Endeksler
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                     VERGİ İADESİ HAKKINDA KANUN (1)                            
                                                                                
                                                                                
    Kanun Numarası          : 2978                                              
    Kabul Tarihi            : 2/2/1984                                          
    Yayımlandığı R. Gazete  : Tarih : 8/2/1984  Sayı: 18306                     
    Yayımlandığı Düstur     : Tertip: 5 Cilt: 23 Sayfa: 21                      
                                *                                               
                               * *                                              
         Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız                   
       "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"                 
                    Cilt  :  2     Sayfa  :  1265                               
                                                                                
                                *                                               
                               * *                                              
    Amaç ve Kapsam :                                                            
                                                                                

    Madde 1 - (Değişik: 27/2/1985-3158/1 md.)                                   
    (Değişik: 4/12/1985-3239/83 md.) Tam mükellefiyete tabi olup, ücret geliri  
elde edenler, ticari, zirai (küçük çiftçi muaflığından yararlananlar dahil) veya
mesleki kazançları nedeniyle gelir vergisine tabi olan mükellefler, emekli, ma- 
luliyet, dul ve yetim maaşı alanlar ile bunların eş, çocuk ve bakmakla yükümlü  
oldukları kimselerin; kamu idare ve müesseseleri, gerçek usulde vergilendirilen 
gelir vergisi mükellefleri ve kurumlar vergisi mükelleflerinden (Kurumlar Vergi-
si Kanununun 7 nci maddesi ile vergiden muaf tutulmuş kurumlar dahil) aşağıda   
yazılı mal ve hizmet alımları vergi iadesine tabi tutulur.                      
                                                                                
    a) Dayanıklı tüketim malları alımları,                                      
    b) Yiyecek içecek giderleri (sigara ve alkollü içkiler hariç),              
    c) İkamet edilen konuta ait yakacak giderleri,                              
    d) Her türlü giyim giderleri,                                               
    e) Sosyal güvenlik kurumları veya işverenler tarafından karşılanmayan sağlık
giderleri,                                                                      
    f) Eğitim ve öğretim, anaokulu, kreş giderleri,                             
    g) Vekalet ücretleri,                                                       
    h) Mesken olarak kullanılan konutların kira bedelleri,                      
    i) Ulaştırma giderleri.                                                     
    Yukarıda sayılan mal ve hizmet alımları, fatura, serbest meslek makbuzu,    
kamu idare ve müesseseleri tarafından verilen belgeler ve birden fazla bağımsız 
bölümü muhtevi binalarda münhasıran ortak yakacak giderlerinden müstakil birim  
başına isabet eden gideri gösteren belgelerle tevsik edilir.                    
    Belirtilen bu belgeler dışında vergi iadesine konu harcamaları tevsik edici 
belgeleri ve bu belgelerde yer alması gereken bilgileri tayin ve tespite Maliye 
ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.                                                 
    (Değişik:26/12/1993 - 3946/37 md.) Vergi iadesinden yararlanacak olanlar ile
vergi iadesine tabi tutulacak mal ve hizmet alımlarını yukarıda belirtilenlerle 
sınırlı olmaksızın tespit etmeye,kapsama almaya veya kapsam dışına çıkarmaya,   
vergi iade usul ve esaslarını belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.(2)        
----------------                                                                
(1) Bu başlık 4/12/1985 tarih ve 3239 sayılı Kanunun 82 nci maddesiyle değişti- 
    rilmiş ve metne işlenmiştir.                                                
(2) Vergi iadesinden yararlanacak olanları belirleyen 1/4/1994 tarih ve 94/5372 
    sayılı Bakanlar Kurulu Kararı için 5/4/1994 tarih ve 21896 sayılı Resmi Ga- 
    zete'ye bakınız.                                                            
                                                                                
                                                                                
    İadeye esas alınacak harcama ve gelir tutarı:                               

