Endeksler
                                                                                
           YANGIN, YERSARSINTISI, SEYLAP VEYA HEYELAN                           
            SEBEBİYLE MAHKEME VE ADLİYE DAİRELERİNDE                            
            ZİYAA UĞRAYAN DOSYALAR HAKKINDA YAPILACAK                           
                     MUAMELELERE DAİR KANUN                                     
                                                                                
    Kanun Numarası        : 4473                                                
    Kabul Tarihi          : 16/7/1943                                           
    Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 21/7/1943 Sayı: 5461                         
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 3 Cilt: 24 Sayfa: 583                       
                                                                                
                           Umumi hükümler                                       

    Madde 1 - Yangın, yersarsıntısı, seylap veya heyelan sebebiyle mahkeme ve   
adliye dairelerinde ziyaa uğrayan dosyaların yenilenmesi bu kanun hükümleri     
dairesinde yapılır.                                                             
                                                                                

    Madde 2 - Birinci maddede yazılan hallerde bu kanunun tatbik edilebilmesi   
Adliye Vekaletinin kararına bağlıdır. Karar Resmi Gazete ve ayrıca mahallinde   
mütat vasıtalarla neşir ve ilan olunur.                                         
                                                                                

    Madde 3 - Yenileme muamelesi:                                               
    A) Taraflardan birinin;                                                     
    B) Davaya dahil olanın;                                                     
    C) İhbar üzerine davaya iltihak etmiş olanın;                               
    D) İcrada takip talebi yapanın;                                             
    E) Cezada şahsi şikayette bulunan veya müdahil olanın;                      
    F) Veya bunların yerine kaim olanların;                                     
talebiyle yapılır.                                                              
                                                                                
                         BİRİNCİ FASIL                                          
                   Hukuk ve ticaret dosyaları                                   
                                                                                

    Madde 4 - Yenileme talepleri işe bakmış olan mahkeme tarafından tetkik olu- 
nur. Lüzumuna göre bu vazife Adliye Vekaletince hakim sınıfından ayrılacak kim- 
selerden mahallinde teşkil edilecek bürolara veya mevcut mahkemelerden birine   
tevdi olunabilir.                                                               
                                                                                

    Madde 5 - Talep, imzalı bir beyanname ile yapılır.                          
    Beyanname:                                                                  
    A) Yenileme talebinde bulunanların ad ve soyadlarını, ikametgahlarını ve    
vekillerinin ad ve soyadlarını ve ikametgahlarını;                              
    B) Davanın mevzuu;                                                          
    C) Davanın ikame tarihini;                                                  
    D) Dosya numarasını;                                                        
    E) İbraz edilmiş olan vesikaların adedini, mahiyetini ve muhtevasını;       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    F)Tahkikat hakimi huzurunda ve mahkemede ikame edilmiş olan diğer delilleri;
    G) Afet tarihine kadar ittihaz olunan kararları ve yapılan muameleleri;     
    H) Hüküm verilmişse tarih, mahiyet ve mucip sebeplerini;                    
ihtiva eder.                                                                    
    Beyannamedeki imzanın, sahibine ait olduğu hakim veya büro azasından biri   
tarafından tasdik edilir. Beyannamede eksik kalmış noktalardan mümkün olanı     
ikmal ettirilir.                                                                
    Beyanname sahibine bedava bir vesika verilir.                               
                                                                                

    Madde 6 - Yenileme talepleri ikinci madde gereğince vakı neşir ve ilan tari-
hinden itibaren altı ay içinde yapılır. Bu müddet geçtikten sonra yapılacak     
müracaatlar umumi hükümlere tabidir.                                            
                                                                                

    Madde 7 - Beyannameyi verenin talebi üzerine alakalılara davetiye gönderi-  
lir. Bu davetiyede davetin sebebi hulasaten dercedilir ve yenileme muamelesi    
için tayin olunan gün ve saatte gelmesi lüzumu bildirilir. Gelmediği takdirde   
kendisine ikinci bir davetiye gönderilir ve bunda, yine gelmediği surette gıyap 
kararı tebliğine lüzum olmaksızın yenileme muamelesinin gıyabında bitirileceği  
ihtar olunur. Ancak gelmiyen taraf veya vekilinin itirazı halinde makbul bir    
mazeret sebebiyle gelemediği sabit olursa yenileme muamelesine huzurunda devam  
olunur.                                                                         
    Aynı tarafın birden ziyade itiraz talebi kabul olunmaz.                     

    Madde 8 - Yenileme talebi vukuunda zayi olan dosyanın yenilenmesi için mah- 
keme veya büro icabeden tedbirleri alır.                                        
                                                                                

    Madde 9 - Dava, henüz layiha teatisi safhasında ise afet tarihine kadar ve- 
rilmiş layiha ve vesika suretleri taraflardan istenilerek dosyaya konulur ve    
mütaakıp muamelelerin ifası için dosya ait olduğu mahkemeye tevdi olunur. Yeni- 
leme mahkemece yapılmışsa umumi hükümler dairesinde muameleye devam edilir.     
                                                                                

    Madde 10 - Dava, tahkikat veya muhakeme safhasına intikal etmişse taraflar- 
dan afet tarihine kadar teati olunan layihaların ve ibraz olunan vesikaların su-
retleri istenir. Gerek ibraz olunan vesikalar ve gerek afet tarihine kadar cere-
yan eden muameleler ve ittihaz olunan kararlar üzerinde tarafların ifadeleri    
birleşirse keyfiyet zabıtla tesbit olunur ve taraflara imza ettirilerek ait ol- 
duğu mahkemeye verilir.                                                         
                                                                                

    Madde 11 - Afetten evvel ibraz edildiğinde veya muhtevasında ihtilaf edilen 
vesikaların ibraz edilmiş olduğuna dair her türlü delil ve karine tetkik edilir 
ve ibraz edilmiş olduğuna kanaat hasıl olursa muhtevası hakkında şahit dinlenir.
Bir vesikanın ibraz edilmiş iken mahkeme veya adliye binalarında ziyaa uğramış  
olduğu hakkında bu kanuna göre verilmiş olan karara itiraz olunamaz.            
                                                                                

    Madde 12 - Davaya dair hüküm verilmiş olduğu hususunda tarafların ifadeleri 
birleşirse mahkeme veya büro hükmün mahiyeti, delilleri, muhakeme safhaları, hü-
küm tarihi hakkında malümat ve vesikaları ve ilanın tebliğ edilip edilmediği    
hakkında tarafların beyanlarını toplıyarak dosyayı mahkemeye verir.             
    İki tarafın birleşmesi kafi olan hadiselerde mahkeme buna müstenit hükmünü  
yenileme suretiyle yeniden ilama bağlar. Bu ilamda iddia ve müdafaa sebepleriyle
hükmün istinat ettiği delil ve sebepler tekrar edilmek suretiyle yazılır.       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Alakalılar, hükmün müddeti içinde temyiz edilmeksizin katileştiğini birlikte
ifade ve kabul ettikleri takdirde tanzim edilecek ilamın altına hükmün katileş- 
tiği şerh ve tasdik olunur. İlamın tebliğ edildiğini inkar eden tarafa diğerinin
talebiyle mahkeme veya büro yemin verir.                                        
                                                                                

    Madde 13 - Şahitler her halde davetiye ile çağrılır. Davetnamede şahitlerin 
davetiyeyi ve hüviyet cüzdanını veya hüviyetini ispat edebilecek bir vesikayı   
hamil olarak gelmeleri lüzumu yazılır. Mahkeme veya büro şahitlerin hüviyetini, 
hüviyet cüzdanlarına veya vesikalara göre tayin eder ve bu varakanın sureti alı-
nıp dosyaya konur ve lüzum görürse şahit hakkında zabıtaca tahkikat yapılır.    
                                                                                

    Madde 14 - Afet tarihinden önce verilmiş ve redde uğramamış olan bir keşif  
raporunun mevsuk bir sureti bulunur veya münderecatında iki tarafın ifadeleri   
birleşirse muteberdir. Aksi takdirde mümkün oldukça yeniden keşif yapılır. Buna 
imkan görülemezse ehlivukuf yeminle dinlenir.                                   
    Delillerin tesbitine, imza hakkında yapılan tahkikata ve muhasebe rüyetine  
mütaallik olan raporlar hakkında da aynı hüküm tatbik olunur.                   
                                                                                

    Madde 15 - Afet tarihinden önce karar verilmiş olan hacizden maada, ihtiyati
tedbirler kanununun o mahalde tatbik sahasına girdiği tarihten bir ay müddetle  
ve yenileme için müracaat edilmiş ise yenileme muamelesi neticeleninceye kadar  
olduğu gibi kalır. Bu tedbirin uzatılması veya bu müddetten evvel kaldırılması  
mahkeme kararına bağlıdır.                                                      
                                                                                

    Madde 16 - Yenilenerek salahiyetli mahkemeye tevdi olunan davaların muhake- 
mesi sırasında bir hususun yenilenmediği anlaşılırsa işe el koyan mahkeme noksan
kalan kısmı bu kanun hükümleri dairesinde yeniler.                              
                                                                                

    Madde 17 - Adliye Harc Tarifesi Kanununun celse harclarına mütaallik 14     
üncü maddesi hükmü, bu fasılda yazılı yenileme muamelelerinde de tatbik olunur. 
                                                                                
                                 İKİNCİ FASIL                                   
                            İcra ve iflas dosyaları                             
                                                                                
                                 BİRİNCİ KISIM                                  
                                 İcra dosyaları                                 
                                                                                

    Madde 18 - İcra dosyalarının yenileme muamelesi yazılı deliller ve vesikalar
üzerine icra ve iflas tetkik mercii vazifesini gören icra hakimleri tarafından  
yapılır. Tetkik mercii icabında zayi olan delilleri tesbit için şahit de dinle- 
yebilir.                                                                        

    Madde 19 -İnfazı katileşmesine bağlı olmıyan bir ilam hükmünün müddeti için-
de temyiz edildiği, ancak dosyası birinci maddede yazılı sebeplerle zayi oldu-  
ğundan dolayı temyiz mahkemesine gönderilemediği ve henüz yenileme muamelesi ya-
pılıp intaç edilmediği takdirde alakalının talebiyle ait olduğu mahkeme veya bü-
rodan ilamın müstenit olduğu dosyanın yenilenmekte olduğunu mübeyyin bedava bir 
vesika verilir. Bu vesikanın ibrazı halinde icra memuru ilamın icrasını yenileme
neticesine kadar geri bırakır.                                                  
    Nafaka ilamları bu hükümden müstesnadır.                                    

    Madde 20 - Bir mal veya alacak üzerine ihtiyati haciz konmuş olduğu vesika  
ile sabit olup da borçlu talep ederse haciz koyana bu hususta mahkemeye müraca- 
atla davasını açmak ve haczin devamı hakkında bir karar istihsal etmek üzere ic-
ra memuru tarafından bir ay mühlet verilir.                                     
    Mahkemeden bu bapta bir karar verilmeden bu müddet geçtiği ve tetkik mercii 
tarafından temdidi hakkında bir karar verilmediği takdirde haciz kendiliğinden  
kalkar.                                                                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 21 - İcrai haciz mahkeme ilamına veya bu mahiyetteki vesikaya veya    
itiraz müddetinin geçmesiyle katileşen takibe müsteniden konulmuş ise, refine   
dair borçlu tarafından bir mahkeme kararı getirilmedikçe bu haciz devam eder.   
                                                                                

    Madde 22 - Haciz dereceleri bu vesika ile tesbit edilemezse haciz koyanlar  
aynı derecede sayılırlar.                                                       
                                                                                

    Madde 23-İcra dairesinde tutulan muhasebe, vezne, kasa, hesabı cari, esas ve
takip defterleri yenileme muamelesi için resmi vesika ve muteber esaslardandır. 
                                                                                

    Madde 24 - Eski dosyaların yenilenmesi için müracaat şekli ve müddeti beşin-
ci ve altıncı maddeler hükümlerine tabidir.                                     
    Müracaat vukuuna dair bedava bir vesika verilir.                            
                                                                                

    Madde 25 - Elinde haczedilmiş mal veya zimmetinde haczedilmiş alacak bulunan
hakiki ve hükmi şahıslar, ayrıca 35 inci madde mucibince istenilmiş ise, bu ka- 
nunun mahallinde tatbikına başlandığı tarihten iki ay içinde keyfiyeti ait oldu-
ğu icra dairesine yazı ile veya şifahen bildirmeğe mecburdurlar.                
    Bildirdiklerine dair kendilerine bedava bir vesika verilir.                 
    Kanunun bu hükmüne riayet etmiyenler hakkında 35 inci madde hükmü tatbik    
olunur.                                                                         
                             İKİNCİ KISIM                                       
                            İflas dosyaları                                     
                                                                                

    Madde 26 - Yenileme muamelelerinde iflas dairesi; tapu daireleri, bankalar, 
ticaret odaları gibi alakalı müesseselerle gazete ilanlarından ve sair membalar-
dan istifade eder ve bu husus için lüzumlu gördüğü bütün tedbirleri alır.       
                                                                                

    Madde 27 - Henüz katileşmemiş olan iflas hükümlerini mutazammın ilamların   
yenilenmesi 12 nci madde hükmüne tabidir.                                       
                                                                                

    Madde 28 - Tasdikı katileşmiş korkordatolara mütaallik muamelelerin dosyası 
konkordato komiseri veya iflas dairesi tarafından, henüz katileşmemiş olan kon- 
kordatolara mütaallik hüküm, karar ve muameleler hangi safhada kalmışsa o safha-
yı tetkike salahiyetli makam tarafından yenilenir.                              
                                                                                

    Madde 29 - Evvelce yapılmış olan alacaklılar, toplantısına ait zabıt ve ve- 
sikalar yenilenemediği takdirde yeniden toplanmağa davet olunur.                
                                                                                
                             ÜÇÜNCÜ FASIL                                       
                  Geçen fasıllara ait müşterek hükümler                         
                                                                                

    Madde 30 - Afet tarihinden evvel ibraz edilmiş olup zayi olduğu bu kanuna   
göre tesbit olunan ve resmi yahut tasdikli bulunmıyan vesikaların taallük ettiği
davalarda gerek vesikanın yazısı, tarih ve imzası ve gerek vesikanın muhtevi bu-
lunduğu akit ve muamelenin vücudu hakkında mahkeme veya büro şahit dinliyebilir.
    Mahkeme veya büro bu gibi şahitlerin kabul veya reddi hususunda, kendisine  
arzu edilen diğer delil ve emarelere istinat suretiyle, geniş takdir hakkına    
maliktir.                                                                       

    Madde 31- Dosyaların yenilenmesi için müracaat olunacak vasıtalar şunlardır:
    Taraflarca ibraz edilen veya bunlardan ve diğer şahıslardan ve mercilerden  
alınan varakalar ve senetler (Asil veya suretler) ve delillerin tesbiti hakkın- 
daki kayıtlar, hakimin katibin notları, sicillerdeki kayıtlar, keza hakimin veya
memur veya katibin hatırası, tahkikat veya muamelelerde hazır bulunmuş kimsele- 
rin ifa-                                                                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
deleri, taraflar vekillerinin notları ve dosyaların yenilenmesine yarayacak     
sair malümat.                                                                   
                                                                                

    Madde 32 - Yenileme için vakı olan müracaat üzerine son muamele tarihinden  
itibaren alakalısı tarafından iş altı ay takip edilmezse yenileme hakkı sakıt   
olur ve umumi hükümler dairesinde muamele yapılır.                              
                                                                                

    Madde 33 - Yenileme muamelesi sırasında kanunların ve hakimlerle salahiyet- 
li memurların tayin ettikleri müddetlerin afet tarihinden önce katedilmiş oldu- 
ğuna mütaallik iddialar iki tarafın ifade birliği veya vesika ile sabit olmaz ve
diğer nevi delil ve emareler kafi kanaat vermezse müddetin kanun hükümlerine uy-
gun surette muhafaza edilmiş olduğuna dair hakim tarafından re'sen yemin ettiri-
lebilir.                                                                        

    Madde 34- Son günü afet tarihine tesadüf eden yukarıdaki maddede yazılı müd-
detler bu kanunun mahallinde tatbikına başlandığı tarihten itibaren bir ay uza- 
tılır.                                                                          

    Madde 35 - Bir işe ait vesika kimin elinde ise o kimse yenilemeyi yapan mer-
ciin emriyle bu vesikayı vermeğe mecburdur. Bu makamlarca vesika asıllarının    
alıkonulmasına lüzum görülmezse suretleri alınarak aslı iade edilir. Asılları   
alıkonulan vesikaların suretleri bedava tasdik olunur. Mahkeme veya büro veya   
tetkik mercii tetkik ettiği maddeye mütaallik olarak hakiki ve hükmi her şahıs- 
tan lüzum gördüğü her suali sorabilir. Bu suallere doğru olarak ve tayin edilen 
müddette cevap vermek mecburidir. Bu müddet beş günden aşağı ve yirmi beş günden
yukarı olamaz.                                                                  
    Yukarıda zikredilen makamlardan verilen emri mazereti olmaksızın yerine ge- 
tirmiyen şahıs hakkında mahkeme, büro veya tetkik mercii tarafından ve muameleyi
isteyen komiser icra ve iflas daire ve memuru ise tetkik mercii tarafından  on  
liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezası hükmolunup tefhim veya tebliğ olu- 
nur. Yeniden tayin edilen müddet içinde vesika veya cevabı vermekten imtina e-  
denlerle hakikate muhalif beyanda bulunanlar hakkında zikredilen makamlardan ve-
rilecek müzekkereler üzerine sulh ceza mahkemelerince duruşma yapılarak 50 lira-
dan aşağı olmamak üzere ağır para cezası veya bir haftadan üç aya kadar hapis   
cezası hükmolunur.                                                              
    Bu maddede yazılı suçlar bir avukat tarafından yapılmışsa doğrudan doğruya  
veya yukarda zikri geçen makamlardan verilecek müzekkere üzerine hakkında baro  
tarafından ayrıca disiplin cezası dahi tayin olunur.                            
    Baro, disiplin cezası tayini hususunda mahkemece verilecek beraet karariyle 
mukayyet değildir.                                                              
                                                                                
                             DÖRDÜNCÜ FASIL                                     
                             Ceza dosyaları                                     
                                                                                

    Madde 36 - Mevkuf olan ve olmıyan suçlulara ait olup ilk tahkikat safhasına 
girmemiş veya ilk tahkikata tabi tutulmasına kanunen lüzum bulunmamış olan işle-
re mütaallik hazırlık tahkikatı umumi hükümler dairesinde yenilenir.            
    Şikayete bağlı işlerde davacıların verecekleri şikayetname üzerine yeniden  
amme davası açılır. Yenileme işinde zabıta kayıt ve dosyalarından ve suçtan za- 
rar görenlerin şikayet ve beyanlarından istifade olunur.                        
                                                                                

    Madde 37 - İlk tahkikat safhasında davalardan mevcut evraka göre tahkikatın 
devamına imkan olmıyan işler hakkında 36 ncı madde dairesinde hazırlık tahkikatı
tekrar yapılır.                                                                 
                                                                                

    Madde 38 - Son tahkikat veya amme davası açılarak mahkemeye intikal etmiş   
olan işlere müteallik dosyaların noksanı mahkemece ikmal edilir.                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Dosya yoksa veya mevcudu duruşma yapılmasına imkan vermiyecek derecedeyse   
yukarıki maddelere göre hazırlık tahkikatı ve ilk tahkikat yeniden yapılır.     
                                                                                

    Madde 39 - Mahkemece hüküm verilmiş olanlardan:                             
    A) Hüküm gıyabında verilip ilamı tebliğ edilmemiş olanlar hakkında;         
    B) Bu suretle hüküm verilipte ilamı tebliğ edilmişse eski hale getirme tale-
bi vukuunda dosya mevcuduna göre;                                               
    C) Hüküm vicahlarında verilipte katileşmiş bulunduğu halde ilamın müddeiumu-
miliğe verilmemiş olanlar hakkında;                                             
    38 inci madde hükmü tatbik olunur.                                          
                                                                                

    Madde 40 - Hakkında hüküm hulasası verilmiş olan suçlara ait hüküm, katile- 
şince bu hulasalar ilam mahiyetinde telakki edilerek infaz olunur.              
    Kanun yoluna gidildiği suçlu tarafından beyan edilirse bu gibiler hakkında  
(38) inci madde hükmü dairesinde muamele yapılır.                               
    Bu takdirde hükmolunan ceza miktarı bir seneden aşağı hapsi istilzam ediyor-
sa mahkeme tahliye kararı verebilir.                                            
                                                                                

    Madde 41 - Yenileme sırasında o işe dair eski dosya ele geçerse yenileme    
muamelesi durur. Yenileme işi hükümle neticelendikten sonra hükmü havi eski dos-
ya bulunursa mahkümun lehindeki hüküm infaz olunur.                             
                                                                                

    Madde 42 - Yenileme muameleleri için istenilen vesikaları vermekten ve bil- 
diklerini söylemekten çekinenler hakkında (35) inci maddedeki ceza hükümleri,   
(39) uncu maddedeki halde mahkemece ve hazırlık ve ilk tahkikata ait işlerde    
müddeiumumilerin talebi üzerine sulh ceza mahkemelerince tatbik olunur.         
                                                                                

    Madde 43 - Takip müruruzamaniyle umumi ve hususi kanunlarda şikayet ve şahsi
dava için muayyen olan müruruzaman müddetleri ve diğer kanuni müddet ve mehiller
bu kanunun mahallinde tatbikına başlandığı tarihten itibaren bir ay işlemez.    
                                                                                

    Madde 44 - Bu kanunun ceza işlerine mütaallik hükümleri askerlik adliyesine 
de şamildir.                                                                    
    Bu takdirde Adliye Vekaletine verilen salahiyetler Milli Müdafaa Vekaletine;
    Müddeiumumilere ait vazife ve salahiyetler adli amirlere;                   
    Hakim ve mahkemelere ait vazife ve salahiyetler de askeri mahkemelere ait   
olur.                                                                           
                             BEŞİNCİ FASIL                                      
                             Son hükümler                                       
                                                                                

    Madde 45 - Bu kanunda tarif edilen yenileme muamelesi, mahkeme ve adliye    
binaları içinde iken birinci maddede yazılı hadiselerden dolayı zayi olmuş      
veya okunamıyacak dereceye gelmiş olan bütün evraka şamildir.                   
                                                                                

    Madde 46 - Yenileme işine mütaallik bilcümle evrak, kayıtlar ve bunların su-
retleri ve bu husustaki muameleler her nevi rüsum ve harctan muaftır. Yenileme  
büroları veya mahkemeler tarafından verilecek vesikaların ibrazı üzerine noter- 
ler de, suretlerini çıkaracakları evrak için yazı ücretinden başka hiç bir resim
ve harc ve ücret istiyemezler.                                                  
    Tebliğ ücreti ve yenilemenin istilzam ettiği diğer masraflar mahkeme masraf-
larına dahil edilmek üzere yenileme istiyenden alınır.                          
                                                                                

    Madde 47 - Bu kanun neşri tarihinden itibaren mer'idir.                     
                                                                                

    Madde 48 - Bu kanunun hükümlerini icraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur.