Endeksler
                                                                                
                  EREĞLi KÖMÜR HAVZASINDAKİ OCAKLARIN DEVLETÇE                  
                       İŞLETTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN (1)                        
                                                                                
    Kanun Numarası       : 3867                                                 
    Kabul tarihi         : 30/5/1940                                            
    Yayımlandığı R.Gazete: Tarih : 5/6/1940  Sayı: 4527                         
    Yayımlandığı Düstur  : Tertip: 3  Cilt: 21  Sayfa: 686                      
                                                                                

    Madde 1 - Ereğli Kömür havzası dahilindeki kömür ocaklarının tamamının ve-  
ya bir kısmının Devletçe işlettirilmesine karar vermeğe İcra Vekilleri Heyeti   
salahiyetlidir.                                                                 
    Bu ocakların Devletçe işlettirilmesi zamanı bir defaya mahsus olmak üzere   
kararname ile tesbit ve ilan olunur.                                            

    Madde 2 - Birinci madde mucibince verilen kararın ilanından sonra Zonguldak 
mıntakası İktisat Müdürlüğü tarafından imtiyaz ve imal ruhsat tezkeresi sahip-  
leri namına ocaklarındaki mesul müdürlere ikişer mümessil intihap edilerek bun- 
ları üç gün içinde Zonguldak mıntakası İktisat Müdürlüğüne bildirmeleri tebliğ  
olunur. Bu müddetin hitamında mümessilin intihap edildiği bildirilmez veya in-  
tihap olunduğu bildirilen mümessiller üçüncü maddede yazılı işlerin görülmesi   
için davet olundukları toplantıya gelmezlerse, mezkür müdürlüğün, müracaatı     
üzerine Zonguldak Vilayetinin en yüksek dereceli hakimi bu mümessilleri tayin   
eder.                                                                           
                                                                                

    Madde 3 - İkinci madde mucibince intihap veya tayin edilen mümessiller İk-  
tisat Vekaletinin aynı sayıda tayin edeceği mümessilleriyle birlikte ocaklarda- 
ki menkul ve gayrimenkullerin miktar ve hali hazır vaziyetlerini gösteren bir   
zabıt varakası tanzim ederler.                                                  
    İmtiyaz ve imal ruhsat tezkeresi sahipleri mesul müdürleri tarafından mün-  
tehap veya hakim tarafından tayin edilen mümessiller yukarki fıkrada yazılı za- 
bıt varakasının tanzimi için mıntaka iktisat müdürü tarafından yapılacak tebliğ 
üzerine en çok bir hafta içinde işe başlamaları lazımdır.                       
    İşe başladıktan sonra on beş gün içinde zabıt varakalarının tanzimi mecbu-  
ridir. Zabıt varakaları üç nüsha olarak tanzim edilip bir nüshası alakalı zat   
veya müesseseye, bir nüshası Ereğli Kömürleri İşletme İdaresine ve bir nüshası  
da İktisat Vekaletine gönderilir.                                               
                                                                                

    Madde 4 - Zabıt varakalarının üçüncü madde mucibince Ereğli Kömürleri İş-   
letme İdaresine tevdiini takip eden aybaşından itibaren bu idare ocaklara ve    
bütün müştemilat ve teferruatına vaziyed eder.                                  
------------------------                                                        
(1) Bu kanunla, Ereğli Kömürleri işletmesine verilmiş veya devredilmiş bulunan  
madenlerin ve sınai tesislerini işletilmesi, 22/5/1957 tarih ve 6974 sayılı     
Mülga Kanunun 1 inci maddesinin (C) bendi ile Türkiye Kömür İşletmesi Kurumuna  
(TKİ) verilmiştir.                                                              
*                                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Birinci fıkra mucibince Ereğli Kömürleri İşletme İdaresinin el koyduğu ta-  
rihten itibaren imtiyaz ve imal ruhsat tezkeresi sahiplerinin, müstecirlerin ve 
intifa hakkı sahiplerinin ocaklar ile alakası kesilmiş olur.                    