    Madde 2 - (Değişik: 4/12/1985-3239/84 md.)                                  
    Vergi iadesine esas alınacak harcama tutarı, mal ve hizmet alımının gerçek- 
leştiği ayda elde edilen net geliri aşamaz.                                     
    Ticari veya mesleki kazançları nedeniyle vergi iadesinden yararlanacak olan 
gelir vergisi mükelleflerinin net gelirleri, yıllık beyanname ile bir önceki yıl
beyan edilen matrahın ticari veya mesleki kazanca isabet eden kısmından, kazanç 
ve ücretleri götürü usulde vergilendirilen mükelleflerde de, vergi karnelerinde 
yer alan vergi matrahından, hesaplanan gelir vergisi düşüldükten sonra kalan    
miktarın onikide biridir. Yıllık beyannameye dahil edilmiş gelir unsurlarından  
herhangi birisi nedeniyle daha önce yıl içinde vergi iadesinden yararlanılmış   
ise, bu tutar net gelirin hesaplanmasında nazara alınmaz.                       
    Gerçek ücretlerde net ücret geliri, vergiye tabi olsun veya olmasın ücret   
toplamından emekli aidatı, Sosyal Sigorta primleri, Ordu Yardımlaşma Kurumu ve  
benzeri kamu kurumları için yapılan kesintiler ve vergiler düşüldükten sonra    
kalan kısımdır.                                                                 
    Satış hasılatları üzerinden vergi tevkifatı yapılan çiftçilerin net gelirle-
ri ise, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesine göre, vergi tevki- 
fatına esas olan satış hasılatı üzerinden öncelikle % 70 gider payı, bilahare   
tevkif suretiyle kesilen vergi düşüldükten sonra kalan kısımdır.                
    Hesap ve oranlar:                                                           

    Madde 3 - (Değişik: 4/12/1985-3239/85 md.)                                  
    Vergi iadesi aylık, yıllık veya dönemsel olarak hesap edilebilir. Vergi ia- 
desi, 2 nci madde hükmü de dikkate alınarak mal ve hizmet alımları tutarına,(1) 
                                                             Orijinal  Uygulanan
                                                              Oran       Oran   
                                                            ---------  ---------
    30 000(60.000) liraya kadar                                %20,    (%10)    
    60 000(l20.000) liranın; 30 000(60.000) lirası için %20,                    
    (% l0) aşan kısmına                                        %15,    (%20)    
    100 000 (200.000) liranın; 60 000 (120.000) lirası için                     
    % 17.5, (%15) aşan kısmına                                 %10,    (%12)    
    100 000(200.000) liradan fazlasının; 100.000(200.000)                       
    lirası için %14.5 (%13.8) aşan kısmına                      %5,     (%5)    
    Nispeti uygulanarak hesaplanır.                                             
    Bu maddede yazılı tutarları iki katına kadar artırarak veya kanuni hadleri- 
nin yarısına kadar azaltarak, oranları ise yarısına kadar artırarak veya azalta-
rak yeniden tespit etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu yetki; tutarların veya 
oranların her birinin ayrı ayrı veya topluca artırılıp veya azaltılması, faali- 
yet kolları, iş nev'ileri veya mükellef grupları veya vergi iadesine konu harca-
ma kalemleri itibariyle farklı bir şekilde de kullanılabilir.                   
    Bu maddede yazılı veya Bakanlar Kurulu Kararı ile yeniden tespit edilecek   
tutar ve oranlarda bir değişiklik yapmadan, aylık tutarları yıllık olarak veya  
vergi iadesinin dönemine uygun bir şekilde tespit etmeye Maliye ve Gümrük Bakan-
lığı  yetkilidir.                                                               
-----------------                                                               
(1) Bu fıkraya Kanunla getirilmiş olan miktar ve oranlar aynen bırakılmış;      
    23/11/1990 tarih ve 90/1183 sayılı Kararname ile 1/1/1991 tarihinden geçer- 
    li olarak tespit edilen miktar ve oranlar ise, metne parantez içinde siyah  
    puntolar ile işlenmiştir.                                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Vergi iadesinin usul ve esasları:                                           
                                                                                

