Endeksler
YURT DIŞINDA BULUNAN TÜRK VATANDAŞLARININ
YURT DIŞINDA GEÇEN SÜRELERİNİN SOSYAL
GÜVENLİKLERİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası : 3201
Kabul Tarihi : 8/5/1985
Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 22/5/1985 Sayı: 18761
Yayımlandığı Düstür : Tertip: 5 Cilt: 24 Sayfa: 401
Amaç ve kapsam
Madde 1 - 18 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarının yurt dışında geçen ve
belgelendirilen çalışma süreleri, bu çalışma süreleri arasında veya sonunda her-
birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ve yurt dışında ev kadını olarak
geçen süreleri, 2 nci maddede belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim, ke-
senek ve karşılık ödenmemiş olması ve istekleri halinde bu Kanun hükümlerine
göre sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilir.
Tanımlar
Madde 2 - Bu Kanunda geçen:
a) Sosyal güvenlik kuruluşları; T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kuru-
mu, Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu
(BAĞ - KUR) ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun Geçici 20 nci maddesine
tabi sandıkları,
b) Sosyal Güvenlik Kanunları; 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu, 506
sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Ba-
ğımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri
Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar
Sosyal Sigortalar Kanunu, 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak
Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun ile bu Kanunlara ait ek ve
değişiklikleri,
c) Sürelerin Değerlendirilmesi; Türk vatandaşlığını haiz olanların 1 inci
maddede belirtilen sürelerinin istekleri halinde değerlendirilmesini,
d) Dolar; Amerika Birleşik Devletleri para birimini,
İfade eder.
Başvurulacak kuruluşlar
Madde 3 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yurda kesin dönüş ya-
panlar, kesin dönüş tarihinden itibaren;
a) Sosyal güvenlik kuruluşlarından hiç birine tabi bulunmamaları halinde,
Sosyal Sigortalar Kurumuna,
b) Ev kadınları Bağ-Kur'a,
c) Prim, kesenek ve karşılık ödediği sosyal güvenlik kuruluşuna,
Yazılı istekte bulunmak ve yurt dışında geçen sürelerin tamamını veya dile-
diği kadarını döviz olarak ödemek şartıyla borçlanabilir. Borçlanılan süreler
ilgili sosyal güvenlik kanunlarındaki esaslar dahilinde değerlendirilir.
Yurda kesin dönüş yapmış olanların borçlanmayla ilgili yazılı isteklerini
sosyal güvenlik kurumuna kesin dönüş tarihinden itibaren en geç 2 yıl içinde
yapmaları gerekir.
Yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra iki yıl-
lık müracaat süresi içerisinde ölenlerin hak sahipleri de ölüm tarihinden itiba-
ren iki yıllık süre içerisinde ilgili sosyal güvenlik kurumuna müracaat etmek
suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan yararlanırlar.
Döviz ile değerlendirme
Madde 4 - Sosyal güvenlik kuruluşlarınca döviz ile değerlendirilecek sürele-
rin her bir günü için tahakkuk ettirilecek prim, kesenek ve karşılık borcu tuta-
rı bir dolardır. Dövizin cinsi ve miktarı Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştiri-
lebilir. Değişen miktar, tahakkuk ettirilmiş borçlarının tamamını ödememiş olan-
ların bakiye borç sürelerine de uygulanır.
Ancak, T.C. Emekli Sandığınca yapılacak borçlanmalarda ilgililerin Türki-
ye'den ayrılmadan önce, Sandığa tabi hizmetlerinden en son bıraktıkları ve öğ-
renim durumları itibariyle alacakları derece ve kademelerine her ay için borç-
lanacakları sürenin tamamı eklenmek suretiyle bulunacak sürenin her yılı bir
kademe, her üç yılı bir derece sayılmak ve öğrenim durumları itibariyle 657
sayılı Kanunun değişik 36 ncı maddesindeki yükselebilecekleri dereceleri geçme-
mek üzere tespit edilecek derece ve kademe ile Sandığa müracaat tarihindeki kat-
sayı, gösterge ve kesenek karşılık oranları esas tutulmak suretiyle bulunacak
Türk Parası karşılığı dolar tespit edilir.
T.C. Emekli Sandığına tabi görevden ayrıldıktan sonra emeklilik kesenekleri-
ni almak, toptan ödeme yapılmak veya hak kazandıkları toptan ödeme kesenekleri
zaman aşımına uğramak suretiyle hizmetleri tasfiye edilenler, geçen sürelerini,
aldıkları paraları aldıkları tarihten yatıracakları tarihe kadar hesaplanacak
% 5 faizi ile birlikte, toptan ödemeleri veya kesenekleri zamanaşımına uğramış
bulunanların zamanaşımına uğrayan paraları faizsiz olarak toptan ve defaten
ödemeleri şartıyla T.C. Emekli Sandığına borçlanabilirler.
İstek sahipleri, tahakkuk ettirilen döviz borçlarını T.C. Merkez Bankasına
veya yetkili bankalara satmak, karşılığı Türk parasının borçlanma işlemini yürü-
ten sosyal güvenlik kuruluşuna intikali hususunda bankaya talimat vermek, döviz
alım bordrosunun bir nüshasını sosyal güvenlik kuruluşuna ibraz etmek suretiyle
mükellefiyetini yerine getirmiş olurlar.
İstek sahiplerinin, dolar dışında ödemek istediği döviz tutarı, T.C. Merkez
Bankası veya yetkili bankalarca, dolara göre çapraz kur uygulamak suretiyle
satın alınır.
Süre tespiti ve sigortalılığın başlangıcı
Madde 5 - Yurt dışındaki çalışılan sürelerinin tespitinde, bunu belirten ve
istek sahibinin ibraz edeceği ispatlayıcı belgelerin, ev kadınlarının ise, pasa-
portundaki kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak
üzere gün sayıları esas alınır, bu tespitte 1 yıl 360 gün, 1 ay 30 gün hesapla-
nır.
Sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri olanların, borçlandıkları gün
sayısı, prim ödeme gün sayıları ile ilgili hizmetlerine katılır. Sigortalılığın
başlan-
gıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise, sigortalılığın başlangıç tarihi,
borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür.
Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin si-
gortalılıklarının başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borç-
lanılan gün sayısı kadar geriye götürülen tarihtir.
Aylık tahsisi ve aylığın başlama tarihi
Madde 6 - A) Bu Kanuna göre değerlendirilen sürelere istinaden aylık tahsisi
yapılabilmesi için;
a) Yurda kesin dönülmüş olması,
b) Tahakkuk ettirilen döviz borcunun tamamının ödenmiş olması,
c) Döviz borcunun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte bulunulması,
Şarttır.
Yukarıdaki şartları yerine getirenlerden tahsise hak kazananların aylıkları,
yazılı istek tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılmak üzere ilgili
sosyal güvenlik kurumu kanunu hükümlerine göre bağlanır.
B) Bu Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar
yurt dışında çalışmaya başlayanların çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ay
başından itibaren aylıkları kesilir.
Bunlardan yeniden kesin dönüş yapanların, bu hizmetlerini 4 üncü madde hü-
kümleri gereğince borçlanmaları şartıyla aylıkları bu süreler de dikkate alına-
rak yeniden hesaplanır. Bu borçlanmayı yapmayanların eski aylıkları yurda kesin
dönüş tarihini takip eden ay başından itibaren müracaatları üzerine tekrar öden-
meye başlanır.
T.C. Emekli Sandığınca bağlanacak aylığa ait esaslar
Madde 7 - T.C. Emekli Sandığınca bağlanacak aylıklarda, ilgililerin Türki-
ye'den ayrılmadan önce Sandığa tabi hizmetlerinde en son bıraktıkları derece ve
kademelerindeki kıdemlerine, öğrenimleri itibariyle girebilecekleri derece ve
kademe daha yüksekse bu derece ve kademeye göre borçlanacakları sürenin tamamı
eklenmek suretiyle bulunan sürenin her yılı bir kademe, her üç yılı bir derece
sayılmak ve öğrenim durumları itibariyle 657 sayılı Kanunun 1897 sayılı Kanunla
değişik 36 ncı maddesinde belirlenen yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üze-
re tespit edilecek derece ve kademeleri ile Sandığa müracaat tarihindeki katsayı
ve gösterge esas tutulur.
Bu Kanundan yararlanamayacaklar
Madde 8 - Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce veya sonra, 30/5/1978 tarih ve
2147 sayılı Kanun ve sosyal güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya hak sa-
hiplerine aylık bağlanmış olanlar ile aylık bağlanması için müracaat edip de ay-
lığa hak kazanmış durumda bulunanlar bu Kanundan yararlanamazlar.
Kısmi aylıklar
Madde 9 - Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle sosyal güvenlik
kanunlarına göre kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanlar,
talep ettikleri takdirde, 4 üncü madde hükmüne göre tahakkuk ettirilen borçları-
nı tamamen ödemeleri şartıyla kısmi aylıkları, borçlarını ödedikleri tarihi ta-
kip eden aybaşından itibaren tam aylığa çevrilir. Bu uygulamada borç miktarının
tahakkukunda sözleşme akdedilen ülkenin sigorta kurumlarınca gönderilmiş olan
hizmet cetvelindeki, tam aylığa yeterli olan gün sayıları nazara alınır.
Ancak, istekleri halinde sigortalı veya hak sahipleri, hizmet cetvelindeki
gün sayılarının tamamını da borçlanabilirler.
Sosyal güvenlik söşleşmeleri ile transferi sağlanan primlerin iadesi
Madde 10 - Türk vatandaşları hesabına yabancı ülkelerdeki sosyal güvenlik
kurumlarına yatırılmış bulunan primlerin, ülkelerarası anlaşmalarla Türkiye'ye
transferlerinin sağlanması halinde;
a) Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin tamamını bu Kanuna göre
borçlanarak, tahakkuk ettirilen döviz borcunu da ödemiş olanlara, transfer olu-
nan primlerin tamamı,
b) Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin bir kısmını bu Kanuna göre
borçlanarak tahakkuk ettirilen döviz borcunu da ödemiş olanlara, transfer olunan
primlerin borçlandıkları süreye isabet eden orandaki miktarı,
Transfer tarihindeki cari kur üzerinden Türk Lirası karşılığı olarak ilgili
sosyal güvenlik kuruluşunca sigortalıya, hak sahiplerine veya mirasçılarına iade
edilir.
Madde 11 - 1479 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunan ve bu Kanuna göre yurt
dışında geçen çalışma sürelerini Bağ - Kur'a borçlananların borçlandıkları süre-
ler, Bağ - Kur'dan ayrıldıkları son basamak üzerinden, talebe bakılmaksızın ba-
samak intibakında değerlendirilir.
Ancak 1479 sayılı Kanunun değişik 51 inci maddesinin dördüncü fıkrası ile
52 nci maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanmaz.
Yönetmelik
Madde 12 - Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esaslar Devlet Bakanlığı ve
Başbakan Yardımcılığı, Maliye ve Gümrük Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığınca üç ay içinde müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
GEÇİCİ MADDE 1 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yurda dönmüş
olmakla birlikte, 30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı Kanuna göre hizmet sürelerini
değerlendirmemiş olanlar;
a) Prim, kesenek ve karşılık ödemek suretiyle sigortalısı veya iştirakçisi
olduğu sosyal güvenlik kuruluşuna;
b) Sosyal güvenlik kuruluşlarından hiçbirine tabi bulunmamaları halinde Sos-
yal Sigortalar Kurumuna;
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en çok iki yıl içinde yazılı
istekte bulunmak.
Yurt dışında geçen sürelerinin tamamını veya dilediği kadarını, 4 üncü madde
hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek borç miktarını ödeme tarihindeki doların,
Türk Lirası karşılığı esası ile ödemek,
Suretiyle değerlendirebilirler.
GEÇİCİ MADDE 2 - 30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı Kanun hükümleri ile bu Kanun
hükümlerinden yararlanmadan ölenlerin hizmet yetersizliği sebebi ile sosyal gü-
venlik kanunlarına göre aylık tahsisi yapılmayan hak sahipleri, ilgili sosyal
güvenlik kuruluşlarına müracaatları halinde ölen kimsenin yurt dışında geçen ve
aylık bağlanmasına yeterli olan sürelerini belgelemek şartı ile 4 ve 5 inci mad-
de hükümlerindeki esaslara göre borçlanmak ve borçlarının tamamını ödemek sure-
tiyle değerlendirebilirler.
Ancak, 4 üncü madde hükümlerine göre tahakkuk ettirilen borç miktarı, ödeme
tarihindeki doların Türk Lirası karşılığı esas alınarak hesap ve tahsil edilir.
Yukarıdaki fıkra hükümlerinden yararlanmakla birlikte sigortalı veya işti-
rakçinin ölümünden dolayı ve hizmet yetersizliği sebebiyle kendilerine ilgili
sosyal güvenlik kanunlarına göre toptan ödeme yapılmış bulunan hak sahipleri,
ölenin bu hizmetleri ile birlikte aylığa hak kazanmaları halinde, toptan ödeme
olarak kendilerine ödenen meblağ, bağlanan aylıklardan 1/4 oranında mahsup edi-
lerek tahsil edilir.
Bu madde hükmüne göre aylığa hak kazananlara borçlarını ödedikten sonra il-
gili sosyal güvenlik kurumuna yapacakları yazılı istek tarihlerini takip eden
aybaşından itibaren aylık bağlanır.
GEÇİCİ MADDE 3 - 30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı Kanuna göre kazanılmış hak
saklıdır.
Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı Kanuna
göre borçlanma isteğinde bulunanlardan işlemleri tamamlanmamış olanların, bu
işlemleri sonuçlandırılıncaya kadar, haklarında 30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı
Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı Kanuna göre borçlanma işlemleri tamamlanmış
olanlardan, aylık bağlanması talebinde bulunmayanlar veya aylık bağlanması tale-
binde bulunup da aylığa hak kazanamayanlar ile borçlanma işlemleri henüz tamam-
lanmamış olanlar, istekleri halinde bu Kanunun hükümlerinden yararlanabilirler.
GEÇİCİ MADDE 4 - Bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 30/5/1978 tarih ve 2147
sayılı Kanun gereğince T.C. Emekli Sandığına borçlananlardan, sandıkça emekli
aylığı bağlanmış olanların kendileri, dul ve yetim aylığı bağlananların dul ve
yetimleri tarafından müracaat edilerek, borçlanmaları bu Kanunun 4 üncü maddesi
gereğince müracaat tarihindeki tutara çıkartılır. Aradaki fark kendilerine öde-
nen emekli, dul ve yetim aylıklarının % 15'i oranında kesilir. Aylıkları da
borçlandıkları süreler gözönüne alınarak 7 nci madde gereğince yükselebilecekle-
ri derece ve kademe üzerinden ve müracaat tarihini takibeden aybaşından itibaren
yükseltilir.
Kaldırılan hükümler
Madde 13 - 30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 14 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 15 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.