Endeksler
                                                                                
                         TOHUMLUKLARIN TESCİL, KONTROL VE                       
                         SERTİFİKASYONU HAKKINDA KANUN                          
                                                                                
    Kanun Numarası        : 308                                                 
    Kabul Tarihi          : 21/8/1963                                           
    Yayımlandığı R Gazete : Tarih : 29/8/1963 Sayı: 11493                       
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 5  Cilt: 2  Sayfa: 1893                     
                                                                                
                                        *                                       
                                       * *                                      
                                                                                
      Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren     
          yönetmelik için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın  kanunlara göre        
                        düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                  
                                                                                
                                        *                                       
                                       * *                                      
                                                                                
                                     BÖLÜM I                                    
                               Kanunun Konusu ve Amacı                          
                                                                                

    Madde 1 - Bu kanun ile, tarla ve bahçe mahsulleri, sebze ve yem bitkileri   
tohumluklarının çeşit safiyetini devam ettirmek, fiziksel vasıflarını muhafaza  
etmek ve dolayısiyle çiftçilere garantili ve niteliği daha yüksek tohumluk sağ- 
lamaktır.                                                                       
                                                                                

    Madde 2 - Memleket içinde yetiştirilen, satılan, dağıtılan, ithal ve ihraç  
edilen tohumluklar Tarım Bakanlığı ve Tarım Bakanlığınca görevlendirilecek te-  
şekküller tarafından tescil, kontrol ve sertifiye edilir ve bunlara gerekli ser-
tifikaları verilir.                                                             
                                                                                

    Madde 3 - Tohumluk yetiştiren, satan, dağıtan, ithal ve ihraç eden bütün    
özel ve tüzel kişiler ve tüzel kişiliği haiz olmasa dahi, Devlete, katma ve özel
bütçeli dairelere, belediyelere ve iktisadi Devlet teşekküllerine ait işletme ve
kurumlar bu kanun hükümleri dahilinde Tarım Bakanlığının teftiş ve denetlemesine
tabidir.                                                                        
                                                                                

    Madde 4 - Memleket içinde yetiştirilen, dağıtılan, satılan, ithal ve ihraç  
edilen tohumluklardan hangilerinin bu kanuna tabi tutulacağı Tarım Bakanlığınca 
her yıl tesbit ve Resmi Gazete'de ilan olunur.                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                     BÖLÜM  II                                  
                                Tarifler ve Esaslar                             
                                                                                

    Madde 5 - Bu kanunda yazılı deyimlerden;                                    
    a) Tescil: Islah edilmiş çeşitlerle köy çeşitlerinin morfolojik, biyolojik  
ve tarımsal niteliklerinin tarla denemeleri ve laboratuvar analizleriyle belir- 
tilmesi mevcutlardan farklı ve yeni çeşit olduğu tesbit edilerek bir kütüğe kay-
dedilmesi,                                                                      
    b) Tohumluk kontrolü: Tohumlukların fiziksel ve biyolojik durumlarının tes- 
bit edilmesi,                                                                   
    c) Sertifikasyon: Tohumlukların genetik, fiziksel ve biyolojik durumlarının 
tesbit edilmesi,                                                                
    d) Vejetatif üreme: Cinsel olmıyan üreme, çelik, yumru, kök, soğan ve saire 
gibi bitki kısımlariyle olan üreme,                                             
    e) Jeneratif üreme: Cinsel olan üreme, döllenme neticesi meydana gelmiş emb-
riyoyu taşıyan tohumlu üreme,                                                   
    f) Morfolojik nitelikler: Bitkilerin ve tohumluğun dış görünüşüne ait nite- 
likleri,                                                                        
    g) Biyolojik nitelikler: Tohumluğun çimlenmesi ve çimlenmesini takip eden   
safhalariyle bitkilerin büyüme ve gelişmeleri,                                  
    h) Çeşit safiyeti: Tohumluğun sahip olduğu genotipten farklı olan çeşitlerin
nispeti,                                                                        
    i) Fiziksel safiyet: Tohumluğun saf tohumluk ve yabancı madde olarak tesbit 
edilen nispetleri,                                                              
    j) Saf tohumluk: Yabancı maddeleri ayrılmış aynı bitki cinsine ait jeneratif
veya vejetatif üreme kısımları,                                                 
    k) Yabancı madde: Saf tohumluktan başka içinde bulunan diğer mahsul ve za-  
rarlı bitki tohumları ile canlı ve cansız her türlü maddeler,                   
    l) Tohum: Bitkilerin jeneratif kısmı olup döllenme sonucu meydana gelen ve  
embriyoyu taşıyan üreme kısımları,                                              
    m) Tohumluk: Bitkilerin üretilmesinde kullanılan vejetatif ve jeneratif kı- 
 sımları,                                                                       
    n) Sertifikalı tohumluk: Tescil edilmiş çeşitlerin tarla ve laboratuvar mua-
yeneleri yapılarak, yönetmeliğindeki standartlarına uygunluğu belirtilen amba-  
lajlanmış, etiketlenmiş ve lüzumu halinde mühürlenmiş tohumluklar,              
    o) Kontrollü tohumluk: Tarla muayenesi yapılmaksızın yönetmeliğinde kayıtlı 
standartlarına göre yalnız laboratuvar muayeneleriyle nitelikleri tayin ve tes- 
bit edilen tohumluklar,                                                         
    p) Islah edilmiş çeşit: Genetik, morfolojik, biyolojik ve tarımsal nitelik- 
leri belirtilmiş ve tescil edilmiş çeşitler,                                    
    r) Islah edilmiş tohumluk: "p" fıkrasında yazılı çeşitlerin tohumlukları,   
    s) Köy çeşidi: Islah edilmemiş olmakla beraber özellikleri Tarım Bakanlığın-
ca kabul ve tescil olunmuş, uzun yıllardan beri tanınmış ve isim yapmış çeşit-  
ler,                                                                            
    ş) (Ek:23/2/1994 - 3976/1 md.)Yeni çeşit:Koruma hakkının verileceği çeşidin 
ıslahçısının izni ile ticari olarak ülkemizde hiç kullanılmamış olması,başka bir
ülkede kullanılmış ise kullanıldığı sürenin 4 yıldan az bulunması,              
    t) (Ek:23/2/1994 - 3976/1 md.)Mütecanis çeşit:Yeni çeşidi oluşturan bitkile-
rin çok küçük sapmalar dışında,görülebilir özellikleri açısından birbirlerinden 
farksız olmaları,                                                               
    u) (Ek:23/2/1994 - 3976/1 md.) Durulmuş Çeşit: Yeni çeşidin üreme dönemle-  
rinden sonra da  özelliklerinin değişmemesi,                                    
    Anlaşılır.                                                                  
                                    BÖLÜM  III                                  
                                      Tescil                                    
                                                                                

    Madde 6 - Islah edilmiş çeşitlerle köy çeşitleri, morfolojik, biyolojik ve  
tarımsal nitelikleri belirtilerek Tarım Bakanlığınca Yönetmelik esasları dahi-  
linde kütüğe kaydedilmek suretiyle tescil olunur.                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yabancı memleketlerde o memleketin kendi mevzuatı dahilinde ıslah ve tescil 
edilmiş çeşitler, memleketimizde adaptasyon denemeleri yapılmak ve bunların eko-
nomik ve tarımsal değeri Tarım Bakanlığınca belirtilerek kendi isimleriyle tes- 
cil olunur.                                                                     
    (Ek:23/2/1994-3976/2md.)                                                    
    Bitki ıslahı üzerinde çalışan gerçek ve tüzelkişilerle kamu kuruluşlarının  
yurt içinde veya yurt dışında ıslah sonucu elde ettikleri yeni,mütecanis ve     
durulmuş olduğu tescil denemeleri ile tespit edilen çeşit,tescil edilerek ko-   
rumaya alınır.Korunan çeşitle ilgili çeşit koruma hakkı,çeşidi ıslah eden kişi  
veya kuruluşlara veya bunların kanuni mirasçılarına verilir.Çeşit koruma hakkına
sahip kişi veya kuruluşların izni olmadan,o çeşidin tohumluklarını ticari amaçla
hiç bir kişi veya kuruluş çoğaltıp pazarlayamaz.Yeni bitki çeşitlerinin korunma-
sı ile ilgili esaslar yönetmelikle düzenlenir.                                  
                                   BÖLÜM IV                                     
                     Sertifikalı ve Kontrol Edilmiş Tohumluklar                 
                                                                                

