Endeksler
                                                                                
                                                                                
                             ÇEVRE KANUNU (1) (2)                               
                                                                                
                                                                                
    Kanun Numarası         : 2872                                               
    Kabul Tarihi           : 9/8/1983                                           
    Yayımlandığı R.Gazete  : Tarih: 11/8/1983  Sayı: 18132                      
    Yayımlandığı Düstur    : Tertip: 5  Cilt: 22  Sayfa: 499                    
                                                                                
                                       *                                        
                                      * *                                       
                                                                                
               Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız             
             "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"           
                            Cilt: 2       Sayfa: 1233                           
                                                                                
                                       *                                        
                                      * *                                       
                                                                                
                                  BİRİNCİ BÖLÜM                                 
                             Amaç, Tanımlar ve İlkeler                          
                                                                                
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Kanunun amacı, bütün vatandaşların ortak varlığı olan çevrenin 
korunması, iyileştirilmesi; kırsal ve kentsel alanda arazinin ve doğal kaynakla-
rın en uygun şekilde kullanılması ve korunması; su, toprak ve hava kirlenmesinin
önlenmesi; ülkenin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel zenginlikleri- 
nin korunarak, bugünkü ve gelecek kuşakların sağlık, uygarlık ve yaşam düzeyinin
geliştirilmesi ve güvence altına alınması için yapılacak düzenlemeleri ve alına-
cak önlemleri, ekonomik ve sosyal kalkınma hedefleriyle uyumlu olarak belirli   
hukuki ve teknik esaslara göre düzenlemektir.                                   
    Tanımlar:                                                                   

    Madde 2 - Bu Kanunda geçen;                                                 
    a) "Çevre Korunması" terimi; ekolojik dengenin korunması, havada, suda,top- 
rakta kirlilik ve bozulmaların önlenmesi ve çevrenin iyileştirilmesi için yapı- 
lan çalışmaların bütününü,                                                      
    b) "Ekolojik Denge" terimi; insan ve diğer canlıların varlık ve gelişmeleri-
ni sürdürebilmeleri için gerekli olan şartların bütününü,                       
    c) "Çevre Kirliliği" terimi; insanların her türlü faaliyetleri sonucu, hava-
da, suda ve toprakta meydana gelen olumsuz gelişmelerle ekolojik dengenin bozul-
ması ve aynı faaliyetler sonucu ortaya çıkan koku, gürültü ve atıkların çevrede 
meydana getirdiği arzu edilmeyen sonuçları,                                     
    d) "Kirleten" terimi;fiilleri sonucu doğrudan veya dolaylı olarak çevre kir-
liliğine sebep olan gerçek ve tüzelkişileri,                                    
-------------------------                                                       
(1) 19/10/1989 tarih ve 383 sayılı KHK'nin 25 inci maddesi; bu Kanun ile Çevre  
    Müsteşarlığına verilen yetkilerin, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığına ge-
    çeceğini hüküm altına almıştır.                                             
(2) 9/8/1991 tarih ve 443 sayılı KHK'nin geçici 1 inci maddesi ile çeşitli mev- 
    zuatta geçen "Çevre Müsteşarlığı" ve "Çevreden Sorumlu Devlet Bakanlığı"    
    ibareleri "Çevre Bakanlığı", "Çevreden Sorumlu Devlet Bakanı" ve "Çevre     
    Müsteşarı" ibareleri "Çevre Bakanı" olarak değiştirilmiştir.                
                                                                                
KANUNLAR, KASIM 1991 (Ek - 10)                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    e) "Atık" terimi; herhangi bir faaliyet sonucunda çevreye atılan veya bıra- 
kılan zararlı maddeleri,                                                        
    f) "Alıcı Ortam" terimi; atıkların bırakıldığı yakın veya uzak çevreyi,     
    İfade eder.                                                                 
    İlkeler:                                                                    

