Endeksler
                                                                                
                                   İMAR KANUNU                                  
                                                                                
    Kanun Numarası        : 3194                                                
    Kabul Tarihi          : 3/5/1985                                            
    Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 9/5/1985  Sayı: 18749                        
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 5  Cilt: 24  Sayfa: 378                     
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                             Genel Hükümler                                     
                                                                                
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Kanun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan,
fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiş-
tir.                                                                            
                                                                                
    Kapsam:                                                                     

    Madde 2 - Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerler-
de yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapılar bu Kanun hü- 
kümlerine tabidir.                                                              
                                                                                
    Genel esas:                                                                 

    Madde 3 - Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölge-
nin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamaz.    
                                                                                
    İstisnalar:                                                                 

    Madde 4 - 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat   
Varlıklarını Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960
sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yöne-
timi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek    
olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır.    
    Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılar     
için, bu Kanun hükümlerinden hangisinin ne şekilde uygulanacağı Milli Savunma   
Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir.  
                                                                                
    Tanımlar:                                                                   

    Madde 5 - Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları aşağıda tanımlanmıştır.     
    Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak ha- 
lihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen  
ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, böl-
gelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli
yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistem- 
lerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar plan- 
larının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıkla- 
nan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.                                    
    Uygulama İmar Planı;tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral du-
rumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölge- 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
KANUNLAR, TEMMUZ 1989 (Ek - 4)                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
lerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için   
gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer    
bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.                                     
    Yerleşme Alanı; imar planı sınırı içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının  
tümüdür.                                                                        
    İmar Adası; imar planındaki esaslara göre meydana gelen adadır.             
    İmar Parseli; İmar adaları içerisindeki kadastro parsellerinin İmar Kanunu, 
İmar Planı ve yönetmelik esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir.                  
    Kadastro Adası; kadastro yapıldığı zaman var olan adadır.                   
    Kadastro Parseli; kadastro yapıldığı zaman kadastro adaları içinde bulunan  
mülkiyeti tescilli parseldir.                                                   
    Yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüs-
tü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve    
müteharrik tesislerdir.                                                         
    Bina; kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebile-
cekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme veya dinlenmelerine veya ibadet  
etmelerine yarıyan, hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılardır.    
    İlgili idare; belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye, dışında   
valiliktir.                                                                     
                                                                                
    Bakanlık; Bayındırlık ve İskan Bakanlığıdır.                                
    Mücavir Alan; imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti  
altına verilmiş olan alanlardır.                                                
    Çevre düzeni planı;                                                         
    Ülke ve bölge plan kararlarına uygun olarak konut, sanayi, tarım, turizm,   
ulaşım gibi yerleşme ve arazi kullanılması kararlarını belirleyen plandır.      
    (Ek:26/4/1989-3542/1 md.) Fen adamları; yapı, elektrik tesisatı, sıhhi tesi-
sat ve ısıtma, makine, harita-kadastro ve benzeri alanlarda mesleki ve teknik   
öğrenim veren en az lise dengi okullardan mezun olmuş veya lise mezunu olup, bir
öğretim yılı süreyle bakanlıkların açmış olduğu kursları başarıyla tamamlamış   
olanlar ile 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanununa göre ustalık belge- 
sine sahip olan elemanlardır.                                                   
    Ayrıca, bu Kanunda adı geçen diğer tanımlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetme-
likte tarif edilir.                                                             
                              İKİNCİ BÖLÜM                                      
                    İmar Planları ile İlgili Esaslar                            
                                                                                
    Planlama kademeleri:                                                        

 

 
    Madde 6 - Planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından; "Bölge Planları"
ve "İmar Planları", imar planları ise, "Nazım İmar Planları" ve "Uygulama İmar  
Planları" olarak hazırlanır. Uygulama imar planları, gerektiğinde etaplar halin-
de de yapılabilir.                                                              
                                                                                
    Halihazır harita ve imar planları:                                          

    Madde 7 - Halihazır harita ve imar planlarının yapılmasında aşağıda belirti-
len hususlara uyulur.                                                           
    a) Halihazır haritası bulunmayan yerleşim yerlerinin halihazır haritaları   
belediyeler veya valiliklerce yapılır veya yaptırılır. Bu haritaların tasdik    
mercii belediyeler ve valilikler olup tasdikli bir nüshası Bakanlığa, diğer bir 
nüshası da ilgili tapu dairesine gönderilir.                                    
    b) Son nüfus sayımında, nüfusu 10.000'i aşan yerleşmelerin imar planlarının 
yaptırılmaları mecburidir.                                                      
    Son nüfus sayımında nüfus 10.000'i aşmayan yerleşmelerde, imar planı yapıl- 
masının gerekli olup olmadığına belediye meclisi karar verir. Mevcut imar plan- 
ları yürürlüktedir.                                                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    c) Mevcut planların yerleşmiş nüfusa yetersiz olması durumunda veya yeni    
yerleşme alanlarının acilen kullanmaya açılmasını temin için; belediyeler veya  
valiliklerce yapılacak mevzi imar planlarına veya imar planı olmayan yerlerde   
Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelik esaslarına göre uygulama yapılır.            
    Haritaların alınmasına veya imar planlarının tatbikatına memur edilen vazi- 
feliler, vazifelerini yaparlarken 2613 sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri Kanununun
7 nci maddesindeki selahiyeti haizdirler.                                       
    Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması:                              

