İNSAN HAKLARINI İNCELEME KOMİSYONU KANUNU
Kanun Numarası : 3686
Kabul Tarihi : 5/12/1990
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 8/12/1990 Sayı: 20719
Yayımlandığı Düstur : Tertip:5 Cilt:30 Sayfa:45
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı; Dünya'da ve ülkemizde insan haklarına saygı ve
bu konudaki gelişmeleri izlemek suretiyle uygulamaların bu gelişmelere uyumunu
sağlamak ve başvuruları incelemek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisinde bir İn-
san Haklarını İnceleme Komisyonunun kuruluş, görev, yetki,çalışma usul ve esas-
larını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun; T.C. Anayasası ile İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gibi çok taraflı uluslararası belgelerde be-
lirlenmiş bulunan insan hak ve hürriyetleri ile uluslararası alanda genel kabul
gören insan haklarını kapsar.
Komisyonun Kuruluşu
Madde 3 - Üye sayısı Danışma Kurulunun teklifi üzerine Genel Kurulca belir-
lenecek İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunda; siyasi parti grupları ile bağım-
sızlar Meclisteki sayılarının - boş üyelikler hariç - üye tamsayısına nispet
edilmesi ile bulunacak yüzde oranına uygun olarak temsil edilirler.
Bu Komisyon üyelikleri için, bir yasama döneminde iki seçim yapılır. İlk
seçilenlerin görev süresi iki, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi üç
yıldır.
Komisyon, Siyasi Parti gruplarının yüzde oranlarına göre, bir başkan, iki
başkanvekili, bir sözcü ve bir katip seçer. Bu seçim, üye tamsayısının salt ço-
ğunluğuyla toplanan Komisyonun, toplantıya katılanlarının salt çoğunluğunun
gizli oyuyla yapılır.
Komisyonun Görevleri
Madde 4 - İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun görevleri şunlardır:
a) Uluslararası alanda genel kabul gören insan hakları konusundaki gelişme-
leri izlemek,
b) Türkiye'nin insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası andlaşma-
larla T.C. Anayasası ve diğer milli mevzuat ve uygulamalar arasında uyum sağla-
mak amacıyla yapılması gereken değişiklikleri tespit etmek ve bu amaçla yasal
düzenlemeler önermek,
c) Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonlarının gündemindeki konular hak-
kında, istem üzerine görüş ve öneri bildirmek,
d) Türkiye'nin insan hakları uygulamalarının, taraf olduğu uluslararası
andlaşmalara, Anayasa ve Kanunlara uygunluğunu incelemek ve bu amaçla, araştır-
malar yapmak, bu konularda iyileştirmeler, çözümler önermek,
e) İnsan haklarının ihlale uğradığına dair iddialar ile ilgili başvuruları
incelemek veya gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmek,
f) Gerektiğinde dış ülkelerdeki insan hakları ihlallerini incelemek ve bu
ihlalleri o ülke parlamenterlerinin dikkatlerine doğrudan veya mevcut parlamen-
ter forumlar aracılığıyla sunmak,
g) Her yıl yapılan çalışmaları, elde edilen sonuçları, yurtiçi ve dışında
İnsan Haklarına saygı ve uygulamaları kapsayan bir rapor hazırlamak.
KANUNLAR, ŞUBAT 1991 (Ek - 7)
Komisyonun Yetkileri
Madde 5 - İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, görevleri ile ilgili olarak,
Bakanlıklarla Genel ve Katma Bütçeli Dairelerden, mahalli idarelerden, muhtar-
lıklardan, üniversitelerden ve diğer kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuru-
luşlardan bilgi istemek ve buralarda inceleme yapmak, ilgililerini çağırıp bil-
gi almak yetkisine sahiptir.
Komisyon, gerekli gördüğünde uygun bulacağı uzmanların bilgilerine başvura-
bilir ve Ankara dışında da çalışabilir.
Komisyonun Çalışma Usul ve Esasları
Madde 6 - İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, üye tamsayısının en az üçte
biri ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir;
ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir
fazlasından az olamaz.
Komisyon, incelemelerini alt komisyonlar kurmak suretiyle de yapabilir.
Komisyon, görevleri ile ilgili olarak hazırladığı raporları Türkiye Büyük
Millet Meclisi Bakanlığına sunar. Bu raporlar Danışma Kurulunun görüş ve öneri-
si ile Genel Kurul gündemine alınabilir ve okunmak suretiyle veya üzerinde gö-
rüşme açılarak bilgi edinilir.
Komisyon raporları Başbakanlık ve ilgili bakanlıklara da Başkanlıkça gönde-
rilir.
Komisyonun gerekli görmesi halinde; inceleme konusunun sorumluları hakkında
genel hükümlere göre kovuşturma veya işlem yapılabilmesi için, Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığınca Komisyon raporu ilgili mercie bildirilir.
Komisyon çalışmaları ile ilgili olarak, yurtiçi ve yurtdışı görevlendirme-
lere ait giderler, Komisyonun Kararı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının
onayı ile 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre Türkiye Büyük Millet
Meclisi Bütçesinden karşılanır.
İnceleme ve Sonucun Bildirilmesi
Madde 7 - İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığınca havale olunan başvurular ile ilgili konuları inceler.
Komisyon, başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlem hakkında başvuru
sahibine en geç üç ay içinde bilgi verir.
Uygulanacak İçtüzük
Madde 8 - İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun çalışmalarında, bu Kanunda
sarahat olmayan hallerde, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uygu-
lanır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtü-
züğü gereğince komisyonlar üzerinde haiz olduğu denetleme yetkisi bu Komisyon
için de geçerlidir.
Yürürlük
Madde 9 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 10 - Bu Kanun hükümlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ile
Bakanlar Kurulu yürütür.
3686 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
----------- ---------------------------------------------- ----------------
KANUNLAR, ŞUBAT 1991 (Ek - 7)
3686 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE
Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
Yürürlükten Kaldırılan ------------------------------
Kanun veya Kanun Hükümleri Tarihi Sayısı Maddesi
---------------------------------------------- --------- --------- --------
KANUNLAR, ŞUBAT 1991 (Ek - 7)