Endeksler
                                                                                
                                DERNEKLER KANUNU                                
                                                                                
    Kanun Numarası          : 2908                                              
    Kabul Tarihi            : 6/10/1983                                         
    Yayımlandığı R. Gazete  : Tarih : 7/10/1983   Sayı : 18184                  
    Yayımlandığı Düstur     : Tertip: 5   Cilt: 22   Sayfa: 636                 
                                                                                
                                       *                                        
                                      * *                                       
                                                                                
  Bu Kanun ile ilgili tüzükler için, "Tüzükler Külliyatı" nın kanunlara         
                 göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                    
   Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren        
    yönetmelikler için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre            
                   düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                       
                                                                                
                                        *                                       
                                       * *                                      
                                                                                
                                  BİRİNCİ KISIM                                 
                                  Genel Hükümler                                
                                                                                
                                  BİRİNCİ BÖLÜM                                 
                              Amaç, Kapsam ve Tanımlar                          
    Amaç                                                                        

    Madde 1 - Bu Kanunun amacı, kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanma- 
mış belirli ve ortak bir gayeyi gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek kişi-  
nin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmeleri suretiyle oluşturduk-
ları derneklerle ilgili esasları düzenlemektir.                                 
                                                                                
    Kapsam                                                                      

    Madde 2 - Bu Kanun, dernek kurma hakkı, derneklerin kuruluşu, işleyişi, ör- 
gütlenmeleri, organları ile görev ve yetkileri, denetlenmeleri, tüzelkişiliğin  
sona ermesi, üyelik ve üyelerin hakları ve görevleri, yasak ve izne tabi faali- 
yetler, cezalar ile derneklere ilişkin diğer konuları düzenleyen hükümleri kap- 
sar.                                                                            
                                                                                
    Tanımlar                                                                    

    Madde 3 - Bu Kanunun uygulanmasında;                                        
    1. Dernek Merkezi:  Derneğin yönetim yerini,                                
    2. Dernek ikametgahı:  Yönetim faaliyetlerinin yürütüldüğü yeri,            
    3. Mahallin En Büyük Mülki Amiri:  Vali veya kaymakamı,                     
    4. Üst Kuruluş: Derneklerin oluşturduğu federasyon ve konfederasyonları,    
    5. Kamu Hizmeti Görevlileri :  Kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsün- 
deki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer 
kamu görevlilerini,                                                             
    İfade eder.                                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                  İKİNCİ BÖLÜM                                  
                   Dernek Kurma Hakkı ve Kurulması Yasak Dernekler              
                                                                                
    Dernek kurma hakkı                                                          

    Madde 4 - Medeni-hakları kullanma ehliyetine sahip ve onsekiz yaşını bitir- 
miş olan herkes, önceden izin almaksızın dernek kurabilir.                      
    Ancak;                                                                      
    1. (Değişik: 3/7/1997-4279/1 md.) Türk Silahlı Kuvvetleri ile genel ve özel 
kolluk kuvvetleri mensupları ve özel kanunlarında dernek kuramayacakları belir- 
tilen memur statüsündeki kamu hizmeti görevlileri,                              
    2.  Affa uğramış olsalar bile;                                              
    a)  Zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik,
inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve  
istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları ve resmi ihale ve alım sa-
tımlara fesat karıştırma suçlarından biriyle mahküm olanlar,                    
    b)  Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının birinci babında yazılı suçlardan   
veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etmek suçlarından biriyle mah- 
küm olanlar,                                                                    
    c)  Türk Ceza Kanununun 312 nci maddesinin ikinci fıkrasında yazılı halkı   
sınıf, ırk, dil, mezhep veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığı açıkça
tahrik etme suçlarıyla, aynı Kanunun 316 ncı, 317 ve 318 inci maddelerinde yazı-
lı kalpazanlık suçlarından biriyle mahküm olanlar,                              
    d)  Türk Ceza Kanunun 536 ncı maddesinin birinci, ikinci ve üçuncü fıkrala- 
rında yazılı fiillerle aynı Kanunun 537 nci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, 
dördüncü ve beşinci fıkralarında yazılı fiilleri siyasi ve ideolojik amaçlarla  
işlemekten mahküm olanlar,                                                      
    3.  Herhangi bir suçtan dolayı ağır hapis veya taksirli suçlar hariç beş yıl
ve daha fazla hapis cezasına mahküm olanlar,                                    
    Sürekli olarak,                                                             
    4.  Kurulması yasaklanmış dernekleri kuranlar ve yönetenler ile dernekler   
için yasaklanmış faaliyetlerde bulunmaları sebebiyle mahkemece kapatılmasına ka-
rar verilen derneklerin yöneticileri, kapatma kararının kesinleştiği tarihten,  
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 101 inci maddesinin (d) bendi gereğince   
bir siyasi partiden kesin olarak çıkarılan veya fiilleriyle bir siyasi partinin 
kapatılmasına sebep olan parti üyeleri de çıkarma kararının veya Anayasa Mahke- 
mesinin kapatma kararının yazı ile bildirilmesinden itibaren beş yıl süre ile,  
    Dernek kuramazlar.                                                          
                                                                                