    Madde 5 - Zabıt varakalariyle tesbit edilen ocaklardaki menkul ve gayrimen- 
kullerin kıymetleri ikisi İktisat Vekaletinden tayin ve ikisi de ocak mesul mü- 
dürleri tarafından intihap edilecek dört mümessil tarafından takdir olunur.     
    İkinci maddede yazılı zabıt varakası tanzimi işi için mümessil İntihabı     
hakkındaki tebliğ ile beraber kıymet takdiri için de bir ay içinde iki mümessil 
seçilmesi ocak mesul müdürlerine bildirilir. Bu müddet zarfında mesul müdürler  
mümessil intihap etmezler veya intihap edildikleri halde kıymet takdiri için    
birbirini mütaakip üç toplantıya gelmez, yahut gelemiyecek mümessil yerine üç   
gün içinde yeni bir mümessil seçilmezse mıntaka iktisat müdürünün müracaatı     
üzerine bu mümessiller de mahallin en yüksek dereceli hakimi tarafından tayin   
olunur.                                                                         
    Kıymet takdiri işi vekalet ve mesul müdürlerin tayin ve intihap edeceği     
dört mümessilden teşekkül edecek komisyon tarafından yapılır. Komisyonlar dört  
mümessilin huzuriyle toplanırlar ve kararlarını ekseriyetle verirler. Komisyon- 
lar el koydukları işleri altı ay içinde intaç ederek karara bağlamağa mecbur-   
durlar. Verilecek kararların birer nüshası İktisat Vekaletiyle alakalı zat veya 
müesseseye tebliğ olunur. Altı ay içinde karara bağlanmıyan işler altıncı mad-  
dede yazılı hakem heyetine tevdi olunur. Komisyon Kararları aleyhine bu karar-  
ların tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde altıncı maddede yazılı hakem    
heyetine itiraz olunabilir. Bu müddet içinde itiraz edilmiyen komisyon kararla- 
rı katidir.                                                                     
                                                                                

    Madde 6 - Hakem heyeti, Temyiz Mahkemesi Birinci Reisiyle Devlet Şürası ve  
Divanı Muhasebat Reislerinden teşekkül eder.                                    
   Reislerden birinin mazereti bulunduğu takdirde mensup oldukları heyetlerin   
daire reislerinden veya azalarından kendilerinin seçecekleri birer zat hakem    
heyetine dahil olur. Hakem heyeti vukubulan itirazları ve beşinci maddeye göre  
kendilerine tevdi olunan işleri en kısa bir zamanda tetkik ederek karara bağ-   
lar.                                                                            
    Hakem heyeti tarafından yapılan tetkiklerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanu-  
nunun 529 uncu maddesi hükmü müstesna olmak üzere tahkime mütaallik hükümleri   
tatbik olunur.                                                                  
                                                                                

    Madde 7 - Kıymet takdirinde, sekizinci maddede yazılı olan tesisatın irat   
ve amortismanları hariç olmak üzere; yıkama tesisatı da dahil olduğu halde ma-  
denlerin bilcümle tesisatı ile işletmeye mahsus demirbaşlar için maden işletme- 
sinden temin edilecek safi kar ve amortismanlar yekünu esas tutulur. Safi kar,  
bilançolarda görülen safi kardan başka Etibank'a ödenmesi iktiza eden icar be-  
dellerini de ihtiva eder.                                                       
    Normal işletme halinde bulunan ve cevher ihtiyatlarına göre istihsal mikta- 
rını azaltmadan bu işletmeyi en az yirmi sene idame edebilecek olan madenlerde  
safi kar ve amortismanlar yekünu olarak kıymet takdirine takaddüm eden son beş  
sene vasatisi alınır.                                                           
    Normal işletmesinin beş senelik mazisi olmıyan madenlerde safi kar ve amor- 
tismanlar yekünu mevcut işletme neticeleri nazara alınmak suretiyle istihsal    
kabiliyetleri ve maliyet fiyatları takdir edilmek ve satış fiyatı olarak kömü-  
rün dörtte üçü iç, dörtte biri dış piyasaya sevkedildiği farziyle 1939 senesi   
Temmuz ayına mahsus resmi nispi cetvellerine esas tutulan hamule fiyatları      
alınmak suretiyle tesbit olunur. İkinci ve üçüncü fıkralar mucibince tesbit     
edilmiş senelik karın yedi misli madene kıymet olarak kabul olunur.             
                                                                             *  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Madenin ömrü yirmi seneden az olduğu takdirde kıymet; yerine göre ikinci    
veya üçüncü fıkralar mucibince tesbit olunacak safi kar ve amortismanlar yekü-  
nu yüzde 14 iskonto haddi ve madenin devamı müddeti üzerinden hesap olunacak    
resülmalden ibarettir.                                                          
                                                                                

    Madde 8 - Santrallar, kok, sömikok, briket fabrikaları gibi tesisatın ve    
bunların teferruat ve müştemilatının, bilümum meskenlerin ve içtimai tesisatın  
ve bunlara müteferri menkullerin kıymetlerinin tesbitinde defter kıymetleri     
esas tutulur.                                                                   
    Defterlerde kıymeti hazırası mukayyet olmayan veya defter kıymetleri vazi-  
yetleriyle nispetsiz derecede yüksek görünen tesisat için takdir tarihindeki    
tesis veyahut satın alınma fiyatından normal amortismanlar çıkarılmak veya te-  
sisatın bakım vaziyetleri ve bugünkü halleri nazara alınmak suretiyle kıymet    
takdir olunur.                                                                  
                                                                                

    Madde 9 - Depo ve mağazalarda mevcut yedek alat ve malzemeye faturaya müs-  
tenit maliyet fiyatları üzerinden, direk stoklarına takdir tarihindeki piyasaya 
göre kıymet takdir edilir.                                                      
                                                                                

    Madde 10 - Üzerinde icar veya intifa hakkı teessüs etmiş olan madenler için 
takdir edilen kıymetten, hilafına mukavelelerinde sarahat olmadıkça mağaza mev- 
cutlariyle ve stok halindeki işletme malzemesine karşılık teşkil eden kısmı     
müstecire ait olmak üzere bakiyesi mukavelelerindeki esaslar dairesinde imtiyaz 
veya imal ruhsat tezkeresi sahipleriyle müstecirler ve intifa hakkı sahipleri   
arasında taksim edilir.                                                         
                                                                                
    (Ek fıkralar: 20/3/1950 - 5612/1 md.)                                       
    Bu kanun gereğince takdir edilen kıymetlerin taksimi, hak sahiplerinin ta-  
yini ve bunlardan her birinin hisseleri miktarının tesbiti, aralarında bu hu-   
suslara mütedair ihtilafların halli suretiyle altıncı maddedeki hakem kurulun-  
ca yapılır.                                                                     
    Hakem kurulunca verilmiş ve henüz infaz edilmemiş kararlarla tesbit edilen  
bedeller de yukarki fıkra hükmüne tabidir.                                      
                                                                                

    Madde 11 - Dokuzuncu maddede yazılı eşya bedelleri kıymet takdiri muamele-  
sinin katileşmesini mütaakıp peşin olarak ödenir.                               
    Birinci fıkra haricinde takdir edilecek kıymetler mukabilinde hak sahiple-  
rine Hazinece yüzde beş faizle bono verilir. Faiz, dördüncü maddede yazılı va-  
ziyed tarihinden itibaren hesaplanır. Takdir edilecek kıymetlerin itiraz edil-  
miyen kısmına ait bonolar altıncı madde hükmüne tevfikan yapılacak itiraz neti- 
cesi beklenmeksizin derhal verilir.                                             
    Bonolar takdir muamelesini takip eden mali sene iptidasından itibaren Mali- 
ye Vekaleti Bütçesine konacak tahsisatla on sene içinde ve on müsavi taksitte   
itfa olunur.                                                                    
    Bu madde hükmüne tevfikan bedeli ödenecek kıymetler işletme idaresinin ser- 
mayesine ilave edilir.                                                          
                                                                                

    Madde 12 - Ereğli Kömürleri İşletme İdaresinin çalışması için lüzumlu oldu- 
ğu İktisat Vekaletince tasdik edilen arazi ve binalardan eşhasa ait olanlar     
3710 numaralı kanun hükümleri dairesinde istimlak edilir.                       
    Hazineye ait bina ve arazi Maliye ve İktisat Vekaletleriyle Ereğli Kömürle- 
ri İşletmesi İdaresi tarafından intihap edilecek birer kişiden mürekkep komis-  
yon tarafından takdir edilecek bedel mukabilinde mezkür işletmeye temlik edi-   
lir. Komisyon kararları katidir.                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 13 - 3444 sayılı kanunun üçüncü maddesinde gösterilen maden sütunla-  
rına ait bedel tarifeleri İktisat ve Ziraat Vekaletlerince müştereken tesbit    
olunur.                                                                         
                                                                                