    Madde 7 - 6 ncı madde gereğince tescil edilmiş bulunan çeşitlerden Yönetme- 
liğine göre sınıf ve kademelere ayrılmak suretiyle yetiştirilen ve üretilen to- 
humluklara sertifika verilir.                                                   
                                                                                

    Madde 8 - Yetiştirici, alıcı veya satıcı tarafından müracaat edildiği tak-  
dirde tohumluğun laboratuvar muayeneleri yapılır ve standartlarına uygunluğunun 
tesbiti halinde kontrol edilmiş tohumluk raporu verilir.                        
                                                                                

    Madde 9 - Gerekli muayeneleri yapılmış ve standartlarına uygunluğu tesbit   
edilmiş tohumluklar Yönetmeliğinde gösterilen şekillere uygun ve lüzumu halinde 
mühürlü ambalajlar içinde piyasaya arz edilir. Hangi tohumlukların ambalajları- 
nın açılarak perakende satışa arz edileceğinin tayinine Tarım Bakanlığı yetkili-
dir.                                                                            
                                                                                

    Madde 10 - Sertifikalı tohumlukları yetiştirecek ve satışa arz edecek özel  
ve tüzel kişiler ve tüzel kişiliği haiz olmasa dahi Devlete, katma ve özel büt- 
çeli dairelerle belediyelere ve iktisadi devlet teşekküllerine ait işletme ve   
kurumlarda aranacak nitelikler yönetmeliğinde belirtilir.                       
                                     BÖLÜM V                                    
                         Tohumlukların İthal ve İhracı                          
                                                                                

    Madde 11 - İthal ve ihraç edilen tohumlukların kontrola tabi tutulması ve   
Tarım Bakanlığından ithal ve ihraç müsaadesi alınması mecburidir.               
    Bu kabil tohumlukların asgari vasıf ve standartları Tarım Bakanlığınca tes- 
bit ve Resmi Gazete'de ilan olunur.                                             
    Islah çalışmalarında kullanılmak üzere getirilecek tohumluk nümunelerini bu 
madde hükmünden istisna etmeye ve bu nümunelerin miktarını tayine Tarım Bakan-  
lığı yetkilidir.                                                                
                                       BÖLÜM  VI                                
                                     Alınacak Ücret                             
                                                                                

    Madde 12 - Tohumlukların tarla ve laboratuvar muayeneleri için ücret alınma-
sına kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş sene sonra başlanır. Ücret 
tesbitine Tarım Bakanlığı yetkili olup bu husus ayrıca Resmi Gazete'de yayınla- 
nır ve ilan olunur.                                                             
                                        BÖLÜM VII                               
                                     Ceza Hükümleri                             
                                                                                

