Endeksler
                            MİLLİ KORUNMA KANUNU (1)                            
                                                                                
    Kanun Numarası          : 3780                                              
    Kabul Tarihi            : 18/ 1/1940                                        
    Yayımlandığı R.Gazete   : Tarih: 26/ 1/1940 Sayı: 4417                      
    Yayımlandığı Düstur     : Tertip: 3  Cilt: 21    Sayfa: 274                 
                                                                                
                               BİRİNCİ FASIL                                    
                               Umumi hükümler                                   
                                                                                

    Madde 1 - Fevkalade hallerde Devletin bünyesini İktisat ve Milli müdafaa    
bakımından takviye maksadiyle İcra Vekilleri Heyetince, bu kanunda gösterilen   
şekil ve şartlar dairesinde vazife ve salahiyetler verilmiştir.                 
                                                                                
    Fevkalade haller şunlardır:                                                 
    A - Umumi veya kısmi seferberlik,                                           
    B - Devletin bir harbe girmesi ihtimali,                                    
    C - Türkiye Cumhuriyetini de alakalandıran yabancı Devletler arasındaki harb
hali.                                                                           

    Madde 2 - İcra Vekilleri Heyeti, fevkalade hallerin zuhuruna binaen, bu ka- 
nunla kendisine tevdi edilen vazife ve salahiyetlerin ifa ve istimaline lüzum   
hasıl olduğunu görünce derhal kanunun tatbikına başlıyarak keyfiyeti ilan ve    
Türkiye Büyük Millet Meclisine arzeder.                                         
                                                                                

    Madde 3 - Fevkalade hallerin hitam bulduğu ve bu kanun hükümlerinin tatbikı-
na lüzum kalmadığı, Hükümetçe kararlaştırılarak ilan ve Büyük Millet Meclisine  
arzedilir.                                                                      
                                 İKİNCİ FASIL                                   
                                   Teşkilat                                     
                                                                                

    Madde 4 - Bu kanun hükümlerine tevfikan İcra Vekilleri Heyetince ittiraz    
edilecek kararları hazırlamak ve bu işle alakalı vekaletler arasında iş birliği 
temin etmek üzere bir Koordinasyon Heyeti teşkil olunur.                        
    Bu heyet,Başvekilin teklifi üzerine alakalı vekillerden terekküp etmek üzere
İcra  Vekilleri arasından ayrılır.                                              
    Heyete, Başvekil veya tevkil edeceği vekil reislik eder.                    
                                                                                

    Madde 5 - (Değişik: 25/12/1940-3954/1 md.)                                  
    Koordinasyon Heyetinin mesaisini izhar etmek ve bu kanun hükümlerinin ve    
İcra Vekilleri Heyetince bu kanuna müsteniden ittihaz olunan kararların tatbika-
tını                                                                            
------------------------------                                                  
(1)   Bu Kanun: 16/9/1960 tarih ve 5/322 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla uygu- 
lamadan kaldırılmıştır.                                                         
                                                                                
                                                                                
KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK - 3)                                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
takibe müteallik işleri görmek üzere Başvekalete bağlı Koordinasyon Bürosu tesis
olunur.                                                                         

 

 
    Madde 6 - (Değişik: 3/8/1944 - 4648/1 md.)                                  
    I - Bu kanun hükümlerine uyarak İcra Vekilleri Heyetince ittihaz edilen ka- 
rarlar alakalı vekaletler tarafından kendi teşkilatı ve bu kanuna müsteniden ku-
runlan veya tavzif edilen teşkilat ve müesseseler vasıtasiyle infaz ve tatbik   
olunur;                                                                         
    II - Bu kanunda Hükümete verilen hizmetlerden bir veya bir kaçiyle meşgul   
olmak ve bu kanundaki salahiyetlerle teçhiz edilmek üzere lüzum görülen Devlet  
teşkilatında yeni memuriyetler ihdasına Hükümet salahiyetlidir.                 
    (Ek:25/6/1956 - 6751/1 md.) Ayrıca görülecek lüzum üzerine bu gibi hizmetler
için 3656 ve 3659 sayılı kanunlarla mukayyet olmaksızın kadro ihdası caizdir.   
İktisat ve Ticaret Vekaletince bu kadrolarda mukavele ile istihdam edileceklerin
mukaveleleri İcra Vekilleri Heyetince tasdik olunur.                            
    III- Vekaletlerin merkez teşkilatında ihdas olunacak kadrolar tatbik ve der-
hal Türkiye Büyük Millet Meclisinin tetkik ve tasdikına arzolunur. Bu kadroların
maaş ve ücretleri ile idare masrafları 43 üncü maddedeki sermayeden sarfolunur. 
    IV - Vekaletlerin merkez teşkilatı haricinde ihdas olunacak vazifeleri ve   
koordinasyon bürosunun kadroları İcra Vekilleri Heyeti karariyle tatbik edilir. 
    V  - Halk ve Milli Müdafaa ihtiyaçlarını temine matuf bilümum ticari ve     
sınai muameleleri ifa etmek ve Hükümet tarafından bu kanundaki salahiyetler dai-
resinde verilecek diğer işleri görmek üzere İcra Vekilleri Heyeti karariyle hük-
mi şahsiyeti haiz müesseseler ihdas olunabilir. Bu müesseselerin kadroları İcra 
Vekilleri Heyetince tasdik olunur ve bunlara bu kanunun 43 üncü maddesindeki    
paradan lüzumlu miktar sermaye tefrik ve tahsis olunabilir.                     
    VI - Bu müesseselerin ve memurlarının halk ile muamele ve münasebetlerinde  
hususi hukuk hükümleri caridir. Bu müesseselerin sermayeleri ve bütün malları   
Devlet mallarındandır. Murakabeleri bu kanunun 51 inci maddesi hükümleri daire- 
sinde yapılır.                                                                  
    VII - Yukarıdaki fıkralarda zikredilen vazife ve işleri İcra Vekilleri      
Heyeti mevcut müesseselere de verebilir.                                        
    VIII -İcra Vekilleri Heyeti lüzum  göreceği her hangi bir daire veya müesse-
seyi, bütçe ve teşkilatına mütedair mer'i hükümler mahfuz kalmak üzere, tamamen 
veya kısmen her hangi bir vekalet veya daire emrine vermeğe salahiyetlidir.     
    IX - Bütün daire ve müesseseler bu kanunun tatbikatına mütedair olan karar  
ve tebliğleri derhal tatbik ve icra etmekle mükelleftirler. Herhangi bir daire  
ve müesseseye mensup olursa olsun bu kanunun tatbikında kusuru görülen memur ve 
müstahdemleri ve belediye reislerini Başvekil inzibati cezalardan herhangi bi-  
riyle, tertip gözetmeksizin, cezalandırabilir ve bu cezaları hafifletebilir veya
kaldırabilir. Memurların memuriyetten ihraç cezası müstesna olmak üzere diğer   
inzibati cezalara karşı itiraz olunamaz ve dava açılamaz.                       
    X - (Değişik: 25/6/1956 - 6751/2 md.) a) Bu kanuna müsteniden ihdas olunan  
teşkilat ve müessese kadrolarında istihdam edilenlere birinci derece maaş veya  
ücreti geçmemek üzere 3656 ve 3659 sayılı kanunlurla mukayyet olmaksızın tayin  
edildikleri kadronun maaş veya ücret tutarı verilebilir.                        
    Bu suretle istihdam edilenlerin aldıkları maaş ve ücretler kendileri için   
müktesep bir hak teşkil etmez.                                                  
    b) 3656 ve 3659  sayılı kanunlara tabi bir vazifede bulunanlardan görülen   
lüzum üzerine esas vazifesine ilaveten bu kanuna ait işlerde devamlı olarak     
çalıştırı-                                                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
lanlara almakta oldukları maaş veya ücretin bir mislini geçmemek üzere Milli    
Korunma tahsisatından tazminat verilir.                                         
    Bu tazminatın miktarı İktisat ve Ticaret Vekili tarafından tesbit edilir.   
    XI - Her hangi bir dairede tekaüde tabi maaşlı bir hizmette müstahdem olan- 
larla bu gibi memuriyetlerden istifa ile ayrılmış bulunanlardan yukarıda yazılı 
daire ve müesseselerin ücret kadrolarına nakil ve tayin olunanların 3656 numara-
lı kanunun maaşlı memurlar hakkındaki umumi hükümlerine göre almaları icabeden  
maaş tutarı istihdam edildikleri daire ve müesseselerdeki kadro tahsisatından   
tesviye olunur. Bunların tekaütlük hakları mahfuz olup buralarda geçen hizmetle-
ri fiili hizmet sayılır. Aylıklarından aidat tevkifi suretiyle tekaüt haklarına 
malik olan memurlardan bu suretle nakledilecekler hakkında da aynı hüküm tatbik 
edilir. Şu kadar ki, aylıklarından kesilecek aidatla kendilerini istihdam eden  
teşkilat ve müesseseler tarafından verilecek muadilleri mensup oldukları tekaüt 
sandığına yatırılır. (ı)                                                        
    XII - 3656 numaralı kanuna tabi maaşlı memurlardan veya bu gibi memuriyet-  
lerden istifa ile ayrılmış bulunanlardan yukarıda yazılı daire, teşkilat ve     
müesseselere nakil ve tayin edilmiş ve edilecek olan memurlar hakkında Memurin  
Kanununun maaşlı memurlara ait hükümleri tatbik olunacağı gibi bu yerlerde geçen
hizmet müddetleri de maaşlı vazifelerde geçmiş sayılır ve terfilerinde bu hiz-  
metleri maaşlı vazifelerde geçen hizmetlerine katılmak suretiyle hesap edilir.  
Bu memurlara 3656 numaralı kanunun 14 üncü maddesine tevfikan ücret kadrosundaki
fark dahi ayrıca ücret olarak verilir (1).                                      
    XIII - 3656 numaralı kanunun 6 ncı ve 13 üncü maddelerine ve 3659 numaralı  
kanunun 9 ve 10 uncu maddelerine ve 3968 numaralı kanunun hükümlerine göre is-  
tisna, ihtisas ve ihtiyaç mevkilerinde maaş veya ücretle müstahdem iken yukarıda
yazılı daire, teşkilat ve müesseselere naklen tayin edilmiş ve edilecek olanlar 
bu tayinden evvel müstahdem oldukları mevkilerdeki maaş veya ücretleriyle ve bu 
mevkilerin müteallik terfi hakları mahfuz olarak tayin edilir ve bu vazifelerin-
den ayrıldıklarında dahi evvelki mevkilerine veya aynı dereceye tekabül eden    
mevkilere aynı derece ve haklarla tayinleri yapılır.                            
    XIV - Yukarıda yazılı hükümler bu kanuna göre tavzif edilen daire, teşkilat 
ve müesseselere alınmış ve alınacak memurlara da şamildir.                      
                                                                                
