Endeksler
                                                                                
                       TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNİN                          
                        DIŞ İLİŞKİLERİNİN DÜZENLENMESİ                          
                                 HAKKINDA KANUN                                 
                                                                                
    Kanun Numarası        : 3620                                                
    Kabul Tarihi          : 28/3/1990                                           
    Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 6/4/1990   Sayı: 20484                       
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip:5    Cilt:29   Sayfa:73                      
                                                                                
    Dış İlişkiler                                                               

    Madde 1 - Türkiye Büyük Millet Meclisinin milletlerarası faaliyetlerinden   
başlıcaları şunlardır:                                                          
    a) Türkiye Cumhuriyetinin üye olduğu milletlerarası kuruluşlardan, üye ülke 
parlamentolarının temsil edildiği organlar çerçevesinde yürütülen ilişkiler.    
    b) Türkiye Cumhuriyeti ile bünyesinde parlamenterlerden müteşekkil bir organ
bulunan milletlerarası bir kuruluş arasında mevcut bir anlaşma gereği tesis     
edilmiş veya edilecek karma parlamento komisyonları çerçevesindeki ilişkiler.   
    c) Milletlerarası bir anlaşma ile veya böyle bir anlaşma olmaksızın kurulmuş
veya kurulacak parlamento birlikleri çerçevesindeki ilişkiler.                  
    d) Yabancı devletler parlamentolarının bir veya birkaçı ile karşılıklılık   
ilkesine göre kurulacak dostluk grupları ile yürütülen ilişkiler.               
    e) Yabancı devletler parlamentoları ile karşılıklı resmi ziyaretler.        
    f) Yabancı parlamentolar, hükümetler, milletlerarası kurum, kurul veya kuru-
luşların parlamento üyelerinin iştirakiyle düzenleyecekleri milletlerarası top- 
lantılar ile bunlardan Türkiye Büyük Millet Meclisince düzenlenecek toplantılar.
    g) Türkiye'nin dış politikasını ilgilendiren konularda yabancı ülkelere gön-
derilecek özel parlamento heyetlerinin faaliyetleri.                            
    Üyelerin Seçimi                                                             

    Madde 2 - Birinci maddede gösterilen dış ilişkilerde,dostluk grupları hariç,
Türkiye Büyük Millet Meclisini temsil edecek heyet üyeleri aşağıdaki esaslara   
göre seçilirler.                                                                
    a) Türkiye Büyük Millet Meclisini temsil edecek asıl ve yedek üyeler mensup 
oldukları siyasi parti grubunun iç yönetmelik hükümlerine göre aday gösterilir- 
ler. Bu adaylar T.B.M.M. Başkanlığınca Genel Kurulun bilgisine sunulmakla seçil-
miş sayılırlar.                                                                 
    Asil üyenin katılmadığı her toplantı ve çalışmaya yedek üye oy verme hakkı  
da dahil olmak üzere tam yetkiyle katılır. Bu katılımı sağlamaktan Heyet Başkanı
sorumlu ve yetkilidir.                                                          
    b) Her bir siyasi parti grubuna düşen sayı, bunların, parti grupları toplam 
sayısı içindeki yüzde oranlarına göre Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığın- 
ca tespit edilir. Bu sayı ve oranlara, siyasi parti grupları, bildirimden itiba-
ren üç gün içinde itiraz edebilirler. Bu itirazlar, Başkanlık Divanı tarafından 
kesin olarak karara bağlanır.                                                   
    c) Bir siyasi parti grubunun, kendisine düşen asıl veya yedek üyeliklerden  
bir diğer siyasi parti grubu lehine, seçim sonuçları kesinleşmeden önce feragat 
etmesi mümkündür.                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    d) Yedek üyelikler için de yukarıdaki bendler uyarınca işlem yapılır. Aynı  
siyasi parti grubuna mensup bir asil üyenin yerini ancak aynı gruba mensup bir  
yedek üye alabilir; (c) bendi uyarınca yapılmış olan feragatlar saklıdır.       
    e) Bu madde gereğince yapılan seçimler Türkiye Büyük Millet Meclisinin ça-  
lışma dönemi olarak kabul edilen Başkanlık Divanı görev süresince geçerlidir.   
Birinci dönem 2 yıl, ikinci dönem 3 yıllık süreyi kapsar.                       
    f) Heyet üyelerinin kendi aralarından üye tamsayısının salt çoğunluğunun    
oyu ile seçecekleri milletvekili o heyetin başkanı olur.                        
    Üyeliğin Sona Ermesi                                                        

    Madde 3 - Birinci maddeye göre oluşan parlamentolararası grupların üyelerin-
den mensubu olduğu siyasi parti ile üyelik bağı sona eren veya Türkiye Büyük    
Millet Meclisinde grup kurma hakkını kaybeden bir siyasi parti grubu mensubu    
milletvekilinin üyeliği kendiliğiden sona erer.                                 
    Siyasi parti gruplarının oranlarında değişiklik olması sonucunda bunların   
bir heyette sahip oldukları üyelik sayısı değişen oranlara uymuyorsa, Türkiye   
Büyük Millet Meclisi Başkanı bu durumu tespit eder. Bunun üzerine ikinci madde  
uyarınca gerekli işlem yapılır.                                                 
    Dostluk Grupları ve Parlamentolararası Birlik Grupları                      

    Madde 4 - Dostluk grupları ve parlamentolararası birlik grupları Türkiye    
Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda alınacak karar üzerine kurulurlar.         
    Dostluk grupları Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütün üyelerine açıktır.   
    Parlamentolararası birlik gruplarının veya temsil heyetlerinin teşkili ama- 
cı ile ikinci maddeye göre yapılacak seçimlerle, ilgili parlamentolararası bir- 
liğin ana tüzüğü varsa bu tüzük hükümleri de nazara alınır.                     
    Dostluk gruplarının dış temas heyetleri temsili olarak oluşturulur.Bu temas-
lar Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının oluruyla ve mütekabiliyet esaslarına
göre düzenlenir ve yürütülür.                                                   
    Tüzükler                                                                    

    Madde 5 - a) Dostluk grupları tüzüklerini kendileri yaparlar. Bu amaçla ha- 
zırlanacak tüzüklerde; (i) değişik siyasi eğilimli üyelerin gerek dostluk grubu 
yönetim kurulunda, gerek grup adına dış ülkelere gönderilecek temsil heyetlerin-
de adaletli bir şekilde yer almalarını sağlayacak; (ii) aynı Türkiye Büyük Mil- 
let Meclisi üyesinin birden fazla dostluk grubu yönetim kuruluna seçilmesini ön-
leyecek ve (iii) dış ülkelere gÖnderilecek dostluk grubu heyetlerini yalnızca   
yönetim kurulu üyeleri ile sınırlandırmayacak hükümlerin de öngörülmesi gerekli-
dir.                                                                            
    b) Parlamentolararası birlik için Grup Tüzüğü yapılması gerekiyorsa bu Tüzük
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanınca ve Hükümetin görüşü alındıktan 
sonra yapılır. Parlamentolararası birlik için hazırlanacak tüzüklerde bu madde- 
nin (a/i) bendinde kayıtlı hususa ilaveten yurt dışında yapılacak temas ve top- 
lantılara muntazaman katılmasını sağlayacak hükümler de öngörülür.              
    Yabancı Parlamentolara Yapılacak Resmi Ziyaretler                           

    Madde 6 - Yabancı parlamentolardan Türkiye Büyük Millet Meclisine yapılan   
ziyaret davetlerine uyup uymamak konusunda karar Türkiye Büyük Millet Meclisi   
Genel Kurulunda alınır. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı alınan kararı dip- 
lomatik yoldan davet sahibine duyurur.                                          
    Davete uyulacaksa, ikinci madde uyarınca seçim yapılır.                     
    (Değişik:9/10/1996-4186/1 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının heye-
te başkanlık etmesi halinde, grubu bulunan tüm partiler İçtüzük hükümleri uya-  
rınca kendilerine düşün oran nispetindeki sayıda üye ile heyette temsil edilir. 
    Daveti yapan Parlamento ile karşılıklı Dostluk grupları kurulmuş ise,Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanı, Dostluk Grubu Başkanını veya ilgili siyasi parti  
grubunun müspet gö-                                                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
rüşünü almak kaydıyla bir milletvekilini bu heyete dahil edebilir. Bu takdirde, 
bu üyenin mensup olduğu gruba düşen sayıdan bir kişi eksiltilir.                
    Türkiye Büyük Millet Meclisine Yapılacak Resmi Ziyaretler                   

    Madde 7 - Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, yabancı parlamentolara   
yapılacak ziyaret davetleri, Başkanlık Divanınca kararlaştırılır. Bu karar Ge-  
nel Kurulun bilgisine sunulur.                                                  
    Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı alınan kararı diplomatik yoldan davet  
edilene duyurur.                                                                
    Yürütme Organının Dış Temaslarına Katılım                                   

    Madde 8 - Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Bakanların yaptıkları yurt dışı gezi,  
temas ve toplantılara Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunan siyasi par- 
tilerin milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun kararıyla 
katılabilirler.                                                                 
    Kongre ve Konferanslar                                                      

    Madde 9 - Yabancı parlamentolar, Hükümetler, milletlerarası kurum, kurul    
veya kuruluşların, parlamento üyelerinin iştirakiyle düzenlenip, Türkiye Büyük  
Millet Meclisinin de bir heyetle katılması istenilen kongre ve konferans gibi   
milletlerarası toplantılara katılıp katılmama konusunda Meclis Genel Kurulundan 
karar alınır, Alınan karar Meclis Başkanı tarafından diplomatik yoldan davet    
sahibine duyurulur.                                                             
    Davete uyulacaksa, heyetin seçimi ikinci madde uyarınca yapılır.            
    Birinci fıkraya göre ve isim belirtilmek suretiyle yapılan davetlerde; siya-
si parti gruplarının yüzde oranlarına uygun olması kaydıyla ve Türkiye Büyük    
Millet Meclisi Başkanlığının olumlu görüşleri üzerine Genel Kurulun onayı ile   
heyet seçilmiş olur.                                                            
    Siyasi Tanıtma Faaliyetleri                                                 

    Madde 10 - Türkiye'nin dış politikasını ilgilendiren konularda; milli dava  
ve çıkarlarımızın gereği gibi tanıtımı ve destek sağlanması amacıyla yabancı ül-
ke parlamenterleri ile temaslar yapılması ve fikir oluşturulması için Türkiye   
Büyük Millet Meclisinden bir heyet gönderilmesine Dışişleri Bakanlığının gerek  
görmesi halinde, konu hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı'nın
görüş ve önerisi üzerine Genel Kurul'ca karar verilir.                          
    Gönderilmesi kararlaştırılan heyetin seçimi ikinci madde uyarınca yapılır.  
    Araverme veya Tatilde Uygulanacak Usul                                      

    Madde 11 - Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin çalışmalarına aravermesi veya   
tatilde bulunması hallerinde, dört, altı ve dokuzuncu maddelerdeki davetlerle   
onuncu maddedeki Başkanlık Divanı önerilerinin onaya sunulması ve heyetlerin    
seçimi imkansız ise; Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, siyasi parti grup    
başkanları veya vekillerinden birisi veya yetkili bir grup temsilcisi ile       
birlikte yapacakları toplantıda alınacak karar uygulanır. Bu karar, Meclis      
çalışmaları başladığında Genel Kurul'un bilgisine sunulur.                      
    Yabancı Dil Şartı                                                           

    Madde 12 - Bir, iki, dokuz ve onuncu maddeler gereğince Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nden milletlerarası toplantılara katılacak olan milletvekillerinin Fran-
sızca veya İngilizceyi veyahut gitmeleri bahis konusu olan toplantıda kullanıla-
cak dillerden birini iyi bilmeleri gereklidir. Bu Milletvekillerinin ikinci mad-
de gereğince isimlerinin Meclis'e sunulabilmesi ve seçimlerinin kesinlik kazana-
bilmesi için, bu fıkrada yazılı dillerden birini iyi bildiklerini kanıtlayıcı   
bilgi ve belgeleri mensubu oldukları siyasi parti grubu yönetimine vermeleri ge-
reklidir. Siyasi parti grupları bu bilgi ve belgeleri inceleyip araştırdıktan   
sonra hasıl olacak kanaatlarını, belgeleri ile birlikte ve her aday için ayrı   
bir yazı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bildirirler. Ancak bu    
bilgi ve belgeler üzerinde Başkanlık Divanında inceleme yapılmadan ve aranan ya-
bancı dil bilgisinin mevcudiyeti tespit edilmeden adaylar Genel Kurul'un bilgi- 
sine sunulamaz. Dil bilgisi yeterli görülmeyen adayların yerine yenilerinin gös-
terilmesi ilgili siyasi parti grubundan istenir.                                
KANUNLAR, TEMMUZ 1990 (Ek - 6)                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Dostluk grupları ve yabancı parlamentolara ziyaret amacı ile gidecek heyet  
üyelerinde yabancı dil şartı aranmaz.                                           
    Heyetlerin Hükümetle Teması                                                 

    Madde 13 - Birinci maddede sayılan heyetler, dış ülkelere gitmeden önce hü- 
kümetle temas ederler. Hükümet, bu heyetlere istedikleri ve gerekli bilgileri   
verir ve gereken yardımı yapar.                                                 
    Heyet Başkanlarının Görevleri                                               

    Madde 14 - Bu Kanunda bahis konusu heyet başkanları, heyetin temsil görevi- 
ni yerine getirmesini sağlayıcı tedbirleri alırlar. Her toplantıya gitmeden ön- 
ce toplantı gündemindeki konular hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı- 
na bilgi vermek ve dönüşte ise, heyetin faaliyetleri ile ilgili bir rapor hazır-
layarak Meclis Başkanlığına sunmak zorundadırlar. Komisyon ve alt komisyon üye- 
leri de dönüşlerinde, heyet başkanlığına raporlarını yazılı olarak verirler.    
    Birinci maddenin (a), (b), (c) bendlerine göre oluşan heyet başkanları, bu  
raporlara ilaveten yıl sonunda "yıllık faaliyet raporu" hazırlayıp, Meclis Baş- 
kanlığına sunarlar. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bu raporlardan ge-  
rekli gördüklerini Genel Kurul'un  bilgisine sunar.                             
    Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, ikinci fıkrada belirtilen heyetler    
arasında bilgi alış verişini ve koordinasyonu sağlamak amacıyla yılda iki defa- 
dan az olmamak üzere heyet başkanları ile toplantılar yapar.                    
    Türkiye Büyük Millet Meclisi Binasının  Milletlerarası Toplantılarda Kulla- 
nılması                                                                         

    Madde 15 - Türkiye Büyük Millet Meclisi binalarının milletlerarası toplantı-
lar için kullanılmasına, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı izin ver-
meye yetkilidir. Bu iznin verildiği, ilgili mercie Türkiye Büyük Millet Meclisi 
Başkanlığı tarafından bildirilir.                                               
    Yürürlükten Kaldırılan Kanun                                                

    Madde 16 - 16.1.1964 tarih ve 378 sayılı Yasama Meclisleri Dış Münasebet-   
lerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldı- 
rılmıştır.                                                                      
    Geçici Madde  -  Bu Kanunun 2 nci maddesinin (e) bendi hükmü 1991 yılı ça-  
lışma dönemi için yapılacak heyet seçimlerinden itibaren uygulanır.             
    Yürürlük                                                                    

    Madde 17 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.                       
    Yürütme                                                                     

    Madde 18 - Bu Kanunu Türkiye Büyük Millet Meclisi yürütür.                  
                                                                                
                                   7120-1                                       
                                                                                
                                                                                
         3620 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN                  
                YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
Kanun                                                        Yürürlüğe          
No             Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler       giriş tarihi       
--------       ---------------------------------------     --------------       
4186                                ------                    13/10/1996        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                 7120-2