    Madde 3 - Çevre korunmasına ve çevre kirliliğinin önlenmesine ilişkin genel 
ilkeler şunlardır:                                                              
    a) Çevrenin korunması ve çevre kirliliğinin önlenmesi gerçek ve tüzelkişi-  
lerle vatandaşların görevi olup, bunlar bu konuda alınacak tedbirlere ve belir- 
lenen esaslara uymakla yükümlüdürler.                                           
    b) Çevre korunmasına ve kirliliğine ilişkin karar ve önlemlerin alınması ve 
uygulanmasında; insan ve diğer canlı varlıkların sağlığının korunması, alınacak 
önlemlerin kalkınma çabalarına olumlu ve olumsuz etkileri ile fayda ve maliyet- 
leri dikkate alınarak kısa ve uzun vadeli değerlendirmelerin yapılması esastır. 
    c) Arazi ve kaynak kullanım kararlarını veren ve proje değerlendirmesi yapan
yetkili kuruluşlar, kalkınma çabalarını olumsuz yönde etkilememeyi dikkate ala- 
rak çevrenin korunması ve kirlenmemesi hedefini gözetirler.                     
    d) Ekonomik faaliyetlerde ve üretim metodlarının tayininde çevre sorunları- 
nın önlenmesi ve sınırlandırılması amacıyla en elverişli teknoloji ve yöntemler 
seçilir ve uygulanır.                                                           
    e) (Değişik: 3/3/1988 - 3416/1. md.) Kirlenmenin önlenmesi, sınırlandırıl-  
ması ve mücadele için yapılan harcamaların kirleten tarafından karşılanması     
esastır. Kirletenin kirlenmeyi durdurmak, gidermek ve azaltmak için gerekli ön- 
lemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nede-  
niyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan gerekli harcamalar 6183 sayılı Amme  
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kirletenden tahsil   
edilir.                                                                         
    Ancak kirletenler, kirlenmenin önlenmesi ve sınırlanması için yapılan gider-
leri ödeme yükümlülüğünden söz konusu kirlenmeyi önlemek için gerekli her türlü 
tedbiri aldıklarını ispat etmek kaydıyla kurtulabilirler.                       
    f) (Değişik: 3/3/1988 - 3416/1. md.) İnilebilecek en düşük kirlenme seviyesi
esas alınarak, bu seviyenin üstünde meydana gelebilecek kirlenmeler için bu Ka- 
nunun 18 inci maddesinin (1) bendinde belirlenen ücretler ayrıca alınır.        
    g) Çevrenin korunması ve kirlenmenin önlenmesi konusunda alınacak tedbirle- 
rin bir bütünlük içinde tespiti ve uygulanması esastır.                         
                                                                                
                           İKİNCİ BÖLÜM                                         
                 Merkezi ve Mahalli İdari Bölümleri ve Görevleri                
                                                                                
    Merkez Çevre Kurulu                                                         

    Madde 4 - (Mülga: 9/8/1991 - KHK - 443/43 md.)                              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İl Çevre Kurulu                                                             

    Madde 5 - (Mülga: 13/3/1990 - KHK - 409/12 md.)                             

 

 
    Madde 6 - 7 - (Mülga: 8/6/1984 - KHK 222/30 md.)                            
                                                                                
                                  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                  
                  Çevre Korunmasına İlişkin Önlemler ve Yasaklar                
                                                                                
    Kirletme yasağı:                                                            

    Madde 8 - Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili   
yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve 
dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benze-
ri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.                                             
    Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle;   
kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin
etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.
                                                                                
    Çevre Korunması                                                             

    Madde 9 - (Değişik: 3/3/1988 - 3416/4.md.)                                  
    Kırsal ve kentsel alanda arazi kullanım kararına uygun olarak tespit edilen 
koruma alanları ve bu alanlarda uygulanacak koruma ve kullanım esasları yönetme-
likle belirlenir.                                                               
    Tespit edilen bu esaslar çevresinde aşırı ve yanlış kullanım, her türlü çöp 
ve atıkların yurt dışından getirilmesi nedeniyle ülkenin temel ekolojik sistem- 
lerinin dengesinin bozulması, hayvan ve bitki türlerinin nesillerinin tehlikeye 
düşürülmesi, doğal zenginliklerin bütünlüklerinin tahribi yasaktır.             
    Bakanlar Kurulu, ülke ve dünya ölçeğinde ekolojik önemi olan çevre kirlenme-
leri ve bozulmalarına duyarlı alanları, tabii güzelliklerin ileriki nesillere   
ulaşmasını emniyet altına almak üzere gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi ama- 
cıyla, "Özel Çevre Koruma Bölgesi" olarak tespit ve ilan etmeye, bu alanlarda   
uygulanacak koruma ve kullanma esasları ile plan ve projelerin hangi Bakanlıkça 
hazırlanıp yürütüleceğini belirlemeye yetkilidir.                               
    Yukarıdaki fıkraya göre uygulamanın gerçekleştirilebilmesi amacıyla, ilgili 
Bakanlıkça 27.9.1984 gün ve 3046 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin ikinci fıkra- 
sının (g) bendi hükümlerine göre geçici teşkilat kurulabilir. Bu belgelere iliş-
kin plan ve projelerin hazırlanmasında, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı Kanunun 
9 uncu maddesi hükümleri uygulanmaz.                                            
                                                                                
    Çevresel etki değerlendirilmesi:                                            

    Madde 10 - Gerçekleştirmeyi planladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunla-
rına yol açabilecek kurum kuruluş ve işletmeler bir "Çevresel Etki Değerlendir- 
                                                                                
KANUNLAR, KASIM 1991 (Ek - 10)                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
me Raporu hazırlarlar. Bu raporda çevreye yapılabilecek tüm etkiler göz önünde  
bulundurularak çevre kirlenmesine sebep olabilecek atık ve artıkların ne şekilde
zararsız hale getirilebileceği ve bu hususta alınacak önlemler belirtilir.      
    "Çevresel Etki Değerlendirme Raporu" nun hangi tip projelerde isteneceği,   
ihtiva edeceği hususlar ve hangi makamca onaylanacağına dair esaslar yönetmelik-
le belirlenir.                                                                  
    İşletme izni ve haber verme yükümlülüğü:                                    

    Madde 11 - Gerçekleştirilmesi planlanan kurum, kuruluş ve işletmeler mevzu- 
atta öngörülen arıtma tesis veya sistemlerini müstakil veya ortak olarak kurmak-
la yükümlüdürler. Arıtma tesis veya sistemleri kurulup işletmeye hazır hale ge- 
tirilmedikçe, kurum, kuruluş ve işletmelere işletme ve kullanım izni verilmez.  
    İşletme izni alarak faaliyete geçen herhangi bir kurum, kuruluş ve işletme, 
faaliyetlerinde değişiklikler yapmayı ve tesisini büyütmeyi planladığında giri- 
şimlerini önceden mahallin en büyük mülki amirine haber vermekle yükümlüdür.Mül-
ki amir durumu derhal Başbakanlık Çevre Müsteşarlığına ve ilgili bakanlığa bil- 
dirir.                                                                          
    Her türlü atık ve artıkların arıtılması, uzaklaştırılması veya zararsız hale
getirilmesi ile yükümlü kuruluşlar da bu işlemlerin yerine getirilmesinde çevre-
ye zarar vermeyecek önlemleri alırlar.                                          
    Atık ve artıkların doğrudan veya dolaylı şekilde alıcı ortama verilmesinde  
uygulanması gereken teknik usuller alıcı ortamın özelliği ve o ortamdan yarar-  
lanma imkanları göz önünde tutularak yönetmelikle belirlenir.                   
    Denetim