Endeksler
İSTANBUL ELEKTRİK, TRAMVAY VE TÜNEL İDARELERİ
TEŞKİLAT VE TESİSATININ İSTANBUL BELEDİYESİNE
DEVRİNE DAİR KANUN (1)
Kanun Numarası : 3645
Kabul Tarihi : 16/6/1939
Yayımlandığı R. Gazete: Tarih : 22/6/1939 Sayı: 4239
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 20 Sayfa :628
Madde 1- İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel Şirketlerinin satın alınmasına
dair mukavelenamelerin tasdikı hakkındaki kanunlarla bu kanunlara bağlı mukave-
lenameler mucibınce Hükümete intikal eden haklar ve vecibeler ve bilcümle tesi-
sat ve mezkür kanunlarla vücuda getirilmiş olan teşekküller bütün hak, salahi-
yet ve vecibelerile İstanbul Belediyesine devredilmiştir.
Madde 2 - Bu kanunla İstanbul Belediyesine devrolunan idareler "İstanbul
Elektrik, Tramvay ve Tünel İşletmeleri Umum Müdürlüğü" adı ile kurulacak hükmi
şahsiyeti haiz ve İstanbul Belediye Reisliğine bağlı bir Umum Müdürlük tarafın-
dan idare olunur.
Madde 3 - Umum Müdürlüğün vazifeleri:
A) Kendisine intikal eden menfaatleri istifa ve tahmil edilen vecibeleri ifa
etmek,
B) İstanbul'un Rumeli ve Anadolu yakaları ile civarında ve Adalarda elektrik
kudreti tevzi etmek üzere elektrik tesisatını ve elektrikli tramvay şebekesini
ve tünel tesisatını ihtiyaca göre tanzim, ıslah, tadil ve tevsi etmek ve bu iş-
ler için muktezi gayrimenkulleri istimlak etmek ve işletmelerine hadim bütün
muameleler ve teşebbüslerde bulunmak ve lüzum görülürse troleybüs ve otobüs ser-
visleri ihdas etmek suretile münakalatı temdit ve takviye etmektir.
Madde 4 - Halen tatbik edilmekte olan tarifelerin ve idare ve işletme ve te-
sise müteallik usul ve esasların icabına göre usulü dairesinda tadil ve tebdili-
ne Nafıa Vekili salahiyetlidir.
Bu tarifeler haricinde ücretli veya meccani olarak hiç bir şahıs ve müesse-
seye elektrik cereyanı verilemez.
İş veya mukavele icabı meccanen verilecek elektrik cereyanı tarife cetvelle-
rinde gösterilir.
Madde 5 - Umum Müdürlük, bu kanunda yazılı esaslara ve hususi hukuk hüküm-
lerine göre idare olunur. Muameleleri; arttırma, eksiltme ve ihale ve Muhasa-
bei Umumiye kanunlarına ve belediye muhasebe nizamnamesi hükümlerine tabi değil-
dir.
--------------------------
(1) Bu kanunun, 10/10/1983 tarih ve 110 sayılı KHK'ye aykırı hükümleri, mezkür
KHK'nin 25. maddesinin 3 - C bendi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Alım ve satım işleri, Dahiliye ve Nafıa Vekaletlerince konulacak usullere
göre idare edilir.
Madde 6 - Umum Müdürlüğün idare ve işletme masraflarını ihtiva eden bütçele-
rile kadroları Umum Müdürlükçe hazırlanarak belediye meclisince tasdik olunur.
Bunlardaki değişiklikler hakkında da ayni muamele yapılır.
Bütçelere mütenazır kati hesaplarla birlikte bilançolar, tetkik ve tasdik
edilmek üzere sene sonundan itibaren altı ay içinde belediye meclisine verilir.
Belediye meclisinin tasdikı Umum Müdürlüğün ibrasını da tazammun eder. Tramvay
için meccanen verilebilecek paso miktarı icap ve zarurete göre ve miktarı 300 ü
geçmemek şartile her sene bütçesile birlikte belediye meclisince tesbit edilir.
Belediye meclisi, Umum Müdürlüğün bilcümle muamelat ve hesabatını tetkik ile
mükellef olmak ve uhdelerinde başka hiç bir vazife bulunmamak üzere mütehassıs
iki zatı her sene Umum Müdürlük murakıplığına tayin eder. Bunların aylıkları
Umum Müdürlük bütçesinden ödenmek üzere bu meclisçe tespit edilir. Murakıplar
muamelata müdahale edemezler ve icra işlerile meşgul olamazlar.
(Ek: 10/3/1954 - 6349/3 md.) İstanbul Belediye Meclisi azası murakıplığa
intihap olunamazlar.
Umum Müdürlükçe hazırlanacak bütçe layihaları ve tadilleri evvel emirde mu-
rakıplara tevdi edilir. Bu hususta murakıplar tarafından verilecek raporlar bu
layihalara bağlanır.
Murakıplar bilümum varidat ve sarfiyatın icrasından sonra evrakı müsbitesi-
ni senesi zarfında ve zamanında tetkik ve bunların müessesenin mevzuatına ve
cari usullerine uygun olup olmadıklarını tesbit ve icabında muamelatı teftiş ile
mükellef olup bilanço ve hesabı katiler senenin hitamından itibaren üç ay zar-
fında Umum Müdürlükçe kendilerine tevdi olunur.
Bunlar üzerinde yapılacak tetkikat hulasasını müşir raporlar sene zarfında
yapılan tetkik ve teftiş neticelerini de ihtiva etmek üzere Meclise sevkedilecek
kati hesaba ve bilançoya bağlanır.
Bilançoların birer sureti, bu hususta belediye meclisinin ittihaz ettiği ka-
rarlarla birlikte Dahiliye ve Nafıa Vekaletlerine gönderilir.
Madde 7 - İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel Şirketlerinden ve bu işleri
devir alan idarelerden alınan menkul ve gayrimenkul emval ve eşya, alat ve ede-
vat vesair kıymetlerin müfredatı itibarile ayrı ayrı birer defterleri tanzim
olunur. Bu emvalin kıymetleri yekünları ve mevcut mütedavil sermayeleri bu mü-
esseselerin sermayelerini ve bütün yekün da umum müdürlüğün sermayesini teşkil
eder.
Madde 8 - Umum Müdürlüğün istifa edeceği her türlü varidattan:
A) İdare ve işletme vesair bilümum masraflar;
B) Belediye hissesi;
C) Mübayaa taksitleri karşılığı olarak Hazineye tevdi edilecek mebaliğ;
D) 9 uncu maddede yazılı hisseler;
E) Tecdid akçeleri;
Çıkarıldıktan sonra geri kalan safi hasılatın %10 u fevkalade masraflar ile
kar ve zarar hesabında vukuu melhuz açığı karşılamak üzere ihtiyat akçesi olarak
indirilir ve mütebakisi tesisatın ıslah ve tevsiine sarfolunur. Islah ve tevsiat
işleri tamamen bittikten sonra kalan mebaliğ İstanbul Belediyesi bütçesinde
açılacak fasla irat kaydolunur.
Madde 9 - Tramvay ve tünel satın alma mukavele ve kanunları mucibince satın
alma bedellerinden mahsubu yapılan sandıklar sermayeleri ile hususi serma-
yelerin 31/12/1938 tarihindeki matlup bakiyeleri % 5 faizle birlikte her sene
elli bin liradan aşağı olmamak üzere Umum Müdürlük hasılatından ödenir.
Umum Müdürlük; bu kabil Devlet müesseseleri memurları tekaüt sandıklarına
dair olan hususi kanunlarla müessese ve memurlar için kabul edilen vecibe, hak
ve menfaatleri geçmemek üzere kendi memurları için bir tekaüt sandığı teşkiline
mezundur. Bu husus bir nizamname ile tesbit olunur. Yukarıda yazılı sandık ser-
mayelerile hususi sermayelerin de bu işte sureti istimali bu nizamnamede göste-
rilir.
Madde 10 - (Değişik 18/10/1962 - 80/1 md.)
Genel Müdür, Belediye Başkanının inhası üzerine İçişleri Bakanı tarafından;
Genel Müdür Yardımcıları, Genel Müdürün teklifi, Belediye Başkanının inhası ile
Vali tarafından; kısım müdürleri, Genel Müdürün inhası ile Belediye Başkanı;
diğer memur ve müstahdemler doğrudan doğruya Genel Müdür tarafından tayin olu-
nurlar.
Mühendis, Mimar ve Fen Memurları hakkında, 3611 sayılı Kanunun 28 inci mad-
desi hükmü uygulanır.
Madde 11 - İstanbul Belediye Reisliği, Umum Müdürlüğün fenni ve idari işle-
rinde çalıştırılmak ve hizmet müddetleri beş yılı geçmemek üzere lüzum görülecek
yabancı mütehassısların celbine ve bunlarla mukaveleler akdine Dahiliye Vekili-
nin muvafakatile salahiyetlidir.
Madde 12 - Elektrik cereyanının açılması, kesilmesi veya arıza hakkında
aboneler tarafından Umum Müdürlüğe yapılacak müracaatlar yazı ile olduğu takdir-
de de damga resminden muaftır.
Umum Müdürlüğün kazanç vergisi bu vergiye tabi karının yüzde on ikisi nispe-
tinde alınır.
Madde 13 - Umum Müdürlüğün deruhte ettiği hizmetlerin ifasına muktazi arazi
ve arsalarla binalar, belediyelerce yapılacak istimlak hakkındaki kanun hükümle-
rine göre istimlak olunur.
Geçici Madde 1 - 1/1/1944 tarihine kadar tesisatın ıslah ve tevsii için
celbedilecek her türlü malzeme, makine, alat ve edevat ve kablolar gümrük res-
minden muaftır.
Geçici Madde 2 - Umum Müdürlüğün devren alacağı gayrimenkullerin devir ve
tesciline ait muameleler ve evrak damga resmine ve diğer resim ve harçlara tabi
değildir.
Geçici Madde 3 - 3481 numaralı kanunla tesis edilen İstanbul Elektrik işleri
Umum Müdürlüğü ve buna bağlı Tramvay ve Tünel muvakkat idareleri için mevcut ka-
nunlarla Nafıa Vekaletine verilen vazife ve salahiyetlerin devir neticesine ka-
dar Münakalat Vekaletince istimaline devam edilir.
Geçici Madde 4 - İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel idarelerine ait ve de-
vir tarihinde mevcut bilümum tesisat, nukud ve evrak Münakalat Vekaletince teş-
kil edilecek bir tasfiye heyeti tarafından yeni idareye devir ve o tarihe kadar
olan hesabat neticesi 3481 numaralı kanunda yazılı şekiller dairesinde tetkik
olunur. Devre müteallik bilümum sarfiyat bu kanunla teşkil edilen Umum Müdürlük-
çe ödenir.
Madde 14 - Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.
Madde 15 - Bu kanunun hükümlerini icraya Dahiliye, Maliye, Nafıa, Gümrük ve
İnhisarlar ve Münakalat Vekilleri memurdur.
3845 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
---------- ----------------------------------------------- --------------
6349 - 18/3/1954
80 - 23/10/1962