Endeksler
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
            İMAR VE GECEKONDU MEVZUATINA AYKIRI YAPILARA                        
              UYGULANACAK BAZI İŞLEMLER VE 6785 SAYILI                          
                   İMAR KANUNUNUN BİR MADDESİNİN                                
                 DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN (1)                              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kanun Numarası          : 2981                                              
    Kabul Tarihi            : 24/2/1984                                         
    Yayımlandığı R. Gazete  : Tarih : 8/3/1984 Sayı: 18335                      
    Yayımlandığı Düstur     : Tertip: 5  Cilt: 23  Sayfa: 36                    
                                                                                
                            *                                                   
                           * *                                                  
       Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız                     
     "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"                   
                    Cilt: 1    Sayfa: 1271                                      
                                                                                
                            *                                                   
                           * *                                                  
                                                                                
                       BİRİNCİ KISIM                                            
                       Genel Hükümler                                           
                                                                                
                        BİRİNCİ BÖLÜM                                           
                  Amaç, Kapsam ve İstisnalar                                    
                                                                                
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Kanunun amacı; imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa 
edilmiş ve inşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenle- 
mek ve bu işlemlere dair müracaat, tespit, değerlendirme, uygulama ve duyuru    
esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemektir,                             
                                                                                
    Kapsam:                                                                     

    Madde 2 - Bu Kanun; imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilen  
aşağıda belirtilen yerlerdeki bütün yapıları kapsar;                            
    a) Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki yapılar,                     
    b) 6785 sayılı Kanuna 1605 sayılı Kanunla eklenen Ek 7 ve 8 inci maddeler   
gereğince çıkarılan yönetmeliğin 1.03 maddesi kapsamına giren alanlardaki yapı- 
lar,                                                                            
    c) (b) bendi dışında kalan sanayi, depolama, turistik ve tarımsal yapılar.  
----------------                                                                
(1)  3/5/1985 tarih ve 3194 sayılı "İmar Kanunu"nun geçici 6 nci maddesi hükmü  
     gereğince "2981 sayılı Kanuna göre düzenlenmiş ve tasdik edilmiş olan ıslah
     imar planlarının uygulanmasında, inşaat ruhsatı verilmesine ilişkin şart ve
     şekilleri tesbite, belediye ve mücavir alanlar içinde belediyeler, dışında 
     valilikler yetkilidir."                                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İstisnalar:                                                                 

    Madde 3 - İstanbul ve Çanakkale (Özel kanun çıkarılıncaya kadar) Boğazları  
ile 2862 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca belirlen-  
miş ve belirlenecek yerlerde, Askeri Yasak Bölgeleri ve Güvenlik Bölgelerinde,  
Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılarda bu    
Kanun hükümleri uygulanmaz.                                                     
                                                                                
                             İKİNCİ BÖLÜM                                       
                             Genel Esaslar                                      
    Tasnif:                                                                     

    Madde 4 - İmar mevzuatına aykırı inşa edilmiş ve edilmekte olan yapılarla   
gecekondular, tabi tutulacakları işleme göre aşağıdaki gibi tasnif edilir:      
    a) Muhafaza edilecekler,                                                    
    b) Islah edilerek muhafaza edilecekler,                                     
    c) Bu Kanunun hükümlerinden yararlanamayacak olanlar,                       
    Bu Kanunda belirlenen esaslara göre, muhafaza edilecek veya ıslah edilerek  
muhafaza edilecek yapılara bu Kanundaki mükellefiyetlerin yerine getirilmesi    
kaydı ile ruhsat ve kullanma izni verilir.                                      
                                                                                
    Görevli idarelerce alınacak tedbirler:                                      

    Madde 5 - Valilik, belediye ve diğer ilgili kuruluşlarca; her tür ve ölçekte
imar planlarının ve uygulamalarının vatandaşların inşaat işlemlerini güçleştir- 
meyecek, düzensiz uygulamalara zorlamayacak şekilde ve zamanında yapılmasına;   
ayrıca ruhsat verme işlemlerinde müracaatların birikmesine ve gecikmesine sebep 
olan engellerin kaldırılmasına, işlemlerin süratle yürütülmesine dair gerekli   
tertip ve tedbirler alınır.                                                     
                                                                                
    Eski eserler ile koruma alanları ve SİT bölgelerinin yeniden değerlendiril- 
mesi:                                                                           

 

 
    Madde 6 - Şimdiye kadar karar verilmiş eski eserler ile bunların koruma     
alanları ve SİT bölgelerine ilişkin kararlar, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Var- 
lıklarını Koruma Kanunu uyarınca, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlamak   
üzere en geç 2 yıl içinde yeniden Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenir ve   
ilan edilir.                                                                    
                                                                                
                             İKİNCİ KISIM                                       
                          Uygulama Hükümleri                                    
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                             Müracaat İşleri                                    
                                                                                

    Madde 7 - İmar mevzuatına aykırı yapılar ve gecekondular için yapının bulun-
duğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdaki esaslara göre müracaat edilir. 
                                                                                
    Bu Kanun kapsamına giren bütün yapılardan tek maliki olanların sahibi,      
apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya kat maliklerinin herhangi bi-
ri veya bunların vekilleri form dilekçe ile Belediye ve mücavir alan sınırları  
içinde Belediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise valiliğe    
bizzat müracaat ederler. Müracaat iadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabi-
lir. Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postaya verildiği tarih müracaat
tarihi sayılır.                                                                 
                                                                                
    Müracaat; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip, valilik ve bele- 
diyelerce; dış temsilcilikler için de Dışişleri Bakanlığınca çoğaltılacak form  
dilekçe                                                                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

ile yapılır. Form dilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belge-
leri eklenir.                                                                   
    Müracaat; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ay içinde 
yapılır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yurt dışında çalışan işçiler ile  
daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışında üç aydan fazla devam edenler    
için müracaat süresi 12 aydır. Üzerinde yapı yapılmak suretiyle arsa ve arazi-  
si,tecavüz veya işgal edilen malikler de ilgili idarelere yardımcı olmak üzere  
arazi ve arsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerin zaman ve miktarı   
hakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçe ile müracaat masrafını ödeme- 
den müracaat edebilirler.                                                       
    16/3/1983 tarihli ve 2805 sayılı Kanun gereğince yapılmış olan müracaat iş- 
lemleri ayrıca bir ücret alınmadan geçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre   
istenilecek belgeleri dosyalarına ilave ederler.                                
    Ancak yeni yapılacak müracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabı-
na milli bir bankaya 2.000 TL. müracaat masrafı olarak yatırılır. Banka şubesi  
bulunmayan belediyelerde bu bedel belediyeye yatırılır.                         
    (Değişik: 18/5/1987 - 3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müra-
caat etmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce, elektrik, su,   
kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlar veya haritadan incelenerek, ayrıca ma- 
hallinde araştırılarak tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu   
gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahak- 
kuk ettirilecek harç beş kat ve peşin alınır.                                   
    (Değişik: 18/5/1987 - 3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müra-
caat eden fakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolara    
başvurmayan kişilere ait yapıların belediye veya valilikçe tespit ve değerlen-  
dirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak
harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç iki kat peşin alınır.    
    (Ek: 18/5/1987-3366/1 md.) 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel     
teknik bürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit ve değerlen-
dirme işlemlerine ait dosyaları en geç 7 Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak 
sonuçlandırması için belediye, hazine, özel idare veya vakıflar idaresine teslim
etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikal eden dosyaları, intikal tarihin- 
den itibaren en geç 3 ay içinde sonuçlandırmakla görevli ve sorumludurlar.      
    Yukarıda belirtilen müracaatların usulüne uygun yapılmasını temin için vali-
lik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekli her türlü tertip ve   
tedbirler alınır.                                                               
                                                                                
                                İKİNCİ BÖLÜM                                    
                        Çeşitli İşlemler ve Tapu Verme                          
                                                                                
    Tespit ve değerlendirme işlemleri:                                          

    Madde 8 - İmar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespit işlemle-
rinde; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediye- 
lerce bastırılacak standart form kullanılır.                                    
                                                                                
    (Değişik: 22/5/1986-3290/2 md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlan-
mış veya sömel betonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel ida-
relerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya    
arazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden  
önce başlanmış                                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
mesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kul- 
lanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve ek- 
lerine aykırı tüm yapılar dahildir.                                             
    Tespit formları düzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesi olarak ekle- 
nir.                                                                            
    (Değişik: 18/5/1987 - 3366/2 md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bah-
si geçen tasnif durumunu, yapının bu Kanunun 18 inci maddesine göre hesaplanacak
bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna göre hesaplanacak munzam harcını, fen-
ni sorumluluğu üstlenilmiş röleve planını, Kanuna göre belirlenen otopark bede- 
lini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan veya Devletin hüküm ve tasarrufu al- 
tında bulunan alanlarda yapılmış yapılar için bu Kanunda belirtilen esaslara gö-
re tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekilde Bayındırlık ve İskan Ba- 
kanlığı tarafından hazırlanmış formun doldurulmasıyla elde edilir.              
    Tespit ve değerlendirme belgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bü-
rolara doldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki, sorumluluk ve ücret  
tarifeleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesinden iti-
baren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir.                    
    16/3/1983 tarihli 2805 sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaat sa-
hipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknik bürolara hazır-
latarak daha önceki müracaat formlarına eklerler.                               
                                                                                
    Uygulama işlemleri:                                                         

    Madde 9 - (Değişik: 22/5/1986-3290/3 md.)                                   
    a) Müstakilen kendisine ait arsa üzerinde imar mevzuatına aykırı yapı yapıl-
mış ise;                                                                        
    1. Yapı, korunacak durumda ise, müracaat dilekçesine ekli tespit ve değer-  
lendirme belgelerine göre gerekli harçlar tahsil edilmek suretiyle hemen,       
    2. Yapı, ıslah edilerek korunacak durumda ise, ıslah edildikten sonra hemen,
    Yapı ruhsatı veya kullanma izni verilir.                                    
    Daha önce, imar mevzuatına aykırı olarak ruhsat verilipte, bu ruhsata ve ek-
lerine göre inşa edilen veya inşa halindeki yapılarla, her ne sebeple olursa ol-
sun ruhsat ve kullanma izni iptal edilen yapılar için, tehlike arz edenler ve   
14 üncü madde kapsamında kalanlar hariç, daha önce verilen ruhsat ve kullanma   
izinleri kazanılmış hak kabul edilir. Bu gibi yapılardan ayrıca harç ve para ce-
zası alınmaz. Köy muhtarlarından alınan her türlü izin, ruhsat ve iskan bu Kanun
kapsamında olup, ruhsatlı ve iskanlı yapılar sayılır. Yalnız konutlar hariç, iş 
yeri, imalathane ve fabrikalar bu Kanuna göre hesap edilecek bina inşaat harcı  
ve ekli cetvele göre tahakkuk edecek harcı ödemek zorundadır.                   
    Ruhsat alınarak inşatına başlanmış, ancak ruhsat ve eklerine aykırı olması  
nedeniyle mühürlenerek (5) yıllık ruhsat müddeti içinde tamamlanmamış yapılara, 
binanın biten kısımları için, fenni sorumluluğu üstlenmiş röleve planı esas alı-
narak imar planındaki gabarisine göre yeniden ruhsat verilmek suretiyle yapının 
tamamlanmasına izin verilir.                                                    
    b) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğü- 
nün idare ettiği arsa veya arazileri üzerine yapılmış gecekondular (a) fıkrasın-
daki hükümlere tabi olup, arsa bedeli ilgili kuruluşa peşin veya en geç 4 yıl   
içinde oniki eşit taksitle, bu Kanun hükümlerince çıkarılacak Yönetmelikte be-  
lirtilen esaslara göre ödenir. Ancak, Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği  
arsa veya arazileri                                                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
üzerine yapılmış gecekondulardan alınan arsa bedelinin % 60'ı Vakıflar Genel Mü-
dürlüğü idaresindeki Akar Toprak Fonuna, % 40'ı da bu Kanunun fon hesabına yatı-
rılır.                                                                          
    (Ek: 18/5/1987 - 3366/3 md.) 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre sağlanan ve 
bu Kanun uygulamasında kullanılan arazilerin arsa bedelleri de, Kanun uyarınca  
kurulan ilgili fon hesabına yatırılır. Tahakkuk ettirilmiş, ancak henüz tahsil  
edilmemiş olanlar için de bu hüküm uyarınca işlem yapılır.                      
    (Ek 18/5/1987-3366/3 md.) 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre sağlanan veya  
Gecekondu önleme Bölgelerinde olup da, haksahiplerine tahsis edilen arsa ve ko- 
nutlardan, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar, noterler vasıtası ile dü- 
zenlenen harici satış veya satış vaadi senediyle başkalarına yapılan satış ve   
devir işlemleri geçerlidir. Daha önce bedeli tamamen ödenen arsa veya konutlar, 
satış veya devri yapılanlar adına valilik veya belediyelerin talebi üzerine ta- 
puda tescil edilir. Bedelin ödenmeyen kısmı için 6183 sayılı Amme Alacaklarının 
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.                                
    (Ek: 18/5/1987 - 3366/3 md.) Bedelden ödeme yapılmamış ise, 775 sayılı Gece-
kondu Kanununun 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanunla değişik 26 ncı maddesi    
uyarınca tespit edilecek bedel tahsil edilmek suretiyle yeni sahibi adına tapuya
tescil edilir.                                                                  
    Arsa tahsis edilecek kişilere 400 m2'den fazla arazi için tahsis işlemi ya- 
pılmaz. Bu gibi fazlalıklar öncelikle ıslah imar planlarına göre değerlendiri-  
lir. Islah imar planına göre başka türlü değerlendirilmesi mümkün olmayan fazla-
lıklar, rayiç değer üzerinden tahsis yapılan gecekondu sahibine devir ve adına  
tescil edilir.                                                                  
    c) Başkasının arsa veya arazisi üzerine yapılmış gecekondular hakkında aşa- 
ğıdaki hükümler uygulanır:                                                      
    Arsa veya arazi sahibi ile üzerinde gecekondusu bulunan kişilerin anlaşmala-
rı ve bu Kanundan yararlanmak için süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat
ettiklerinin tespiti halinde, varsa ıslah imar planı, yoksa binanın konumu dika-
te alınarak ifrazen veya hisse olarak gecekondu sahibine devir, temlik ve adına 
tescil edilir                                                                   
    Arsa veya arazi sahibi, yerinin gecekondu sahibine devrini isterse müracatı 
üzerine, mahkemece rayiç değer takdiri yaptırılarak bedelin ödenmesini talep    
edebilir. Gecekondu sahibi bu bedeli peşin veya anlaşmaları halinde taksitle    
öderse adına devir ve tescil yapılır. Gecekondu sahibi ödemeye yanaşmaz ise, ar-
sa veya arazi sahibi Türk Medeni Kanununun 649 uncu maddesinin son fıkrası gere-
ğince işlem yapılmasını mahkemeden isteyebilir.                                 
                                                                                
    (Değişik üç ve dördüncü fıkralar: 18/5/1987 - 3366/3 md.):                  
    Lüzum görülen hallerde, yukarıdaki fıkraların uygulanması beklenilmeksizin, 
üzerinde bir yerleşme alanı ya da yapı topluluğu niteliğinde gecekondular bulu- 
nan arsa veya araziler, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerce,
dışında ise valiliklerce kamulaştırılır. Kamulaştırılması kararlaştırılan ve sı-
nırı belirlenen arsa veya araziler üzerinde bulunan gecekonduların işgal ettiği 
alan dikkate alınarak, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilen be- 
del, gecekondu sahiplerinden tahsil edilir. Gerektiğinde, kamulaştırma bedeli   
sonradan gecekondu sahiplerinden tahsil edilip iade edilmek üzere, Toplu Konut  
Fonu, belediye veya valilik kaynaklarından da karşılanabilir.                   
    Kamulaştırma işleminin sonuçlandırılmasından sonra, gecekondu sahibinden    
tahsil edilen arsa bedeli, ıslah imar planına göre yapılacak parselasyon planı  
sonucu oluşacak parsellerin miktarına, kanunun 10 uncu maddesinin (c) bendine   
göre                                                                            
                                                                                
*                                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
belirlenen düzenleme ortaklık payı oranı da eklenmek suretiyle belirlenir. Arsa 
bedelinin eksik veya fazla olması durumuna göre gerekli mahsup işlemi yapılır.  
                                                                                
    Tapu verme (1)