    Madde 14 - Bu kanunun tatbiki dolayısiyle yapılacak bilümum nakli mülkiyet  
ve ferağ muameleleri her türlü vergi, resim ve harctan muaftır.                 
    Bu kanun mucibince mülkiyeti naklolunacak gayrimenkullerin taviz bedelleri  
fariğlere verilecek bedellerden ayrılarak Maliye Vekaleti tarafından bir defada 
ödenir.                                                                         
                                                                                

    Madde 15 - Hakem heyetinin tetkik edecekleri işlerden dolayı ücret veril-   
mez. Ancak bu tetkikatın istilzam edeceği zaruri masraflariyle harcırahları ve  
bu kanunun tatbikatının icap ettireceği diğer masraflar umumi hükümlere göre    
Etibank tarafından tesviye edilir.                                              
                                                                                

    Ek Madde 1 - (19/7/1943-4476 sayılı Kanunun 1 inci maddesi hükmü olup ek    
maddeye çevrilerek teselsül için numaralandırılmıştır.)                         
    Ereğli Kömürleri İşletme Müessesesiyle Türkiye Kömür Satış ve Tevzi Müesse- 
sesinde bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte müstahdem olanlardan bu kanunun    
neşri tarihinden itibaren üç ay içinde daimi kadroya alınacakların müktesep hak 
dereceleri, 3659 sayılı kanunun muvakkat birinci maddesi hükümlerine göre tes-  
bit edilir.                                                                     
    Yukarıki fıkra hükmüne göre dereceleri tesbit edilenlerin bu kanunun yürür- 
lüğe girdiği tarihte almakta oldukları aylıklar, intibak derecelerinden yüksek  
ise, her iki derece arasındaki fazlalık, terfi ile iktisap edilinceye kadar     
ödenmekte devam olunur.                                                         
    Ancak bu fazlalık, başka daire ve müesseselerde ve tekaütlük muamele ve he- 
saplarında müktesep hak teşkil etmez.                                           
    1 Haziran 1943 tarihinden sonra tayin edilenlerle aylıklarına zam yapılan-  
ların bu hükümden faydalanabilmeleri için, bu tayin ve terfilerin İktisat Veki- 
li tarafından tasvip edilmiş olması şarttır.                                    
                                                                                

    Ek Madde 2 - (26/12/1967-978/1 md. ile gelen numarasız ek md. hükmü olup    
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)                                         
    Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumuna bağlı Ereğli Kömürleri İşletmesi Müesse- 
sesi tarafından İşletilmekte olan Ereğli Kömür Havzası sınırlarının deniz altı- 
na uzanan maden kömürlerine şamil olmak üzere genişletilmesine Bakanlar Kurulu  
yetkilidir.                                                                     
                                                                                

    Geçici Madde 1 - (3867 sayılı Kanunun kendi numarasız Muvakkat maddesi olup 
teselsül için numaralandırılmıştır.)                                            
    Devletçe işlettirilecek ocaklarda mevcut olup bu kanun mucibince Devlete    
intikal edecek olan nakil vasıtalarından İktisat Vekaletince lüzum görülenleri- 
nin işletme hizmetlerinde kullanılması caizdir. Bunlar 1940 yılı Muvazenei Umu- 
miye Kanununa bağlı D cetveline ilave olunur.                                   
                                                                                

    Madde 16 - Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.                            

    Madde 17 - Bu kanunun hükümleri İcra Vekilleri Heyeti tarafından icra olu-  
nur.                                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
             3867 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN              
                     YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                    
                                                                                
    Kanun                                                         Yürürlüğe     
     No.         Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler         giriş tarihi   
-----------  -----------------------------------------------  ----------------  
    4476                           -                               24/7/1943    
    5612                           -                               24/3/1950    
     978                           -                              30/12/1967