Endeksler
                                                                                
                 KÖY EBELERİ VE KÖY SAĞLIK MEMURLARI TEŞKİLATI                  
                 YAPILMASINA VE 3017 NUMARALI SIHHAT VE İÇTİMAİ                 
                   MUAVENET VEKALETİ TEŞKİLAT VE MEMURİN                        
                        KANUNUNUN BAZI MADDELERİNİN                             
                        DEĞİŞTİRİLMESİNE DAİR KANUN                             
                                                                                
                                                                                
    Kanun Numarası          :4459                                               
    Kabul Tarihi            :9/7/1943                                           
    Yayımlandığı R. Gazete  :Tarih: 16/7/1943 Sayı: 5457                        
    Yayımlandığı Düstur     :Tertip: 3 Cilt: 24 Sayfa: 549                      

    Madde 1 - Bu madde 9/6/1936 tarih ve 3017 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin  
(D) bendinin değiştirilmesi ile ilgili olup mezkür kanundaki yerine işlenmiş-   
tir.                                                                            
                                                                                

    Madde 2 - (Değişik: 24/5/1948 - 5210/14 md.)                                
    Birinci sınıf köy ebeleri ve köy sağlık memurları, 5129 sayılı kanunun      
1 inci maddesi gereğince, köy öğretmenleri gibi aylık alırlar. Ancak bunların   
aylıklarının artırılması için, öğretmenlerde olduğu gibi ders yılı hizmet yılı  
olarak sayılır.                                                                 
    Köy enstitülerinden mezun olan köy sağlık memurları, askerlikleri halinde,  
köy enstitülerinden mezun öğretmenler gibi 3803 sayılı kanunun 9 uncu maddesi   
hükmüne tabidirler.                                                             
    Birinci sınıf köy ebeleri ve köy sağlık memurları 3803 ve 4274 sayılı ka-   
nunlarla köy öğretmenlerine temin edilen her türlü haklardan da faydalanırlar.  
    İkinci sınıf köy ebeleri, birinci sınıf köy ebeleriyle sağlık memurlarının  
bu haklarından faydalanamazlar.                                                 
                                                                                

    Madde 3 - Birinci sınıf köy ebesi ve sağlık memuru olacakların 3803 sayılı  
kanunun beşinci maddesi gereğince Maarif Vekilliğine karşı taahhüt ettikleri    
mecburi hizmet, tahsillerinin bitiminde Sıhhat ve İçtimai Muavanet Vekilliğine  
devredilmiş sayılır. Mecburi hizmetlerini yapmıyanlar hakkında adı geçen madde- 
deki müeyyideler ayniyla tatbik olunur.                                         
    Köy ebe mekteplerine enstitü dışından alınıp parasız tahsil görerek yetiş-  
tirilen ikinci sınıf köy ebeleri dört sene müddetle Sıhhat ve İçtimai Muavenet  
Vekilliğinin göstereceği yerlerde köy ebeliği yapmıya mecburdurlar. Bu mecburi- 
yeti yerine getirmekten kaçınanlardan kendileri için yapılan masraf nizami      
faiziyle birlikte aynen ve Tahsili Emval Kanununun hükümlerine göre tahsil      
olunur.                                                                         
                                                                                

    Madde 4 - (Değişik: 1-4 üncü fıkralar: 25/6/1956 - 6753/1 md.)              
    Köy ebeleri ile köy sağlık memurları köylerde istihdam edilirler.           
    Ancak, köylerde başarı ile asgari altı sene çalıştıktan ve doğumevleri      
veya hastaneler nisaiye kliniklerinde altı ay ameli tatbikatta bulunduktan      
sonra yapılacak imtihanda muvaffak olan köy ebeleri şehir ve kasabalarda da     
sanatlarını icra ederler.                                                       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
     Meslekte bilfiil altı sene çalışmış ve iyi sicil almış köy sağlık memurla- 
rından Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin tensip edeceği müesseselerde altı 
ay müddetle bir tekamül devresi geçirerek yapılacak imtihanda muvaffak olanlar  
şehir ve kasabalarda da istihdam olunurlar.                                     
    Köy ebeleri ile köy sağlık memurlarının kaza ve şehirlerde istihdamlarında  
kadro vaziyetine göre kıdemlerinin nazarı itibara alınması şarttır.             
    Köy ebeleriyle sağlık memurları Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliğince     
tesbit edilecek esaslar dahilinde memur oldukları köy ve köy gruplarında doğum  
yardımı yapmak, gebelerin sağlık durumunu takip etmek, çocuk bakımı işleriyle   
uğraşmak ve diğer sağlık işlerini görmekle mükelleftirler. Bunlar yapacakları   
bu hizmete mukabil halktan ücret alamazlar.                                     
                                                                                

    Madde 5 - Birinci sınıf köy ebeleri ve köy sağlık memurları vazifeli        
oldukları ebelik ve sağlık işlerinden başka 4274 numaralı kanunun 10 uncu mad-  
desinin (B) fıkrasında yazılı vazifelerden, Maarif ve Sıhhat ve İçtimai Muave-  
net Vekilliklerince beraber tesbit edilecek olanları da, yapmakla, mükelleftir- 
ler. Vazifelerinin ifası sırasında adı geçen kanunun 11 inci maddesindeki hak   
ve salahiyetleri köy öğretmenleri gibi kullanırlar.                             
                                                                                

    Madde 6 - Birinci sınıf köy ebeleri ve köy sağlık memurları bulundukları    
köyün veya köy grupu merkezinin ihtiyar meclisinin tabii üyesidir.              
                                                                                

    Madde 7 - Köy ebeleri ve köy sağlık memurları mıntakalarına dahil oldukları 
köy hekimlerinin, köy hekimi bulunmadığı takdirde nahiye veya kaza hükümet ta-  
biplerinin emri altındadırlar.                                                  
    Vilayet Sıhhat ve İçtimai Muavenet müdürleri de köy sağlık teşkilatının     
murakabe ve idaresiyle mükelleftirler. Valiler, kaymakamlar, nahiye müdürleri,  
köy ebeleri ve sağlık memurlarının vazifelerini iyi görmelerini murakabe eder-  
ler.                                                                            
                                                                                

    Madde 8 - Köy ebeleri ve köy sağlık memurlarının vazifelerinin yapılması    
sureti bağlı bulundukları köy hekimleri, nahiye veya kaza Hükümet tabipleri,    
Sıhhat ve İçtimai Muavenet müdürleri ve müfettişleri tarafından teftiş edilece- 
ği gibi 4274 numaralı kanunun 10 uncu maddesinin (B) fıkrasında yazılı vazife-  
ler dolayısiyle adı geçen kanunun 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince, gezici   
öğretmen, gezici başöğretmen ve ilk öğretim müfettişleri tarafından teftiş ve   
murakabe olunabilir.                                                            
                                                                                

    Madde 9 - Köy ebeleri ve köy sağlık memurlarının disiplin işleri 4274       
sayılı kanunun 7 nci ve 8 inci maddelerinde gösterilen disiplin kurulları tara- 
fından görülür. Ancak köy ebe ve sağlık memurları hakkında verilecek kararlar   
için adı geçen kanunun aynı maddelerinde yazılı disiplin kurullarına iki köy    
ebesi ve iki sağlık memuru üyeliği ilave edilmiştir.                            
    Köy ebeleri ve köy sağlık memurları hakkında karar vermek üzere toplanan    
kurulların reisliği vilayetlerde, Sıhhat ve İçtimai Muavenet müdürleri veya     
muavinleri, kazalarda Hükümet tabipleri tarafından yapılır. Disiplin kurulları- 
na seçilen köy ebe ve köy sağlık memurlarının müddetleri ve ne suretle seçile-  
cekleri aynı kanunun 9 uncu maddesi hükmüne tabidir.                            
                                                                                

    Madde 10 - Köy ebeleri ve köy sağlık memurları vazifelerini yaparken gös-   
terdikleri başarılar derecesine göre aşağıda yazılı şekillerde taltif edilirler 
ve işledikleri disiplin suçlarının derecesine göre de aşağıda yazılı şekilde    
cezalandırılırlar:                                                              
    A) Mükafat şekilleri şunlardır:                                             
    1 - Üstün başarılı sayılmak;                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    2 - Köye hizmet edenler anıtına adı yazılmak;                               
    3 - Köydeki bir tesise adı verilmek;                                        
    4 - Ülkü eri sayılmak.                                                      
    1 - Üstün başarılı sayılmak:                                                
    Vazifelerini, bu meyanda gebe ve lohusaların sağlık durumlarını ilgi ile    
takip edenler, çocuklara çiçek aşısı tatbikında olağanüstü başarı gösterenler   
için köy hekimi veya nahiye tabibi veya nahiye müdürünün teklifiyle her yıl     
Mart ayı içinde kaza Hükümet tabipleri tarafından bir başarı listesi hazırla-   
narak vilayet Sıhhat Müdürüne verilir. Sıhhat müdürleri de kanaatlerini yaza-   
rak listeyi valilik yoluyla Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliğine gönderirler. 
Vekillik listeye girenlerin adlarını o yıl içinde 17 Nisan günü gazete ve radyo 
ile ilan eder.                                                                  
    2 - Köye hizmet edenler anıtına adı yazılmak:                               
    Havası fena,merkezlerden uzak, bulaşıcı hastalıkların beledi olarak hüküm   
sürdüğü köylerde vazife gören, mahallin güç şartlarını yenerek doğum işlerini   
iyi bir surette takibeden ve bulaşık hastalıklara karşı münasip tedbirler al-   
makla beraber bunları vaktinde haber veren ve bu vazifeleri beş yıl olağanüstü  
bir başarı ile yapanlar ve kendilerine asli vazifelerinden gayri munzam olarak  
verilen kültürel, sosyal, ekonomik, zirai ve sair köy kalkınmasına yarayan      
hizmetleri başarı ile yapanların adları mezun oldukları köy enstitülerinde ha-  
zırlanan köye hizmet edenler anıtına yazılır.                                   
    Mahalli şartların güç olduğu yerler valilik disiplin kurulu tarafından      
tesbit edilir ve ilgililere bildirilir.                                         
    3 - Köylerdeki bir tesise adı verilmek:                                     
    Yardım ettiği doğum sayısını arttırmağa, çocuk ölümünü azaltmağa;bu işler-  
de halkı aydınlatmağa muvaffak olan ve çocuk bakımı hakkında annelere lazımge-  
len bilgileri öğretmede başarı gösteren, temizlik ve hıfzıssıhha kaideleri      
hakkında köylüyü iyice aydınlatan ve köyde münasip bir temizleme yeri yaptırma- 
ğa muvaffak olanların ve köye faydalı olacak işleri olağanüstü bir çalışma ile  
başaranların adları bu köylerdeki yeni bir tesise verilir. Bu gibilerin adları  
tesisin uygun düşen bir yerine daimi olarak kalacak şekilde yazılır.            
    4 - Ülkü eri sayılmak:                                                      
    Yukarda yazılı üç maddedeki esaslara göre hareketle on yıl başarılı hizmet  
görenler ve kurulun sıhhi ve içtimai eserlerin iyi korunmasını sağlıyanlar ülkü 
eri sayılır. Bunlar Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliğince münasip şekilde     
yaptırılıp kendilerine verilecek ay yıldızlı bir alameti taşımak hakkını kaza-  
nırlar.                                                                         
    B)  Ceza şekilleri şunlardır:                                               
    1 - İşinde kusurlu sayılmak;                                                
    2 - Ücreti kesilmek;                                                        
    3 - Meslekten çıkarılmak.                                                   
    1 - İşinde kusurlu sayılmak:                                                
    Vazifelerinde kusur veya noksanlıkları görülenlere ve mazeretsiz olarak     
ihtiyar meclisi toplantılarına gitmiyenlere bu kusurlarını düzeltmeleri yazı    
ile bildirilir.                                                                 
    2 - Ücreti kesilmek:                                                        
    Vazifesini aksatanların, çağrılan doğumlara ve sağlık yardımlarına vaktinde 
icabet etmiyenlerin, memur oldukları köy gruplarındaki köyleri sık sık dolaşmı- 
yanların, aşıları zamanında yapmıyanların, gebe ve lohusalar hakkında lüzumlu   
ihti-                                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
mamda bulunmıyanların, vazife yerini sık sık terk ile başka yerlere gidenle-    
rin, alameti gizlenemiyecek derecede sarhoş olanların üç günlükten on beş gün-  
lüğe kadar ücretleri kesilir. Bu haller bir sene içinde ikinci defa tekrarla-   
nırsa bu gibilerin altı günlükten bir aya kadar ücretleri kesilir. Aynı haller  
bir yıl içinde üç defa tekerrür ederse meslekten çıkarma cezası verilir.        
    3 - Meslekten çıkarılmak:                                                   
    Kendi vazifesini yapmadıktan başka başkalarını da vazifeyi aksatmağa        
tahrik edenler, ebelik ve sağlık memurluğu şeref ve haysiyetiyle telif edilemi- 
yecek ve ar ve hicabı mucip hareketlerde bulunanlar, kumar oynamağı ve sarhoş-  
luğu adet edinenler, iffetsizliği sabit olanlar, mesleki vazife dolayısiyle     
öğrendiği şahsi ve ailevi sırları kanuni mecburiyet olmaksızın ifşa edenler,    
kaçakçılık yapanlar meslekten çıkarılırlar.                                     
    Birinci sınıf köy ebeleriyle sağlık memurlarına bu kanunun beşinci madde-   
sinde verileceği söylenen munzam vazifelerin ifasından dolayı taltif veya tec-  
zileri lüzumu 4274 sayılı kanunun 2 ve 3 üncü maddeleri mucibince gezici öğret- 
men, gezici başöğretmen ve ilköğretim müfettişleri tarafından kaza hükümet ta-  
bipliğine teklif olunabilir.                                                    
    İşinde kusurlu sayılma cezası köy hekimi, nahiye veya kaza Hükümet tabibi   
veya Sıhhat ve İçtimai Muavenet Müdürü tarafından verilir. Bu cezaya itiraz     
edilemez.                                                                       
    Diğer cezalar kaza disiplin kurulu karariyle verilir. Bu kurulların kararı- 
na karşı 15 gün içinde üstkurula itiraz edilebilir. Üstkurulun kararı ücret     
kesilmesi cezası hakkında kesindir.                                             
    Meslekten çıkarma cezası Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliği İnzibat       
Komisyonunca tasdik edilmedikçe tatbik edilmez. Bu kararlar itiraz edilsin      
edilmesin vekalet İnzibat Komisyonunca tetkike tabidir.                         
    İşlenen suç aynı zamanda Türk Ceza Kanunu mucibince takibatı müstelzim      
bulunduğu takdirde faili hakkında ayrıca umumi hükümlere göre kanuni takibat    
da yapılır.                                                                     
                                                                                

    Madde 11 - Köy ebelerine ve köy sağlık memurlarına tahsillerini bitirdik-   
lerinde zati teçhizat bedeli olarak bir defaya mahsus olmak üzere Sıhhat ve     
İçtimai Muavenet Vekilliği bütçesinden 60 lira verilir. Vazifelerini görmeleri  
için lüzumlu aletlerle kitap ve sair sıhhi teçhizat aynı vekillik bütçesinden   
tedarik ve aynen demirbaş olarak kendilerine teslim edilir. Bunlar seleften     
halefe devrolunur. Bu aletleri ve teçhizatı ihmalleri yüzünden ziyaa uğratan-   
lar ödemekle mükelleftirler.                                                    
                                                                                

    Madde 12 - Köy ebeleri ve köy sağlık memurlarına Sıhhat ve İçtimai Mua-     
venet Vekilliği tarafından köy ebeliği ve sağlık memurluğu diploması verilir.   
Bu diplomalar her türlü harç ve resimden muaftır.                               
                                                                                

    Madde 13 - Köy ebe ve sağlık memurlarının bilgilerini yenilemek için Sıhhat 
ve İçtimai Muavenet Vekilliğince münasip görülecek zamanlarda doğumevlerinde,   
hastanelerde ve diğer sıhhi müesseselerde tekamül kursları açılır. Bu kurslara  
gelip gitme yol masrafları ve kursun devamı müddetince yiyecek ve yatacak       
masrafları Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliği bütçesinden verilir.            
                                                                                

    Madde 14 - Köy sağlık memuru yetiştirilecek talebenin tedrisi için köy      
enstitülerine Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliği tarafından lüzumlu tabip     
muallimler tayin olunur. Bunlar 4274 sayılı kanunun 46,47 ve 48 inci maddele-   
rine göre vazife görürler. Disiplin işlerinde de haklarında aynı kanunun 49,    
50,51,52,53 ve 54 üncü maddeleri hükümleri tatbik olunur.                       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Köy ebeleri ve köy sağlık memurlarının tayin ve sair zat muameleleri Sıhhat 
ve İçtimai Muavenet Vekilliğince yapılır.                                       
                                                                                

    Madde 15 - Birinci sınıf köy ebeleri ve köy sağlık memurları talebesinden   
mesleki tedrisat esnasında başarısızlıkları yüzünden aynı sınıfta üstüste iki   
ders yılı kalanlar ayrı ayrı sınıflarda iki defa kalanlar hakkında 4274 sayılı  
kanunun 63 üncü maddesi hükümleri tatbik olunur.                                
                                                                                

    Madde 16 - Birinci sınıf köy ebeleri ve köy sağlık memurlarının tekaütlük-  
leri köy enstitülerinden mezun köy öğretmenlerinin tabi tutulduğu hükümlere gö- 
re yapılır. Bunlar köy öğretmenleri için kurulan sağlık ve içtimai yardım san-  
dığından da aynı şartlar dahilinde faydalanırlar. İşbu ebe ve sağlık memurları  
tekaüt ve içtimai yardım sandıklarına aza yazılmağa mecburdurlar.(1)            
                                                                                

    Madde 17 - Köy ebeleri ve köy sağlık memurları yapacakları posta, telgraf   
ve telefon muhaberelerinde 4274 sayılı kanunun 58 inci maddesinden faydalanır-  
lar.                                                                            
                                                                                

    Madde 18 - (Mülga: 23/1/1953 - 6025/1 md.)                                  
                                                                                

    Madde 19 - İşbu kanuna bağlı (A) işaretli cetvelde gösterilen memuriyetler  
4258 numaralı kanuna merbut 2 numaralı cetvelin maaşlı memurlar kısmından       
çıkarılmış ve yine bu kanuna bağlı (B) işaretli cetvelde gösterilen maaşlı      
ve ücretli memuriyetler 4258 sayılı kanuna bağlı 2 numaralı cetvelin ait        
oldukları kısımlarına eklenmiştir.                                              
                                                                                

    Madde 20 - 4258 sayılı kanuna bağlı 2 numaralı cetvele işbu kanuna bağlı    
(C) işaretli cetvelde gösterilen köy ebesi ve köy sağlık memurları kadroları    
(Köy sıhhat teşkilatı) unvaniyle ilave olunmuştur.                              
                                                                                

    Madde 21 - 4258 sayılı kanuna bağlı 3 numaralı cetvele, işbu kanuna bağlı   
(K) işaretli cetvelde gösterilen ihtısas mevkilerine ait kadrolar ilave         
olunmuştur.                                                                     

    Geçici Madde 1 - 1943 mali yılı Muvazenei Umumiye Kanununa bağlı (L) cetve- 
line (Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti) başlığı altında ilişik (1) sayılı    
cetvelde yazılı kadrolar ilave edilmiştir.                                      

    Geçici Madde 2 - 1943 mali yılı bütçesine bağlı (D) cetvelinin Sıhhat ve    
İçtimai Muavenet Vekaleti kısmına ilişik (2) sayılı cetvel ilave edilmiştir.    

    Geçici Madde 3 - 1943 mali yılı Muvazenei Umumiye Kanununa bağlı (A)        
işaretli cetvelin Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti kısmının 457 nci faslı-   
nın birinci memurlar ücreti maddesinden 107.332 lira tenzil edilerek 456 ncı    
faslın birinci memurlar maaşı maddesine nakil edilmiştir.                       

    Geçici Madde 4 - 1943 mali yılı Muvazenei Umumiye Kanununa bağlı (A)        
işaretli cetvelin Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti kısmının ilişik (3) sayı- 
lı cetvelde yazılı tertiplerine 119.095 lira munzam tahsisat verilmiştir.       

    Geçici Madde 5 - 1943 mali yılı Muvazenei Umumiye Kanununa bağlı (A)        
işaretli cetvelin Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti kısmının 476 ncı (Mektep, 
müessese ve yurtlar) faslında (Köy sağlık memurları yetiştirme masrafları)      
adiyle açılan 6 ncı maddeye 10.000 lira fevkalade tahsisat konulmuştur.         
--------------------------                                                      
(1) Bu maddenin emeklilikle ilgili hükmü 8/6/1949 tarih ve 5434 sayılı Kanunun  
    135 inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Geçici Madde 6 - 1943 mali yılı Muvazenei Umumiye Kanununa bağlı (R)        
cetvelinin Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti kısmına ilişik (4) sayılı        
cetvel ilave edilmiştir.                                                        

    Geçici Madde 7 - Gerek 3238 sayılı kanunun 4 üncü maddesi gereğince ge-     
zici öğretmen ve başöğretmenlere ve gerekse işbu kanunun birinci maddesinin     
(2) ve (3) üncü fıkraları gereğince köy ebeleriyle köy sağlık memurlarına ve-   
rilmesi kabul edilen yol masraflarına, fevkalade halin devamı müddetine mün-    
hasır olmak üzere, yüzde elli zam yapılmıştır.                                  

    Geçici Madde 8 - 1943 mali yılı Muvazenei Umumiye Kanununun 4 üncü maddesine
bağlı (D) cetvelinin Maarif Vekilliği kısmında yazılı köy enstitüleri talebesi- 
nin sayısı, 300 köy ebesi ve 300 sağlık memuru yetiştirilmek üzere, 15.000 den  
15.600 e çıkarılmıştır.                                                         

    Madde 22 - Bu kanun neşri tarihinde yürürlüğe girer.                        

    Madde 23 - Bu kanunun hükümlerini yütürmeğe İcra Vekilleri Heyeti memurdur. 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                4459 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN           
                        YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kanun                                                         Yürürlüğe     
     No.            Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler      giriş tarihi   
------------------ -------------------------------------------  --------------- 
                                                                                
    5210                            ---                           31/5/1948     
                                                                                
    6025                            ---                           31/1/1953     
                                                                                
    6753                            ---                           30/6/1956