    Madde 13 - Tarım Bakanlığınca muayene edilmemiş ve müsaadesi verilmemiş     
tohumlukları ithal ve ihraç edenler 1.000 liradan 6.000 liraya kadar ağır para  
cezasiyle cezalandırılır.                                                       
    Ayrıca Bakanlığın vazifeli teşkilatınca zaptolunan tohumlukların müsaderesi-
ne de mahkemelerce karar verilir.                                               
    Bu kabil suçlar müstacel mevaddan sayılır.                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 14 - 4 üncü madde gereğince bu kanuna tabi tutulup Resmi Gazete'de    
ilan olunan tohumlukları:                                                       
    a) Muayene ve kontrol yaptırıp müsbet netice ve belge almadan,              
    b) Yönetmeliğine uygun şekilde ambalajlanmadan veyahut taklit ve tahrif     
edilmiş etiketlerle,                                                            
    c) Asgari standardın altına düşürülmüş veya tağşiş edilmiş olarak,          
    d) Muayene ve kontrolu yapılmadığı halde yapılmış göstererek,               
    e) Sertifikalarında belirtilmiş niteliklere uymıyan şekilde reklam yaparak, 
    Satanlar, dağıtanlar, satışa veya dağıtıma arz edenler 500 liradan 1.000 li-
raya kadar ağır para cezasiyle cezalandırılır. Ayrıca Bakanlığın vazifeli teş-  
kilatınca zaptolunan tohumlukların müsaderesine de mahkemelerce karar verilir.  
    Yukarıda yazılı suçlar ıslah edilmiş tohumluk adı altında satılan, dağıtı-  
lan, satışa veya dağıtıma arz edilen tohumluklar dolayısiyle işlenmişse ağır    
para cezası 3.000 liradan aşağı olamaz.                                         
    13 üncü maddede yazılı suçların tekerrürü halinde bir yıldan beş yıla kadar 
tohumluk ticaretinden men cezası da verilir.                                    
    Bu kanuna göre verilip katileşen hüküm özetleri masrafı mahküma ait olmak   
üzere gazete ve radyolarla ilanına hükmolunur. Ancak konu itibariyle yayımında  
fayda tasavvur olunmıyan satıcıların işledikleri suçlar yayınlanmıyabilir. Tica-
retten menedilenlerin mağaza ve dükkanları (15) gün müddetle mühürlenir ve mah- 
kümiyet ilamının özeti yapıştırılır.                                            
                                  BÖLÜM VIII                                    
                                    Kuruluş                                     
                                                                                

    Madde 15 - Bu kanunun kapsadığı hizmetleri ifa etmek üzere Tarım Bakanlığı  
Ziraat İşleri Genel Müdürlüğüne bağlı bir (Tohumluk Kontrol ve Sertifikasyon Şu-
besi Müdürlüğü) kurulmuştur.                                                    
    Tarım Bakanlığı, tohumlukların tescil, kontrol ve sertifikasyonu işlerini   
yürütebilmek için lüzum gördüğü hallerde tohumluk kontrol ve sertifikasyon ens- 
titüsü, istasyonu ve laboratuvarları gibi kurumlar ile diğer kurumları kurar.   
                                                                                

    Madde 16 - Devlet Memurları Aylıklarının Tevhit ve Teadülüne dair olan 3656 
sayılı Kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin Tarım Bakanlığı kısmına ilişik (1) sayı-
lı cetvelde derece, aded ve unvanları yazılı kadrolar eklenmiş ve (2) sayılı    
cetvelde yazılı kadrolar kaldırılmıştır.                                        
                                    BÖLÜM  IX                                   
                                 Çeşitli Hükümler                               
                                                                                

    Madde 17 - (Değişik :4/7/1988 - KHK - 336/1 md.; Aynen Kabul:7/2/1990 -     
3612/48 md.)                                                                    
    Bu Kanunun maddelerinde bahsi geçen yönetmeliklerle Kanunun uygulanmasına   
dair yönetmelik Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılır.                
                                                                                

    Madde 18 - Çiftçiler arasında yapılacak tohumluk mübadeleleri bu kanun hü-  
kümlerinden istisna edilmiştir.                                                 
                                                                                

    Madde 19 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.                       
                                                                                

    Madde 20 - Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                       3756-1                                   
                                                                                
             308 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN               
                   YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                      
 Kanun                                                           Yürürlüğe      
  No.              Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler       giriş tarihi   
---------   ------------------------------------------------    --------------  
KHK/336                            ---                            5/8/1988      
                                                                                
  3612                             ---                           16/2/1990      
                                                                                
  3976                             ---                           26/2/1994      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                       3756-2