ileri
Endeksler TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası : 4077
Kabul Numarası : 23/2/1995
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 8/3/1995 Sayı : 22221
Yayımlandığı Düstür : Tertip : 5 Cilt : 34 Sayfa :
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı,ekonominin gereklerine ve kamu yararına uygun
olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu,aydın-
latıcı,eğitici,zararlarını tazmin edici,çevresel tehlikelerden korunmasını sağ-
layıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özen-
dirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri
teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun,1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmet piyasa
larında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü hukuki işlemi kap-
sar.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Ticaret konusu taşınır eşyayı,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan bedeni ve/veya fikri
faaliyetleri,
e) Standart: Türk Standardını,
f) Tüketici: Bir mal veya hizmeti özel amaçlarla satın alarak nihai olarak
kullanılan veya tüketen gerçek veya tüzel kişiyi,
g) Satıcı:Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye mal ve
hizmet sunan gerçek veya tüzel kişileri,
h) İmalatçı - Üretici: Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere tüke-
ticiye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin hammadde-
lerini yahut ara mallarını üretenleri,
i) Tüketici Örgütleri: Tüketicinin korunmaası amacıyla kurulan dernek,vakıf
ve tüketim kooperatiflerini,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve aydınlatılması
Ayıplı Mal ve Hizmetler
Madde 4 - Ambalajında,etiketinde,tanıtma ve kullanma kılavuzunda yer alan
veya satıcı tarafından vaadedilen veya standardında tespit edilen nitelik ve/ve-
ya niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini
veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi,
hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mal veya hizmetler,ayıplı mal veya ayıp-
lı hizmet olarak kabul edilir.
Satın alınan malın ayıplı olduğunun anlaşılması halinde;tüketici,malı teslim
aldığı tarihten itibaren 15 gün içerisinde bu malları satıcı firmaya geri vere-
rek değiştirilmesini veya ödediği bedelin iadesini veya ayıbın neden olduğu de-
ğer kaybının bedelden indirimini ya da ücretsiz olarak tamirini talep edebilir.
Tüketici bu taleplerden herhangi birisini tercihte serbesttir.Satıcı,tüketicinin
tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.Ayıplı maldan ve/veya ayıp-
lı malın neden olduğu her türlü zarardan dolayı tüketiciye karşı satıcı,bayi,
acenta,imalatçı-üretici ve ithalatçı,müştereken ve müteselsilen sorumludurlar.
Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Satılan malın ayıbı gizli nitelikte ise veya ayıp tüketiciden hile ile giz-
lenmişse,satıcı 15 gün içerisinde kendisine başvurulmadığını ileri sürerek
sorumluluktan kurtulamaz.
Satıcı daha uzun bir süre için garanti vermemiş ise,ayıplı maldan ve ayıplı
malın neden olduğu her türlü zararlardan dolayı açılacak davalar,ayıp daha sonra
ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren 2 yıllık
zamanaşımına tabidir.Ancak satıcı,satılan malın ayıbını tüketiciden hile ile
gizlemiş ise,2 yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz.
Ayıplı hizmetler hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır.Ayıplı hizmetin
yeniden görülmesi imkansızlaşmışsa veya amaca aykırı sonuçlar doğuracak nitelik-
te ise,bedel iadesinde tüketicinin ayıplı hizmetten sağladığı fayda kadar indi-
rim yapılır.
Ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mal ve hizmetler hakkında yukarıdaki
hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak kullanılmış,tamir edilmiş veya ayıplı mal üzerine veya am-
balajına,imalatçı veya satıcı tarafından alıcının kolaylıkla okuyabileceği şe-
kilde "özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur.Bu durum,tü-
keticiye verilen fatura,fiş veya satış belgesi üzerinde de gösterilir.
Yalnızca ayıplı mal satan veya işyerinin bir kat ya da reyon gibi bir bölü-
münü sürekli olarak ayıplı mal satışına tahsis etmiş olan satıcılara yukarıdaki
fıkra hükmü uygulanmaz.
Satıştan Kaçınma
Madde 5 - Üzerinde "numunedir" veya veya "satılık değildir" ibaresi bulunma-
yan bir malın;ticari bir kuruluşun vitrininde,rafında veya açıkça görülebilir
herhangi bir yerinde teşhir edilmesi,onun stokta bulunduğu anlamına gelir.Satıcı
teşhir ettiği malların satışından kaçınamaz.Satılmadığı halde satılmış gibi
gösteremez.
Hizmetlerin satışından da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Satıcı,bir mal veya hizmetin satışını,o mal veya hizmetin kendisi tarafından
belirlenen miktar,sayı,ebat veya süresi kadar satınalınması ya da başka bir ma-
lın veya hizmetin satınalınması koşuluna bağlı kılamaz.
Malın ya da hizmetin belli miktar,sayı,ebat ya da süre koşuluyla satılması,
teamül,ticari örf veya adetten ise,üçüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
Taksitli Satışlar
Madde 6 - Taksitli satışlarda;tüketici,borçlandığı toplam miktarı önceden
ödeme hakkına sahiptir.Tüketici aynı zamanda,bir taksit miktarından az olmamak
şartıyla bir veya birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir.Her iki durumda da
satıcı,ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı,taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun
tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa,bu hak;ancak satıcının bütün
edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin ifa edilmemiş bir ediminin
üzerinden en az dört hafta geçmiş olması ve satıcının en az bir haftalık bir sü-
re vererek muacceliyet uyarısında bulunması koşullarıyla kullanılabilir.Taraf-
larca belirlenen ve tüketiciye yazılı olarak bildirilen mal veya hizmetin toplam
satış fiyatı hiçbir şekilde artırılamaz.Taksitli satışlarda satıcı,aşağıdaki
bilgileri yazılı olarak bildirmek ve taraflar arasında aktedilen sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.
a) Mal ve hizmetlerin peşin satış fiyatı,
b) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek toplam satış fiyatı,
c) Faiz miktarı,faizin hesaplandığı yıllık oran ve gecikme faizi oranı,
d) Ön ödeme tutarı,
e) Ödeme planı.
Kampanyalı Satışlar
Madde 7 - Gazete,radyo,televizyon ilanı vesair yollarla halka duyurularak
düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul etmek suretiyle ve malın veya hizmetin
bilahare teslim edilmesi veya yerine getirilmesi vaadiyle yapılan satışlarda,
ilan ve taahhüt edilen mal ve hizmetlerin teslimatının zamanında yapılmaması,
fiyat,nitelik ve miktarında anlaşmalara aykırı davranılması durumunda,satıcı,
bayi,acenta,temsilci,imalatçı-üretici ve ithalatçı müştereken ve müteselsilen
sorumludur.
Kampanyalı satış olarak nitelendirilemeyen ancak,malın veya hizmetin bilaha-
re teslim veya yerine getirilmesi koşuluyla yapılan her türlü satışlar da birin-
ci fıkra hükmüne tabidir.
Kampanyalı satışlarda satıcı,6 ıncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen
bilgilere ek olarak,"kampanya bitiş tarihi" ve "malın ya da hizmetin teslim veya
yerine getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de yazılı olarak vermekle
yükümlüdür.
Taksitle yapılan kampanyalı satışlarda,6 ncı maddenin birinci ve ikinci fık-
ra hükümleri de uygulanır.
Kapıdan Satışlar
Madde 8 - Kapıdan satışlar;işyeri,fuar,panayır gibi satış mekanları dışında,
önceden mutabakat olmaksızın yapılan,değeri 1.000.000 (3.400.000) Türk Lirasını
aşan,tecrübe ve muayene koşullu satışlardır.(1)
-----------------
(1) Bu fıkrada yeralan parasal sınır, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının 21/12/1995
tarih ve 22500 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan TRKGM - 95/135-136 Seri
No'lu Tebliğ ile 1/1/1996 tarihinden geçerli olmak üzere 2.000.000 TL.,
10.12.1996 tarih ve 22843 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan TRKGM-96/127-128
Seri No'lu Telbiğ ile de 1.1.1997 tarihinden geçerli olmak üzere
3.400.000 TL. olarak tespit edilmiş ve metne parantez içinde siyah punto
ile işlenmiştir.
Bu tür satışlarda;tüketici,yedi günlük tecrübe ve muayene süresi sonuna ka-
dar malı,kabul veya hiçbir gerekçe göstermeden,reddetmekte serbesttir.Satıcı
almış olduğu bedeli,kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukuki işlemden dolayı borç
altına sokan her türlü belgeyi,cayma bildiriminin kendisine iadeli taahhütlü
mektup ya da noter aracılığı ile ulaşması veya bizzat teslim edilmesi tarihinden
itibaren 10 gün içerisinde tüketiciye iade etmekte ve 20 gün içerisinde de malı
almakla yükümlüdür.
Tüketici,malı kendisine teslim anındaki durumu ile geri vermekle ve kullanım
söz konusu ise,kullanma dolayısıyla malın ticari değerindeki kaybı tazminle yü-
kümlüdür.Malın tüketicinin zilyedinde bulunması,başlıbaşına bir değer azalmasını
ifade eder.
Mal veya hizmetin iadesi imkansızlaşmış veya amaca aykırı hale gelmişse tü-
ketici,bu mal veya hizmetten sağladığı fayda kadar bir bedeli satıcıya ödemekle
yükümlüdür.
Satıcının mal veya hizmeti işyeri dışında satışa sunması,teamül,ticari örf
veya adetten ise,bu madde uygulanmaz.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda,ayrıca 6 ncı madde hükümleri uygulanır.
Birinci fıkrada belirtilen 1.000.000 liralık değer,her yılın Ekim ayı sonun-
da Devlet İstatistik Enstitüsü'nün Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana ge-
len ortalama fiyat artışı oranında artar.Bu durum,Bakanlıkça her yıl Aralık ayı
içinde Resmi Gazetede ilan edilir.
Kapıdan Satışlarda Satıcının Yükümlülüğü
Madde 9 - Kapıdan satışlarda satıcı,hazırladığı sözleşme,fatura veya tesel-
lüm makbuzu ile birlikte en az 12 punto siyah koyu harflerle yazılmış "Tüketici-
nin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göster-
meksizin yedi gün içerisinde malı reddederek alım-satım işleminden cayma hakkı-
nın var olduğnunu ve cayma ihbarının satıcıya bildirimi tarihinden on gün içinde
de tüketicinin vermiş olduğu bedelin,kıymetli evrakın ve tüketiciyi bu hukuki
işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgenin satıcı tarafından iade e-
dileceği"ni bildiren bir belgeyi;sahip olduğu hakların kendisine anlatıldığını,
cayma hakkını açıklayan belgenin kendisine teslim edilip satıcının açık adresi-
nin bildirilmiş olduğunu beyan eden ve tüketici tarafından da imzalanmış olan
bir tutanak karşılığında tüketiciye vermekle yükümlüdür.
Satıcı tüketiciden almış olduğu imzalı belgeyi bir uyuşmazlık halinde mahke-
meye ibraz etmekle yükümlüdür.Satıcının bu belgeyi ibraz edememesi ya da ibraz
etmemesi halinde,satıcının bu belgede belirtilmiş olan borçlarını yerine
getirmemiş olduğu kabul edilir.
Tüketici Kredisi
Madde 10 - Tüketicilerin banka veya benzeri finans kurumlarına bir mal veya
hizmeti satın almak amacıyla tüketici kredisi almak için başvurmaları durumunda
banka veya finansman kuruluşları ile tüketiciler arasında yazılı bir sözleşmenin
yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının da tüketiciye verilmesi zorunludur.
Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi şartları,sözleşme süresi
içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
b) Ödeme tarihleri,anapara,faiz,fon ve diğer masrafların ayrı ayrı belirtil-
diği ödeme planı,
c) Tüketici kredisi tutarı,
d) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
Aranır.
Tüketici, banka veya finans kurumlarına borçlandığı toplam miktarı önceden
ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit
ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da banka veya finans kurumları,
ödenen miktara göre gerekli faiz, komisyon indirimini yapmakla yükümlüdürler.
Banka veya finans kurumlarının, tüketici kredisini, belirli bir mal veya
hizmetin satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak hukuki işlem
koşulu ile vermeleri durumunda bunlar, satılan malın ayıbından ötürü tüketiciye
karşı satıcı ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.
Süreli Yayınlar
ileri