    Kurulması yasak olan dernekler                                              

    Madde 5 - Anayasanın başlangıç kısmında belirtilen temel ilkelere aykırı    
olarak dernek kurulamaz;                                                        
    1.  Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak,       
    2.  Dil, ırk, sınıf, din ve mezhep ayrımına dayanılarak nitelikleri Anayasa-
da belirtilen Türkiye Cumhuriyetinin varlığını tehlikeye düşürmek veya ortadan  
kaldırmak,                                                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    3. Anayasadaki temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmak,                 
    4. Kanunlara, milli egemenliğe, milli güvenliğe, kamu düzenine ve genel     
asayişe, kamu yararına, genel ahlaka ve genel sağlığın korunmasına aykırı faali-
yette bulunmak,                                                                 
    5. Bölge, ırk, sosyal sınıf, din ve mezhep esasına veya adına dayanarak     
faaliyette bulunmak,                                                            
    6. Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde, ırk, din, mezhep, kültür veya       
dil farklılığına dayanan azınlıklar bulunduğunu ileri sürmek veya Türk Dilinden 
veya kültüründen ayrı dil ve kültürleri korumak, geliştirmek veya yaymak sure-  
tiyle azınlık yaratmak veya herhangi bir bölgenin veya ırkın veya sınıfın veya  
belli bir din veya mezhepten olanların diğerlerine hakim veya diğerlerinden im- 
tiyazlı olmasını sağlamak.                                                      
    7. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 174 üncü maddesinde sayılan inkılap ka- 
nunlarını kaldırmak, değiştirmek veya bu kanunlarla yasaklanan hususları yeniden
canlandırmak,                                                                   
    8. Atatürk'ün kişiliğini, ilkelerini, çalışmalarını veya anılarını kötüle-  
mek veya küçük düşürmek,                                                        
    9. Türkiye Devletinin manevi şahsiyetini kötülemek veya küçültmek,          
    10. Suç işlemek veya suç işlemeyi teşvik veya telkin etmek,                 
    Amacıyla dernek kurulması yasaktır.                                         
    Yükseköğretim kurumlarında birden fazla öğrenci derneği kurulamaz. (1)      
    Bazı ad, işaret ve dilleri kullanma yasağı                                  

 

 
    Madde 6 - Derneklerin;                                                      
    1. Bir siyasi partinin veya kapatılmış siyasi partilerin veya sendikanın    
veya konfederasyonun veya bu Kanunun 76 ncı maddesi gereğince mahkemece kapatıl-
masına karar verilen bir dernek veya üst kuruluşun adını, amblemlerini, rumuzla-
rını, rozetlerini ve benzeri işaretleri ile daha önce kurulmuş Türk Devletlerine
ait topluma malolmuş bayrak, amblem ve flamaları.                               
    2. (Mülga: 12/4/1991 - 3713/23 md.)                                         
-------------                                                                   
(1) Bu maddenin 7 ve 8 inci bendleri 12/4/1991 tarih ve 3713 sayılı Kanunun     
    23 üncü maddesiyle, 11 numaralı bendi de 3/7/1997 tarih ve 4279 sayılı      
    Kanunun 6 ncı maddesiyle yürürlükten kaldırılmış ve ayrıca maddenin bütün   
    bend numaraları 4279 sayılı Kanun ile teselsül ettirilmiş ve metne işlen-   
    miştir.                                                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    3. Tüzük ve diğer dernek mevzuatının yazımında ve yayınlanmasında, genel ku-
rullarında, özel veya resmi, açık veya kapalı yer toplantılarında kanunla yasak-
lanmış dilleri,                                                                 
    4. Dernekçe düzenlenen veya dernek adına iştirak edilen açık veya kapalı yer
toplantılarında kanunla yasaklanmış dillerle yazılmış pankart, levha, plak, ses 
ve görüntü bandı, broşür, el ilanı, beyanname ve benzerlerini,                  
    5. Mühür ve başlıklı kağıtlarda dernek isminden ve varsa işaretinden başka  
isim ve işaretleri,                                                             
    Kullanmaları yasaktır.                                                      
    Dernek üyelerinin, derneklerin her türlü toplantı ve faaliyetleri sırasında,
ikinci bent ile yasaklanan işaret, sembol ve bunları hatırlatan benzerlerini    
kullanmaları yasaktır.                                                          
                                                                                
    Uluslararası faaliyet yasağı                                                

    Madde 7 - Bu Kanunun 11 ve 12 nci maddeleri hükümleri saklı kalmak üzere;   
    1. Uluslararası faaliyette bulunmak amacıyla dernek kurulamaz.              
    2. Türkiye'de kurulan dernekler, yurt dışında kurulmuş ulusal veya uluslar- 
arası dernek veya kuruluşlara katılamaz.                                        
    3. Merkezi yurt dışında bulunan derneklerin Türkiye'de şubesi açılamaz.     
                                                                                
                                     İKİNCİ  KISIM                              
                                        Kuruluş                                 
                                                                                
                                     BİRİNCİ BÖLÜM                              
                                Tüzük ve Kuruluş Bildirisi                      
                                                                                
    Dernek tüzüğü                                                               

    Madde 8 - Her derneğin bir tüzüğü bulunur. Bu tüzükte aşağıda gösterilen hu-
susların belertilmesi zorunludur.                                               
    1. Derneğin adı ve merkezi,                                                 
    2. Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için, dernekçe sürdürülecek   
çalışma konuları ve çalışma biçimleri,                                          
    3. Dernek kurucularının ad ve soyadları, meslek veya sanatları, ikametgahla-
rı ve tabiiyetleri,                                                             
    4.  Derneğe üye olma, üyelikten çıkma ve çıkarılmanın şart ve şekilleri,    
    5.  Dernek genel kurulunun kuruluş şekli, toplanma zamanı,                  
    6.  Genel kurulun görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve   
şekilleri,                                                                      
    7.  Yönetim ve denetleme kurullarının görev ve yetkileri, ne suretle seçile-
ceği, asıl ve yedek üye sayısı,                                                 
    8.  Derneğin şubesinin bulunup bulunmayacağı, bulunacak ise, şubelerin nasıl
kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel kurulunda nasıl temsil edilece- 
ği,                                                                             
    9.  Üyelerin ödeyecekleri yıllık aidat miktarı,                             
    10. Derneğin iç denetim şekilleri,                                          
    11. Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği,                                     
    12. Derneğin feshi halinde mal varlığının tasfiye şekli.                    
                                                                                
    Derneklerin tüzelkişilik kazanması, kuruluş bildirisi                       

    Madde 9 - Dernekler, kuruluş bildirisini ve eklerini merkezlerinin bulundu- 
ğu mahallin en büyük mülki amirliğine vermek suretiyle tüzelkişilik kazanırlar. 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kuruluş  bildirisinde, kurulacak derneğin adı, ikametgah adresi, kurucuların
adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, meslek veya sanatı, tabiiyeti ile ikametgah- 
larının belirtilmesi ve bu bildirinin bütün kurucular tarafından imzalanması ve 
bildiriye kurucuların nüfus cüzdanı örneklerinin, adli sicil belgelerinin ve    
kurucuların ayrı ayrı düzenledikleri dernek kurucusu olabilme şartlarını taşı-  
dıklarını belirten imzalı beyannamelar ile kurucular tarafından imzalanmış der- 
nek tüzüğünün dört adedinin eklenmesi zorunludur.                               
    Dernek organlarının oluşmasına kadar, dernek işlerini yürütmeye ve derneği  
temsil etmeye yetkili geçici yönetim kurulu üyelerinin adı, soyadı ve ikametgah-
ları ile yapılacak yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişi veya kişilerin adı, 
soyadı ve adresleri de belirtilir.                                              
    Bildiri ve belgelerin alındığı anda ilgili mülki amirlikçe bir alındı belge-
si verilir.                                                                     
    Birden çok ilde faaliyet gösterecek derneklerin kuruluş bildirisi ile tüzük-
leri,  mahallin en büyük mülki amirliğince bir hafta içinde İçişleri Bakanlığına
gönderilir.                                                                     
                                                                                
    Kuruluş bildirisi ve tüzüklerin incelenmesi                                 

    Madde 10 - Bir il'de faaliyette bulunacak derneklerin kuruluş bildirisi ve  
eklerinin doğruluğu ile tüzükleri valiliklerce otuz gün içinde, birden çok il'de
faaliyet gösterecek derneklerin kuruluş bildirisi ve eklerinin doğruluğu ile tü-
zükleri İçişleri Bakanlığınca doksan gün içinde incelenir.                      
    Kuruluş bildirisinde, tüzükte ve kurucuların hukuki durumlarında kanuna ay- 
kırılık veya noksanlık tespit edildiği takdirde, bunların giderilmesi geçici yö-
netim kurulundan yazı ile istenir. Bu yazının tebliğinden itibaren otuz gün     
içinde belirtilen noksanlıklar tamamlanmaz veya kanuna aykırılık giderilmezse   
mahallin en büyük mülki amirinin ihbarı üzerine Cumhuriyet Savcılığı derneğin   
feshi için yetkili mahkemeye başvurur. Ayrıca derneğin faaliyetinin durdurulma- 
sını da isteyebilir.                                                            
    (Mülga: 3/7/1997-4279/6 md.)                                                
    Kuruluş bildirisinde ve tüzüklerde Kanuna, aykırılık veya noksanlık bulunmaz
veya Kanuna aykırılık veya noksanlıklar 2 nci fıkrada belirtilen süre içinde gi-
derilmiş bulunursa, kuruluş bildirisini ve tüzükleri inceleyen makam keyfiyeti  
derneğe yazıyla bildirir.                                                       
                                                                                
    Türkiye'de kurulan derneklerin yurt dışındaki faaliyetleri