Endeksler
                                                                                
                                                                                
                           KAMULAŞTIRMA KANUNU                                  
                                                                                
    Kanun Numarası        : 2942                                                
    Kabul Tarihi          : 4/11/1983                                           
    Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 8/11/1983 Sayı: 18215                        
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 5  Cilt: 22  Sayfa: 843                     
                                                                                
                                 *                                              
                                * *                                             
                                                                                
       Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren    
           yönetmelik için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre        
                     düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                     
                                                                                
                                 *                                              
                                * *                                             
                                                                                
                              BİRİNCİ KISIM                                     
                              Genel Hükümler                                    
                                                                                
                              BİRİNCİ BÖLÜM                                     
                          Amaç, Kapsam ve Tanımlar                              
                                                                                
    Amaç ve kapsam                                                              

    Madde 1 - Bu Kanun; kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hu- 
kuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet ve kamu tü- 
zelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, kamulaştırma bedelinin  
hesaplanmasını, taşınmaz malın ve irtifak hakkının idare adına tescilini, kul-  
lanılmayan taşınmaz malın geri alınmasını, idareler arasında taşınmaz malların  
devir işlemlerini, karşılıklı hak ve yükümlülükler ile bunlara dayalı uyuşmaz-  
lıkların çözüm usul ve yöntemlerini düzenler.                                   
    Özel kanunlarına dayanılarak gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri adına yapı- 
lacak kamulaştırmalarda da, bu Kanun hükümleri uygulanır.                       
                                                                                
    Tanımlar                                                                    

    Madde 2 - Bu Kanunun uygulanmasında;                                        
    a) İdare: Yararına kamulaştırma hak ve yetkisi tanınan kamu tüzelkişilerini,
kamu kurum ve kuruluşlarını, gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerini,              
    b) Taşınmaz mal veya kaynağın bulunduğu yer: Taşınmaz malın tapuda kayıtlı  
olduğu, değilse tapu siciline kayıtlı olması gereken il veya ilçeyi,            
    İfade eder.                                                                 
                                                                                
                               İKİNCİ BÖLÜM                                     
                        Kamulaştırmanın Oluşturulması                           
                                                                                
    Kamulaştırma şartları                                                       

    Madde 3 - İdareler, kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hiz- 
metlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, 
kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağı- 
da belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilir-
ler.                                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Bakanlar Kurulunca kabul olunan, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskan 
projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların ko-  
runması ve turizm amacıyla yapılacak kamulaştırmalarda, bir gerçek veya özel    
hukuk tüzelkişisine ödenecek kamulaştırma bedelinin o yıl Genel Bütçe Kanununda 
gösterilen miktarı, nakden ve peşin olarak ödenir. Bu miktar, kamulaştırma bede-
linin altıda birinden az olamaz. Bu miktarın üstünde olan kamulaştırma bedelle- 
ri, peşin ödeme miktarından az olmamak ve en fazla beş yıl içinde faiziyle bir- 
likte ödenmek üzere eşit taksitlere bağlanır. Taksitlere, peşin ödeme gününü    
takip eden günden itibaren, Devlet borçları için öngörülen en yüksek faiz haddi 
uygulanır.                                                                      
    Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye 
ait olanların bedeli, her halde peşin ödenir.                                   
                                                                                
    İrtifak hakkı kurulması                                                     

    Madde 4 - Taşınmaz malın mülkiyetinin kamulaştırılması yerine, amaç için    
yeterli olduğu takdirde taşınmaz malın belirli kesimi, yüksekliği, derinliği ve-
ya kaynak üzerinde kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı kurulabilir.              
                                                                                
    Kamu yararı kararı verecek merciler                                         

    Madde 5 - Kamu yararı kararı verecek merciler şunlardır:                    
    a) Kamu idareleri ve kamu tüzelkişileri;                                    
    1. 3 üncü maddenin ikinci fıkrasında sayılan amaçlarla yapılacak kamulaştır-
malarda ilgili bakanlık,                                                        
    2. Köy yararına kamulaştırmalarda köy ihtiyar kurulu,                       
    3. Belediye yararına kamulaştırmalarda belediye encümeni,                   
    4. İl özel idaresi yararına kamulaştırmalarda il daimi encümeni,            
    5. Devlet yararına kamulaştırmalarda il idare kurulu,                       
    6. Yükseköğretim Kurulu yararına kamulaştırmalarda Yükseköğretim Kurulu,    
    7. Üniversite, Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu, Atatürk Kültür, Dil ve    
Tarih Yüksek Kurumu yararına kamulaştırmalarda yönetim kurulları,               
    8. Aynı ilçe sınırları içinde birden çok köy ve belediye yararına kamulaş-  
tırmalarda ilçe idare kurulu,                                                   
    9. Bir il sınırları içindeki birden çok ilçeye bağlı köyler ve belediyeler  
yararına kamulaştırmalarda il idare kurulu,                                     
    10. Ayrı illere bağlı birden çok kamu tüzelkişileri yararına kamulaştırma-  
larda Bakanlar Kurulu,                                                          
    11. Birden çok il sınırları içindeki Devlet yararına kamulaştırmalarda Ba-  
kanlar Kurulu.                                                                  
    b) Kamu kurumları yararına kamulaştırmalarda yönetim kurulu veya idare mec- 
lisi, bunların olmaması halinde yetkili idare organları,                        
    c) Gerçek kişiler yararına kamulaştırmalarda bu kişilerin, özel hukuk tüzel-
kişileri yararına kamulaştırmalarda ise; yönetim kurulları veya idare meclisle- 
rinin, yoksa yetkili yönetim organlarının başvuruları üzerine gördükleri hizmet 
bakımından denetimine bağlı oldukları köy, belediye, özel idare veya bakanlık.  
                                                                                
    Onay mercii                                                                 

 

 
    Madde 6 - Kamu yararı kararı;                                               
    a) Köy ihtiyar kurulları ve belediye encümenleri kararları, ilçelerde kay-  
makamın, il merkezlerinde valinin,                                              
    b) İlçe idare kurulları, il daimi encümenleri ve il idare kurulları karar-  
ları, valinin,                                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    c) Üniversite yönetim kurulu kararları, rektörün,                           
    d) Yükseköğretim Kurulu kararları, Kurul başkanının,                        
    e) Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu yönetim kurulu kararları, genel mü-    
dürün,                                                                          
    f) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulu kararları, Yük-
sek Kurum Başkanının,                                                           
    g) Kamu kurumları yönetim kurulu veya idare meclisleri veya yetkili idare   
organları kararları, denetimine bağlı oldukları bakanın,                        
    h) Gerçek kişiler veya özel hukuk tüzelkişileri yararına; köy, belediye veya
özel idarece verilen kararlar, valinin,                                         
    Onayı ile tamamlanır.                                                       
    Bakanlıklar veya Bakanlar Kurulu tarafından verilen kamu yararı kararlarının
ayrıca onaylanması gerekmez.                                                    
    Onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine 
göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanma-
sına gerek yoktur. Bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine   
başlanıldığını gösteren bir karar alınır.                                       
                                                                                
    Kamulaştırmada önce yapılacak işlemler ve idari şerh                        

    Madde 7 - Kamulaştırmayı yapacak idare, kamulaştırma veya kamulaştırma yolu 
ile üzerinde irtifak hakkı kurulacak taşınmaz malların veya kaynakların sınırı- 
nı, yüzölçümünü ve cinsini gösterir ölçekli planını yapar veya yaptırır; kamu-  
laştırılan taşınmaz malın sahiplerini, tapu kaydı yoksa zilyetlerini ve bunların
adreslerini, tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yap-  
tıracağı araştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespit ettirir.             
    İlgili vergi dairesi idarenin isteği üzerine taşınmaz mal ve kaynakların    
vergi beyan ve değerlerini, vergi beyanı bulunmadığı hallerde beyan yerine geçe-
cek takdir edilecek değeri en geç bir ay içerisinde verir.                      
    İdare kamulaştırma kararı verdikten sonra kamulaştırmanın tapu siciline şerh
verilmesini kamulaştırmaya konu taşınmaz malın kayıtlı bulunduğu tapu idaresine 
bildirir. Bildirim tarihinden itibaren malik değiştiği takdirde, mülkiyette veya
mülkiyetten gayri ayni haklarda meydana gelecek değişiklikleri tapu idaresi ka- 
mulaştırmayı yapan idareye bildirmek zorundadır. Şerh tarihinden itibaren iki   
yıl içerisinde 13 üncü maddeye göre tebligata başlanılmamış ise bu şerh sicilden
silinir.                                                                        
                                                                                
    Satın alma usulü                                                            

    Madde 8 - Kamulaştırmayı yapacak idare, kamulaştırma kararının alınmasından 
sonra kamulaştırma işleminin her safhasında kendi ihale komisyonu, yoksa bu     
amaçla kuracağı komisyon marifetiyle tespit ettireceği bedel üzerinden mal sa-  
hibi ile anlaşarak taşınmaz malı, kaynağı veya bunlar üzerindeki irtifak hakla- 
rını satın alabilir.                                                            
    Bu suretle satın alınan taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı, sahibinden 
kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır. Ancak, kamulaştırmaya ve bedeline itiraz 
davaları açılamaz.                                                              
                                                                                
    Kadastro görmemiş yerlerde tespit işlemi                                    

    Madde 9 - İdare, tapulama veya kadastrosu yapılmamış yerlerin durumunun tes-
piti için mahallin mülki amirine müracaatla, kamulaştırma yapılacak yerde iki   
asıl ve iki yedek olmak üzere dört bilirkişinin seçilmesini ister. Mülki amir   
ida-                                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
renin bu istemi üzerine sekiz gün içerisinde bilirkişilerin seçilmesini ve sulh 
hukuk mahkemesinde yeminlerinin yaptırılarak isimlerinin kamulaştırmayı yapacak 
idareye bildirilmesini sağlar.                                                  
    Tespit sırasında muhtar veya vekili, ihtiyar kurulundan iki üye ve iki bi-  
lirkişi birlikte görev yaparlar.                                                
    Bu tespitte görev yapan muhtar veya vekili, ihtiyar kurulu üyeleri ile bi-  
lirkişilere çalıştıkları günler için 29 uncu maddeye göre ödeme yapılır.        
                                                                                
                              İKİNCİ KISIM                                      
            Kamulaştırma Bedeli, Tebligat, Dava Hakkı ve Bilirkişiler           
                                                                                
                              BİRİNCİ BÖLÜM                                     
                          Kamulaştırma Bedelinin Tespiti                        
                                                                                
    Kıymet takdiri komisyonları                                                 

    Madde 10 - İl ve ilçe dahilinde görev yapmak üzere beş asıl ve beş yedek    
üyeden oluşacak kıymet takdiri komisyonları, her yıl Ocak ayının ilk haftasında;
    a) İl kıymet takdiri komisyonu :                                            
    1. İl idare kurulunca; defterdarlık memurlarından, resmi kuruluşların ziraat
mühendislerinden, yoksa ziraat teknisyenlerinden, o ildeki fen adamları arasın- 
dan birer asıl ve birer yedek olmak üzere üç asıl ve üç yedek üye,              
    2. İl belediye encümenince taşınmaz mal sahipleri arasından iki asıl ve iki 
yedek üye;                                                                      
    b) İlçe kıymet takdiri komisyonu:                                           
    1. İlçe idare kurulunca; mal müdürlüğü memurlarından, resmi kuruluşların    
ziraat mühendislerinden, yoksa ziraat teknisyenlerinden, ilçedeki fen adamları, 
temin edilememesi halinde o ilçenin bağlı bulunduğu ildeki fen adamları arasın- 
dan birer asıl ve birer yedek olmak üzere üç asıl ve üç yedek üye,              
    2. İlçe belediye encümenince taşınmaz mal sahipleri arasından iki asıl ve   
iki yedek üye;                                                                  
    Olmak üzere seçilir.                                                        
    Belediye sınırları içindeki nüfusu, son nüfus sayımına göre yüzbini geçen   
şehirler için aynı sınırlar içerisinde yapılacak kamulaştırmalarda kıymet tak-  
diri komisyonu, seçilen ziraat mühendisi veya ziraat teknisyeni yerine il veya  
ilçe idare kurulunca Bayındırlık Bakanlığı kuruluşuna dahil teknik elemanlar    
arasından seçilecek bir üyenin katılmasıyla oluşur.                             
    Seçilen komisyon üyelerine en yakın sulh mahkemesinde yemin ettirilir.      
    Komisyon üyelerinin hizmet süresi bir yıldır. Süresi biten üye tekrar seçi- 
lebilir.                                                                        
    Kıymet takdiri komisyonları uzmanlıkları dışında kalan konularda, kamulaş-  
tırılan malın cinsine göre uzman kimselerden danışma niteliğinde görüş alır ve  
bu hususu gerekçesiyle raporlarında bildirirler.                                
    Kamulaştırılan taşınmaz malın sahipleri, bunların usul ve füruu, karı - koca
veya üçüncü derece dahil kan ve sıhri hısımları komisyonlara katılamaz ve görüş 
bildiremez.                                                                     
    Komisyon, kamulaştırmayı yapan idarenin daveti üzerine eksiksiz toplanır.   
Hukuki veya fiili nedenlerle komisyona katılamayan asıl üyenin yerine, yedeği   
çağrılır. Komisyon başkanını kendi arasından seçer.                             
    Komisyonda kararlar çoğunlukla verilir. Azınlıkta kalan üye, karara katıl-  
mama nedenlerini yazıp imzalamak zorundadır.                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kıymet takdiri esasları