    Madde 4 - (Değişik : 4/12/1985-3239/86 md.)                                 
    Vergi iadesi aşağıdaki usul ve esaslar dahilinde yapılır.                   
    a) Gerçek ücret geliri elde eden hizmet erbabınca, bir aylık mal ve hizmet  
alımlarına dair vesikalar ve bunların dökümünü gösteren bir bildirim ertesi ayın
ilk yedi günü içerisinde ücretleriyle ilgili gelir vergisi tevkifatını yapmakla 
sorumlu olan gerçek veya tüzelkişilere bildirilir.                              
    Sorumlu işverenler, ücretlinin bildirimini esas alıp azami sınır ve oranlar 
hakkında bu Kanunda yer alan hükümleri gözönünde bulundurarak hak edilen iade   
tutarını hesaplar.                                                              
    İşverenler ücretlilerinin bir ay içinde hak ettikleri toplam vergi iadesini,
"Vergi İade Beyannamesi" ile ertesi ayın yirminci günü akşamına kadar muhtasar  
beyannamelerini verdikleri vergi dairesine bildirir.                            
    Genel bütçeye dahil dairelerde çalışan ücretlilerin vergi iadesi dairelerin-
ce yapılır.                                                                     
    b) Emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı alanların vergi iadesi, sosyal    
güvenlik kurumlarınca yapılır.                                                  
    c) Kazançları ve ücretleri götürü usulde tespit edilen mükellefler, bir öde-
me dönemine ait vergi iadesi için, ödeme dönemini takip eden ay içinde mal ve   
hizmet alımlarına ait vesikalar ve bu vesikalara göre düzenledikleri "Vergi iade
Beyannamesi" ile birlikte bağlı oldukları vergi dairesine başvururlar. İade edi-
lecek meblağ, vergi dairelerince hesaplanarak beyannamenin verildiği ayı takip  
eden ay içinde hak sahiplerine ödenir.                                          
    d) Satış hasılatları üzerinden vergi tevkifatı yapılan çiftçiler, bir ödeme 
dönemine ait mal ve hizmet alımlarına dair vesikalar ve bunların dökümünü göste-
ren bir bildirimi dönemi takip eden ay içinde, satış hasılatları üzerinden vergi
tevkifatını yapan sorumlu gerçek veya tüzelkişilere bildirirler. Sorumlu gerçek 
veya tüzel kişiler, çiftçilerin bildirimlerini esas alıp, azami sınır ve oranlar
hakkında bu Kanunda yer alan hükümleri gözönünde bulundurarak hak edilen iade   
tutarını hesaplar.                                                              
    Sorumlu gerçek veya tüzel kişiler, kendilerine vergi iade bildirimi veren   
çiftçilerin bir ödeme dönemine ait hak ettikleri toplam vergi iadesini "Vergi   
iade Beyannamesi" ile bildirimin verildiği ayı takip eden ayın 20 nci günü akşa-
mına kadar muhtasar beyannamelerini verdikleri vergi dairelerine bildirirler.   
    e) Ticari veya mesleki kazançları gerçek usulde tespit edilen mükellefler,  
bir ödeme dönemine ait vergi iadesi için, ödeme dönemini takip eden ay  içinde  
mal ve hizmet alımlarına ait vesikalar ve bu vesikalara göre düzenledikleri     
"Vergi İade Beyannamesi" ile birlikte yıllık gelir vergisi beyannamelerini ver- 
dikleri vergi dairesine başvururlar, iade edilecek meblağ, beyannamenin verildi-
ği ayı takip eden ay içinde hak sahiplerine ödenir.                             
                                                                                
    Vergi iadesi; gerçek usulde tespit edilen ücret geliri elde eden hizmet er- 
babı ile ücretleri götürü usulde tespit edilen hizmet erbabı için aylık, sosyal 
güvenlik kurumlarından aylık alanlar için üçer aylık (Birinci dönem Ocak - Mart 
aylarını, ikinci dönem Nisan - Haziran aylarını, üçüncü dönem Temmuz - Eylül ay-
larını, dördüncü dönem Ekim - Aralık aylarını kapsar.), kazançları götürü usulde
tespit edilen ticarat ve serbest meslek erbabı için ikişer aylık, (Ocak ve Şubat
ayları, Mart ve Nisan ayları, Mayıs va Haziran ayları, Temmuz ve Ağustos ayları,
Eylül ve Ekim ayları,                                                           
                                                                                
*                                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
Kasım ve Aralık Ayları birer dönem sayılır.), ticari ve mesleki kazançları ger- 
çek usulde tespit edilen mükellefler için aylık, çiftçiler için de dörder aylık 
(Birinci dönem Ocak-Nisan aylarını, ikinci dönem Mayıs - Ağustos aylarını, üçün-
cü dönem Eylül - Aralık aylarını kapsar.) dönemler halinde yapılır. Bu dönemleri
bir aydan az olmamak üzere yeniden tespit etmeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yet-
kilidir.                                                                        
    Vergi daireleri, işverenler veya sorumlular tarafından verilen vergi iade   
beyannamelerine göre çıkan iadeyi vergi iade beyannamesinin verildiği tarihten  
itibaren, beyannamenin verildiği ayın sonuna kadar işverene veya sorumluya öder.
Şu kadar ki, çiftçilerden satın alınan zirai mahsullerin alış bedeli üzerinden  
vergi tevkifatı yapan sorumlulara zirai mahsullerin alış bedeli üzerinden tevkif
ettikleri vergileri vergi dairesine ödemedikleri takdirde vergi iadesi yapılmaz.
    İşverenlerce veya sorumlularca nakten veya hesaben alınan vergi iadesi,     
iadenin alındığı tarihten itibaren en geç 10 gün içinde hak sahiplerine nakten  
ödenir. Bu süre içinde ödenmeyen vergi iadeleri müteakip ilk işgününde vergi    
dairelerine geri verilir. Bu süretle ödenmeyen vergi iadeleri, iade dönemini    
takip eden altı ay içinde başvurmaları şartıyla hak sahiplerine veya kanuni mi- 
rasçılarına vergi dairelerince ödenir.                                          
    İşverenlerin veya sorumluların vergi iadesi ile ilgili işlemleri ölüm, if-  
las, tasfiye veya mücbir sebeplerle yerine getirememeleri veya bu Kanundan doğan
mükellefiyetlerini zamanında ve tam olarak yerine getirmemeleri sebebiyle hak   
sahiplerinin alamadığı vergi iadesi, dönemi takip eden altı ay içinde başvurma- 
ları şartıyla kendilerine ödenir.                                               
    Ticari ve mesleki kazançları nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile  
götürü usulde tespit edilen ücret gelirine sahip bulunanlar, gelir vergisi mü-  
kellefiyetlerinin sona erdiği tarihi takip eden dönemler için vergi iadesinden  
yararlanamazlar.                                                                
    Vergi iadesinin ödenmesine ait hususlar ile vergi iadesine ait bildirimler  
ve Vergi İade Beyannamesinin şekil ve muhtevası Maliye ve Gümrük Bakanlığınca   
tayin ve tespit edilir.                                                         
                                                                                
    Muhafaza ve ibraz mecburiyeti:                                              

    Madde 5 -  İşverenler iadeye konu mal ve hizmet alımlarına ait vesikalarla  
iadeyle ilgili her türlü belgeleri iadenin yapıldığı yıldan başlayarak 5 yıl    
süreyle muhafaza etmeye ve yetkili makam ve memurların talebi üzerine bunlara   
ibraz etmeye mecburdurlar.                                                      
    (Değişik: 4/12/1985 - 3239/87 md.) Bu Kanunun uygulanmasında sosyal güven-  
lik kurumları ile vergi tevkifatı yapan sorumlular işveren olarak kabul edilir. 
    (Ek: 4/12/1985-3239/87 md.) Ticari ve mesleki kazançları nedeniyle gelir    
vergisi mükellefleri olanlar ile götürü usulde tespit edilen ücret gelirine sa- 
hip olanların vergi iade beyannamesine ekli olarak ibraz ettikleri harcama vesi-
kaları vergi dairelerince, vergi iadesinin ödenmesi sırasında hak sahiplerine   
iade edilir. Vergi iadesinden yararlananlar, bu belgeleri vergi iadesinin yapıl-
dığı yıldan başlayarak 5 yıl süre ile muhafaza etmeye ve yetkili makam ve memur-
ların talebi üzerine ibraz etmeye mecburdurlar.                                 
                                                                                
    Müeyyideler:                                                                

    Madde 6 - (Değişik: 4/12/1985-3239/88 md.)                                  
    Aşağıdaki hallerden birisiyle haksız yere vergi iadesine sebebiyet verilmesi
durumunda, iade edilen bu meblağ üç kat cezası ile birlikte müsebbiplerinden ge-
ri alınır.                                                                      
                                                                                
                                                                              * 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    a) Vergi iadesine hak kazananların bilerek sahte ve muhteviyatı itibariyle  
yanıltıcı vesikalar kullanmaları veya vesikaları tahrif etmeleri,               
    b) İşverenlerin ve sorumluların gerçek dışı Vergi İade Beyannamesi düzenle- 
meleri,                                                                         
    c) İşverenlerin ve sorumluların azami sınır ve oranlar konusundaki hükümlere
aykırı olarak iade hesaplamaları,                                               
    d) Beşinci madde hükmüne uyulmaması,                                        
    e) İşverenlerin ve sorumluların hak sahiplerine ödemedikleri vergi iadesini 
süresinde vergi dairesine yatırmamaları,                                        
    Bu Kanundan doğan mükellefiyetini zamanında ve tam olarak yerine getirmeyen 
işveren ve sorumlulara, vergi dairesince ödenen meblağın iki katı tutarında ceza
kesilir. Şu kadar ki; vergi iade beyannamesi, kanuni sürenin bitiminden itibaren
15 gün içinde verilir veya beyaname süresinde verilmekle beraber, noksan bildi- 
rim, bu süre içerisinde tamamlanır ise, bu beyannamelere dayanılarak yapılan    
vergi iadeleri üzerinden işveren veya sorumlular adına % 5 oranında ceza kesi-  
lir.                                                                            
    Birinci fıkranın (a) bendinde açıklanan fiillerinin tekerrürü halinde, ver- 
gi iadesine hak kazananlar vergi iadesi hakkından bir daha faydalandırılmaz. (1)
                                                                                
    6183 sayılı Kanunun uygulanacağı haller:                                    

    Madde 7 - (Değişik: 4/12/1985 3239/89 md.)                                  
   İşveren, sorumlu veya vergi iadesine hak kazananlarca, bu Kanun hükümlerine  
göre vergi dairesine geri verilmesi gereken vergi iadesinin ve ödenmesi gereken 
cezaların tahsilinde Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri   
uygulanır.                                                                      

    Madde 8 - Bu Kanunda geçen terimlerin anlamında tereddüde düşülmesi halinde 
 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 31/12/1960 gün ve 193 sa- 
yılı Gelir Vergisi Kanunu ve 3/6/1949 gün ve 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanu- 
nunun ilgili maddelerine başvurulur.                                            
    213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre incelemeye yetkili olanlar bu Kanuna gö-
re yapılacak vergi iadesi konusunda da denetim yapmaya yetkilidirler.           
                                                                                
    Ödenek ve gider kaydı:                                                      

    Madde 9 - Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili gerekli bütün işlemleri yapmaya  
ve bu işlemlerin gerçekleşmesi amacıyla yeterli tutarı bütçede mevcut veya yeni-
den açılacak tertiplere ödenek ve gider kaydettirmeye, Maliye ve Gümrük Bakanlı-
ğı yetkilidir.                                                                  

    Geçici Madde 1 - Bu Kanun hükümlerine göre vergi iadesinden faydalanacakla- 
rın, Ocak - Şubat - Mart 1984 aylarına ilişkin olarak, 4 üncü maddeye göre ver- 
meleri gereken bildirimi 7/4/1984 tarihine kadar vermeleri halinde bu aylara    
ilişkin olarak hakedecekleri vergi iadeleri kendilerine ödenir.                 
                                                                                
    Yürürlük :                                                                  

    Madde 10 - Bu Kanun 1/1/1984 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girer.
---------------                                                                 
(1) Bu madde uyarınca kesilen cezalar, 4/1/1961 tarih ve 213 sayılı Kanunun 4   
    üncü Kitabının 3 üncü Kısmına, "3 üncü Bölüm" başlığı altında eklenen Ek 12 
    nci madde hükmü gereğince uzlaşma mevzuuna dahildir.                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yürütme:                                                                    

    Madde 11 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.                    
                                                                                
                                *                                               
                               * *                                              
                                                                                
    2/2/1984 TARİH ve 2978 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN GEÇİCİ MADDELER:       
                                                                                
    1 - 4/12/1985 tarih ve 3239 Sayılı Kanunun geçici maddesi;                  
                                                                                

    Geçici Madde 3 - 1/1/1985 tarihinden sonraki dönemlere ait olmak üzere 2978 
sayılı Kanun uyarınca verilmesi gereken vergi iade beyannamelerinin verilme sü- 
resi, bu Kanunun yayımlandığı tarihi takip eden 10 uncu günün mesai saati sonu- 
na kadar uzatılmıştır. Bu süre içinde verilen vergi iade beyannameleri üzerin-  
den hesaplanan vergi iadeleri vergi dairelerince bu Kanunun yayımlandığı tarih- 
ten itibaren 30 gün içinde ödenir.                                              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
        2978 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN                   
               YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
 Kanun                                                             Yürürlüğe    
  No.         Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler             giriş tarihi  
--------  ---------------------------------------------------   ----------------
 3158     Madde 1                                                     2/3/1985  
          Diğer maddeleri                                             1/4/1985  
                                                                                
 3238     1. Bu kanunun birinci bölümünün araziye ait, asgari                   
          ölçüde birim değer tesbiti için yeniden kurulan TAK-                  
          DİR KOMİSYON'ları ve arazi ile ilgili diğer hükümleri                 
          ve yoklamadan maksat ve yoklama memurlarına ilişkin                   
          hükümleri,                                                            
          Arsalara ait asgari ölçüde  birim değer tesbiti için                  
          yeniden kurulan Takdir Komisyonları ile ilgili hü-                    
          kümleri,                                                    1/3/1986  
                                                                                
          2. Bu kanunun beşinci bölümünün 96. maddesiyle                        
          492 sayılı kanunun 8 sayılı tarifesine eklenen telsiz                 
          harçlarına ait hükümleri (Yıllık Harçlara ait hüküm-                  
          leri hariç)                                              7/10/1983'den
                                                                  geçerli olarak
                                                                  11/12/1985    
                                                                                
          3. Bu Kanunun 107, 115,119,126,132,133,134,135 ve                     
          geçici 2,3 ve 4. maddeleri                                  11/12/1985
                                                                                
          4. Bu Kanunun Bakanlar Kuruluna yetki veren hü-                       
          kümleri                                                   1/1/1986'dan
                                                                  geçerli olarak
                                                                  11/12/1985    
                                                                                
         5. Bu Kanunun diğer hükümleri                                  1/1/1986
                                                                                
 3946                          -----                                 30/12/1993