                                 ÜÇÜNCÜ FASIL                                   
                               İktisadi hükümler                                
                                                                                

    Madde 7 - (Değişik: 3/8/1944 - 4648/1 md.)                                  
    Hükümet, halk ve Milli Müdafaa ihtiyaçlarını karşılıyabilecek şekil ve ha-  
cimde istihsalde bulunmaları için sanayi ve maadin müesseselerini kontrol ederek
bunları lazım gelen faaliyete sevkedebileceği ve imal ve işletme bakımından ta- 
dilata tabi tutulabileceği gibi bu müesseselere tesisatta iktiza eden tevsiatı  
da yaptırabilir ve bu maksatla sanayi va maadin müesseselerine kredi, malzeme,  
işçi ve ihtisas elemanları temin edebilir.                                      
    Sanayi ve maadin müesseselerinin sahipleri Hükümetçe lüzum görülen tadilat  
ve tevsiatın yapılmasına muvafakat etmedikleri takdirde 18 inci madde mucibince 
-----------------------------                                                   
(1)  Bu bendde yer alan emeklilikle ilgili hükümler, 8/6/1949 tarih ve 5434     
     sayılı Kanunun 135 inci maddesi ile kaldırılmıştır.                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
bu müesseselere el koyarak lüzumlu tadil ve tevsileri Hükümet kendi hesabına ya-
pabilir.                                                                        
    Hükümetçe tadil ve tevsi suretiyle yapılan ilaveler müessesenin sahibinin   
iadesi tarihinde değer kıymetiyle müessese sahibi tarafından satın alınmak is-  
tenmediği takdirde Hükümet müessesenin tamamını işletmeğe yarıyan menkulleriyle 
birlikte usulüne tevfikan istimlak veya eski haline irca ederek sahibine iade   
edebilir.                                                                       
                                                                                

    Madde 8 -(Değişik: 3/8/1944 - 4648/1 md.)                                   
    Hükümet, sanayi ve maadin müesseselerinden ve küçük sanat kooperatiflerinden
istihsal programları ve diğer lüzumlu malümatı istemek yahut bu müessese ve     
kooperatiflere doğrudan doğruya bu yolda program vermek salahiyetini haizdir.   
    Bu maksatla sanayi ve maadin müesseselerinin ve küçük sanat kooperatifleri- 
nin istihsallerini ve bunların hacmini, miktarını, çeşitlerini, cinslerini ve   
nevilerini fevkalade hallerin icaplarına ve müessese ve kooperatiflerin tahammü-
lü derecesine göre tayin edebilir.                                              
                                                                                

    Madde 9 - (Değişik: 3/8/1944 - 4648/1 md.)                                  
    Hükümet, sanayi ve maadin müesseselerinin istihsallerini ve diğer iş yerle- 
rindeki mesaiyi, bu kanunun derpiş ettiği ihtiyacı karşılıyabilecek hadde çıkar-
mak için lüzumlu olan işçi kadrosunu ve ihtisas elemanlarını temin eder.        
    Bu maksatla vatandaşlara ücretli iş mükellefiyeti tahmil edilebilir.        
    Ücretli iş mükellefiyetine tabi tutulanların iş yerine sevk ve nakillerine  
ve bu esnada iaşe ve ibatelerine muktazi masraflar ile celbolundukları veya ken-
diliklerinden müracaat ettikleri tarihten işe başladıkları tarihe kadar çalıştı-
rılacakları iş yerlerinde alacakları ücretin yarısı bunları çalıştıracak müesse-
selerce ödenir.                                                                 
    Kendilerine ücretli iş mükellefiyeti tahmil edilenlerle bunlardan iş yerle- 
rinden kaçanlar icabında vali ve kaymakamların yazılı emirleri üzerine zabıta   
kuvvetiyle iş yerlerine sevkolunabilirler.                                      
    Sevk ve nakilleri esnasında veya iş yerlerinden kaçan ücretli iş mükellefle-
rinin iş yerlerine sevkleri ve sevk esnasındaki iaşe ve ibateleri için muktazi  
masraflar bunları çalıştıran müesseseler tarafından ödenmekle beraber bu masraf-
lar ücretlerinden münasip taksitlerle kesilir.                                  
                                                                                

    Madde 10 - (Değişik: 14/6/1946 - 4945/1 md.)                                
    Hükümetçe lüzum görülen sanayi ve maadin müesseseleriyle bu müesseselere    
bağlı iş yerlerinde ve bu kanunun derpiş ettiği ihtiyacı karşılamak amaciyle    
Hükümetçe tayin edilecek diğer iş yerlerinde çalışan işçiler, teknisyenler, mü- 
hendisler, ihtisas sahipleri ve sair hizmetliler çalıştıkları müesseseyi veya iş
yerlerini, kabule şayan bir mazeret olmaksızın, terkedemezler.                  
    Bu madde hükümleri uyarınca çalışmağa mecbur tutulanlara gördükleri işe     
karşılık olarak dışardaki emsaline göre normal bir ücret verilir.               
    Bu maddenin birinci fıkrası hükmüne aykırı hareket edenler hakkında 9 uncu  
maddenin 4 ve 5 inci fıkraları hükümleri uygulanır.