    Madde 8 - Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belir-
tilen esaslara uyulur.                                                          
    a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin ge- 
lişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılı- 
mını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde   
Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.                                  
    b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir.
Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,   
belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili 
belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe
girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen 
ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde plan- 
lara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen    
itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin kara- 
ra bağlar.                                                                      
    Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik   
veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde    
onaylanarak yürürlüğe girer. Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen   
ilan yerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara 
itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları   
onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.                           
    Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
    Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.              
    İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir.  
Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını
kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşı-
lığında isteyenlere verir.                                                      
    İmar planlarında Bakanlığın yetkisi:                                        

    Madde 9 - Bakanlık gerekli görülen hallerde, kamu yapıları ile ilgili imar  
planı ve değişikliklerinin, umumi hayata müessir afetler dolayısıyla veya toplu 
konut uygulaması veya Gecekondu Kanununun uygulanması amacıyla yapılması gereken
planların ve plan değişikliklerinin, birden fazla belediyeyi ilgilendiren metro-
politen imar planlarının veya içerisinden veya civarından demiryolu veya karayo-
lu geçen, hava meydanı bulunan veya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan  
yerlerdeki imar ve yerleşme planlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili bele- 
diyelere veya diğer idarelere bu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği  
sağlayarak yapmaya, yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir.   
    (Ek:24/11/1994 - 4046/41 md.) Belediye hudutları ve mücavir alanlar içeri-  
sinde bulunan ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazi- 
lerin, ilgili kuruluşlardan gerekli görüş, (Belediye) (1) alınarak Çevre İmar   
bütünlüğünü bozmayacak (ek ibare: 3/4/1997 - 4232/4 md.) imar tadilatları ve    
mevzi imar planlarının ve buna uygun imar durumlarının Başbakanlık Özelleştirme 
İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak su- 
retiyle yürürlüğe girer ve ilgili Belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksi-
yonlarını 5 yıl değiştiremezler. (Ek ibare: 3/4/1997 - 4232/4 md.) ilgili bele- 
diyeler görüşlerini onbeş gün içinde bildirir.                                  
    Bir kamu hizmetinin görülmesi maksadı ile resmi bina ve tesisler için imar  
planlarında yer ayrılması veya bu amaçla değişiklik yapılması gerektiği takdir- 
de, Bakanlık, valilik kanalı ile ilgili belediyeye talimat verebilir veya gere- 
kirse imar planının resmi bina ve tesislerle ilgili kısmını re'sen yapar ve     
onaylar.                                                                        
-------------                                                                   
(1) Parantez içi hüküm; 3/4/1997 tarih ve 4232 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi    
    ile metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Bakanlık birden fazla belediyeyi ilgilendiren imar planlarının hazırlanma-  
sında, kabul ve onaylanması safhasında ortaya çıkabilecek ihtilafları halleder, 
gerektiğinde re'sen onaylar.                                                    
    (Ek fıkra : 20/6/1987 - 3394/7 md.; İptal : Ana.Mah.26/9/1991 tarih ve E.   
1990/38, K. 1991/32 sayılı Kararı ile.)                                         
    Kesinleşen planlar ilgili belediyelere ve valiliklere tebliğ edilir. Bu     
planların uygulanması mecburidir.                                               
    Re'sen yapılan planlardaki değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.    
                                                                                
    İmar programları, kamulaştırma ve kısıtlılık hali:                          

    Madde 10 - Belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay  
içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar. Beş
yıllık imar programlarının görüşülmesi sırasında ilgili yatırımcı kamu kuruluş- 
larının temsilcileri görüşleri esas alınmak üzere Meclis toplantısına katılır.  
Bu programlar, belediye meclisinde kabul edildikten sonra kesinleşir. Bu program
içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşla- 
rına bildirilir. Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki 
kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları, bu 
program süresi içinde kamulaştırırlar. Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşla-
rının yıllık bütçelerine konulur.                                               
    İmar programlarında, umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları ge- 
reğince kısıtlama konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumi hizmet-  
lerle ilgili projeler gerçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğer
kanunlarla verilen haklar devam eder.                                           
                                                                                
    Kamuya ait gayrimenkuller: