Endeksler
                                                                                
                          ASKERİ MAHKEMELER KURULUŞU VE                         
                            YARGILAMA USULÜ KANUNU(1)                           
                                                                                
                                                                                
     Kanun Numarası           : 353                                             
     Kabul Tarihi             : 25/1O/1963                                      
     Yayımlandığı R. Gazete   : Tarih : 26/10/1963  Sayı: 11541 (Mükerrer)      
     Yayımlandığı Düstur      : Tertip: 5 Cilt: 2 Sayfa: 2123                   
                                                                                
                                  BİRİNCİ KISIM                                 
                                  Genel Esaslar                                 
                                                                                
                                  BİRİNCİ BÖLÜM                                 
                                                                                
    Kuruluş:                                                                    
                                                                                

    Madde 1 - (Değişik birinci fıkra: 21/1/1981-2376/1 md.) Türk Milleti adına  
yargı yetkisini kullanacak askeri mahkemeler; kolordu, ordu, (deniz ve havada   
eşidi) ve kuvvet komutanlıkları ile Genelkurmay Başkanlığı nezdinde Milli       
Savunma Bakanlığınca kurulur.                                                   
    Kuvvet Komutanlıklarının yapacakları teklif veya Genelkurmay Başkanlığının, 
doğrudan doğruya göstereceği lüzum üzerine, diğer kıta komutanlıkları veya as-  
keri kurum amirlikleri nezdinde de Milli Savunma Bakanlığınca askeri mahkeme ku-
rulabilir ve aynı yolla kaldırılabilir.                                         
    Bir garnizonda aynı Kuvvetten nezdinde askeri mahkeme kurulması gereken bir-
den fazla kıta komutanlığı bulunursa Genelkurmay Başkanlığının uygun göreceği   
bir kıta komutanlığı nezdinde Milli Savunma Bakanlığınca yeteri kadar askeri    
mahkeme kurulması ile yetinilebilir.                                            
    Askeri Ceza Kanununun 55,56,57,58 ve 59 uncu maddeleri ile 148 inci madde-  
sinin (B) fıkrasında yazılı suçları işliyenlerin yargılanmaları Milli Savunma   
Bakanlığının önceden tesbit ve Resmi Gazete ile yayınlayacağı askeri mahkemeler-
de yapılır.                                                                     
                                                                                
    Mahkeme kuruluşu:                                                           

    Madde 2 - Askeri mahkemeler iki askeri hakim ve bir subay üyeden kurulur.   
Ancak Genelkurmay Başkanlığı nezdindeki askeri mahkeme, general ve amiralleri   
yargıladığı zaman üç askeri hakim ile iki general veya amiralden kurulur.       
                                                                                
    (Ek: 16/10/1981 - 2538/1 md.) 200 ve daha fazla sanık hakkında açılan dava- 
larda askeri mahkeme dört hakim ve bir subay üyeden kurulur. Duruşma sonuçlanın-
caya kadar birleştirme veya başka nedenlerle sanık sayısının 200 veya daha fazla
miktara                                                                         
--------------------------------                                                
(1)  Bu Kanunda geçen "ilk tahkikat" ibaresi 4/6/1985 tarih ve 3206 sayılı Kanu-
     nun 83 üncü maddesi ile "hazırlık tahkikatı" olarak değiştirilmiştir.      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
 KANUNLAR, ŞUBAT 1989  (EK - 3)                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
ulaştığı davalarda da bu hüküm uygulanır. Ancak, duruşma sonuçlanıncaya kadar   
görülmekte olan davadaki sanık sayısının bu miktardan aşağı düşmesi halinde,    
askeri mahkeme kuruluşunda değişiklik yapılamaz.                                
    Askeri mahkeme kurulunda bulunanların en kıdemlisi mahkeme başkanlığı göre- 
vini yapar.                                                                     
    Subay üyelerin nitelikleri:                                                 
                                                                                

    Madde 3 - Askeri mahkemelerde bulunacak subay üyelerin, en az yüzbaşı rütbe-
sinde muharip sınıftan bulunmaları, sanığın astı ve yargılama süresince en yakın
amiri olmamaları ve taksirli suçlar hariç, bir cürüm ile hükümlü bulunmamaları  
şarttır.                                                                        
    Savaşta esir edilen subayların yargılanmalarında rütbeleri imkan nispetinde 
gözetilir.                                                                      
    Subay üyelerin Seçimi:                                                      
                                                                                

    Madde 4 - Subay üyeler ile yedekleri, nezdinde askeri mahkeme kurulan komu- 
tan veya askeri kurum amiri tarafından her yılın Aralık ayında o mahkemenin yet-
kisine giren birlik ve kurum mensupları arasından bir yıl süre ile değiştirilme-
mek üzere seçilir.                                                              
    Bunların görevlerini yapmalarına sürekli engeller çıktığında yerlerine baş- 
kaları seçilebilir.                                                             
    Kanunda yazılı nitelikte subay üye  bulunamaması:                           
                                                                                

    Madde 5 - Kanunda yazılı nitelikte subay üye yoksa veya mevcut olanların gö-
revlerini yapmalarına kanuni engeller bulunursa, nezdinde askeri mahkeme kuru-  
lan kıta komutanı veya askeri kurum amiri uygun nitelikte subay üyenin seçimi   
için en yakın kıta komutanına veya askeri kurum amirine başvurur. Buna rağmen   
uygun nitelikte subay üye bulunmazsa, en yüksek komuta makamından itibaren sıra 
ile aşağı derecelerdeki komuta mevkilerinde bulunan subaylar üye olarak görev-  
lendirilirler.                                                                  
    Askeri savcılık:                                                            
                                                                                

 

 
    Madde 6 - (Değişik: 8/6/1972 - 1596/1 md.)                                  
    Nezdinde askeri mahkeme kurulan her kıta komutanı veya askeri kurum amirinin
refakatinde bir askeri savcı ile yeteri kadar askeri savcı, yardımcı olarak bu- 
lunur.                                                                          
    Aynı komutanlık nezdinde birden fazla askeri mahkeme kurulduğu takdirde bir 
askeri savcılık teşkilatı ile yetinilebilir.                                    
    Kalem kuruluşu:                                                             
                                                                                

    Madde 7 - Askeri mahkemeler ile askeri savcılıklarda birer kalem teşkilatı  
kurulur. Her kalem teşkilatında birer başkatip ile yeteri kadar katip bulunur.  
Ayrıca lüzum halinde er, erbaş ve astsubaylar veya sıkıyönetim ve savaş halinde 
subaylar kalemlerde görevlendirilebilirler.                                     
    Kalem teşkilatının ve personelinin görev ve sorumlulukları bir yönetmelikle 
düzenlenir.                                                                     
    Nezdinde askeri mahkeme kurulan kıta komutanı ve askeri kurum amiri:        
                                                                                

    Madde 8 - (Değişik: 8/6/1972 - 1596/1 md.)                                  
    Nezdinde askeri mahkeme kurulan kıta komutanı veya askeri kurum amiri bir   
suçun işlendiğini öğrendiklerinde refakatlerindeki askeri savcıya soruşturma    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
açtırır ve yapılmakta olan soruşturma hakkında askeri savcıdan her zaman bilgi  
isteyebilirler.                                                                 
    Nezdinde askeri mahkeme kurulan kıta komutanı veya askeri kurum amirlerinin 
refakatlerindeki adli müşavirler, bu yetkinin kullanılmasında bu komutan ve as- 
keri kurum amirlerinin yardımcısıdırlar ve kanun yollarına başvurmada adı geçen 
komutan ve askeri kurum amirleri adına ilgili soruşturma ve dava dosyalarını in-
celemeye yetkilidirler.                                                         
    Adli müşavirler, aynı zamanda refakatlerinde bulundukları, nezdinde askeri  
mahkeme kurulan kıta komutanı veya askeri kurum amirlerinin hukuk işlerinde de  
yardımcısıdırlar.                                                               
    Kıta komutanının ve askeri kurum amirinin kanuni ve şahsi engelleri yetkile-
rinin kullanılmasına imkan vermez ise bu yetkiler kanuni vekillerine geçer.     
    (Ek: 28/6/1984 - 3034/1 md. Değişik: 9/10/1996-4191/1 md.) Teşkilatında     
askeri mahkeme kurulan kıt'a komutanı veya askeri kurum amiri, subay ve astsu-  
bayların işledikleri suçlar dışında askeri kişilerin işledikleri suçlara ait suç
evrakını, soruşturma yapılması istemiyle askeri savcılığa göndermek üzere askeri
hakim sınıfından olan adli müşavirlere yazılı yetki verebilir. Yetki verilen    
konularda kıt'a komutanı veya kurum amirine tanınan kanuni yetkiler adli müşa-  
virler tarafından kullanılır.                                                   
                                                                                
                                   İKİNCİ BÖLÜM                                 
                           Askeri Mahkemelerin Görevleri                        
                                                                                
    Genel görev:                                                                

    Madde 9 - Askeri mahkemeler kanunlarda aksi yazılı olmadıkça, asker kişile- 
rin askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri mahal-  
lerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara  
ait davalara bakmakla görevlidirler.                                            
                                                                                
    Asker kişiler:                                                              

    Madde 10 - (Değişik: 8/6/1972 - 1596/1 md.)                                 
    Bu Kanunun uygulanmasında aşağıda yazılı olanlar asker kişi sayılırlar:     
    A) Muvazzaf askerler:                                                       
    Subaylar, askeri memurlar, askeri öğrenciler, astsubaylar, erbaşlar ve er-  
ler.                                                                            
    B) Yedek askerler (Askeri hizmette bulundukları sürece),                    
    C) Milli Savunma Bakanlığı veya Türk Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşla- 
rında çalışan sivil personel,                                                   
    D) Askeri işyerlerinde çalışan ve İş Kanununa tabi bulunan işçiler,         
    E) Rızası ile Türk Silahlı Kuvvetlerine katılanlar,                         
    F) Askeri yargı organlarınca tutuklanmış veya hapsedilmiş veya askeri makam-
larca muhafaza altına alınmış veya gözaltı edilmiş kişiler.                     
    Asker olmayan kişilerin askeri mahkemelerde yargılanmaları: