde sözü geçen yükleme markası üzerindeki 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
yükleme çizgilerinin gösterdiği hadden fazla yükle yolculuk yaptığı belirtilen  
kaptanlar bir aydan üç aya kadar hapis cezasiyle  cezalandırılır  ve her iki    
halde de altı aydan bir yıla kadar denizde çalışmaktan alıkonulur.              
    Yetkili olmadığı halde yükleme markasının yerini değiştirenler üç aydan     
altı aya kadar hapis cezasiyle cezalandırılır.                                  
    Donatanın kanuna aykırı emrine uymuş olması, kaptanı sorumdan kurtaramaz.   
                                                                                

    Madde 22 - 12 nci maddede yazılı tehlikeli eşyanın ticaret gemileriyle      
nasıl taşınacağı hakkındaki tüzük hükümlerine aykırı hareket edenlerden 50      
liradan 250 liraya kadar ağır para cezası alınır.                               
                                                                                

    Madde 23 - Tüzükle belirtilen yardım isteme işaretlerini yerinde ve gereği  
gibi kullanmayanlarla bu kanunun 10 uncu maddesinin 2 nci ve 3 üncü fıkraları-  
na, 13 üncü ve 20 nci maddelerine aykırı hareket eden kaptanlardan 50 liradan   
250 liraya kadar para cezası alınır.                                            
                                                                                

    Madde 24 - Bu kanunun 10 uncu maddesinin 1 inci fıkrasiyle 14 üncü          
maddesine, 15 inci maddesinin 1 inci fıkrasına ve 16 ncı maddesine aykırı       
hareket eden kaptanlar üç aydan altı aya kadar denizde çalışmaktan alıkoyma     
veya bir aydan üç aya kadar hapis cezasiyle cezalandırılır. Vahim hallerde her  
iki cezaya birlikte hükmedilir.                                                 
                                                                                

    Madde 25 - Türk donanmasına bağlı harp veya yardımcı gemileriyle Türk tica- 
ret gemileri arasındaki çatışmalar sonucunda, askeri kişiler hakkında yapılacak 
ceza kovuşturmalarında Askeri Ceza Muhakemeleri Usulü ve Askeri Ceza Kanunu     
uygulanır.                                                                      
                                                                                
                             BEŞİNCİ BÖLÜM                                      
                             Türlü hükümler                                     
                                                                                

    Madde 26 - Bu kanunun 8 inci maddesi, Türk Donanmasına bağlı harb ve yar-   
dımcı gemilerine ve 6 ncı, 8 inci, 9 uncu, 11 inci ve 12 nci maddeleri hükümle- 
ri, Türk limanlarına gelen, bu limanlardan kalkan ve Türk kara sularında yolcu- 
luk eden yabancı gemilere de uygulanır.                                         
                                                                                

    Madde 27 - (Değişik: 29/6/1956 - 6763/43-b md.)                             
    Türk Ticaret Kanununun deniz kazalarına ait faslının (Çatma) ve (Kurtarma   
ve yardım) kısımlariyle Belediye Kanununun 15 inci maddesinin 9 uncu fıkrası    
ve Umumi Hıfzıssıhha Kanununun gemilerin sağlık bakımından murakabesine ait     
hükümleri mahfuzdur.                                                            
                                                                                

    Madde 28 - 2239 sayılı Denizyolları İşletme Kanununun 9 uncu ve 10 uncu     
maddeleri ve 22 Nisan 1301 tarihli (Deryada Men'i Müsademe Nizamnamesi) kaldı-  
rılmıştır.                                                                      
                                                                                

    Geçici Madde 1 - (4922 sayılı Kanunun numarasız Geçici Maddesi olup tesel-  
sül için mumaralandırılmıştır.)                                                 
    Bu kanunda sözü geçen tüzükler, bu kanunun yürürlüğe girmesinden başlıyarak 
en çok bir yıl içinde yürürlüğe konulacak ve o vakta kadar, bu günkü mevzuat    
uygulanacaktır.                                                                 
                                                                                

    Madde 29 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.                       
                                                                                

    Madde 30 - Bu kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
           4922 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN                 
         YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE               
                                                                                
                                               Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın   
          Yürürlükten Kaldırılan             ---------------------------------  
         Kanun veya Kanun Hükümleri             Tarihi     Sayısı   Maddesi     
------------------------------------------- ------------ --------- ----------   
2239 sayılı Denizyolları İşletme Kanununun 9 uncu                               
ve 10 uncu maddeleri                             10/6/1946   4922      28       
                                                                                
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 291 inci                                     
maddesi                                           4/7/1956   6763      47       
                                                                                
KANUNLAR,ŞUBAT 1990 (Ek-5)                                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
             4922 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN              
                     YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                    
    Kanun                                                      Yürürlüğe        
     No.        Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler       giriş tarihi      
------------- -------------------------------------------- ----------------     
   6763                         ---                             1/1/1957        
   2459                         ---                             8/5/1981        
KHK/336                         ---                             5/8/1988