Endeksler
                                                                                
                             OLAĞANÜSTÜ HAL KANUNU                              
                                                                                
    Kanun Numarası        : 2935                                                
    Kabul Tarihi          : 25/10/1983                                          
    Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 27/10/1983 Sayı: 18204                       
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 815                       
                                                                                
                                 *                                              
                                * *                                             
                                                                                
    Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren       
       yönetmelik için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre            
                    düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                      
     Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız, "Yürürlükteki bazı   
kanunların mülga hükümleri külliyatı"nın kanunlara göre düzenlenen nümerik fih- 
ristine                                                                         
                                                                                
                      Cilt :  2    Sayfa : 1335                                 
                                                                                
                                 *                                              
                                * *                                             
                                                                                
                             BİRİNCİ KISIM                                      
                             Genel Hükümler                                     
                                                                                
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Kanunun amacı,                                                 
    a) Tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya ağır ekonomik bunalım,     
    b) Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri
ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin   
ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bo-  
zulması,                                                                        
    Durumlarında olağanüstü hal ilan edilmesi ve usulleriyle olağanüstü hallerde
uygulanacak hükümleri belirlemektir.                                            
                                                                                
    Kapsam:                                                                     

    Madde 2 - Bu Kanun; olağanüstü hal ilanına tabii afet, tehlikeli salgın has-
talıklar veya ağır ekonomik bunalım hallerinde ilan edilen olağanüstü hallerde  
vatandaşlar için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri ile olağanüstü 
hallerin her türü için ayrı ayrı geçerli olmak üzere, temel hak ve hürriyetlerin
nasıl sınırlanacağı veya nasıl durdurulacağına, halin gerektirdiği tedbirlerin  
nasıl ve ne suretle alınacağına, kamu hizmeti görevlilerine ne gibi yetkiler    
verileceğine, görevlilerin durumlarında ne gibi değişiklikler yapılacağına ve   
olağanüstü yönetim usullerine ilişkin hükümleri kapsar.                         
                                                                                
    Olağanüstü halin ilanı:                                                     

    Madde 3 - Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu:          
    a) Tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya ağır ekonomik bunalım hal- 
lerinden birinin veya birden fazlasının görülmesi durumunda,                    
    b) Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri
ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin   
ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bo-  
zulması hallerinde, Milli Güvenlik Kurulunun görüşünü de aldıktan sonra;        
                                                                                
KANUNLAR, ŞUBAT 1991 (Ek - 7)                                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde altı ayı geçmemek    
üzere olağanüstü hal ilan edebilir.                                             
    Olağanüstü hal kararı Resmi Gazete'de yayımlanır ve hemen Türkiye Büyük     
Millet Meclisinin onayına sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ise der-
hal toplantıya çağrılır. Meclis, olağanüstü hal süresini değiştirebilir. Bakan- 
lar Kurulunun istemi üzerine, her defasında dört ayı geçmemek üzere, süreyi uza-
tabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.                                      
    Bakanlar Kurulu, olağanüstü halin bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi  
gereğince ilanından sonra; süreyi uzatmaya, kapsamını değiştirmeye veya olağan- 
üstü hali kaldırmaya ilişkin hususlarda da karar almadan önce Milli Güvenlik    
Kurulunun görüşünü alır.                                                        
    Olağanüstü hal kararının hangi sebeplerle alındığı, bölgesi ve süresi, Tür- 
kiye radyo ve televizyonuyla ve Bakanlar Kurulunca gerekli görülen hallerde di- 
ğer araçlarla ilan edilir.                                                      
                                                                                
    Kanun hükmünde kararneme:                                                   

    Madde 4 - Olağanüstü hal süresince, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan 
Bakanlar Kurulu, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda Anayasanın 91 inci  
maddesindeki kısıtlamalara ve usule bağlı olmaksızın, kanun hükmünde kararname- 
meler çıkarabilir. Bu kararnameler Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Tür-  
kiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.                                   
                                                                                
                             İKİNCİ KISIM                                       
                    Yükümlülükler ve Alınacak Tedbirler                         
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
        Tabii Afet ve Tehlikeli Salgın Hastalıklarda Yükümlülükler ve           
                              Alınacak Tedbirler                                
                                                                                
    Yükümlülükler:                                                              

    Madde 5 - Tabii afet ve tehlikeli salgın hastalıklar sebepleriyle olağanüstü
hal ilan edilmesi durumunda; felakete uğrayanların kurtarılması, meydana gelen  
hasar ve zararın telafisi için ihtiyaç duyulan ve hemen sağlanamayan para ve her
türlü taşınır ve taşınmaz mallar ve yapılması gereken işler; para, mal ve çalış-
ma yükümlülüğü yoluyla sağlanır.                                                
                                                                                
     Para yükümlülüğü:                                                          

 

 
     Madde 6 - Tabii afet ve tehlikeli salgın hastalıklar sebebiyle olağanüstü  
hal ilan edilmesi durumunda gerekli harcamalar öncelikle kamu kaynakları ile    
yardımlardan sağlanır.                                                          
    Acil ve hayati ihtiyaç maddeleri için harcamaya yeterli para kamu kaynakla- 
rından zamanında sağlanamadığı takdirde, bölgedeki kredi kuruluşlarının olanak- 
larından yararlanılır.                                                          
    Para yükümlülüğünün uygulanmasında, kuruluşların hizmet ve faaliyetlerinin  
aksatılmaması gözönünde tutulur.                                                
                                                                                
    Mal yükümlülüğü:                                                            

    Madde 7 - Tabii afet ve tehlikeli salgın hastalıklar sebebiyle olağanüstü   
hal ilan edilen bölge içindeki kamu kurum ve kuruluşlarıyla tüzel ve gerçek     
kişiler, kendilerinden istenecek veya yükümlülük konulacak arazi, arsa, bina,   
tesis, araç, ge-                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
reç, yiyecek, ilaç ve tıbbi malzeme ile giyecek ve diğer maddeleri vermek zo-   
rundadırlar.                                                                    
    Bu amaçla; öncelikle o bölgedeki genel ve katma bütçeli dairelere, kamu     
iktisadi devlet teşekkülleri ve kuruluşları ile bunlara bağlı müesseselere ve   
mahalli idarelere başvurulur. İhtiyaçların bu kaynaklardan zamanında ve yeterin-
ce karşılanmaması halinde, imkan ve kaynakları da dikkate alınarak, bölgedeki   
özel kuruluşlara ve gerçek kişilere ait olanlara yükümlülük konulur.            
    Yiyecek, giyecek, araç, gereç, ilaç ve tıbbi malzemeler gibi zaruri maddeler
bölge sınırları içinde sağlanamadığı takdirde, bu Kanun hükümleri uygulanmak    
suretiyle en yakın bölgelerden yükümlülük yolu ile sağlanır.                    
                                                                                
    Çalışma yükümlülüğü:                                                        

    Madde 8 - Tabii afet ve tehlikeli salgın hastalıklar sebepleriyle olağanüstü
hal ilan edilen bölgelerde bulunan 18 - 60 yaşları arasındaki bütün vatandaşlar,
olağanüstü hal sebebiyle kendilerine verilecek işleri yapmakla yükümlüdürler.   
    Görevlendirmelerde; iş mevzuatının çalıştırma yasağı ile ilgili hükümleri   
çalıştırılacak kişilerin yaş, cinsiyet, sağlık, meslekleri, meşguliyetleri ve   
sosyal durumları ile aile ve bakıma muhtaç yakınları gözönünde bulundurulur.    
    İşçi ihtiyaçlarının karşılanmasında ve kuruluşlar arasındaki işçi naklinde, 
İş ve İşçi Bulma Kurumu teşkilatından yararlanılır.                             
    Gerekli görülen hallerde çalışılan işyerlerinde gündüz ve gece çalışmaların-
da günlük iş saatleri, işlerin niteliğine ve ihtiyaç derecesine göre artırıla-  
bilir. Hafta Tatili Kanunu, Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun, Öğle
Dinlenmesi Kanunu, hükümleri kısmen veya tamamen uygulanmayabilir.              
    Çalışma yükümlülüğünün uygulanmasında kuruluşların görev ve hizmetlerinin   
aksatılmaması ve yükümlülerin mesleki faaliyetleri gözönünde bulundurulur.      
                                                                                
    Alınacak tedbirler:                                                         

    Madde 9 - Tabii afet ve tehlikeli salgın hastalıklar sebebiyle olağanüstü   
hal ilanında, olağanüstü hal ilanını gerektiren hususlar gözönünde bulundurula- 
rak aşağıda yazılı tedbirler alınabilir:                                        
    a) Bölgenin belirli yerlerinde yerleşimi yasaklamak, belirli yerleşim yerle-
rine girişi ve buralardan çıkışı sınırlamak, belli yerleşim yerlerini boşaltmak 
veya başka yerlere nakletmek,                                                   
    b) Resmi ve özel her derecedeki öğretim ve eğitim kurumlarında öğrenime ara 
vermek ve öğrenci yurtlarını süreli veya süresiz olarak kapatmak,               
    c) Gazino, lokanta, birahane, meyhane, lokal, taverna, diskotek, bar, dan-  
sing, sinema, tiyatro ve benzeri eğlence yerleri ile kulüp vesair oyun salonla- 
rını, otel, motel, kamping, tatil köyü ve benzeri konaklama tesislerini denetle-
mek ve bunların açılma ve kapanma zamanını tayin etmek, sınırlamak, gerektiğinde
kapatmak ve bu yerleri olağanüstü halin icaplarına göre kullanmak,              
    d) Bölgede olağanüstü hal hizmetlerinin yürütülmesi ile görevli personelin  
yıllık izinlerini sınırlamak veya kaldırmak,                                    
    e) Bölge sınırları içerisindeki tüm haberleşme araç ve gereçlerinden yarar- 
lanmak ve gerektiğinde bu amaçla geçici olarak bunlara elkoymak,                
    f) Tehlike arz eden binaları yıkmak; sağlığı tehdit ettiği tespit olunan    
taşınır ve taşınmaz mallar ile sağlığa zararlı gıda maddelerini ve mahsullerini 
imha etmek,                                                                     
    g) Belli gıda maddeleri ile hayvan ve hayvan yemi ve hayvan ürünlerinin böl-
ge dışına çıkarılmasını veya bölgeye sokulmalarını kontrol etmek, sınırlamak ve-
ya gerektiğinde yasaklamak,                                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    h) Gerekli görülen zaruri ihtiyaç maddelerinin dağıtımını düzenlemek,       
    i) Halkın beslenmesi, ısınması, temizliği ve aydınlanması için gerekli gıda 
madde ve eşyalarla her türlü yakıtın, sağlığın korunmasında, tedavide ve tıpta  
kullanılan ilaç, kimyevi madde, alet ve diğer şeylerin, inşaat, sanayi, ulaşım  
ve tarımda kullanılan eşya ve maddelerin, kamu için gerekli diğer mal, eşya,    
araç, gereç ve her türlü maddelerin imali, satımı, dağıtımı, depolanması ve ti- 
careti konularında gerekli tedbirleri almak, bu yerlere gerektiğinde elkoymak,  
kontrol etmek ve bu malları satıştan kaçınan, saklayan, kaçıran, fazla fiyatla  
satan, imalatını durduran veya yavaşlatanlar hakkında fiilin işleniş şekli veya 
niteliği de nazara alınarak işyeri bulunduğu mahal için hayati önem taşımadığı  
takdirde işyerini kapatmak,                                                     
    j) Kara, deniz ve hava trafik düzenine ilişkin tedbirleri almak, ulaştırma  
araçlarının bölgeye giriş ve çıkışlarını kayıtlamak veya yasaklamak.            
                                                                                
                               İKİNCİ BÖLÜM                                     
      Ağır Ekonomik Bunalım Hallerinde Yükümlülükler ve Alınacak Tedbirler      
                                                                                
    Ağır ekonomik bunalım hallerinde yükümlülükler ve alınacak tedbirler:       

    Madde 10 - Ağır ekonomik bunalım sebebiyle olağanüstü hal ilanı durumunda,  
ekonominin düzenlenmesi ve iyileştirilmesi amacı ile mal, sermaye ve hizmet     
piyasalarını yönlendirici;vergi, para, kredi, kira, ücret ve fiyat politikala-  
rını belirleyici ve çalışmaya ilişkin her türlü tedbir ve yükümlülüklerin tes-  
piti, tanzimi ve takibi konularında Bakanlar Kurulunca kanun hükmünde karar-    
name çıkarılabilir.                                                             
    Bakanlar Kurulu, kanun hükmünde kararnamelerle kendisine verilen yetkiler   
doğrultusunda alınacak kararların yürütülmesini aşağıdaki fıkra uyarınca oluş-  
turulacak Ekonomik İşler Olağanüstü Hal Koordinasyon Kuruluna veya ilgili bakan-
lıklara bırakabilir.                                                            
    Ekonomik İşler Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu, Başbakanın başkanlığın-  
da, ekonomik işlerden sorumlu Devlet Bakanı ile Maliye, Ticaret, Tarım ve Orman,
Sanayi ve Teknoloji, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Gümrük ve Tekel ve Çalışma ba-  
kanlarından oluşur.                                                             
    Kurul belirli kararların yerine getirilmesi için bölge veya il valilerini   
görevlendirebileceği gibi, gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da    
görev verebilir.                                                                
    Bakanlar Kurulunun aldığı kararlar ile Ekonomik İşler Olağanüstü Hal Koor-  
dinasyon Kurulunun kararlarının uygulanmasına ilişkin belirlemeleri Resmi Gazete
ile ilan edilir ve ilgilere tebliğ olunur.                                      
                                                                                
                              ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                      
                 Şiddet Hareketlerinde Alınacak Tedbirler                       
                                                                                
    Tedbirler: